ACROASEIS De VIRVLENTIA Gallica, fiue LVE VENEREA HlERONYMI CAPIVACGEI P A T A V I N I. CONSILIA itemde CAVTERIORVM reclaad-. minifiratiene, & ENTER OCEIE, abeodem Hieron. Capivacceo,^ Colle- gio fimul Patavino, abis^clarifitmts Med. con- Jcripta : Quoriim illa quidem nunc dcnub caftigatiora; hsec vero planereccns publicata prodeuut ex Bibliothcca T E V- CKII annaei Pkivati c. Anno M. D. XClV. AGROASES . . tier:^.. ; ; ; % VIRVLENTIA SEV LVE VENERE A, HlERONYMI CaPIVACCEI P A T A V I N I. V m propofitum nobis fit ,de Lve V e n e r e a verba faceie : qui Morbus triftiffimuscft 5 & Huma- mano generi moleftiffimus: nor» admodumprolixam ,attame fce- cundam, de hac cegritudine contagiofa, trade~ mus Doclxinamnngratiam Studioforum Me- dicin3?,qudrum denderio irtprarfentiarum fa- tisfacere pro viribiis conabimur, . Quod igitur aittinet ad huius vitij Origine CcNomen, non exiftimoneceflarium efle, vt fcmpus teramus in rebus futilibus, quse vcl nulium habent vfum, vcl admodum exiguum,' fedmulto confultiiis videtur, vt LuisVenerea Natura .folide cognita,cOmmoda falutarifque Medehdi Ratio inftituatur, cuius merito illa dometur propeliaturq;. .Vocarrtusnoshocmali gehus LvemVe- Neream : quiaex Venere contrahit.Per Luc Venerea non intclligimus Effeclus, fed potius id quod-Gauflit Efficientis rationem habct. Qua.re cCi a Lue Venerea excitetur FEBRis.per Luem Veneream rion intelligimus Febre, fed A z Matc- 4 Hieron. Capivaccei Matcriam aquaproducitur Febris : quaquam non modb caufa.Febris efle poteft tuesVene- rea, fcd etiam aliorum Morborum. Generatio LuisVcnereae hunc in modum fe habet, vt in liumano corpore nec.uaq.uam principaliter oriatur (nam hoc eftimporfibi- le )vt necefiarium fit illam Extrinfecus adueni- re: & cum forinfecus accedit, corpus hominis ingreditur,quodcontingitfuaVi&Facultatc, idque in fuam Subftantiam permutat. Hxc Lucs incremcntumfufcipiens, ita aduerfatur Corpori humano,vttotogenerepr2ter natu- ram efficiatur :atq; hinc variasfubindenoxas ln HumanoCorpore excitet.Vt ex hac LuisVe nercse generationctalis.elici poffit Definitio: Lues Venerea esl excremeatum totogcnereprt.ter Naturam, quodmulttfariam Uderepotefi Hommem genitum ex humanafuiftantiaaftmili. ExPLICATIO DE- finitionis. IN hac Definitione pr§ter alias Caufas,etiarrr proponitur Matcria cxqua:quoniam fermo eft de Lue Vencrea,dc Matcria Morbifica,qua: cft Subftantia,non Accidens.Subftantia autcm fitexMateriaex qua. Expliceturitaq; Defini- tio;& eftoteattenti, quia breutter tntdhgetis an alij reclefenjcrtnt, necne. Supra dictum fuit effe Excrementmn, ad diffe- rentiam Continentis : quia quod in corpore reperitur, poteft clfe Contincns, potcft efle con- DeLve VenereaAcroases. 5 contentum. Sedprxtercadidtum fuit effeEx- cremcntum, quia non mod6 diftinguitur a. Continente, fed etiam a Contento alimcntali: nam dicitur etiamContentum quod eft cxcre- mentum:neque obftat proptcrca, vtquamuis Lues VencreafficutfuolocointelligctisJ tan- quam ex Materia ex qua, fiat quandoq; ex C6- tinentenoceftex Carne,im6 vel cx offe,quan- doqucexalimento,hoceftexSanguine : nihi- lominus& Contincns,& Contentum alimen- tale, vtrumquedegeneretin Excrcmcntum. Dcindedidhimfuit prater Naturam, atl dif- fcrentiam Excrementi, quod cft feciidum Na- turam. Patct enim LuemVenercam cffcEx- crcmentum pr^ter Naturam Morbificam (vti- namitanonejjet) nam ficuti excrcmentum na- turalc eft ad hominis falutem; fic prorfusin- utile Excrementum Lues Vcnerca, & toto ge- nerc prarter naturam,addifterentiam cxcrc- mcnti, quodquidem eft prsetcr naturam, fed nontotogcncrc.Datur (cxempli gratia) Bilis excremcntitia prsrtcrnaturam morbifica;fed non cft toto gcnerc prstcr naturam. Virulen- tia Gallica fcu Lucs Venerca toto genere prx- ter naturamcft: fiquide ( vt fuolocointcllige- tis ) LuesVcnerea ex neceffitatc eft materia pu- trida,& pr^terca toto generc pr^tcr Naturam. VndecuhgcLues fitExcrementum preter naturam a toto gcnere,duo declaranda fe offc- runt. Primumeftquodnam fithocExcrementu. A ? Secun- <$ HlERON. CaTIVACCE? Secundum,quomodo praster naturam:«<«8 hisignoratis,prorfiuimpofibile efi huius maltCura- tionem tradere: ftquiae (vtfuo laco oculis cojpicietis) Lues Venerea maiori ex parte Methodo cu- ratur :aliquactiam exparteExperientia. I. Quantum attinet ad Primum, hoc Excre- mcntum poteft efle quodlibet quodinhomi- his corpore reperitur; & proinde Sanguis, Pi- tuita, vtraqueBilis: potcft efl"cIchor,dum ge- ncraturlchor, &in virulentiam hanc degcnc- rat: poteft eflc Scrum, poteft cflc LacSemen, imo etiam Sanics. II. Quod vcro attinet ad Secundum : fcicn- dumhoc Excrementum cfle pra:tcr naturam I. fecundum Formam, 2. fecundumPutredine ('qus eftfccundaQiialitasJ 3.fecuhdum Cali- ditatcm, 4. fecundum Lentorem: vt quslibet Lues Venerca, nullaexcepta, his Quatuor vi- tiis fitpr^edita. I. Peccatvm S e c y n- dttm Tormam. VNde aduerfatur in primis fecundu] For» mam^proptereaquodharcLues eam ob- tinetin fui generatione proportionem > vtfu- fcipiat form e s, fimiliter fi Vlcufcula illa circa ani partes confpiciantur ,* in reliquis partibus vocant VI- cera» Stmptomata. SI refpiciamus ad S y m p t o m a t a , in- humera prodticuntur ab hac pelfima Lue, II HlERON. CaPIVACCEI Lue, potifTimum autcm Dolores, qui varia* occupant corporis partes ;Tinnitus, ea folet efle admodum rebcllis:Gononhsea,quia vide- licethsecLuesagit in vafa fcminaria:Dcpila- tio ieu Glabritics, quando Lues pctit pilorum radices:quando permifcetur cum fuligine, be- neficiocuiusfouenturacgcnerantur Pili. Pa- tetigitur ex his quomodo hsec Luesrnultipli- citer potcft lsedcre corpus humanum. Secundum quod cxphcandum crat.cum has noxas Lucs Vcnerea pariat in corpore: Quz hominis pars la-datur,Totum,an Pats. Ccrtif- funum eft quandoq; Totum, quandoq; Parte Isedi: necimmcrito, quiaLucsnseceft lummse Acliuitatis,&aduerfaria naturschumanss,non fecundum vnam tantum partcm, fcd fccundu om nes: (&idco apparet qitando altqui dicunt effe ad~ uerfariam facultati naturaii tantwn,nugat cjfe )Vn- deyt liocnegotium rccte intelligatis, quantu attinetadTotum hominem,dubio procuJTo- tus l^ditur, vtin Febre: quia hsec eftmorbus totius. QuoadPartes, omnis corporis partes afhci poflunt, fed potiflimum Iecur : quiafvt Intelligetis fuo loco ) fsepenumero hoc malum oritur ob Veneris vfum. Vnderationc Motus, ratione Caloris, partes illse fecudum poros re- cludiitur, vt virulentia promptum habeat iter adlecur. Sednoneftperpetuum, vtfi contin- gathancLucm aliampetere corporis partcm, nancetiam offendatmam agcns agitin pafliim, quodeft proximum:ncq; enim rcperiturali- qua De Lve Venerea Acroases 15 qua corporis pars, qua» non poffit affici: cuiuS fignum,cum Febris fiataLue Venerea, pati Cor. Pretereacum dolores Capitis oboriantur, &quandoq;aLueVencrea Facultas animalis langueat,& non principalis, & principalis.du- bioprocul& Cercbrum patitur. Scdanimad- uertatisdumlocjuimur de parte corporis hu- manijdumloquimur defubiecto huius Luis, huncfermonem cfleduplicem :aliomodo de- bctisintelligere defubiecfoaffeclus Virulen- tix. Subieclum affecfus potcfteffetotum, po- tefteffe qualibet corporis pars. Verbi gratia per Affeftum intelligo Febrem,qii£ eft vitium totius&proindeetiam cordis. Alio modoin- tclligo partem effeSubiecfum non afFec~tus,fed Virulentiar,quando Lues fecundum propriam fiibftantiam in aliqua corporis parte reperit, ita vt illa pars fit fomes ac principale Domi- cilium illius Luis, & poteft cffe multiplex pars: Vctriculus,Iccur,Lien:poteft effe Caput.-pof- funt efTe putride- reliquae corporispartes,ne- quaquam Cor .• nunquam Cor poteft effe prar- cipua fcdes. Ea enim eft vis caloris Cordis, ea denfitas,id robur Cordis, vt non fit poffibile,vt Lucs iftaoccupetCor,vt Corfit pcipuafedes. Tandem in Definitionedi&um (mtgenitum ex butnana fubflanttaa fitnili. Pro explicatione huius particulaf duofunt declaranda, alterum pcrtinetadMateriamexqua.-reliquum ad A- gesfeuEfficiens.Quantu ad Materiam ex qua, dicturn i4 HitRoN. C kPivk ttii dictum fuirefle humanam iubftantiam. Per Hominis Subftantiam tria cum Hippocrate oportet intelligere: Contenta, Continentiai Impetum facicntia:apra'fenti ncgotio exclu- duntlmpetu facientia mamSpiritusaLue Ve- nerea patiunt;pofl.untpati,veru pafliohsrceft Alteratiomequaquam poteft effe Patrefaftio: nonpoflunt mutari Spiritus a LueVenerea, quianon poflunt putrefieri: &hoc fupponen- dum, quia eft negotiumdifcutiendum inDo- dlrinadeFebribus. Qiiarepcr Hominisfub-a ftantiamintclligcre oportet Contenta&Co- tinentia, quantum ad Contcnta, funt fucci qui in corporehumano reperiuntur : quare pof- funt efle & fucci Alimentales, & Excrenietitij,, quare quilibet Humor. Et fi Humor mutetur in Ichorem", etiam exlchore poteft ficri Lues: limilitcr ex Scro, ex Lac~te,& etiam ex Semine, Vtdemum quilibet fuccus poflit efle materia generationis Luis Vencreae. Quodautem ad Continentia; poflurtt efle eorporispartes,&fanguinea:& ieminales feii fpermatica*.vndc quo ad fanguine;poflurtt efle partes Carnofa?. Pingues Adipofa;:vnde carq. mutaturinLuem Veneream: Pinguedo ftmi- liter.Idem cft ftatuendum de Spcrmaticis; vt quandoque haec Virulentia fiat ex Oflibusf fti~. ttdmnenejfetverum) vt portio oflis mutetur iil hartc Virulentiam. quod fpeftat ad agens, di- cTtum fuit gcneraria fimili, & per hoc limile nihil aliud intclligere oportet quam LucmVc- ' nere- £>e Lve Venerea Acroases. xj neream.Neceffarium igitur eft vtadfit hgcLu- es,hoc agcns,fi noua Lues gencrari debet.Hoc autem agens,hoc quid fimile nuncupamus, vt colligere licet ex Galeno in Arte Med. cap.pj». agit in partem vicmam:& ita agit, ita in altera- tioneprogreditur,vt quod contingit,quodfi- bi eft proximum, mutet in fuam Naturam & proinde in Luem Veneream. Et hoc loco notandum,Luem hanc,qug ha- betrationem efhcientis, que. cft primo genita, extrinfecus accidere. Non eft poffibile, Vti» homineha?cVirulentiageneretur abfque ali- quoextcrno, agentisrationem habente, quoct lioxam illi conrerat atque communicet. Vt fic videatis difcrimen inter Luem Vene- ream&Venenum quod in corpore humano poteftgenerarilponte,quamuisaliudVerienu non occurrat. quomodo hocfiat, declaratum' eft in Doflrina de Venenis. At generari hanc Luem in homine impoffibile eft, nifi alia Lues' forinfecus accedat. , Neque eft vt