i
*, ■:" '.\f'\l
l' <
ili/Ii
lm
wk-
- '
!■/ {:
n
i







DISSERTATTO INAUG UR ALI§*^L JURIDICA,
De
JURE NON SCRI-
PTO IRRATIO-
N A L I,
Quam
SUB AUSPICIO DIVINI NUMINIS
Ex
DECRETO ET AUTHORITATE
EXCELLENT"ISSIMI ET AMPLISSIMI
JCTORUM ORDINIS
In Illuftri Regia, quse Duisburgi Clivo- rum floret Univerfitate, Pro
Summis io Utroque Jure Honoribus,& Privilegiis Doctoralibus rite capefTendis.
Ad diem Augujli ctoloccxxxviu. Puhlictt &filenni eruditorum examini fubmittit
BERNARDUS WILHELMUS MUES,
Anrochtena - Westphalus.
DUISBURGI ad RHENUM, Typis Johannis Sas, Academias Typographi.

ns*
V,=
-J-
^V- >
*mmwM

REVERENDISSIMIS\ EXCELLENTISSU MJS, PERILLUSTRIBUS, AC GENERO- SISSIMIS, PRMNOBILIBUS, NOBI- LIBUS, CLARISSIMIS, CONSUL- TISSIMIS ET DOCTISSIMIS DOMINIS DOMINIS
DUCATUS
WESTPH ALI^E STATIBUS
PATRONIS AC
MOECENATIBUS DOMINIS MEIS
GRATIOSISSIMIS
SACRA ESTO.

mc+im
REVERENDISSIMI , EXCELLENTIS&I- MI, PERILLUSTRES AC GENEROSIS- SIMI, PR/ENOBILES, NOBILES, CLARISSIMI CONSULTISSIMI DOCTlSSlMlgUE DOMINI
DUCATUS
WESTPHALI^ S T A T U S
DOMINI MEI PERQJJAM G R A T I O S I.
Ervetus dudum adagium non hifpida hominum aure paffim acceptum, cruod fcribit GEL- LIUS Itb. i. attic. cap. 7. viros bonos patria? omnia debere, fi- cjuidem noti ita patri quam Pa- trise nafci liberos voluit ULPIAN. inl. i.§. ij. ff. de vent. m pojfejff. mitt. quod plurimi Ro- manorum & peregrinorum non modo verbis, fed fus etiam falutis impendio teftati fuere.
Hoc

m (r) 0
Hoc itaque fuavi Patria? invitatione Pelle£rus in vicem fuperioritatis civis vefter praefentem animi mei fcetum more Romanorum, qui pri- mitias fuperioribus fuis ofFerre necefte habe- bant, ad veftras depono aras, & quamvis vix maturus fk adeoque, quemadmodum tantorum virorum afpectum merito fugere neceffe habet, ita & veftra REVERENDiSSIMI , EXCEL- LENTISSIMI, PERILLUSTRES AC GENE- ROSISSIMI, PRy£NOBILES, NOBILES, CLARISSIMI AC SPECTATISSIMI DOMI- NI DOMINI receptione plane indignus, at- tamen, dum voluifTe fatis eft, & ajuventute magna non facile fperanda veniant, hofpitem hunc qualem qualemcunque ex innata veftra pietate & humanitate eo gratiofius recipietis, quo fubmiffius eundem vobis oblatum volo, cum- que id a me EXCELLENTISSIMI PATRI/E PRIM ATES ( ne forte pro filio exha?redato ha- beri velim) fumma efflagitet obligatio, nonita oblatum quam fidum offerentis animum refpi- cite. Ad vos ergd decore viam afTecT:at hxc veftris nominibus fubmifse infcripta fidclitatis mea? tefTera, fufcipite ferene hunc ingeniimei partum, & non tantum hujus nuditatem veftra
A 3 clien-

«? ( <5) v&
clientelari pallio adumbrate, fed & Parenti ejus (quod votorum caput eft) gratiam veftram 8c auxilium non invidete , ut tutius tandem pro falute veftra totiusque Ducatus pro viribus mi- litare queat. Sufcipite eum qui non modo fum- mum numen pro vobis, ut in fubditorum fo- latium diu incolumes vos & fuperftites feliciter Patriae noftra? prseeffe finat, familiisque veftris mihique clientum infimo qui fub tantis viris nato & fpiraturo mihi gratulor, confervet, con- tinuo venerabitur, fed & fe totum vobis ad cineres usque adftringit
R.EVERENDISSIMARUM, EXCELLENTIS- SIMARUM, PERILLUSTRIUM AC GE- ' NEROSISSIMARUM, PRyENOBILIUM, NOBILIUM, CLARISSIMARUM,CON- SULTISSIMARUM ET DOCTISSIMA- RUM DOMINATIONUM VESTRA- RUM
Servus obfequiofiflimus & clieos devotiftimus
BERNARD. WlLH. MUES.