quis ita furibse' perfcrutetur De Autort (quia\ejfet Viiium,Immodica diligentia) quifnam Lui$,& primus Autor fuerit illius primjeLuis : quia immodica dubioproculnoua efthsec Materia; hecCauf- diligentia,- fa, quomodocunque fuerit genita, perinde ef-Japiens fet, ac fi qtiis quarreret quodnam prius genitu confilium efletOuum, anGallina: hoc non facit adcu- rationem. Satis eft nos fcire efle genitam hanc Luem a fimili:& elfe Materiam a tota Forma, Aduerfariam,Pumdam,Calidam,Vifcidam. Cuna i6 Hieron. Capivaccei Cum igitur Extrinfecus acccdat, aduertcre oportet huiufmodiVirulentiam vt plurimum accidcre propter Congreffum,propter Coitu, attamen non femper: na nonnullis, vtPueris, Lues in Infantibusautnondum Natis, ViruletiaGal- Puerts y m- lica comrnunicatur,dum vel funt in Vtero, vel ffyitibut extra Vterum.Siin Vtero,bifariamhoc potcft tv nondum contingere:alteromodo exSemineparentum, natis. quandooriuhtlnfelices ifti ex parentibusin- fectis LucVenerea:& prgfertim hoc contingit, quando parentes funt affecti Gonorrh^a Gal- lica,lcmen illud infcctum degenerat in C ahdu innatum peflimum; vt propterea fit Lues etia Venerea in fumo malignitatis gradu,aliomo- do fcetus fufcipit Virulentiam non ex Semine; fedex alimento:quando contingit vt mater fit infecta Luc, vel ctiam inficiatur poft conce- ptum;vt Materfubminiftret fanguinem infe- ctumLueVenereafcetui. Si verohomo fufci- piat Virulentiam extra Vterum; vel eft ex C6- cubitii,velCitra.Et vt diximus eft per Cocubi- tum fe;penumero,& prsebetur euidens occafio ingrefluihuiusLuis;quiaporiaperiuntur,par- tesincalefcunt,&facileVirulentiaillavertitur in vaporem .- quia vapor petit & ingreditur corporis partes. Ceterum & hec contingere poteft citra Concubitum.-vtperfuctioneLa- <5tis: vtPuer fi capiat Lac aNutriceinfec~ta,in- ficiatiur & ipfe. Sedcotingere etiampoteft per fimplicem contaclum .- vt verbi gratiafi Pucr fit infe&us, & fugat Lac, ex eo conta&u poteft outri- Be Lve Venerea Acroases. 17 nutricem inficere (ytinam non effetvcrttm) Idem - potcftcontingere per Ofculum: Si quis dor- ' miatcumaliquoquifitdetentus fcabie Galli- r - i-i • n. • c v1 Fmttnx ca,ficF£minarseminampoteit lnncere, INam p^ ff . l j Brf j W ScabiesGallicaduminhseretalicui indiuiduo, -£\ n . „ . c tnjiat. poteit altcrum ratione contactus lnhcere: vt T - • • * • -1 t Y- • UntCAtfH* propterea lmpertiatur etia hcec Lues per Lin- n ^ teamina infe<9:a:fiuefudoreillo Venereo fiue etiam fanie: vtfialiquis dormiat in linteami- nibus, in quibus dormiuit cjtiifpiam Scabie Gallica infc&us, non fit irhpoffibile vt hic in- ficiatuf. Vt his merite coriceptis, facile fit Colligere in Lue Venerea hoc excrementum pecCire vel ^ eCA f itu - fecundum Formam, vel ratione Putredinis, vel ratione Caliditatis,& Lentoris: & vt ex rie- ceffitatc ita peccet; DifFerentia eft folum fe- ciihdutn ma gis &minus. quaelibetLues eftad- iief faria fecundum Formam, alia magis, alia iriinus:vt fic hz Diffefentia» a riobis mente fint continende;, gratia Curationis * qliandoq; rnaius effe vitium fecuiidum Calidif atemj qu| feciinduth Formam; quaridoq; oppofitomo- do,prseterea quartdoque effe minus vitium fe- cundumPutredinemquaril fecurtditm calidi- tatem:quandoqueeffeinterifius vitium fecu- ditm Lentorem,vifciditatem;quam fecundufn aliasquahtates. Et deinde vthoc Excremen- tum poffit producere vcl Caufas, vel Morbos, VclSymptomata. Notate quantum attinet ad Caufasjdifferentiam effe, prout hxc Virulen- B ti» Hikrom. Capivacce! iiaproducitGaufas vel alterando folum, vcl etiamcorrumpendo. QuoadMorbos; vel eft Intemperies, velmala Gompofitio, vel foluta Vnitas.Quo ad Symptomatajeft vel Adtio lgfa, velExieris mutatum,vel Qualitasmutata.Ra- tionefubiecii afficitur veltotum ;■ vt in Fcbri- fcusrvelParsj-vtirireliquis vitiis. Etvt Hom6 eft fubiedhim Virulentiar, potcft cffe quaelibet Parsjfed potiflimiim Hepar» Quo adMateria flX qua,vel eftContenturh,velC6tinens. Quo ad Cauflam En^cientem;corifideremus vel pe- ries Subftantiam & Eflentiam, vel penes Ori r ginem. Quantum ad Eflentiam;eftdirrerentia fecundummagis&minusralia efKcacior alia. AbOrigiriejExtrinfecus a'ccedit;&eft vclin VterOyvelcxtraVtcfum.' . JD e L a <* r N V E H gtnere. 1 ST prsetcrea ricceffarium vt cognolcatit »hanc Lucm iri gcncrc & fecundum cius : J)ifFercritias. Quantum ad Luem in gcnere, aducrteridumhancLuem velagere & opcrari incorpusrvclquandoqucobcxiguahi copiam nonagcre; vtquamuis Lues iri corporerepc- riatur; riulla tameri cius fit a<5tio,& cft qeccfla- riiim vt|cognofcatis Lnemfiueagat,fiuenoh agat.Nam tjuamuis non agat; potcft tamen le- dcrc:vt Medicus prudensnrecognofccns hanc Lucm antequam agatpoifiteuellere; & homi- ncs tueri a noxis imm nicntibus. Pri- DE LvE V EK E k E A AcRoASES. 1$ . Primum igitur quando Lues Vcnerca agit in corpus quibus N otis deprehendatur.Si agat hxc Lues, indicatur cx Affedibus» Affe&ui funt Symptdmata & Morbi. . Quantum attinetad Symptomata, cogttd- fcetisLuem Verieream in corpOre harrere ex moratas differentias, Si fornulcs differentias fpcftcmus, Lues Vcncr.eafe habetvt excremeritum hedens,vt Excrementum, Differcntias obrinetfecundu magis&mjnus. Confideratur ergo fecundum Formam, Quantitatem jPutredinem^Calidi- tafem, LentQfem. Secundum Formam: ari fit fum> De Lve Venerea Acroase"s. v$ fummse Aftiukatis, nccne; vchementis A&i- uitatis crk, fi paticns vnico congreffu fueric infeftionem nadhis: idcm fi hoc acciderit d- tracoitumrprsterea fi cit6 fuerit lsfus. Ob- feruauiquofdam quicum Lue hac inficeren- *ax ; poft mcnfem ftatim fieuiffimis Sympto- matibus torquebantur : hoc erat argumen- tum fummse Ac~tiuitatis. Si non aderit toic rantia : certiores eritis Luem Veneream effe fatis infignis Aftiukatis. Si oppofito mo- do fe reshabuerk, iudicabilis exigua: effe A- &iuitatis. Quo a,d vitiumm Quantkate; cognofcet» Luem vehementem, fi totum corpus, fi plures «iuspartes occupauerk: fipauciore*,aintra. Quo ad vitium in Putredine; cognofcetij cffeinfignemcx Gonorrhjaadmodum fcete- te,ex vlc.eribus fcetentibus, cx febri putrida. Quo ad Calidkatis vkiumjcognofcetis Ca*- liditatem effc admodum vehementcm ex do- loribus acerbis, ex ardore in Gonorrh^a, ex pruritu,ex feruore in locis affedtis.:fiue fint vl»- cerafiuc aIiavitia.Sihe^fuerintremiffi.ora;re». miffior erk&Lues. Quo ad vitium in Lentore; Lentor erit ve- hemens ex Symptomatum perfeuerentia ; vt quanuiis Symptomata fint cxigua;nihiiomi- lius non cedant rationc Lentoris. x An hxc lucs ledat, & mukifariamiedat; an fint raorbi, an fymptomata: & qui fint morbi, B 4 qug t 4 Hieron. Capivaccei qua» Symptomata, cognofcitur ex propriis fi- fnis. Vt(verbi gratiaJSi fit Febris;cx fignis Fe- ris.Si Bubo; ex fignisBubonis,quare oportet vt poftea cognofcatis difrerentias,qua; capiun- tur a Subiecto. Subiectum in Lue venerea eft duplex;namque eft Subiectum affe&um, vel eft fubiectu ipfius Luis. Quoad affefium Sub- ie<5tum;vel eft totum corpus,vel pars corporis. Totum efle affectum fubie&um cognolcctis ex Febre; quiaeft Morbus totiusrex macje to- tjus. Partcm autpm cognofcetis ex vitiis deter- minatis(vcrbigratia)fiGonorrha?aadfit,cog- nofcetis lpcum affeftum.Quo ad Virulcntiam Vtfubieftumhabet;profubiec~r.o habet partc vel internam, vel externam. Si partem habet externam, oculis confpicietur, Siautem fub- iedtfr fit pars interna,aduertatis poflc efleVen- triculum,Iecur,Lienem,Cerebrum:& inVz- minisVterum. Cor excipitur,vt fuolocodi- ftum fuit. Indicabitur erg6 efle Ventriculum; vt Ventriculo fit primo occurrendum:quia hg funt partcs in quibus eft fomes.Luis: fi fortafle excitata eft cx Ofculo cum Mulierc infecta; & maxime fi illico quis biberit aut coederit;Pra> terea cognofcetishinc potiflimum ; quod ex Chylovitiahuius Luisemanarunt: tunc que- relaecruntdelsfaChylificationccircaVentri- culum: cognofcetis fedcm arfectam efle Iecur, fi malum originem duxerit cx Coitu: fi fccun- dumdextruminguem Buboappareat:& pre» tcrea reliqua etiam Symptomata magis perti- ncant P'e Lve Venerea Acroases. 25 neantaddextram parterm&potiffimum intcl- ligetis ex la:fafanguificatione; qua* fane lxdi~ tur non tefa facultatelecoris: Scd accidit ob errorem extcrnum,hoc eft ob prsefentia Luis: quamuisquandoq; poffit etiamconiugi mor- bus Iecinoris; fcd hoc eft cxtra rem. Qu6 ad Lienem; cognofcetis ex Lienis tumore,ex Bu- bone in finiftra parte;& rcliquis quat magis ex- ercentpartem iTniftram- Indicabitur etiam ex mali contumacia Lues Venerea fi prodit vitio Lienis;proptereaquodfit difhcillioris Cura- tionis:nam vbi Lien malchabct; non poteft expurgari excrementum Melancholicum;& cum inficitur Lue venerea,£gcrrime extirpari potcft. CognofcetisCercbrumefle Luis Do- micilium, ex pannis infedlis applicitis Capiti. Sed praeterea cognoftetis ex dok>re,& reliquis noxisquse obfident Caput; & hinc cx Dolori- bus At'ticularibus;dum potiilimum hi dolorcs prodeunta capite Lue Venerca affeclo. Co- gnofcetis Vtcru fedem efTe huius Luis ex fup-r preffis Menfibus,vel ctiam nimium flucntibus poft coitu; ex Gonorrh^a,ex Vteri doloribus, ex moleftia circa Mammas ( quia confentiunt C um vtenajex Carie circa pudenda.Et tandem cognofcetis caufam ex quibus fit materia ex qua; quse eft vel contentum ,'vcl continens. Si cft Contentum,& fucrit alimentale,aderit dif- ficilis tolerantia:fi excremcntitia,nonitadiffi- cilis. Luis venereg DifFerentig defumpta Forma ? . B 5 &i l6 HlEROV. Ca.pivacch & a fub.iec~to,quibus fignis dcprehendantur in- tcllexiftis: oportet igitur nos afferre figna dif- ferentiarum tum a Materia ex cjua,tum a cauf- faEfticiente. Quo ad materiam ex qua, poteft efle Contcntum vel Continens, quoad Con«- tentum;fi fit alimentale.cognofcetis exdiffici- li tolerantia: quia corpus non nutritur, & ali r ■ mcntum mficitur: cqntra autem fi fuerit cx- crementitium. Quf autem fint Excrementa hoc eft velBiliofa,vel Pituitofa,vclMelanchor lica; cognofcitur ex propriis fignis 5 de quibus non eft vtagam(verbi gratiaj SiLuesVcnerea fitgenitaexrnateriaMelancholicaj figna ade- runt dominantis Melancholie;; & malumeriE contumaciflimum. Quo ad Contincntiajan fit pars carnofa, an pinguis, art feminalis ( vt ofla) facile cognofcetis. Quo adCauflamEfficien- temjcognofccre oportet, an originem duxerit Lues vcl in,vel extra Vteru .