ififftfftftttf^fttttff^mit
%r&> ny*>c&> ktWq» ktu¥^ <-suu^ Kvwt*-; tSfvi^ -<>u>f^ k*w?v mjv\*
^^^^sS^Sra?^^^S^5rafeS
^^p^^e^r
j? 9 '* > &. siSw^c sjs^tia^^ra^esrj^se^
Y^^wi^Y T/^v.f^TX^^W^.O^*^^ iNao.vu»' \ «r»-
cGJt^ t^jtlHi^ c<S>e>\£)-, c£>l><9-> <Q>>V)-, c^niH «^jllilSH ^GAA^^t S
^^^^^^^;^ c ,^^^^^^^;^l?^^^^^^^5fi:^^^ www*mwwwwy?y?wwww
I. N. D.
Uemadmodum exinde dependet unica Reipublicas falus, ut non modo prudenti regatur confilio, fed & oprimis floreac vel legibus vel moribus, ira non minus graviter Periclitatur, fi perverfi regia- num vel Provinciarum mores populum ad qusedaro turpia trahant & illicita. Quod cura odorati fuere Thurii, ratio. nabiliter inftituerunr, ut qui veterem legem vel contraria confuetudine abrogatara contenderet, vel eidem nova le- ge derogare prasfumeret, laqueo cervici circumdato in concionem prodiret, novamque fuaderet.quam fi populus non probaret, ei gula eodem laqueo frangeretur. OLDEN- BURG. de Rebmpubl. turbid, memb. i.th.26. Ita cauti fue- re populi hi, ne eorum refpublica pravis moribus vel legi- bus pateretur ja&urarn: Quidni nos hac tempeftare cau- tos efTe oporteret, adeoque motus fato ULPIAN. i» l. /. ff. de div. & temp. aft. & PAUL. in l. 2f.ff.de liber. legat. Prsefentem materiam cum non modo utilis; fed & quoti- diana paulisper dilucidare intendam: Supremum interea Numen juvet conatus hofce meos, ut Principium juxra cum medio & fine fit decens, vergatque in omnipotentis gloriam.
§. i

( 3 ) & • £.1.
*W Us, cujus Erymon a juftitia mutuavit ULPIAN. in l. B /.jf! </<? jnfl. ejr jur. definitur, quarenus pro lege furai- ■ tur, & virtus ejus 'confiftic in imperando, vetando, ^ puDiendo, & permittendo. /. j.ff. de legib. cura CJa- riiT. D. S U M M E R M. in n^Sr. ff tit. de juftit, ejr jur\ quod fitjuflus imperantis obligans fubditos, ur lecundum hunc a<5tiones fuas inftituanc. Dixi imperantis ideoque neceflario luperiorem praTupponit, cum pari in parem omne imperium & jubendi facuitas denegetur. Prseter cceteras diftindriones juris in privatum , publicum, de qui- bus latius SCHNEIDEV\ adf. tit. dc jufl. & jur, dividi- tur in icriptum, & non fcriptum §.,? .Inflt. def.N.G & Civ. I. 32 ff de legib. iilud eft juiTus imperantis exprelsa lan- £tioue rounirus obligans fubdiros ad obfervantiam , ad quod referuntur SCfulta, plbcira, conftitutiones Impe- ratorum, hoc vero eft jus lubdirorum faltem majoris par- tis ufu loDgaevo iutrodudruro §• 9. lnft. de J. N G ejr Civ. tacitoque lummas poreftatisconlenfuapprobatum STRUV. Ex. 2. tb. iS. dicitur confuerudo, @Clt)On^Cit/®ebrrtUC()/ flltC$ JjpeifOtHitlCn/ dixi , ut diftinguarur a jure lcri- pto differentiam -enim uon quasro in fcriprura cum STRAUCH. in diff flec. an flcript.flt de eff. lcg.fl.ript & D. PAGENST. aph. 1. num.17. quiita ad iegem lcriptam requirunt fcripturam, uti ad animal rarionale requiritur ratio, & ad Parietero album albedo, fed tenendum cum Uluftriffimo D. de CO C C E J I in f. Contr tit. de legtb. quafl.i. fun^cereexprefTam Tumrnas majeftatis fandionem, icripruramque tantummodo perrinere admodurn quocom- roodius & melius leges lcripras in notitiam horninum per- veniaut. SUAREZ legib.ltb..3. Cap.tf.num. $ &6 BaL- DUIN. in Comm. Lnjl. de fttr. Natur. §. //. lufficitque ut
Jex

■■r >, -ar~
rmm^*my&<&-
mt*) m
lex fic promulgata per pra^conem ZOES. adff. ttt. de le- gib. num.i4- vel proponantur ejus verba , ut a fubditis me- morias mandentur uti obtinuiffe apud Lacedarmonios, ne eorum leges cceteris innotelcerenc, vulgo ferunc inter- pretes.
§11.
Nec minus poterit jus non fcriptum manere rale, quarovis vel ex poft in fcripturam fueric redacturo, quales iunt confuetudines feudales , STRUV. in Syntag. J. Fiud. Cap. i. apb.y. Nttm.s. vel antea lcriptum, & tamen mori- bus receptum. Tale eft jus noftrum Juftinianeum, quo in Germania utimur fruftra difTentienre LAUTERB. incomp. fur. in pritfat. fiquidem exprefTa illa Conftitutio MAXl- MIL. de anno 1495". apud Lehnman. qut absque eo nec teftis omni exceprione major effer in Chronico Spirenft non reperienda Clar. D. SUMMERM. in U^T.ff.hb. z. iit.4.%. 67. itaque moribus inGermania receptum &con- fuetudmarium dici poteric; fufficic enim, quod tale jus non ex prsecepro legislaroris led ex ufu defcenderit,neque poftea rahquam nova lex prcecepta fuerit. Et quamvis Jus Romanum ab initio fuerit fcriptum, germanos tamen non ex praecepto Juftiniani, urpore qui in eos nullumha- bebat Imperium, obligare poruit, ideoque quo ad Roma- nos fuiffe jus fcriptum quo ad germauos vero non lcri- ptum jufte dixero.
§. III.
Dividirur jus non fcriptum in univerfale,quod ubique in Imperio Romano oblervatur ,qua1es funr pi^norationes, Arrefta, & fpeciale quod folummodo in certo loco pro lege (ervarur, fubdividitur & aliud eft praetcr legem , quod dilpouit luper calu legibus omiffo. Aliud eft conrra legein quod inducit contrarium legi, quo lex icripta yel ulu non
B xecipitur

m ( ) s»
recipirar vcl iterumabrogatur.quas defuetudoappellari fo- Iet, aliud cft fecundum legem, quod quidem non induce- re jus non lcriptum aut novum vinculum, cum fit tanrum qusedam otfervantia iegis fcriptse ejusque executio recte dixir B \LD. in l. fin. Cod. qua fit long. confuet. cum tale jus non ediipofitivum fed iroitativum fantum,quo !ex fu- petioris inulum deducitur C.;.§.kges difi 4. attamen cura conftat confuetudinem efTe optimam legum interprerem ex / 37 & 38 ff de lcgib. nou iromerito dici pofTe arbitror conluetudinem fecundum Iegem effe aliquando difpofiti- Vam juris , cum inter diverfas interprerationes, quas ad illam legem adfetri pofJunt,ad certum modumobfervatur.
§. IV.
Requiritur ad utriusque juris non fcripti five confue- tudinis juftitiam (r.) a&uum frequentia quorum Illufhif- fimus D. de COCCEJI in f. Cont. ad tit. delegib. quaft.n. duos requirit, cujus rei determinatio arbitrio judicis relin- , quitur arg. I. 11. §. z.jf. de fur. deliber. D. PAGENST. admonit. Part.r.§.4f. infin. tot enim actus fufficiunt quot Judex fufficere putat BRUNN. ^/. 1. Cod. qua fit long. confuct. THILL. in vind. & Not. ad GAIL. iib. 2. O 31. Spccim. 4. MYNSING. lib. 6. obf.41. num. 7. {%.) Diu- turnitas temporis. Sed cum hasx requifita a DD. latius tradtentur prolixius ea examinare neceffe non erit. (3.) Requiritur ut fit rationabile & bonum. GAIL.//£. z.obfijr.
§. V.
Hoc jus rationabile cum differrationis roeta fit, prius inquirendum, an rationabilitas ita requiraturad efTeutiam jurisnon fcripti, ut plane abeffe non poffit. BALD. in l. 37. ff. dc legib. num. 32. (criprum reliquit conluecudinem fine ratione ftare poffe, putans ad legem fcriprara non re- quiri rationem , propter /. 20. ff. de legtb. ergo nequead
Iegem

m c m )
legem non fcriptam , hasc enira illara imitarur, vulrque JURECONS. w l. t;. §. /. ff. c/ui & a. quib. manumiff. ie- gera quamvis duram obfervandam efle, iuio communcra errorem jus focere paret ex /. j. §• fin. ff. de fupell. legtt. I. }. ff.de offic.prafid. ac legem non icriptam e(7e communera oblervantiam iupra nocatum fuit, ideoque hifce mocus BALDUS c. /. rationabilitatera non pertinere ad conlue- tudinem llbi perfualum habuit. Errafle hic Egregiura vi- rura BALDUMaflerit MENOCH. arb.Jud.gnpft.centur. i. caf 8z. num. 14. quin potius ad omnia requin ratiouerrj in confeflb eft, iliudque folummodo docec JULIAN. inl. 20. ff de lcgib. non efle cuivis de unaquaque legis fenren- tia arcanam &Iarenrem racionera alTequi,ira utuon opor- teat nos in perfcrurandis legum racionibus nimium follici- tos& anxios elTe, ne mulca ex his quse cerca funt fubver- tantur /. 21: ff. de lcgtb>. , nec dicendum communein erro- rem jus facere, quin magis eundem juri refragari, & con- trarium elTe parer ex l. is-ff dt jurhditfione. & glaucoma iuceliedtui objicit STRUV. Ex. 29. th. 2/. Nec huic obft, I j.ff. de offic. ■pr.itfid. curo confirmata fuerinc DecreraBar- bani propcer urilirarera publicam non proprer communem errorera ARUMiEUS Diff. 1. th. 22. nec fubfiftere pote- rir fententia BALD. c. /. confuetudinem contra rarionem introductam vabdam efle diftinguendo rarioneui genera- Iem a fpeciali, cum fine infpe&o nunquam contra ratio- nem Iex edira fuir, nam etfi hodie aliquando videri potfic racioni concraria, non tamen talis fuic teropore quo promulgata eft, cum fortaffis in hoc vel illo mores varia- verint, itaque dicendum deficienre rarione non fubfiflere jns non icriprum, cum refcribat Imperator in /. t. Cod. qua fit long confuetud. ut ratio quse illud luafit cuftodienda fit. Cujus fimile innuic /. 29. ff dc legib. ejr /. j. c. quxfit lon*.
B z §. VI.