■ & hOc £uile colli- 'getisexrelationeaflmentium,& patientis. Ni fi ( verbi gratia ) infans in luccm editus cotn- piatur hac Luejneque aliquid extri||recus conr tigeritjfaciledcprchendetisin Vtgfq contra-r dtam eflehancLuem. Et fi in Vrjro contra- cta, an cx fcmine:an potius pof£conccptio-r nem exalimentomatris, hauddifjjculter afle-r qucmini. Nam fi ( vcrbi gratia ) parcntes fuerint infe- ftiLue Venerea; cx femincvtique malum eft: contraftum.Etfimiliter fiex{,raVterum;facile cognofcetis an per Coitum,an cauffaLa&is, 111 cauf« Dl LVE VF. NEREA ACROASES, IJ eaufla Nutricis, an per PannoSjfactum fit: in- tcrrogate a?gros. P E MoDP CVRANDI L V E M. QVando cognitum eft malum; oportet ad pre/idiadefeendere,&aducrtei-e,tametft Lues Venerea aliqua ex parte adimatur citra Methodum, citralndicationes; maiori tamen ex parte hanc Luem amoueri per Indicatiq- »cs&Methodum:aef£epe ob aliquod yitiutn nonliceteodem modoLignumGuaiacum ad- miniftrare. Vndein maxitno verfantur errorc, & fcenat quoque luunt meritb, qui hac Lue infecli,accc~ iujit adQbyrurgos,ad barbitonfores. Oportet igitur ftosaliquidde Praefidiis loqui; qu£ cum dcfu- mantur a rei eflentiaja Lue Venerea qug eft Excrementum preter naturam multifariam le-dens hominem: idcirco Pr afidia haurjendajp ^^^J^jCj funt ab Excremento^a l gfiorie^ b h omfn e; ab; .^,,. UWtwU. his tribus tantum:vt fuperfluum fit ab aliis fu- mere prefidia:&proinde neq; acaufla effici- ente,nam caufla efficiens fi eft externa,non in- dicat, nec licet haurire Indicationes a materia ex qua.nam hec yel cft mutata in Luem:& tunc {at cft haurire Indicationes a Lue genita : ab excrementphocveneFep: vejnondu cft con- uerfain Luem.huic occurrimus dum toti pro- uidemus(V erbi gratiaj fi fiatab aiiquo humo- jrc,eft euacuandus. Qioanturn*«l cxcr§racnturn (efotimhofdi- figen* 18 Hieron. Capivaccei ligentes;vt non Empirice fed Dogmatice fciatis ad- tnmiflrare Guaiacutn & alia) cum fecundu For- mam,Putredincm, Caliditatem, & Lentorem peccet, &: toto genere fit prater naturam: iu- xtaprsceptumGal.r^.Meth.cT.indicatRcme- dium prorfus euacuans, quodEradicanspotc- ris appellarc. Vt autem naturse humana? cft inimica & aduerfaria indicat Alexipharma- cum. Ratione Putredinis; aduertere oportet, arj hocexcrementum fitpuirefadtum, vclpotius 1 putrefcat. Si putrefaqtum; quoniam rationc putredinistotogeiiereejftprscter naturam;in- clicat Eradicans.y t autem putrefcit, indicat re- frigeransjficcans: nam calor extrancus, &hu- miditas, fuht in caufa quod materias putre- fcunt ? Deinde ciim hocExcrementumVenereum ex nece0itate fit CaHdum, indicat frigidum: cumfitlentum;indicatdetera;ens. Sed quan- i i ' n.'" i /v doqueeuenire poteuvt hocexcrementum nt traffum; quare indicat attenuans: fi durum; emolliens: vt contingerc poteft in Lue Me-- lancholica. Quantum ver6 adLsfiones; varise hauriri dcbentlndicationes pro variakefione, de qui- bus in propriis capitibus. Vt verbigratia fi las- fio fuerit a Febri; oriuntur Indicationes Fe- briles:SiIntemperies calidalocinoris; dyfcra-. fie- calida; Iecoris Indicationes feofterent:& fic dereliquis. Haslndicationes nonprorfus di- mit- t)n Lve Venerea Acroases. 29 mittemus, vbidefcenderimus ad Curationem affectuumhoceft Vlccrum & rcliquorum. Quantum ad Hominem; Indicationcs funt fumends, vt homo fecundum varias partes cft fedes Luis Verterea*. audiuiftis autem quando- 3ue cffe Ventriculum,quandoq; Iecur, quan- oquc Lieneiri,quandoque Cerebrum, quan- doqueVtefum. Signa habuiftis.;&inadmini- ftratione Guaiaci cogrtofcetis quata fit neccf- fitashuiusDodfcrirtae. Hofumigitur vifcerum csiidum jinriatum indicat Calidum & Alimen- tuni. Calidum ratione teirtperatura:: Alimen- tum rationefubftanria?. Horum autem vifce- rum proportio requirit fimile;vt Hcpar hcpa- ticum:&fic reliqua.Totum autem corpus hu- manum ratiOncVirtutis indicat Alimentum. Cxict urri CUm rtort liceat occurrere vel Viru- lentise, vel la:fioni, vel homini: fiue fecundum totum fiue fecundum partem;nifi de toto pro- uidentiahabeatunideo toti occurrendum: fi- quidem durri corpora funt impura,nequeA- lexipharmacis,neque Topicis,neque Alimen- tis occurritur. Quidautemfibi velit totius prouidentia, patet ex alibi propofitis; vt varia prouidentia fitopusprodifcrimine ftatus totius. Caetefu m vt Patientes vos admirentur ,antequa ad fflaterias prsfidiorum defcenditis, pradice- tis quid euenire debeat. Hasc Doctrina pendet a vi Rerum prstcr naturam, atque etiam Vir- tutis. Quantum adres prster naturam, opor- tec I 3© HlERdN. € APtVACtEt: tet vos fcire, & digrcdi,circa vehcmetiam Lui» &Symptomatum; Luis inquam genita:,nOfi generantis.NamLues generans eftfignum ve- hementisLuisgenitffi Vtverbi gratiafi quii tefus eft a vehemeriter infe&a Mulierc; ha:c afFectib vehcmehsin Fcemina eft fignum ve* hementix Luis genita» in homine : qiiare cft fatis digredi circa vehemcntiam Luis genitar; Primum igitur quantum ad Vehemcntiam ra- tioneDignitatis; non eft cadem vehcmentiaa quolibet vitio venereo: eft magna diftcrcntia. Nam hxcVchementia fpe&atur vt Lues occu- paccorpcris partes magis vel minus nobilcs. Vnde minor eft Vchemcntia fi obfidcatLic- nem: intcnfior li Ventriculum :adhuc intcn- iior fi lecur: adhuc maffis fi Ccrcbrum : & in O Foeminis fi Vterum, intenfior eft qu-trn fi Lie- nem corripiat Ratio eft manifefta, cx Doftri- na Anatom ica,partium rationc,qua: magis vel rfiinus funt nobiles.Si perpendamus Veheme- tiamluisrationeEfferitie^tunc maior cftVc- hementia penes Eflentiam, fic vt Luis forma eftmaions a&iuitatis, quomodo cognofcatur diximus. Prartereaeft intenfior Vencmentia, qu6 Lues magis fueritputrida, magis calida, 5 magislenta,magisera{fa,magisdura;qualispo^ tiflimum eftLuesMelancholica.-&tande qua- lis eft Alimentalis; & ratio cft.* quia in hac Vi-i rulcntia eft maior receflus a. naturali ftatu. Vi-~ okntia rationc facultatk corpus regentis lo- cum habet in LueVenerea.Si vfque adeO fit aw fenfa, t>E Lve Venerea Acroases. 31 fenfaLues, vtoboriantur Conttulfi&nes, Li- pothymiar, Pulfuum infirmitas, Syncope, & proindcdifficilis tolcrantia,quasVehementia potiffimum locum habct, fi Virulcntia fit Ali- mcntalis, & partes fint exquifitifenfus. Sih«ec Lues oppofito modofehabuerit;tunchgcve- hementia erit remiffior;vt melius proigro'- f ante fit prognofticandum. Quantum vcio ad Morbos;in his etiam perpendere oportet triplicem Vehementiam; &proinde in Febribus, inlntemperic calida Iecoris,in Obftruftionibus, in Tumoribus, m Bubonibus,inGum'matibus, Vcrrucis , Pu- ftulis,in cafu Detiuni.inVlcerib. (fiue fit Cari- cs,fiucRhagades)difcurratis pcrtripliccm illi Vchemcntiam. verbi gratia: in lue venerea.vl>- cus Pulmoriis cft lethale:nam adeft fummaVc- hemcntiarationc Dignitatis. Eft & perpende- da Symptomatum Vchemcntia r fed non cft rioftri propofiti vt circa has Vehementias ia prsfentia difcurramus. QuantumadVirtutem,cntciusVchemen~ tia; fi corpus fuerit boni Temperamenti, bo r ni habitus, in florcritia:tate,.& fortiter pofik fuftinerePre^diorummaterias.Contr£Uutem ! fi homo fc malehabuerit,&virtus fuerit de- bilis, vt non bene fit fperandum. &proptere» fuppdnedo Luem Curationem admitterc; ra- tionc totius probaturquandoqj Vena: fe&io; prcpter fanguiriern,quiin LueVenerca quan- doquc habc» rationem caufl# principalis; quan T ip. ' H I E R O N. CaPIVACCEI -quaridoque finequanon. Caufa? principalis»- dumLues generatur ex fanguine : dum praj- tereacorpusLueaifedtum, eftetiam cdrreptu inflammatione > morbo fanguineo. Habet ra- tionem fanguis Caufla? fnle cjua non,fi Lues & reliqua malafiant non ex Sanguine; fcd ex alia Materia.Et patct ex alibi diclis,inVcns feftio- neeam eflefanguinis copiam vactiandam,quai pcccat; &confertim, fi vires permittant: quia curri expediat quam citiflime cxtirpare hanc Luem,&fanguis fit impedimento;obidcdri- fertimeuacuaridus;, diiftirhodonon fitprohi- bens.Quod prohibet irt prarfentia ndh eftVir- tus; fed aliquid magis pnuatum, peculiare; vt cum Lues petitlnguina, vndecxcitahtutBu^ bones. Teftatur expericntia quandoque per Bubones fuppuratos & apertos, ex toto ex- tirpatam efle Luem ; vt non opus fiterit alia medicatione. atque ideo hic motus Luis ad Inguina prohibct Vcriffi fedtidriem : vt pro- ptereaMedicus prudens elfc debeat;& fiob- feruatlnguinaintumefcerc, rtullam euacuati- onemmoliatur,acaduertatan deueniatlrifla- matio&Tumor ad maturationem necne. Si perducitur bcneficio vel naturs vel medica- mentorurri ad maturationerft ( de quibusfuo loco Jtunc oportet permittere vt locus aperia- tur:&vbi locuserit apertus, & egreditur fa- nies,fumma cum prudentiaMedicus debet ad- uertcrc,an ha*c euacuatio per Inguina fit futu^ f a fufficicns nec nc, Surficientem cognofcet,fil nulurri De Lve Venerea Acroases, 33 r fflalum fit recens,fi non uat coiuncta alia Sym- ptomata;fi copiofa effluat matcria. Contra Vero; fi oppoiita rcperiantur. Si iu- dicabitisnon fatiseffe Euacuationcm pcr In- guina; voseodemtcmpore dcnetis Venam fe- care;quiaLues tiulc non prohibct,nec pcricu- lum eft vttoflatur ille impetus. Etpropterea aducrtatis variasVcnas effe fecandas,prout fci- licct Variaeftfubfiftcntia-Etideo notandum vt fciatis curarc a:gros. Si fuerit Caput, oportet fecare C^phalicam mod6 dextram modo fini- ftram; prout arfectio poftulare vidcbitur. Si -VentriculuS) fiIecur,Bafilicam dcxtrilateris: fi Lien Bafilicam finiftri iateris,fi Vtcruspo- tiffimum expeditSaphenam pertundere. Scd qu6adBubones, fi forte adcffent qux Vengaperiendf in Bubone, veleftaliquafpes fuppurationis; & tunc infimas oportct feca- reVenas. Si vero prorfus fit abolitafpcsfup- purationis, refpiciatis ad Subfiftcntiam rirca Iccur,& Bafilica f:cctis.Hxc deV criae fectione. Quoad Tonticuloscauffa prouidentiav tq- tius;fi continp -.t vtLues fit contumax,non cc- dat medicamcutis; non improbatur vfusTon- ticulorum, vt peipetuo hxc Lucs cnacuctur. |Etqu6 adlocum, fifomesfueritCaput, cxci- pnttir vlcerain Brachiis.Silccurin Cryribus: Jfi Vcntriculus, li Lien, fi Vterus,idcm fiat. Medicame.nta r a- ttane to:ius. 