miii) 8i
§. VI.
Exiude fatis eluccfcere opinor rationnbiliratem efle de fubftantia confuetudinis, nunc inveftigare neceffe eric, qusenam dicatur irrationabilis. DD. egregie laborant de definieuda hac confuctudine. BARTOJL. tn l. 32. ff. de le- gib. nttm. 3. illam effe irrationabilem, quas Ecclefifticam difplicinam vel libertatetn.oppugnat, quod ex C. ult. X.de confttetttdine , clarius patere afTerir. Qua: dodtrina ideo non perfedta, quia aiiquando huic non repugnar, & ta- men irrationabilis eft. Alii fuadent Judicem a fimiltbuS ad fimilia procedere debere. L12.ff.de/egib. quodquam- vis in dubio fieri poffit, obfcurum tamen eft cum ad- huc ignoretur quaj inrer fe flnc fimilia MENOCH. lib. 2. Centur. 84. Alia TABORIS de collat. fttr. Rom- & Httn- gar. Sccl. 2. cap. 14. opinio eft fcilicec rationabilem & ir- rationabilem dici debere fecundum unumquodque Jus, fi fcilicec ejusdem fini vel accedac vel repugnec; quare fe- cundum Jus CanOnicum irrationabilis eft, quas fini ceter- no requgnac C. jin. X. de Conftet., fecundum Jus Civile, quas bono publico refragatur, cnm ejusdem finis fit falus civium, ideo confuerudo polTet efTe rationabilis, 8c irra- tionabilis fimul, cura coufuerudo vel lex permittens ufu- ras & prcefcriptionem cum mala fide infpe&o Jure Civili in bonum publicum rationabilis efTe, Jure vero Canonico irrationabilis dici poffir, cum repugnenc felicitati jeterna?. Quamvis autem hauc ultimam fententiam fundaram autu- mo, attamen cum adhuc obfcura fit, neceffarium puravi, ex prasmiffis ducere regulam, qua ponderata Atlantis la- bor haud necefTarius erit ad cognoiccndam rationabilita- rem vel irrationabiliratem aclus auc inducls confuetudi- nis; & latior inveftigatio, cujus fini adverferur, minime requiretur.
§. VII.

«Ui3)a&
§. VII.
Ideoque pouo, quod illa confuetudo fit irrationabilis,
quss contradicit Juri Divino C. ult. X.dc confuct. Vel natu- rali C. ult.cle prafcript. feu quas inducit peccatum aur pro- ximam peccandi occafionem C.ro. X.de confuct. quas bono publico repugnac. Arg. l.fin. Cod.fi cont.jutveiutil.publ. Ecclefia: damnofa vel legibus reprobata, funrque hasc ita contraria juri non fcriptb, ut unovel altero intervenienre omnimode vitietur, nec valida fiet, etfi a Rege & roto regno obfervara fuerit. MANTIC. de tacit. ejr ambig. coe- vent. lib. 23. tit. 19. num. 33. habec enim perpetuam cau- fam prohibitionis uti notat RUlN.kb. /. confil. iop.[num.s. non tamen ftatim putandum confuetudinem efle irrationa- bilem ,fi forte ratio fubitb non occurrat,vel aliquid ratio- nisei opponi poffic,fed tum demum fi aperte conftacean- dem alicui ex fuperius dictis contrariari, habetur alias ra- tionabilis, etfi ratio nobis non appareat MEV. lib. 3. tit. 1. decf. 48. ne autem confundantur contraria confuetudini.
§. VIII.
Videndum (1.) de illa quasjuri divino pofitivo repu- gnat, hanc eidem non derogare iu aprico eft,cum firpec- cati nutritiva C. ult. X. de confuct. BOCER. dijp. 4. th. 1. num. 13. etfi per rcmpus immemoriale obfervara fueric, nam nec temporis lapfu firmaturconfuetudo invalida Nov. 124. Cap. 1. infin. etfi totus mundus eadem uteretur. MEY- ER in Collcg. Jur. Arg. lib. 1. tit. ■?. num. 39. Regula ta- men ha;c uon eft perpetua fed limitanda fi jus divinurn non fic prseceptivum, & proinde confuerudo uon inducac peccatum,cum enim valida effe poteft PANORM. incap. fin. X. de confuctud. quia uti diclum jusdivinum perlegern humanam ita non minus per confuetudinem Arg. I. 32. ff. de legib. interpretationem imo diftine-tionero. capere po-
B 3 teft,

14 ) $
teft, fic jus divinum vu!t omne verbum ftare in ore duorum vel rrium, Justamen civile in rcftameurisSeprem. %.3.Infi. qui teftam. in aliis voluntatibus ulrimis requirir.ex quo non inferendum Juris Civilis difpofirionem elTe irrariona- Jem,cum fit indu&a ut fraudi obviarer,& quamvis Ponri- fex in C. 10. dc tejlam. cooluetudinem quoe relcindir tefta- menta in quibus non intervenerunc leprem reftesimprobec veluri Juri divino alienum , imo anarhemare feriar, qui audent refcindere reflamenrum deftirurum folenniraribus, atramen non dicit , quod lex humana defiderans feprem teftes fit Juri divino conrraria, quod non prascepir, uria omnibus caufis prascise duobus vel tribus reftibus fldcsha- beri debear, nec plures poffint requiri; fed ranrum decla- rar, quod ordinarie duobus vel rribus reftibus prudenter credarur, alias non modo Ponrif in C. 23. de ttft. quod qusedam fint caufas, quse plures quam duos reftes exiganc ut in C. 2. qu<eft. 4- fibi conrradixilTec, fed & aperre cou- tra Jus Divinum pronunriaffet, dire&e aurem conrraria Juri Divino prohibirivo efTe irrarionabilia cerri juris eft.
§. IX.
Non valet itaque confuetudopermitrensadulreria furta homicidia, quin & meriro damnarur conluetudo Badrria- norum homiues fenio aut raorbo confedtos canibus pbjici- enrium, fic pravus dicitur Dcrbicorum mos qui illos, qui fupra feptuaginta annos vixerant mafculos ma&abanr fce- rninas ftraogulabant , ut refert iELI A N. variar. Hftor. lib. 4- cap. 1 nec roinus i!la Locrenfium conluetudo, quod segrotanti fi vinum bibifier, nifijubenre Medico eriamfi ad priftinum ftarum & valerudinem rediifTer, mors luppli- cium fir , quomam non jufTus biberat iELI AN. lib. z. cap. 3/. veluti Jun Divino concraria damnarur.
§. X.

m c n )
§. x.
Perpendenda(z.) venit confuerudo juri naturali conrra* ria , quod hic fumitur quateuus menribus omuiuo eft infi- cum, hoc immutabile dicitur in §.fin.Inft. de f.N.G.&C. adeoque omnis coniuetudo huic conrraria invalida dicine- ceffe eft C. fin. §. ult. dc corfiuet. ZOES. ad jf. tit. de gib. num. yg. Jus Gentium autem non eft ita immurabile, nec geueraliter talia continet quorum contrarium eftinho- nefturo STRUV. in S. f. C. Ex.32. tb, 3. nec conluetudo regularirer irrationabilis eft, dixi, fus Natitrale ejje immu- tabrie, itaque erroris incufari poffem cum dupondio non fit incognitum, fervitutem efle contra jus naturale, imo & praeicriptionem, & tamen has fpecies irrationabiliter efTe introdudtas nemo certe dicere poterir, quare diftin- guendum puto, au aliquid dicatur effe juris naturalis po- fitive, quando lex juris naturalis prsecipit aliquid vel pro- hibet necefTarium ad morum honeftatem, vel permiffive aut conceffive, fi non prsecipit aliquidadiu nec prohiber, fed permittit tantum, &hujus ordiuis eft libertas, rerum communio, & fimilia, quae funt relicta humani arbitrii dilpofitioni pro exigente fua commoditate. Priori modo fumptum eft immurabile juxta §. 9. Inft., ita ut contraria coniuetudo vel ftatutum irrationabile fit; ediverfo pofte- riori modo acceptum nihil implicac id mutari pofTe , & fervitutem absque lasfione juris naturae introduclam ARU- IVIiEUS Ex. 1. th. 22. Verum coniuetudines juri naturali prioris generis adverfas irrationabiles dicuntur, cales funt, quas res furtivas magiftracui addicunt, quas confifcanr res illorum , qui naufragium paffi, quas confuetudines non modo in Ord> Crim. Car. V. art. 218. in perpetuum lubla- ra , ied & in C. excomm.de rapt. reprobata fuere ; cum ni- hil magis rationi contrarium, quam calaroirati addere ca-
Jamita-

%i( 16 )
lainirarem ex affli&o affli&ionem /. 14 ff.de offic. pr<epd l. -28. C.de Epifcop dign. GAIL. lib. 2. O. iS. num. s. Nec mi- nus improbarur confuerudo denegans liberis alimenra, quse jure narurali debenrur, an aurem confuerudo quod liberis non neceflario relinqueuda legirima fir conrra jus narura- le DD. non conveniunr SCHURFF. centur. 1. confil. 21. num. z. eandem Juris Civilis effe cooperanre & fuadenre folum jure narurali, adeoque conrrario ufu rolli poffe arg. l.32.ff.dclcgib. diftinguendum verb melius, an conlue- rudo fimplicirer legirimam liberis aufFerar, & flmplicirer irrarionabilis eft, an vero in alio faciar compenlationem & hanc rarionabilem efTe pofTe intrepide cum GAIL. 2.0. 122. dici porerir.
§. XI.
Sequirur (3.) confuerudo, quas peccatum, aur proxt- maminducir peccandi occafionem, quam folam larius ex- aminabo : Talis confuetudo non eft roleranda, erfl imme- morialis fuerir, cum ex diuturnitate temporis uon minua- rur fed augearur peccarum C. 1. X. de eo qui dux in mair, eodem modo damnandi quidam parriai mores qui inter plebem vigenr, nonne eniro confuerudo permirrcns, rem- pore Bachanaliorum quasliber malirias corruprela dicenda, cum nihil rum remporis illicirum effe plebs fibi peifua- dear, eriamfi dire&e conrra Deum rendar, cum racendo graviora,, per inhumanos porus fe quafi accingere velle videantur ur eo melius inlequenri facro rempore pertafi a gula abftinere pofiinr. Non larer Ord. Polir. Archidias- cef noflriE de Anno 17x3. tit. /<? §. /, didtas conluerudi- nes laudabilirer improbafle, atramen perverfis populorum moribns eandem lcgem non veniffe ad ob'crv3nriam in Bonnulhs locis fatis apparer , ideoque judicis offidi efl eiusmodi conluerudinem vcluti peccatum induccnrem ai» oullare. §. XII,