'oad Mcdicamenta,loqncmur de me- C dica- 34 Hieron. Capivaccei dicamentisprimb rationeTotius:fecundb ra>* tioneVirulentisLuisJtertib ratione afte&u- um,hoceft Morborum& Symptomatum. Qub admedicamenta ratiorie Totius,funt Lenientia,Praeparantia, Purgantia. Roboran- tia hic locumnon habent, Lenientiadebent cffe varia, prout fuperfluitas varia offcrtur. Et proptereafciendumfiLueseffet calidior bili- ofa,Hieradanda haud foret, fecus fi piiuitofa j quiaratione cuiuis perfuaderi polieft Ventri- culumprimofq; du<5tus tunc repktos effepi- tuitofa matcria,vt fpeciebus Hiera: vti Hceat. Reliqua tanquani nota omitto,& pfopterea fermo habebitur de Prasparantibus,que. & rpfa Variant pro difcrimine materise prseparanda:. Sed hoclocomonendieftis, vt fubinde refpi- ciatis ad Lucm, & illius vitium:ad Forma, Pu- tredinem,Caliditatem,Lcntorem:quandoque etiam adDuritiem. Siquidem prjeftat, eodcm tempore prsepararc materias,vt fint idoncsead cxitu,fiuefintVirulentg,fiuenon.Qujirecon- I fulo,vt du adminiftratis Syrupos,rationeFor- mg ipfius Luis, permifccatis vel Acetofam, vcl Aciducifri, vel Qmnq.uefolium,vcI Capillum Vcneris,velSonchu:& prefertimfimateriaca- lida preparadaerit. Sifrigidaextiterit,refpici- entcs ad pcccatu fecundum FormamLuis,per- mifceatis Mcliffam, Cortice Citri.SemeCitri: modbvnu,modb aliud:«e omnes eodfimodo curetu fcutfaciuntEmpirici.Du refpicimus ad vitiu pu- tredinis,licetpermifcercAcetosa,AciduCkn, -Acc- De Lve VeneRea Acroa5es. £jf Acetu Adianthum;potifTimum fi matcria pr^- paranda fuerit calida;vt fi defiftat ab infigni ca- liditatc, liceat occurrere ficcis, etiamfi frigida hon fint:vt eft|Agrimonia, c£tera,fi refpiciam* ad peccatum,vtVirulentia cx ncceffitate eft ca- lida,permifcere oportet Cichoracea, & fi cali- dior fit,.licet permtfcercViolas: & fi adhuc in- tenfio.r fit caliditas, opcre^ prgtiu eft ad Laftu- cam Nymphgam tranfire; Cum refpiciendum eftadvitiumfecundumLentorej licct permi~ fcereHordeum,Oximelfimplex:& fi vifcidiof extiterit materialicetafcendereadOximel co- pofitum,adHyflbpum,ad Prafliiirn:& hgc cum vim habcarit attenuaridi occurrerent etiam craffitiei rnateria?. Quodfi contingat Vt Mate- ria duritiem obtineat ,.debetis permifcere quar tonficiutur ex Pomis, Boragine, BuglorTa, Li- quiritia, Althp, Malua. Si igit ad Iilec refpexe- ritis,fcietis variaprsefcribere, &variismodis f gros tra&are. Verbi gratia, fi materia calidior crit prg paranda,& adnexa fit durities Luis,po- teritis hbcmbdo preTcibere Syrupum. lu.Syrupi de fuccbAcetoig,acetofi fcilicet de liquiritiaana 5 ii. AquarHbrdeaccs alteratx cumacetofa.EndiuiaBoraginc.Althca g 4. ^ vel 6. fi perpcndatis hbc prxfcriptum, refpi- cit qus aduerfantur materix prgparandg Cali- da\& Lui,vt peccat variis modis. Vride aducr- tcadum cur in hbc prxfcripto propofuimus tantum 3 iiiii. fyrupi, & ~ iiii. imo ■< dc- f codi:nori alia dc cauffa facium cft,quam quod C 1 mate- I - ^Sit 36 H1ERON. Capivaccej materiacalidam praeparare voluimus:& quod adulcibus abftinendum vbiconiunctaeftLues calida. Quantum adPurgantia, varia fimiliter cflc debent pro diuerfitate fuccipurgandi. Vndc notandum: Primumcum in Lue Vcnerca ob calidita- tem, ob exuftioncm potifllmum vigcant fucci atri,probari medicamenta ex Polypodio, Epi- thymo, Helleboro nigro: practici exhibcnt Pilulas Cochias cum Hclleboro.- Secundo notahdumjdiligenti&exafhiPiir- gatione opus eflein hac Luc:quia fucci in cor- porcexiftentesfui prefentia prohibent vacua- tionem Luis,vtnon absreilliPradtici fint lau- dandi,quietiam- Syrupis compofitis vtuntur, & rcpetita ctiam purgatione : imo ctiam illi qui fingulis decem diebus dum patiens vti- tur Decocto, purgantiaexhibcnt. Namcum Lues hxc pcr omnes rcgiones cducatur, & po- tiflimum pcrporoscutis; & expellatur firpein vaporem mutatajdubio procul fucci in corpo- re exiftentes prohibcnt eiufmodi euacuatio- nes.Si quis dcfideret medicamenti Refcriptum feuFormuIam feu Syrupi compofiti; excipiat. ^.'.SyrupideFumariacopofita,dcPolypodio ana 3 j. fi. Dccoflionis Boraginis, Hordei. Lndiuie^ ^.mifcepro Syrupo. Etfidcfidcra- tisSyrupum compof magis cfficaccm, deco- dtioniaddatis fol. Scng 3 ij. Sed aduertcndum hoc loco efle cxhibendos Syru- De Lve Venerea Acroases. 37 Syrupos Compofitos poft primamPurgatio- ncmjhoc eftinter Primam & Vltimampurga- tio.nem;vt fit interuallum 8.aut io.dicrum.Ex Iiibeatisautem hos Syrupos alternis diebus, & diebus intermediis, & proptcr caliditate pur- gantium & Luis poteritis exhibere Decodta ex refrigerantibus,cx Cichoraceis,& fimilibus. Vt fi contingat corpus e^gre peribrre calorifica, medicamenta, alternis diebus expedit vti Sero Lactis. Ha:c deMedicamentisrationeTotiuS. Medicamenta Lvis. QVantum ad Medicamenta luem refpici- cntiz(inquibusp) oponendis oportct fummavti dtligentia : quia pacemultonundixerim. J p!eriq fitnt, qtii qttod operantur, ignorant) non reccdcntes a Galeno 13. McthodicT. cx illius loci docxrina colligimus eiftt-altcrantia & vacuantia : vto- mniaadduoprima capita refcrantur. Quoad Alterantiajalterantur qualitate velrecondita, veleuidenti. Sirccondita refpiciuntLuispec- catum fccundum Formam. Siautcm agant e- mdenti qualitatc, aduerfantur Lui vt peccat fecundum Putrcdincm, Caliditatem, Lento- rem;& quandoq; Duriticm. Vacvantia QS; a t v o r. QVantumad Vacuantia, vacuant illa (d\- cant alij quicquidveltnt) vclimpelledoEx- pultricem: velroborando:vcI attrahcndo:vel ratione caliditatis : vclratione fimilitudinis: C 3 quse 38 H I E R O N. CaPIVACCEI qux Hydrargyro ant Antimonio tribui non pafi unc, non vtemini vos illis nififutnma nccefiitate coacti:hdbcmusnos prseftantiora & fecuriora. Sed quamamfunt illa?i. Guaiacum, z. Salfa, ?.Chyna, 4. SafTafras &c. ' I. GVAIACVM. | QVantum ad Guaiacum non expcctctis vt vobis expliccm qu6d fit bonum, aut ma» lum : SciamusGuaiacum fccundum fqrmain cfTefimile Natura; humana»;& ciTe fimile fa- cultati Alteramci; vt huius bcneficio facultas Altcratrix corporis melius agat in Matcrias morbificas. Sedprartereadicimus cflcamicum ExpultrjchCalidu & Siccum in feciido gradu: effe tenue;no ita tamen vt non fit particeps et- iam alicnius craffitiehaddiffcrcntia Salfae.Pre- terea dicimus effe Pingue, Acre, & Bene odo- ratum.Cum ita fit conftitutum Quaiacum;nS difficilecrit colligerequa: eius efTe poJfint fa- cultatcs,: Vnde quantum ad Formam, quse in Guaiacofimilis eftnatura:humanx (vtaliqua expartc corrigerelicet ex Galenovbiagit dc Alexipharmacis) vim habet altcrandi; vt per AlterationeitarobpretAlteratrice {no alterat Luem , funt nuga) vt Alteratrix robufta reddita, jjdimatLuis acl:ufecundum;vtnonpoffitope- fari: quemadmodum etiam dum Magnes tan- gitur ab Adamante; Adamas adimit adhim fe- cundum Magneti; fed pretereaGuaiacu prn- De L've Venerea Acroases. 59 pter Caliditatem habet vim refoluendi.immi- nuendi Luem.-propter Siccitatem corrigit Pu- tredine,propterTcnuitatem poteftattenuare.- propter Pinguedinem emollire: quin im6 etii nutrire,propter Amaritudinem abftergit:pro. pter AcrimoniamExpultriccm irritat:proptcr fuaue Odorem fpiritus, reficit. Hoc autem lo- co notandumCorticem efle ficciorcm; vt ma- gis conferatquam Lignum,fi Lues eft vehe- mentioris putredinis .• ia rehquis lignum eft antcponendum Cortici. IL S A L S A. QVantum ad Salfam, eftmedieamenturr» fecundum formamfimileHumanzNa- turae : in actibus eft Tempcratum (nequa- quamcalidumvt quidamfomniant) fiquidem ne- Suefidfum eft, ncque amarum, imo neque O- oratum ncqueDulce.Vt hinc liceat coiligere ^rffameffemedicamentuinactiuistemperatu; jBjuod fi aliqua ex parte declinet a temperato, vergk poiKus ad Frigidum. Siccum cft in fi- n« fecuudi,h©c eft ta tertia manfionqnam eui- dentilfime fi ccat; vt fer e ad vehemen tem acce- datficcitatem; adTertium ficcitatis gradum, Preterea eft medicamentum tenuiffimum qui- ctemitatenue, vt nequaqa fit particeps & ali- cuiu5aftri6tionis;addirFerentiaGuaiaci.Partes oirmes Sal&habet vnirormes, habet tenuilfi- aias, adhec eft medjcamcntum. citra Pinguc- C 4 dincm, & Guaia cum. 4o HlERON. CaPIVACCEI' dinem.citra Amaritudincm, citra Acrimoni- am & citra Odorem. Differentia Cum Salfafit medicamentum itaconftitu- inter Salfa tum;ciuantiim attinetad Fcrmam, quajeft fi- e , T GuaU. milisNatur£Humang;fciredebetis,quod ta- metfi hoc mcdicamcntum fit fimile Naturar humanarfccundum Formanv.tamcn eft diffe- rentiainteripfam&Guaiacum; vt Salfa poft- poncnda fit Guaiaco. In Guaiaco eftF,orma fimilis,lcdmaiorisa6tiuitatis,vt proptereaSal- fa minus roboret Facultatem naturaicm qua Guaiacum.Quo autem ad Tempcriem,fi hanc fpciftcmus fecundum adtiuas qualitates , Salfa eftmagis efficax Guaiaco, Salfanamque magis caftigat Luis caliditatem;quiaimo Guaiacum, quiacalidum, non corrigit:fed potius auget caliditatem.Quo ad Siacitatem,Salfa magis iu- uat quam Guaiac.um: quia magis corrigit Pu- tredinem luis:ratio cft quia Salfa eft ficcior Guaiaco, Quo vero adtenuitatem; Salfa propter fui tenuitatem pariter eft anteponenda: citius pe- tit Luem;& eft quafi Vehiculum Ligni.quia eft tenuior, vt mirandum non fit vtinintenfiori- bus morbi Gallici doloribusSalfa vtantur Me- dici pra: Guaiaco.Cseterum Salfaita eft tenuis, vt fit prorfus expers aftri&ionisjhinc fit vt no- ceat calido innatoVentriculi, videlicet diffipa- do : & hoc eft quod dicunt ifti Salfam effe mi- micam Vcntriculo ratione Formaef/awf N«££ Lve Veneeea Acroas-es. 47 Ueniant atque cducantur: videlicct per Aluumy perVeficam,pcr Cutis mcatus feu poros. SiccauflaAluiaftricla^licetvtivel Lcnien- tibusvellcuiter Solucntibus: caufla Lotij fe- minibus Melonum, Adiantho,CapilIo vcne- ris,Rap. feniculi, Semine anifi : caufla Sudoris Carduo fanclo &c.Sed diligcter aduertite,ne (quod j>leriquefaciurtt)cum iis qiu fudoremmouent, penni- fceatis aluumfilutntia autpurgavtia.Qaod fi opus fit, vtexhibeatisfolutiuum ob aluum nimium adftriclam, co dieintermittetis Dccoclum li- gni: ne natura eodem tempore diuerfis moti- bus affligatun De Vsrv sev RectA Ad- minijlratione Ligni. IA M ad fequentia tranfeamus: & Primum oftendamus QupmodoGuaiacumfitadmi- niftrandum. Secundo quxdcbeatefle Quantitas. Tertio quis Modus exhibitionis. Quarto Quando lioc medicamentum fit exliibendum. Quinto Vbi adminiftrandum. P R i m v M. QVantum ad primum,dicl;um rnodo fuit> quodfi refpiciamus FormaLigni Gua- iaci, ita efficax cffe ad expellendam Virulentia Gallieam, vtaliud Akxipharmacumnon- rc- quiratunatdamen non cftprgter rationcmad- mifce- 48 Hieron. Capivaccei' mifccre ctiam Adiuuantia rationePutrcdinis: quia vt fcitis Lues pcccat etiam fccimdum Pu- tredincm. Vnde Prafticantes dum putredo Luisvrgct,cum Guaiaco mifcent Corticem, Salfam, & propterca funt laudandi. Etratioeftquod ad liccandam &ad cxpu- gnandam Putrcdincm, Cortcx antcponitur Guaiaco, Salfa etiam, quia eft ficcior. neq; tali Lue peccante improbatur Saflafras ratiorie fcilicet Putredinis:vt Saflafras magis ficcct qua, Guaiacum. Sed prsetcrea cum hxc Lues petcct ratione Caliditatis,rationc Lcntoris:quando- cjueratione Craflitici, quandoq; ctiamratio- neDuritiei,oportct vos efle diligcntcs, vt icia- tis componeremcdicamenta. Ratione igitur CaliditatisLuis, vtilc eft cum Guaiaco permifcere Salfam, Chinam : nam hgc duo magis poflunt caftigare Caliditatem Luis, quam Guaiacum. Ratione autcm Lcntoris, Guaiacum rton eget aliqua mixtionc prasdiftorum: nam Li- gnum magis cftamarum rcliquis. Si lpedtemus peccatum Luis, quod non eft femper pcrpetuum fecundnm crafliticm:ex- peditcum Guaiaco permifcerc Salfam, Safla- fras, quandoquidem Salfa magis attenuat, & Saflafras quam Guaiacum. Poftremo quo ad vitium fecundum Duri- tiem,optimum eftdura exiftcnte Lue permi- fcere cum Guaiaco Chinam:quia magis cmol- lit quam Guaiacum, eft cxigua vis emollicndi in £>E LVE VeNEREA AcROASES. 49 in Guaiaco,non in Saflafras,noft in Salfiw Hec de Adiuuancibus vt refpiciurit Lucm. SvBIECTVM LviS- QV6 ad Luis Subic&um attinet,illudvcl eftProximum, velRemotum. SiSubie- ttumeftproximum (verbi gratia,) Ventricu- lus, lecur, Guaiacum hon eget aliis, quia pro- pria fua tenuitaie potcft permcare ad fedcm Luis; quia fedes cft proxima. Csterum fi Se- des fit rembta Guaiacum eget adiuuante: vt expediat permifcere non Chinam, fed Sal- fam & Saflafras : nam hxc duo fubftantiam obtinerittcnmoremGuaiaco, vtmerito fi fe- dem habeat Lucs in Capite, in Artubus, expe- diat Guaiacurri adiuuare Salfa J( vel Saflafras, vel vtroq;<> ALIA AdIWANTIA, PRiETER Alexifharmaca. CjEtcrum quoniam non hsecmodo Alexi- pharmaca funt adiuuantia, verum ctiam pleraque alia : idcirco expedit, imo necefla- rium eft pro falute hominum cognofccre qujenam fint rriifccnda pr^eter ha:ccumGua- iaco. RatiorieLuis fateft perpendere vitium ratione Putfedinis, Caliditatis, Lentoris, Craflitiei, Duritiei; nontantum fecundum Formam 3 quia nonlocuiimur de Alexiphar- macis. D Ratio- cJO H I ERON. CaPIVaCCE! Ratione Putredinis non eft pr^ter raticu nem cum Guaiaco; cum Alexipharmacis per- mifcere Quinquefolium, Adianthum. Ratione peccati fecundum Caliditatem, Ct .Lues fitiufto Calidior, debetis permifcere Ci- chorium,Endiuiam,Chichoracea, Sonchurh. RatiorieLentoris, vbivifciditaseftintenfa, non eft pneter rationem amaribra permifce- re. Si illa 1ionfuht in vfu,debetu exiftimare nialam ef- fe c6nfuetHdtnem,quod. Medici hifce fimpiicibuf feu herbunonvtuntur.miCcca.iis vosScordium,Braf. fium. Ratione Craflltieipermifceatis Radicerrr fi-* Iicismaris,quiamaximeatteftuat. RatiorieDuritiei cum Alexipharmacis dc- coquatis Glycyrrhizam, Akhsarri, Maluam,& fimriia. Scd prartef ea hcet ctiarn alcendcrcad Ammonia- Ammoniacum : quod quamuis non poffit cum. permifcericumDecoc"to,debct tamen pcrmi- fceri cum Guaiaco,dum cxhibctur inPuluere, vtfuo locodocebo. . Adiuuantia&non Alexipharm.aca rationc fubiedti Luis dcbent varia permifceri, prout Subieclum Luis eft varium.Verbi gratiafife- des eft Ventriculus, cu Alexipharmacis opor- tetpermifccreCoriandrum,Myrrham,Abfin- thium. Ars medendi hoc monftrat, quamuis apud plcrofq; non fit in vfu tahs Prsefcriptio medicamentorum. SiLuisfedes fitlecur:fi contingat vt lecur fit calidius(quod fiepe^ contingitjoportet per- mifce- De Lve Venerea Acroajbs. 51 mifcereCichoracca,Hepaticani,Aquamcom- munem; quamuis non improbem Aquasde-^** ftillatas in vafe Vitreo. Sieueniat(quod quandoq; contingere fo- letjvt fcdes Luisfitlecur; fed frigidum fit vt immincat Hydrops; debetis mifccre Agrimo- riiam: & toco Aqus Vinum: vtmirandum non Vumm% fitfialiqui LueaffeEtiobiereHydropici:&alijebaiios morbos propter negligentiam Medicorum. Si fedes luis fit Lien, mifccatis Csterach, Phyllitidem, Cort. Capparum; imo etia Cha- lybem: vnde noneft prECter rationem inLue Venerea,dumadcft Lienistumor, cum deco- . <5to Guaiaci femunciaVini chaly beati mifccre. ,num Sifedes Luisfit Cerebru,pcrmifceatis Bc- c ^*^** tonicarni Maioranam,Stachadcmvnum vel tmn ' aliud, Saluiam, Hyflbpum :odorata vt Cina- y- momum:& nifi aliquid prohibeat etiamVi- nu m, fiquidem in Oculorum dolore ex Uipp.fententia vinummeracnm exbibitum confert; quiaperduci- tur ad Oculos per Caput. Tandem fifedes affec~ba fitVterus:potcftis permifcere vcl Adianthum, vcl Matricariam, vel Artemifiam: vel Origanum, vel Pulegium: vt nifi aliquidfit quodcalidum prohibeat, fit ctiarn defccndendum adMyrrham;eo modo quicftpropofitusdc Ammoniaco. c CORRIGENTIA. ifitcrum non fufficit in tradendo Prar- fcripto Guaiacivcl Recepto pcrmifccrc D x Ad- JZ Hiiron. Capivacc«i Adiuuantia:fed oportet etia Corrigentia adhi. bere. Guaiacu ratione|Forme;,que; calida eft & licca,fimilis Natur^ humanse > tenuis, pinguis, acris,amara,fuauis odoris : non egct aliquo corrigente,fcd aducrtere debetis (&quidem diligenter )an Lues fit calidior, an cum Lue fit coniunfta Febris, an Hepar impenfecalidum; tunc licet permifcere Salfam,Chinam,vt Cor- rigentia:quoniam Salfa& China,cum non fint ita calida,imo potius ad frigidumvergunt,pof- funt attemperare Caliditatem Guaiaci:vt non noceat fua caliditate, fimiliter corrigi dcbct xatione exuperantis caliditatis Aqua Cichora- ceis,Hordeo,& fimilibus refrigerantibus.& quiactiamficcum eft Guaiacum,vtearatione poffit obelfe fnon quidem Putredinis, quia fic iuuat)fcdquiaLucseftMeIancholica,quiapa- tiens ficciorcm habct Vcntriculum.-quiatotus corporis habitus cft ficcus: eainquam ratione indigetcorrigente:quarepermifceatisBuglof- fam, Boraginem, Maluam : & potiffimum car- ncm Pulli, Vituli, vel Caponis ratione tenuita- tis : Guaiacum rationePinguedinis non eget corrigentc, quia non poteftlsedere. Rationc Amaritudinis: fi contingat vt paticns amari- tudinem perferre ncqueat,& proindc hedat: non mod6 Cito &Tuto, fed etiam cumiucfi- ditatc eft occurrendum:quare confulo vt per- mifccatisPaffulas, Liquiritiam. SicrationeA- crimonia;,& Caliditatis cgetCorrigentibus,vt dic"lumeft,ncc opus eft eadcm rcpetcre. Ra- tione De Lve Venerea Acroases. 53 tionc odoris non eget aliquo corrigente, quia non nocet, imb potius iuuat. Et fic vt opinor patetquarationeliceatpleraque fiue fint Ad- iuuantia,fiue corrigentia permifcere. Sed propter Iuniores non erit praner ratio- nem exempli gratia defcribere medicamentii quod fit confe&um ad debellandamLuemVe- nercam:& Iuniores queTo animaduertantTri- pliciter poffe componi hec Mcdicamcnta:cum Aqua,cumlure,& Vino. Cum Aqua poteritis fecundum hunc modum prafcribere. Scobis Guaiaci fb S. cort. Guaiaci, Salfie parillae aia§ ij. Chinse | j. fi. Aquse fontanx ib xij. fiatinfufio perdicm natura- lem, deindedecoctio ad confumptionem di- midia? partis pro Syrupo;Poftea. Refiduutn colaturse ex dccoctione pri- ma, addeaquse tb xviij. fiat inhifio per tres velquatuorhoras, dccoquaturad confumpt. tertiss partis propotu. Et hoc loco aduertite circareliqua medica- menta fiue fint adiuuantia, fiue corrigentia: vcl effe grata& iucunda; vel ingrata, infuauia. Siiucuda,grata,fuauia; poffuntdecoquiin- fimulcum Alexipharmacis antequamfiatdc- coctio pro potionc : itatamen vt prudens fit Pharmacopejus vel potius Mcdicus; vt iubeat, quaelongiorem deco£tionem non perferunt, circa Decodtionis finem illa imponere( vt funt Paffiilx&id gcnusaliaj fecus ftatucndum eft dereiiquis,longam co&ionem fuftinentibus. D 3 Quod 54 HiERof/. Capxvaccej Quodfi ingrata fint; coquantur cum poi , -> tione Syrupi, non cumtotodccocxo.-vtcum calefit DecocT:um,cum cft paratum;ex deco&i huius tb 6. poflumusaccipere ib j. &cum Herh&trt- exhibendum eft imponere herbas ,potij'mmm dt & viri- tion rccentcs, quoniam virides pojftmt ejfe in caujfa vt- dft. jyrupits corrumpatur ; quemadmodum eftBora- go,Buglofla, Mclifla, Endiuia,virides.Si yelle- tis has herbas decoqucre vna cum Guaiaco, haberetis 6. tb decoc~ti,ha: fexlibraefi darcn- turper tres dies, procul dubio DecocTrum pu- trelcerct; & jcgercum naufea atque fiiftidio, im6 cum detrimento Decodhim illud putri- dumaflumeret. Altermoduseft, vtnifi aliquid obftet:vtfi non putrcfaciant Decoclum quasimponutur, & herbs exiccata? decoqui poffint cp tcmpore, quo decoquitur' Guaiacum,cum fupponamus has herbas & medicamenta efle ingrata, fi vo- lueritisfinealiquo artificiohsec ingrata mcdi* camentadecoquerc:tuncDeco<3:um non pro Syrupo,fed pro Potu redditur ad fummura in- gratum: quia(vt fcitis) capimusrcfiduum,vi- delicetGuaiacum&reliqua medicamcnt.a, Sc cum Aquadecoquimus propotu/vt potusin- gratus atque iniucundus euadat. Quare fciatis ordinare, &iubeatis,vtdum paratur Decoclu. ex Guaiaco; cx n. ib.Aqusc fuperfint p.npn 6. Hac factaDecodtioncadcofumptioncm ib j. pofteafiat colatura:&accipiatisrefiduu Gua- laci i Salfaf, & rcliquorum, qua: funt Alcxi- De Lve Venerea Acroases 55 pharmaca, &cum aqua fiatpotio, poftea acci- piatis lHas 9. ib. quae erant praeparata: pfo Syrupo, proDecocto, non propotu;& impo- natisinillis $>. ib. deco&iherbasillas ingra- tas, &fiatdeco£tio ad confumptionem partis terti«e, tunc remanebunt ib 6. quibus vtt oportet pro Syrupp.Sicigitur Guajacum cum Aqua praeparatur, Cum iure verp hunc ia modumt Guaiaci, Chinsana § j. fi. Salfa: § j. Aquac ib vj. Fiatinfufio per 24. horas,de- inde adde carnis pulli 5 j. Fiat dcco<5tio ad. confumptioncm medietatis. Quo ad potum tradendum cftpracfcriptum vtprius. fy. Quodrcfiduumeft. Aqute ib x. fiatde- coc"tio ad confumptionem tb 3. pro potu. Notandum difcrimcn inter hoc receptum & priusrnam in priori medicamento appofita eft magna quantitas Guaiaci & reliquorum : in hocdofiseftcxigua:Salfafuitimpofitaad ^ j. Lignum &Chinaad § j. fi. eftexigua quan- titas,aquectiam copiaexigua, ratio cft.quoni- am quotics ita paratur Deco&um, non poteft durarc. Similitcr corrumpitur ratione Carnis: vt fi tempus fit calidius/non liceat ordinare hocmedicamentum in magnacopia, fcdexi- gua, & eaportione, vt medicamcntum folum per vnfi dicm perduret.Pra^tcrcanotand.Sal- fam effc pofi tam in minori Dofi, quia pl' iufto ftccat;& magis quam China,& du vtimur Car- ne femper rcfpicimus ad corporis maciem: D 4 &ob $6' HlERON. C APIVACCEI &obeandemrationernGuaiacum no cxccdit dofin Chinse;quia China vt pinguior, eftante- ponenda. Guaiaco:ide6 oportet refte calere naturam medicamentorum. Ethoc loco notandum etiam ciim repcri- antur nonnulli £gri 5 qui pro potu vti iure.aqua decocta cum Carne non poiTununon efle a ra- t-ionealienumvtpoftpotum decoquatur Ca- ro, quemadmodum etiam de herbis iniucun- disdi&umeft. Deindeaduertere etiamopor- tct,noneflefaciendam decoftionem in iure: nam cum opus fit longadecoctione, Syrupus vel decoclum illud Salfum euaderct. Vecoclum Poftremo cum liceat quandoquc vti Alexi- ix Vino. pharmaciscumVino,vtfuolocodiximus, po- teritishuncin modum praefcriberc. fy. Guaiaci ^ ix. Corticis§ iij. Salfse,Saf- fafrasanaj j. Aquat ib xij. fiat decoctio per infufionemfcilicetartem, adconfumpt.trium Sartium. Erant ife xij. quare remanebunt > iiij. Deindc adde Vinigenerofi tb iij. & fiat Ieuis dccoctio, quoniam vinum non debet diu decoqui; deindecola expnmendo pro Syrupo; proPotu. fy. ib xvj. &quodrefiduumcftdecoqua- tur ad confumptionem dimidij, deinde adde Vini ib iiij. mifce pro potu. Hxcigitur difta fint de mixtioneGuaiaci cum reliquis,fiue fint Alexipharmaca, fiuealiamedicamcnta, vt cx hiipatcatetiamquaarteliceat mifcere Salfam cum De Lve Venerea Acroases. 