mti?)
§. XII.
Porro confuetudo quas permittit pa&um fuper hsre* dirate viventis, poteft occafionem peccandi dare, quando votum captandae mortis inde oritur. Et hinc tale padtum reprobatum eft in /. <fi. ff. de V. O. I. i$. 19. C. de pafiis. Communiter tamen afTirmarur valere confuetudinem non invalidantem ejusmodi pa&um. inrer conjuges, cum hic aliquarenus ceflet ratio HAHN. de f. Rcr. Concl. 70. n. 2. GAIL. 2. O. rtf. Non eft autem extra controverfiam,an valeat confuetudo torius fere Germanias, fcilicer de unio- ne prolium ZAS. in /. 61. ff. dc V. O. uegat hanc fubfiftere pofie ex eo quod in l. fin. C de pacits improbetur padtum juratum de fuccedendo, ideoque ubi non valer pa&ura, ibi uec valet confuetudo l. fin. C. de reb. alien. non al. at- tamen quando ad ejusroodiconvenrionesacceditcaufseco- gnitio competenris Judicis, & amicorum prsfentia & ru- torum &c. per quse excludirur oranis finiftra prgefumprio valere porerit GAIL. 2. O. 125. Verum an confuetudo uti tori fere Germania; ita patria= noftras frequenrior permit-- tens lufus alearum vel charrarum introduci pofllt nou fine ratione dubitat BRUN. ad l.u ff. de aleator. fiquidemnou modo {sepius in lachrymas abeat, fed & inuumerorurn cri- minum proximam der occafionem, cum ut taceam ver- bera, injurias, quas perdens in alium evomir, Deumblas- phemare ira comroori non erubefcant. TACII US dc mo- rib. German. cap. 24. hanc Iudendi confuetudinem adeo miratus fuit, ut & vix capere poruerit bonos gennanoruin mores tales perniciofas ludos pari potuifle, fiquidem noa modo univerfas aureas fed & hifee perdiris auream liber- tarem forri commifennr. Jure Rom. equidero ur in l. C dcalcator. ejusmodi Iufus fuere prohibiti, atramen apud germauos hanc /. nunquam venifle ad obfervantiam
C quoti-

m c 18 x&
quotidiana docet experientia, adeoque raoribus foeculino- ftri non araplius habentur pro illicitis, cum aurem uti di- <£tum viam fteruant ad peccatum prudentius eradicantur ar%. C. 10. X. de confuetud. idem efl: de moribus vel minu- entibus vel tollentibus p#nas, de quibus tODquzeritur STRYCK. m V. M.ff. tit. de obitg. & ac?. §, 7.
§. XIII.
Reftat (4.) ponderanda coufuetudo bono publico vel Ecdefias damnofa, videndum prius de confuetudine con- tra bonum publicum, talis eft, quce permittitiu populo in- fidias quibus turbarur reipublics tranquiliitas aut quse mi- nuunt interefle principis , cujus generis confuetudinem erfi modo reprobatam in ORD. POLIT. Archidicecef Co- lon. de Anno 1726. tit. 19. §. adhucdum in quibusdam lo- cis reperio, quse fcilicerdie nupriarum, fepulturas, &qiio Baptizarur infaus pretiofas inter amicos requirit Epulas, fiquidem plebeji id citra famae jadturam omitti non pofTe proprer confuetudinem fibi perfuadenr, itaque hifce im- modicis fumptibus non modo fefe iucapaces reddunt vel colledtas vel alia prseftanda folvendi, per quod minuirur interefle Principis,fed &fibimetipfis quotidianum fubtra- hunt panem, eodem modo nec approbaudi quorundarn locorum mores mortui debitoris cadaver arreftari permir- renres, donec Hseredes debita folverinr; /. ?8. ff. de rciig. & fumpt. videnrur hi rationem fundare in crudelirate le- gum iz. tabularum ubi perfidi debiroris cadaver credirori- bus lacerandum tradebatur, ut late GELL. noff. attic.lib. 2. C. i. ; noftra actate ejusmodi mores non modo crudeii- rare pleni fed Sc contra bonum publicum efle videntur, cujus non minus inrerefl: morruos fepeliri quam vivos con- fervari BALD. in /. Jin. C. de Ncg. geft. n. 7.
§. XIV.

m (»>
§. XIV.
Sequitur (j.) confuerudo Ecclefice damnum infereos, quas non minus exrirpanda C. 1. X. de confuet. & quidern officio judicisPANORM. inc.C.i. rarionem invenio infa- vore religionis proprer quam multa indu&a reperiunrur. /. 43 ff. derelig. &Jumpt) y videndum itaque an confueru- do in uoftris rerris non infrequens Ciericos ad profanas caufas de fruclibus ex Parochia aur Beneficio Percepris re- ftari polTe, de jure fubfiftere poftk. VALLENS.//£. 3 tit. 2.6. num. 9. earo exinde valere aflerir, quod prohibirio nec fit juris divini naruralis aur gentium, fed mere pofiti- vi, adcoque contraria confuetodo facis valida arg. /. 32. jf. %. 1. de legib. Medium elegir AZOR. inft. mor. p. 1. lib. 7. cap.Q.quteft.i. Clericos validefednon iicire reftari pofieex coniuetudine. Accurarius ramen infpiciendo fubftantiale requifirum confuetudinis fcilicer rationabilitarem , hanc confuetudinem urpore Ecclefia; damnofam irrarionabilem elTereperio, cum experienri£i confter, quando decedenri- bus Parochis omnia adHasredes devolvunrur, inrerim Ec- clefia vix farra redra fir, quare non vana eft vulgi opinio, quod bona Clericorum apud Laicos parum frucliferent, adeoque prasdi&a conluetudo reclius invalida dicicur arg K C. 1. de Confuet. C. cum in off. de teftam. Nec conrra mo- vere poreric argumenrum AZOR. CJericos eiTe veros do- roinos, nam dubium eft eos habere plenum dominium, nec adhuc femper valer confequencia cft dominus rei ergo poreft illam in alium transferre, cum ille cui fldeicommif- lum familia; relicium fir verus dominus, & tamen exrra familiam id alienare ei minirae iicer. Regerunr DD. paf- fimiummum legisiatorem non conrradicendo videri racire approbare prsedi&ura ufum ad profanas caufas teftandi quem vix ignorare poteft, cum in toto fere orbe practice-
C 2. rur;