57 cum reliquis,atquc etiam Chinam(Verbi gra- tia ) proptcr Iuniores. yi. Saha: tb 5. fefh. Corianclri ^ B. Aquae lb x. fiatdeco&ioadconfumptioncm proSy- rupo. Hocloco notandum poni Coriandrum vtcorrigatur Salfa,namSalfa (vt fuolocoin- tellexiftis Jomnis aftrictionis expers eft; vt no- ceat hac parte Ven triculo.Et haec de primo. Secvndvm, v a n t i. tas Dofis. SEcundum propofitum explicandum erat dc Quantitate,hoc eft; qux lit Dofis acco- modata morboGallico affectis. Syrupi eftab § iij. ad ife j. hoc folum notandum, maiorcm dofin effe exhibendam antcPrandium, quam anteCoenam. Etfic debetisintelligere,neer- retis, ficuti faciunt qui & mane & fero dant 7. vncias deco£li.Si mane exhibcatis 5 vij. vefpc- rianteccenamexhibete § v. ratioeft, quiain- ter Prandium & Syrupum vefpertinum eft mi- nus interuallum,quam inter Ccenam & Syru- pum matutinumf verbi gratiaj cxhibcmus Sy- rupum hora x. Prandiumefthora xiv. fecun- dumSyrupumhora xxi. Ccenxhoraxxiiij.Et fic funt horx xix. Qu6 verd ad dofin Pulucris Guaiaci & reli- quorum, poteftis exhibere a 9 j. ad 3 iiij. pro- pter Iuniores fic poteritis ordinare: Pulueris Guaiaci Salfx afi 3 ij. Bctoni- c* 9 j. curnSyrupodeBetonica,fiantpiluix, D 5 &po- 58 HlERON. CAPIVACCEI &poteritisduabusvicibus cxhibcre. Imponi- mus{Betonicam,fupponentes fornitem & fub- iec"tum Luis efie Caput. Tertivm,Modvs. /%Vo adModumexhibitionis, nonmodo in formaliquida, fed ctiam in confiften- tc oportet exhibere: fiquidcm Guaiacum efH- caciter ager e cfcbet.Id fiet fi cum dccocto exhi- beanturPilulg & Elccluaria confecta ex Gua- iaco. Pr^terea vt ftrcnue agat,id rcquirete paf- fione Luis,preftat dccofhim a&u Calidum ex- hibcrclta enim melius prouocat fudore, me- liuspenetrat:atque hinc mclius venasingre- ditur,& melius agit in facultatem & Alteratri- cem & Expultriccm. Notandum autcm circa fudorem, vt prouocetur vel pannis calidis, vcl eucurbitis repletis aqua.Propono multos mo- dos,quia Experietia probaui, alios melius hoc modo, alios aliofudare. Poteftis Cucurbita» applicareaxillis,eftrcs ccrta:licct vtitegulis, hypocauftis vulgatis. maxime etiam probatur T$ota,nouH nouum illud Inftrumentum Ligneum. Et fi lnfirume- contingat vt Lues fit Melancholica r corpus tum. aliqua ex parte vcrgat ad ficcitatcm: vtilc cft Aqua dul- fudorcm prouocarc Aqua dulci, lcd fit ac~tu ■fc calida:Idco ne comittatur error in primis illud obferuandum, vtfudor prouocetur non illico affumpto Decocto, fcd per horam poft aiTum- ptionem. Etratio eft, quia opersepretium eft, VC hoc medicamentum aliquantifpcr more- tur Be Lte Venerea Acroases. 5p turin Vcntriculo,donecdcducatur ad aftum. Rclicjuum fcruandum cft, vt panni qui infi- ^ e f !: " ' n ciuntur fudorc,non fimplicitcr f»ccentur fub ficcandkm radiis Solis, yc 1 bencficio ignts, fed eft necefla- rium lauare, vt Lucs illa perfudorem cxtracia ex totodtleatur. C^v A r t v m, Q^y a n d o Agendum. QV6 ad Caput, Quando agendum ? pro- culdubio dumeftprarfentia buius Luis, & mhil prohibct,quo ad Luem,non modo per 30. aut40. dies, fcdper 60. & phires exhibcre dcbetisDccodtum. Experientiafspeobferua- ni, cum miferiPatientes ad Medicos acccflifi- fentj&malumadhuc recenscffet, Symptoma- taque mitia;deco£ium exhibitum pcr xv. dies non plane fuftulifle Lucrri Veneream, fed im- minuifletantiim. Quare exhibeatis ad minus j>er40.dies, Et fi cotingat vtLues perfeueret;poteftis & Yos perfeuerare in Dccodiis: fed fufncit femel cxhibere. Quando vcroadfummum pcrtinax eft malum & non licet hominesdiu detincre in Cubiculisjpoteritis fingulis diebus mane cx hibere quqddam Ele&uarium per horas 4. ante prandium : & vel calidius,vel frigidius, pro conftitutione aut temperamcnto labo- rantis.Vt fi calidius fi% corpus:fi homo calidio- ris fitlecoris, huncin moqum. ^i. Salfae fj.fi. Lingui Guauci | fi. Pulue- ris 60 Hieron. Capivaccei ris fonchi 5 5. Hcpatis lupi ^ j. conferua* Ci- chorea: ib ij. fi. cum Syrupo de^Stcchade^fiat Ele&uarium Dofis,fita 5 ij. ad § j. Notatc hoc loco obiter Salfam & lignum reipicere Luem (funtenim AlexipharmacaJ Sonchus rcfpicit Hcpar calidum, fimiliter & Cichoriu: pariter ctiam Hcpar Lupi.Et hoc Electuarium potiflimum probatur in Luc Vcnerea, cuius FomeseftIecur,Recipitconfcruselb ij. 6. cu- iuscompofitionis&quantitatis hzc eft ratio: vtprofmgula vnicafitj j. pulueris. Si contingat vt corpus fit frigidum poteftis fic prsfcriberc. fy. Guaiaci 5 j. ftcort. Salfir 3 P>. pul- uerisAgrimonisj B. HepatisLupi,Mitrida- ti vcteris.confectionis Cypheosana3 iij.con- ferua; cx foliis viridibus Agrimonise ib iij.cum Syrupo de Agrimoniafiat Elcdhiarium. Dofis vt pramotatum.Tantum fit diclum quod atti- netQuandoagendum,cumrefpicimusadpr^- fcntiam Luis.Sircfpicimus ad prohibentia.fci- atis Cauflam morbificam, & Virtutem (Tico- piofa fit ) fua prcefcntia prohibcre ne dcmus Alcxipharmacum: hanc crg6 dccet euacuarc, & purgare corpus. Etquancmam lnitio cor- j>useftmundatum:tamen cum fubinde noua excrementa generentur, nifia naturafuffici- r ' ensfiat Euacuatio:debetisillamadiuuareCly- fteribus,imo etiam Soluentibus : exhibendo fingulis deccm diebus aliquod Solucns;dc quo (uo loco diximus- Cihus De Lve Venerea Acroasej. 61 . -.■ V - Cibus etiam fua prxfentia prohibet; quare non detis decodhim dum Vcntriculus eftre- pletus cibo; Sed quatuor horis poft cibum. Sed quomodo prohibet VirtusPnon prohi- bet fimpliciter,& rationc Qualitatis:quia Vir- tutis organum hoc eft Calidum innatumiu- uaturacaiido, fedprohibetratione Cux Sub- ftantis; quse fanedirToluiturfidiutiusiufto, fi temporecalidiori,exhibeatur. vndefatis mirari nonpoffum ,quod aliqui fibi imaginantur, optimim tempus exbibcndi Guaiaci, curationu per Lignum Guaiacum inftituendx, ejfe mediam AEjiatem. Certe Virtus prohibetnefaciamus,qiuacalidi inna- ti fubftantia diffipatur duplici ratione, primo viGuaiaci, quodeftincauffavt fiatfudor,ex- pulfio, difiblutiofubftantiscalidi innati:de- inde quia non licet decoctum exhibere, nifi patiens Soluentibus vtatur,vtraque dillipant Calidum natiuum. Et fi autem frigidiori aere exiftentc;rationc pugnantis Qualitatis, non liceat adminiftrare DccocSum Guaiacimihilominus poflumus a- erem frigidiorem cu calidis corrigere, vt eam obcaufamminusnoceat quam^ftate. Opti- mum igitur & maxime oportunum tempus quocxhiberi debetGuaiacidecodtum, cftin- termediumtempcratum: quod non nimis eft calidum,nequectiam frigidum. Prsterca notandum dum exhibetur Deco- quarein Compofitione Hydrargyri Adiuuan- tia nequaquam debent adiuuare a totaForma; fed per manifeftas Qualitates; Qua: funt illse Qualitates manifeftaePEgo has efle puto: tenuitatem, acrimoniam, ama- ritudinem,proptertenuitatem mcdicamenta qua? mifcentur cum Hydrargyro iuuant pene- trationem:egetautempenetratione Hydrar- gyrum quia frigidum eft,pra?terea Adiuuantia tenuis fubftantiae funt amara, quae etiam ra- lent ad Luis deterfionem: illa igitur permifcc- re cum Hy drargyro licet, adiuuant etiam quse habcntacrimonia.-nam quseacria funt,habent yim mordicadi, irritandi Expultricem: cuiuf- modi cft Caftoreii, Baccar Lauri, Baccx Iuni- peri,item01ca ex his.Dantur denique adiuua- tia propter Craflitiemjcuiufmodi eftCcra,qu£ vtnullaexparcelssdat poteftablui cum dcco- ftcj. *4 Hieron. Capivaccei £to Baccarum Lauri, velPraflij. Ceraautem adiuuat propter fuam confiftentiam, qua: eft in caufla vtHydrargyrum diutius permaneat; non ita fluat,fed adhexeat Cuti,& in mora me- liorfiatadtio.Scdqushabcnt vim corrigendi ad difteretiam adiuuantium,concuFrrere pof» funt no folum a qualitate manifefta, fcd ctiam st tota forma. Veluti eft Saliua humana & prse- fertim Hominis ieiuni: qu£ Hydrargyrum fo- let extingui: prsterea funt etiam Antidoti: Theriaca, Mitridatum ratione Qualitatis.qua; vim habent corrigendi, funt calida, pinguiaj jj cfrf> odorata. Hydrargyrum fi recte adminiftrctur,pliirio mum procteft ad expurgandam Luem Vene- ream.Scd fi error committitur in eius admini- ftrationefcumfit venenum Jquandoque folet cfie in caufla Morborum maximi momenti, quandoqueetiam Mortis:vt proptereaneccf- farium fit explicare,qua rationeHydrargyrum mifcendu fit cum reliquis mcdicamentis. Qus refpiciant formam Hydrargyri audiuiftisj: In prsefentia pergentes dicimus, quas refpiciunt frigiditatem Hydrargyri, concurrcre Calidi- tate,Pinguedine,Odore. Nam Hydrargyrum vt eft frigidum, eget calido, vt magis penetret, propterea quod eft calidum habet vim abfumendi, refoluendi: vt propterea non fitprceter rationcm admifcere Oleum exbaccisLauri confectu, ex baccislti- nipcri:itexn Vinum,antidotosThcriacam,Mi- trida- De Lve Venerea Acroases. 