Mf:j^'tm
tur; contrarium ramen fatis apparet ex CONCIL. TRID. Seff. 2s. Cap. i. ubi declaravit PONTIFEX , quod fua taci- turnitas, nou approbet tales ufus, qui non fatis rarionabi- liter contracanones indudri, multa enim Patientia toleran- tur, qua2 cum iu judicium deducla, tolerari non debent C. jS. de prabend. ENGEL. /. i. tit. z6. poterit tamen per pri- vilegium concedi facultas teftandi ad profanas caufas,cum mulra in uno cafu rationabiliter concedautur; quse uni- verfalirer obfervari rationabiliter non poterunt, fiquidem in uno vel altero cafu talis teftatio Ecclefiae damnofa efie non poterit. Ex eadem ratione non fundara conluetudo Praelatum irrequifitoCapitulo res Ecclefia; alienare pofTe, nam moribusuequeuut diminui foleunitates induclsa Jure Canon. in alieuationibus rerum Ecclefias fi ei damnofas fint MANTIC. dc tac. & arnb. conv. tib. 4. tit. y.^num.zo.
§. XV,
Nunc demum (6.) examinare oporter confuetudinem Ie- gibus prohibitam, non efl: fateor haec feparara fpeci.es cx qua cognofcatur irrationabilitas, cum prasfupponat expri- oribus requifiris unum elTenriale deficere, attamen , cum nonnunquam ratio, qua; legislatorem ad reprobandam ra- Iem confuetudinem movit, latere pofTit, eandem judex rejicere, necefTe habet, etfi fibi perfuadeat, illam prasnu- meratis vitiis carere,iraque ne in difficili hac materiacirca corticem hseream enucleandum, an pofllr jus non fcriprum valere abrogatorium juris fcripti; hic non parum dubii fubefl:, fiquidem confuetudo legi conrraria conrra ratio- nem inducla ceuferi poterit, cum lex fir bona & rationa- bilis,adeoque aclius ei contrarii non poflint non efTemali, &irrationabiIes,pra;fertim cum in l.?- C L qu<tfitlong. Conf. invalida declaretur ejusmodi confuetudo, 8c in hanc fen- tentiam videtur inclinare. SOCIN. Jun. Part. 2. Confil. ior.
n, 7.

m( ii ) y&
n.7. Sed magisinquirendo naturam confuetudinis eandem coutra jus fcripturn valere pofle, flrmo ftabic juris talo, naru etfi negari non poflit legem rationabilem efle debere fecundura coufiderationes 8c circumftantias ejus temporis quofertur.&fecundum mores certi popu!i,non tamen de- betefte rationabilis fecundum omnesconfiderationes etiam futuras C. 24. defent. Excommun. in 6to. lex enim jufta ia uno locoporeftefle injufta in alio. Nec obftare poterit/,.2, C. qtitz fit long. Conf cum eam non de ftatu populari fed Re- gio Ioqui probat Uluftrifl1musD.DE COCCEJI inf. contr. tit. de leg. in quo invalida erat confuetudo coutra Jus fcri- ptura, cum& de confuetudi,ne non legitime induda intel- ligi poflit vidFRANZ. ex 1. ad Inft. qiuft.p. ideoque ean- dem fatis validam efle pofle, erit extra conrroverfiam. /. 32. §. /. in fin.ff. de legib.
§. XVI.
Plus autem eft difficukatrs de confuetudiue prohibita a principe pfer claufulam non obftante vid. l-S-ff. §•/. de fe- pulcb. viol. C. 7. de confuet. hsec pro irrationabili & invali-- da habenda, cum pro legislatore fit pnefurnptio camdam- nofam efle , quod fi autem appareat eam nihil injuftitiae continere, etfi fit prohibita, huc vel illuc valere poterir, nam poterit in hoc vel illo loco, de quo legislator non co- gitavit efle juftior ipfa Iege, nec illam, fi fciviflet forte irnprobaflet, quod fi autem hujus vel illius loci eandem prohibuiflet indiftincle irrationabilis dicitur pro tempore prsefenti, nec poterit judex aliter judicare, etfi a Iongiffi- mis annis contrarium obfervarum Nov. 124. cap. 1. in fin. dixi pra/enti nam claufula non obftante ad impofterum in- ducendam , fi forte ratio movens ad illam improbandam cefTet non eft trahenda. HOPP. ad §. 9. Inft. de f. N. G. & Civ. hanc confuetudinem contra legem cum claufula nou
C 3 obftante