65 tridatum, quas antidotos in prsefentia perpen- do, vt medicamenta calida, PrastereamifcendafuntPinguia, velut cft Axungia fuilla:nec abfque ratione, quoniam cum plus iufto exiccarentur horurn medica- mentorum vfti Nerui, & partcsmotui volun- tario deftinatce, egent humore oblincte: con- fertinfuperadhocquoque AxungiaSuilla, vt fuiconfiftentiapermaneatHydrargyrum,per- mifcendafunt etiam Odoratavt Aromata,& Crocus potifTimum.Nam ratione Hydrargyri &proindefationeVeneni,Spiritusfaciiel^du- tur. Haiic noxam corrigimus Aromatibus, & prafcipueCroco, quiain Crocoeft duplcx fa- cultas,non modo Corrigens, fed etiam Adiu- iians.Corrigens,quia ob gratum odoremCro- ci,reficiunturSpintus. Adiuuans,quiaCrocus fponte& facilhme pctit Caput. Dum vtimur Hydrargyrojiioftrum eft inftitutum vt petat Caput, quare habet rationem Vehiculi & Ad- iuuantis. Sedaduertcndum dum ha:c & fimilia permifcentur cum Hydrargyro, vt cu mcdio- cri non infigni copia mifceantur,ne vis Hy- drargyriminuatur. Et notate.cum Mcdiciin LueVenerealnunflioncpariter&SurTumigio vtuntur; tutius efTe & mmus periculofum, vti Inuncl:ione,nam fuffumigium petit partes fpi- ritales;quanc]uam fi patiens fit robuftus fecu- dum Thoracem & Pulmoncm, & malum fit pertinaciffunum, licct ctiam ad Suffumidurn afcendcre,-quod ea rationc, quia fuffumigium 66 HtBRoK. CapivacCei Vt puto cfteflicacius inun£r.ione, quoniam va- porcs infpirati & per os & pcr rtares, petut Ca- put, Ccrcbrum, vtinfurgat &ad Expulfio- nem irritetur. Vtriufque cxeftipla propter Iu- niores fubiiciam.-Prioris hoc efto. fy. Hydrargyri faliua ieiuni extindti Ife 5« Axungiarfuillse 3" iij. mifcefummacumdili- gentia pcr horam,deinde adde Olei Laurini,de lunigero, Viperiniana i*j. mifcepcr femiho'- ram,addePuluerisCaftorei 3 iii. Baccarum luniperi.BaccarumLauriana 3 ii. Ethrcpul- tiis fcnfim aut lente proiiciatur in medicamert'- tum:adde deinde Croci 3 fi.CerarloteinMal- uatico 3 j. mifceperduashoras. Pofterioris hocfit. Prsecipitati 9 j. Hydrargyri ftiblimati, Sandarac£Gr^corum,Auripigmentiana§ &. BaccarumLauri.Iuniperiana 9 iv.cumrcfina Tercbinthina diluta in dccodlo baccaru La u- ri fiat pafta pro Suffumigio. Hax dicta fmt d« Compofitionc Hydrargyri, nunc de Recta, eiufdcm adminiftrationc.-qu^in his 4. confpi- citurjvidclicet: Quantum, Quomodo,Quan- do, & Vbi: his recte intelle&is citra pcriculurft Hydrargyro vti poterimus; fccus ncglectis. I. Primo igitur quo ad Quantum agendum; aduertereopcrtet, expropofito mcdicamert- toaccipiendam efie Dofin, Verbrgratia tota quantitas erati.4. veli^. Vnciarum, Vosdebe- tis caperc eam Dofin qua artus inungantur,- dcbet autcm ea efle quantitas, vt modo capia-- Dfe Lvfc Venerea Acro ases. 6y tis 5 j.modos; ii.mod6|iii.mod63iiii.,Quicl eft quod hanc Dofin docet?Eft A&io Luis; prout cognofcetis & Vchementidrem & remif- fiorem effcactioriem Luis :itadebetis&magis & minus inungere artus. II. Qiio ad Modum; obfertlate vt mcdrca- mentum quod inungitis fit actu Calidum :& vt fiat inunftio fricando: fcd confulo vt fricetis Chirothecis, rionj nudis manibus : & fri&io fiatapartibusinferioribusad fuperiorcs: non a fuperioribus ad mferiores: vt vis vnguenti pcr poros rhelius ingrediatur: fiquidemmtispoii fropterfritlionem a fuperioribus ad inferiores partet clauduntur : ab inferioribus ad fuperiores referan- tur.Vndc cum hic fit Modus feruandus, vt me- dicamentum fit talidum;& fiat manibus fru cando : varius cffc poteft fecundum magis & minus, hbc eft vtlnunctio fit magis vel minus calida:adminiftretur velintcnfiori vel remif- fiorifridtionc Et ideo refpiciatis ad paffionemLuis:vt pro difficiliori paflione calidius (it mcdicametum &vchemenuorfiat fridtio, &vt medicamen- tum detineaturac penetret:vt non modo cali- dum adminiftretur,fed etiam feructur aftu ca- lidum. Quarepartibusinundtisapplicctis pe- tias lihcas & intusimmittatis ftupam confc- ftam cx Gannabe. III; Qupadquarido agendum,oportetrefpi- ccrc ad prefentiamlndicantis, hoccft adpre/i feritiara Luisj& adid quod prohibct Jgitur fiat E a luun-i.- 68 Hieron. Capivaccei InuncliodumadeftprsefentiaLuis: finon ad- cft,non dcbetis inungere. Et licet iungere non lemel tantum, fed bis, ter, aut fxpius. Verum confulo vt non excedatis feptem vices; quia fi non expuit in feptem vicibus, nulla fpes eft. per prsefentiam Luis nontantumintelligimus Luem praefentem,fed qu£e fimul cum prafen- tia indicat; feu quando non cedit,non euacua- turv Nam fi verbi gratia iricipiat aliquis expuere poft feeundam Inunctionem; fat eft tcr inun- cerenon vltra, quiailla Lues quamuis fit prs- Jens tamen cxpurgatur: non cget noua Inun^ dtionev Sed quid cft quod prohibetPInprimis quod prohibet eft materia replens totum corpus. Itaq; non inungetis corpora, nifiantcatotum fit expurgatum. Nam vbitotum eft repletum: materiaillaimpedit,quo minus vis Hydrargy- ripolfit permcare.-debetenimaluus quotidie liberefluere. Preeterea quodprohibeteft ma- teriaquxreplet Ventriculum; itacj; inungatis corpus vacuo Ventriculo; quatuor horis ante Prandium -.idemdc Ccena eft intelligendum, v t & illa fit c o n coc"ta. Vnde optime, & methodice Practicantcs progrediuntur,cjui fingulis diebusClyfteribus vtuntur cum sger non excernit. Eft &Virtus dcbilis, intereaQusprohibent numeranda; fecundum partes& fecundum totum: Secun- dumPartes, du verbigratiaadeft Vlcus, adeft mor- De Lve Venerea Acroases. Calamentomontano, Iua,Dicl:amocrctico.SicorpusforteTicciusef- fetinungatisartusoleo de Caftorco confedto in duplici vafc cum vino;confulo etiam vt olco addatis magnas antidotos:vtinhocimitemur , Galenum, quipa/fim poft adminiftrationem Opii iubet vti calidis : vt delcamus vitium G P tUfn > quod ab Opio excitatum fuit. Idem igitur eft feruandum fiuc fiat Inun£r.io, fiue SufFumi- gium;nam cadem eft ratio. Sunt autem non tantum inungendi artus fecundum articulationes, & fccundum rcli- 3uas partes:led ctiam fecundum fpinalem me- ullam,& proinde Vertebras(loquor dc inun- iftionequsecorrigit nocumentum Hydrargy- ri) & ob hanc cauflam probantur etiam ma- n$ Antidoti cum Confcruis capitalibus & fo- iis Auri.Hoc modo. E 4 ^t.MU ya HiERON. Capivacc e I ^.Mitridati antiqui £ ii.Conferuse ex flori- busRorifmarini, exfloribusBetonice. afi 5 j. fol. auri nu. vii.cum Syrupo de corticibus cii trifiatEIectuanum.Dofls 5 ii.adiij. Si contingat v't afKcianturOris partes,&VI- cufculaorisoriaritur:poteritis conflcere me- dicamentu ex Cornu cerui,exScabiofa,Quin- quefolio, Virgaaurea, cum foliis aurrific vtm puluercm redigantur, & partibus vlceratis ad- moueantur. Si hinc proueniat Vlcus, ciuod ni- mio caloredctentusluit&coopertus ggenvri- de fanguis contineri nequit prg magna copia; capiatispulueremrof.rub. cum puluere Mir- tilloium& Sumachana95. excipitecumfuc- coPlantaginis,&immittiteintra Palatum:ali- oqui accide/e pofTet vt magna fanguinis copia euacuaretur,quod non careret periculo. S I NON FIAT E V A C V A* tio quid dgendum. "Eceffe cft vt medicametis vtamini, quo-> rum VirtuteHydrargyrumextracorpus trahatur; etenimnequaquamin corporema- nere debet.Hoc in cafu maxime probatur me- _ , dicamentum, cuius beneficio copiofusfudor txmplum u ! XT ,., r , - • inNobili erurn P at • " aDeo egoNobilem;qui perqum- que vices inundtus eft: non expuit tamen : ni- hilominusinnumerf Puftula: fecundum Fr5- tem& Caput erumpunt:cum ergo non fuc- cedat Euacuatio, prouoco fudorem in Hypof- caufto.impeio Balneurn,quod ita calidumdfe dcbct, N! De Lve Venerea Acroases. 75 dcbct,vt fudor erumpat. Vt efficacius fudor prouocetur,debetisaquam Balncialterare cu medicamentiscalidis,dequibus fupra audiui- ftis-; videlicet Calamento montano, Carduo fcilicet Diftamo cretico:vt liberrime a centro ad circumferentiam attrahatis Hydrargyrum, & cum illo Luem Veneream, nec fufficit vnica vice Balneo vti,fed dcbetisfubinde repetere. Aduertere autem dcbetis quandoque Vires adeo eflerobuftas vtomnem violentiam ferre pomnt:quarefinon poflint Balnea perferrc, inungantur illisartus.probatur Inundlio etia poftBalneum fadta.Supia dixinon tantum ar- tus inungendos efle, fed ctiam vertebras oleis de Caftoreo,de Cofto: qug debcnt decoqui in duplicivafecumVino,cum rebusiampropo- fitis calidis, & cum Aromatibus vbi hunc in modum eft paratum Oleum & decoctum in, duplici vafeadconfumptioncm Vini:poft co- laturamifccatisCeramlotamin Vino maiua- tico generofo. & addatis Folia Auri.-harcin- unftio mirifice proderit, cuius defcriptionem fubiiciampropter Iuniores. V/.. Oleidecaftoreodecofto ana 3 iii. Vini aromatici lb. 5. Diclami cretici. Calamenthi montani. Cardui £ Guaiaci ana § iij. Cinamomi macis ana 5 u Vrgente necelfitate fem.finapis 9 i). Contundenda contundantur craflb modo» " ' E 5 Sifiat 74 Hierom. Capivaccet & fiiat infufio pcr i2.horas:dcin decoctio in dii* plici vafc ad confumptionem vini, coktur, & feruetur hoc oieum in vafe vitreo. yi. pra?di&i olei 5 j. r>. Fol. auri nu. vii. cerg vino generofo lote; 5 iii.jinifceadignem, fiat vngucntumquoper pluresviccs artus funtil- linendi. Optimum erit antcquam fiat inunclio cum prarfcriptooieo,vtfoueantur partesinungen- cx (vt iam fepe dictum eft) Vino maluatico calentejvt roborctur Calidum innatum iam aliqua cx parte male affeftu vi hy drargyri,poft forricntationem& exficcatione fiat InuncUo. Et hxc didta fintde Medicamentis & ratio- ne totius & ratione Luis,fiuc exhibeantur Ale- xiphanriaca, fiuc alia; fupcreft vt breuiter, fed diiigentcr loquamur de Medicamentis Sym- ptom;ta& Afrcdtus huius Luis refpicientibus, V B AfFECTIBVS Lvij Curandis. AFfc&us morbi funt & Symptomata. Quantum ad morbos,/ refte inteUexiftk> fi memori&mandaftis } intcr Morbosdibuit recen- fcri i. Fcbr.es,2.Dentium cafum ,3. Bubonas, 4. Gummata, 5. Verrucas, 6. Puftulas, 7. Ca-* nem offium, 8. Corruptionem, 9. Vlcera, 10, Rhagadas,ii. Dolorc,ii.Tinnitum,ij.Dc- ftillationem. I. F E B R I S. QVa ntum ad Febrem; aduertatis qucnam fitilla Fcbris;Gallica,autnon, (quiafit quan- De Lve Venerea Acroasfs 75 quandoque ex alia caufla: fi non cft Gallica, fuccurratis fcbri.Gratia cxempli,fit aliquis af- fccius Lue Vcnerca, accipiat Dccoctum ex Guaiaco, fubfequatur Fcbris; intermittite 8c curatc Febrcm. Vtin putridabiliofa,. remo- uenda eft Febris pcr Cholagora : Qupd fifit fcbris Vencnat3,exhibeantur antidota. Efad- ucrtanthocloeo Iuniores ne errentincuran,. do:&rationctotius,&ratione Luis. Ratione. totius; quia non poflumus occurrere Lui, ni? fi prius tptum fit expurgatum, & fcbris remo^ %&, quare ratione totius prius fccanda Vena, nififit Fcbris Hectica. Csterum meritoFc^ bris omnia debent elTe mcdiocria,Verbigra- tia,fi fit Febris putrida,non vtimur pilulis Co- chiis cum hclleboro : quibus alioqui vtere- mur, nifi Febris cfiet coniuncta. Idem de rcli- cmjs dicendum. Ratione Luis; Alexipharmaca dcbent eflc mitiora, dum adeft Fepris,qua? prodit a Luc Venerea:prefcrtim fi fit Hc<5tica:in qua ctfi no omnino improbo Salfam; tamen magis laudo Chinam,quia non ita ficcat, mifccre ctiam voj ppprtet Cichoracea,Lac"hicam, Endiuia, Bu^ gloflam,non licetvtiCortice,non Guaiaco, non Saflafras:quomodo mifcenda mo loco di- ctum eft.Brcuitcrjexiftente hac Fcbre, non li- cet prouocareSudorem; quia Virtus non pcr- mittit: Sed requiritur Balneum moderate ca- Jidum: & fi vrget Hectica nimium, licet inun- gere corpu? olep amygdalarum duici* viola. CCOj 7it. II. Dentivm Casvs. QVo ad Dentium cafum, oportct contra materiam illam vti detergentibus,qu£eft in caufla vt Gingiu.se abradantur,maximc pro- JbUSAC. De Lve Venerea Acroases. 