«$ c « ) m
obftanteproprer deflcientem prasfumptum imperantis con- fenfum non lubfiftere pofle fibi periuafir, praeferrim cum legislator improbando confuetudinem firoul inhabilitet fub- ditos ad introducendum aliquid contra talem legem, non eft adeo ftringens hxc ratio, ut applaufura mereripoflit, cum non modo falfo laborat fuppoflto icilicer caufam fem- per efle perpetuam, fed & requiri legislatoris fcienriam, cum tamen eum non conrradicere fufficiat C. u de conjlit. in 6to. FABER ad §. g. Inft. de f. N. G. n. S. nec deficic hic prasfumpta voluntas Imperatoris , cum taciturnitate prio- rem voluntatem expreiTam revocafie cenfeatur quod cla- rius patet ex /. ?. §. 3-ff de fepulcb. viol. ubi prohiberur, ne quis in urbe fepeliatur prohibitis contrariis ftatutis muni- cipalibus, quod eo tempore ita expedire judicabatur, cu- jus tamen hodie contrarium paflim obiervarur. Iraque confuetudo reprobara eatenus pro futuro induci non pore- rir, quatenus caula movens eft perpetua, quatenusautern cefTat valida erir.
§-. x v i r.
Satis ex deductis coiligi pofle autumo, qusenam con- fuetudo pro rarionabili habenda, quod fi autem adhuc iu aliquacaufa flu&uarer Judex, fi fortaflis in uno rationabilis 8c in altero irrationabilis fit ,fufficit quod fit jufta iu pluribus etfi non fit talis in fingolis VALLENS lib. i. tit. 14. n. 6., quare in dubio judicis arbitrio relinquitur,ana£tus cumra- tione gefti dicantur MENOCH.^^. /. Jg^lib. 2. cent. 82. num.3. fedulo itaque judex inquirat, ne forre prava lon- gius in republica alatur, ur necefle non haheat imraorrali Deo ut inquir BRUNN. adl.3-ff.de pollicit. rarionem red- dere prascipue cum hac tempeftate homines ad maJum ni- mium quantum inclinenr , poterirque runc judex in cafu dubio de fimihbus ad fimilia procedere /. 12. ff. dc Ifgib, , &
pras-

mt m ) mi
prsefumitur rationbilis fi tanti teraporis flt, ut ejus initii non exftet memoria CRAVETTA Confd.21. ». 2/, quare allegantis nen erit probare eandem effe juftam & rationa- bilem fed excipientis, quod fi autem coutra jus fcriptum inducta fir, requirit demonftrarionem juftitiae ab aclore MEV. lib.z. iit. i.decif.48. Sc lib. 8. tit.si. decif. 9. quain- vis, cum confuetudo facta fit,.debeat allegans illam pro- bare, rationabilitatem autemprobare neceffe non effe vult PANORMIT. in C. ult. de confuetud. cum ita iudmSta confuetudo magis juris fit quam fadti.
§. XVIII.
Demura dubitari pofTet.an coufuetudo irrationalis ex- cufet a pcena; non videtur id per modum abrogarionis n> eri pofTe, nam cum ejusmodi confuetudo uon poffit abro- gare legem /. /. C. qux fit long. confuet. nec qvo adpceuam eaudem tollere poterit, cum confuetudo iuvalida nihil o- perari poffit, per modura tamen circumftantias poterit fa- cere cefiare pcenam CURTIUS Confd. 279. nurn. 60. ad rainimum fori exterioris, uam ordinarie refultar ex publi- ca peccandi confuetudine aliqua ignorantia, qua rale deli- cturn miuus grave vel deforme puratur, ut reatum pcenas minuat modo non fit ignorantia crafTa v. g. contra jus na- turale. Cceteroquin etiam muftitudo peccautium tollit oc- cafionem exequendi poenam. An autem in foro interno excufer, Theologis examinandum relinquo ; quod fi adeft probabiie fuper vaiiditate confuetudiuis dubium , aut tolle- rabilis ignorantia eciam in foro inrerno excufabit, igno- rantia enim legis non eft peccatum /. 9. ff. dejur. & faff. ignor. nec adeo fedula inquifitio ab omnibus prajtendi po- terit. -
§. XIX.
Concludit di/Tertation-m elegans qua:ftio , cujus fit
con-

ffi ( H ) I»
confuetudiuem vel rationabilem vel irrationabilem decla- rare. Qua in re Judicem quoque fecularem cognofcre poffe, arbitror; nam ad hunc etiam perrinet obviarepec- catis, ne Reipublicas niraium inferatur damni. Finio 8c . B. L. rne commendo, qui non minus errata quam negledta humanitate iua fupplebit.
COROLLARIA.
t. T^Urtum commiffum in neceffitate non eft contrajus Naturale.nee ab- JtT latum reftituere tenetur.
2. Nec naturalis obligatio oritur ex teftamento imperfefto propter omiffas
iblennitates.
3. Transaftionem non refcindi propter enormem kefionem Theoretice de-
fendo.
4. Vafallus Dominum in cafu inopiag alere non tenetur.
5. Ufusfrudtus non acquiritur patri in feudo a filio acquiiito.
6. Feudum francum non excludit fceminas a fucceffione.
7. Venatio nec eft fervitus realis nec perfonalis.
8. Delatum Juramentum fuppletorium recufari poteft offcrendo alias proba-
tiones.
9. Dominum effe & make lidei poffeflorem non repugnat.
10. Purgatio mors ratione Caducitatis in Emphyteuii de Jur. Civ. Iocura
non habet.
11. Famula prsgnans non praefumitur a domino fuo imprasgnata nec in-
cendium prsefumitur inquilini culpa levi effe ortum in xdibvis.
HEus! quotendis? fige pedes incognite, fallor? Nefcio , qua Natale iolum dulcedine Cunctos Ducit, quem Pyladem mihi defponfavit Orefti Nefcio , jamque fcio, cui ferta parata jacebanc, Serius aut citius metam properamus ad unam. Perge modo , nifi vel pegafi tibi finxeris alas > Procedent forfan contra bis cerque citatum Praegnantes momi, laudabunt carmine nomen , Aft ludant, reddit nam virtus fola Beatum. Inciignabuntur; fi vindico carmine carmen. Turget Parnaffus, propullulat alter Apoiio.
Ita pyladi fuo m monte_ Paniaffo obuianti intir ampUxus applaufit oreftes
A. W. SCHULTES. L. L, U. J.