77 batur oleum ex Sulphure cum oxymellefcilli- tico & puluere Guaiaci: &non folum licetde- tergere,fed etiam roborare &aftringere po- ftea,quareprobatur medicamentum ex Ma- ftiche,exNucibus,&Gallisimmaturis:ex pul- uere Plantaginis,lR.ofarurri,Hypocyftide. Item vinumaufterum Cum aquaRofarum &fucco Plataginis,ac modico vel Guaiaci,vel reliquo- rufn ( quse funt Alexipharmaca ) mifcendum. III. B V B O N E S. QVo ad Bubones, omnibus modis ftu- deatis vt ocyus ad fuppurationcm per- ducatur. Si non eo poteft perduci, confulo vt per illamparcm ftudcatismoliriEuacuatione Luis.Obferuabitis aliquando inlnguineappa- rere tumoremtfi natura non prompte faciat officium; debetisillam adiuuareapplicata Ve- tofa cum flammacitra fcaf ificationcm: & ad- iuuetis.naturamqusenon operatur, quemad- modum opus effet:itaque vbi videritis Tumo- rem; vtimini Althsa, Adipe fuillo,Farina hor- deholeo Liliorum alborum, AmygdaLdulciu; ex hi» fiatEmplaftrum, vel applicate Diachy- lon magnum,& fimilia,qua? fatis funt nota. £t quoticfcunquevideritis Materiam fuppurari, non expecl:etisintegram& abfolutam fiippu- rationem:fedaperiatisApoftemaetiamimma- turumjvtcito quantum fieri poteft, Virulcn- tia cgrediatur, facta apertione, diu foramen a- pcrtumteneatis, cumturundainuncta, melle &Alc- y8 ri* I E R O N. C A P I V A C C F. f & Alexipharmacis pcr 40. dics, imo etiam 60. iquia quodiutius foramcn apcrtum reliqueri» tisjeo perfectius curabitur Lues. Prjeterea cohiulo,vt dum adeftTumor, fcd matcria itarebcllis & contumax ; vt nequaquE fuppurari queat:applicetis Caufticum, deinde Efchara virtutc butyri putrefcat, quaamota, imponitenon Ceream pilulam(ficutfieri folet in Fonticulisj fedqusfit confcfta cx Cicerc, vclpotius cx mcdulia Sambuci. Etfidefidera- tis admodum efficax Medicamentum, confi- ciatur pilula cx Ccra: fcd non fimplcx, verum indecocloGuaiacilotajcuifit permixta por- tio Sinapis,aut Colocynthidis. Si Lucs videbi? biliofa,portionem Scammonij addatis.-fi pitui- tofaColccynthidis/Si melancholicaVcratrf:vt ron modo hoc dccoclo liccat lauare Ceram, fed ex propofitb pararc Puluerem, & cum ce- ra conficcrc pilulam : expcricmint erficaeiffi- luum elTe Mcdicamentum. IIII. G V M M A T Ai QVotiefcunque apparebunt Gummata: permifceatis curtl medicamentis intra corpas fumendis,emollientia:vt eft Altha:a,& augeatis Salfam,quia materia qua? fatis dura eft &crafi r a, egct emollientibus &attenuantibus: extrinfecus autem applicabitis Medullas, adi- pcs emollientes; Ammoniacum,Bdellium,ra- dices Altheas,radices Cucumcris agreftis.pro- batur ^etiam in Gummate Diachylon cum . Gum- De Lve V e n e ft e a Acroases. 75> Gummis; Cafcus antiquus cum Axungia fuil- la:licetetiam Colocynthidem &Veratrum im- ponerc;& vrgente neccffitate, Opcirtet confu- gere ad Prxcipitatum tanquam ad Afylum: spertiohem moliri cum Cauftico,& loeum spertum tenere* Vt fupra eft di&urrt< Vi VERRVCiO QVanturh ad Vetrucam: aduertere debe- tis/an Verruca fit tumor admodu durus, an admittat ligaturam:fi admittit ligaturam,li- getur fcrico: fcd hoc non fatis eft: quare poft- quamper ligatura Verruca eftextirpata:'pfo- fpiciatis radici, &madefacite illam aqUa Alu- minis & Cortice Guaiaci. Si verruca fit plena; habeat eam confortationern,vtnon poflitli* gari: debetis imitari Aetium, qui docet quo- modo talis tnmor fit remouendus.Expedit au- tem maxime admouere Ammoniacum cum aceto:deindeAquamardentem in quafitma- cerataAlthaeaproemolhtione Guaiacumjpo- teftisafccndereadprarcipitatum,adSquamam Fr*ctptt4- §ris,ad Calcem extin&am cum Oleo viperino: * Hm '\ & admoueatis etia pulueremVerrucf (kocaliqui babentprotnaximojecreto^iddatis Sal minerale. Sed obferuetis facile euenire poifei vt ofr Vehementiam caliditatis propofitorum Mc* dicamentorum, Verruca inflammetur,& ideo ad arcendam inflammationenii circumcirca & fupra propofita medicamenta,admoueati$ ?nguentum de Cerufa. VI. PV- ■> $0 H I E R o n. Gapivaccei VI. -P V S T V L /E. QV6 vero ad Pnftulas : vidcndum cft an fintin Ore,velin aliis corporis partibus. Siaftligunt Oris partcs,expedit illas foucre de- cocto Guaiaci quod patiens. alfiimit.. Sed ad- uertatis an cumiftis PuftuIisdoloJ" fitconiun- ctus;quia fi Dolor adeft, expedit vti Sero laclis chalybeato: nam ficcabitis & mitigabitis Do- lorem, ficontingat vtPuftuhr ferpant; pote- ftis Serolactis chalibcatoadderePlantaginem: Rofas. Horum medicamentorum bcneficio prohibcbitis quo minus vlterius maluferpat. Sicontingat vt annexusfitFeruor, infignis a.'- ftus; addatis fero Chalybeato Ho.rdcum, quin imo etiam laclucam, quia non poteftis curarc, nifi r emoto feruore, fi cotingat vt Puftul^ fint Putrilaginof£e,addatis fero lactis Scabiofam, Cornu cerui, Alumen,vt verbi gratia, pro fin- gula vncia Seri la£tis Chaly beati poteritis per- mifcere v. vfquead x. Scabiofe & propofitoru. Siautem Puftuke non fint in ore, fed in aliis partibus, maximeprodeft oblinirelocosaffc- ctos Spuma decofti ex Guaiaco, fedpoteftis ctiam adderc Scabiofam rotundam, & dum Puftulae funt contumaces,afcendatis ad Praeci- pitatum, quod non exhibetur ,fed applicatur. Si dolor vrgeat addatis Seuum Hircinum, Se- rum laclis chalybeatum, verum huiufmodi Puftula? faepe virtute ipfiusDecocliextirpan- tur. VH.CA- f> De Lve Venerea Acroases. 8i vii. c a r i e s. /~\ Vo ad Cariem; expedit ficcare cum Pul- V^f ucreTuti£,Lithargyri:cum puluere cort. Guaiaci,&fiipponatis Vnguentum ex Tutia. Quandoquein Carie confpicietis vehemen- tem forditiem : quare imperetis vt Chirurgi imponant j£gyptiacum:oleum ex Calcantho: &potiflimum probatur Pra:cipitatum.-& fu- pra (nc oboriatur inflammatio) ponatis vn- gentum de Cerufa.Poftmundificationcm fuf- hcit petia madefacta in Guaiacoj& vngucn- tum de Tutia. VIIL Corrvptio Ossivm. QV6 ad Corruptionem Oflium; fciatis no eflefruftra affligendossgrosj&efle ne- ceflanUrrtadfdrtiora afcedere qUamprimum, quarequandoerit Os corruptum, detedihim; oportet vti Oleo cx Sulphure, ex Calchanto, Ferro candente,fi citra periculum poflit admi- niftrari. Sedcauffa inflammationis quoniam ca facileoboriri poteft,imponatur vngucntum de Ccrufa; quod magis probo quam linimen- tuiftfimplexjquiarecipit folatium,& cftme- dicameiTtum fatis infcnfum Calido innato, quare non probo. Vbi cft cxtirpata Lues, oportet replcrc,agglutinarcjcicatrizare. IX. V L C E R A. A v O ad rcliqua Vlcera, fimiluer vt di- £him dtoccurredum:& potiffimum hoc F eft Sz H I E R o n. CapivacCei -*•■■■ ** _Jf-,..Wf^».J»..B» .j?^, **~» w *■ ■ '^* eft obferuandum,vt cum reliquis medicamen- tis mifceahtur Alexipharmaca. nam vt fcitis horum beneficioroboratur Expultrix lociafi fecti, vt Virulcntiam expellat. X. R H A G A D E S. QV6 ad Rhagadas, fa?pe contingere folet vtadmittantur beneficio decocti. Vnde li non cedant poteftis fouere Guaiaco,Scabio- fa,Scordio,Quinquefolio. Sed aduertite, qua- doq; durities eft adnexa:quare addatis Altha*a, Maluam, Calcem extinctam cum Adipe gallU n^jAmmoniaco: quodfiadmodum vrgeat, 8c vehemens fitLues.vt non cedat, probaturln- unctio ex Plydrargyro, qualisfuit propofita, potcftis adhiberePra?cipitatum:iicet SufFumi- gare partcs affectas, Volas manuum & pedum: de quo fuo loco dicturh cft. Poteftis etiam hoc linim.ento vti, quodadmodum eft efficax. -Rt. Hydrargyrifaliuacxtindti 5 iij. pulucrii Guaiaci 3 ij. Scabiofic. Scordij ah. 5 j. Cera?lota?indecoc1:oScordij 5 iij. mifceprc» linimento. XL D O L O R. Itaigitur vobis licebit vtihis medicamen- tis,vtRhagadas&FhTuras dcleatis. Quo vero ad Dolore ratione LuisVenerea?,oportet vti Alexipharmacis,&intus&extra. Intus^obfer- uatehoc quando ordinatis decoctum^) vtau- gcatis dofin Salfa?, &rationeminfuperioribus intel- £>e Lve Venerea ActtOASES. 8$ intellcxiftis. Extra tlebetis partes fduere Gua^ iaco ratione Luis:eft enim magis efficax ad ro- borandam Expultricem quam Salfaj vt robu* fta redciita Exp'Ucrix,expeliat Lucm. Ratione Doioris, quiaLue Venerea correptus, Dolo- ribus crucintur, quibus occurrendum eft,& refpiciendum ad Cauflam. Intusaugendaeft Dofis Chinse, Chinacfteflicacior admitigan- dum Dolorcm, quam Salfa, quam Guaiacum: eilicctpermifcere Altha?am, Maluam,quan- doquc afcendere ad Miridatumrctens, vt in hocviget facultas Opij. Extra autem potcftis dolcnti parti applicare Medicameritumcon- fe<5tum ex Anetho,Malua, AlthcaiMeliloto,& Eoenugrseco.SirefpiciamusadDolorcm, non ad Luem: probatur medicamefitum paratum cx Adipibus,ex Lacte cum pane. probatur et- iam ometum Vituli vel Caftrati, quod fit cafe- fa<5i:um, cum propofitis medicamentis: & nc- quaquam confulo vt ad Opium afcendatis: Opitim. qtiia partes extrinfec* nequaquam funt tan- gendgOpio. . XII. T I N n i t v s. /"V Vo ad Tinnitum,quia quaiidoq; cruciat V^paticntes.Corpore&Capitecxpurgatis, poteritis vti Oleo dcftillato ex Guaiaco cum Adipeanferino.ProbaturElixircu oleo Amy- gdalarum amararum.etiavehementiorib.quia aures fuftinent fortiflima medicamenta. Et quia malum cftpertinaciflimum,illius prefen- F i tia 84 . HI E R o k. Cahvacce! tia admodum diu folet durare.Quare inftan* dum eftMedicam«nti's;iifque vtendum perahV quotmenfes. XIII. GoNORRH/EA. —OlO . . V.' 91 .vra 'fJltlt*' • ?'•!! QV6 ad Gonorrha*am, fi non cedit deco~ cto G«aiacipoft20. dies, licet vti Medi- camentis &C intus & extra. Intus hoc quod fc- tjuitur. j?£. Scrh.Lafr.ucar Viticis Cannabis an 9 ij. Puluerisfalfie 3 j. Confcruarex Nympha:a § iiij. ExBetonica 3 j. i, Cum fyrupo decapill. Venerisfiat Ele- ftuariiim.cuius Dofis a 3 j ad 3" fi ante Syrupum matutinum. Nos in hoc Electuario mifcemus Betoni- cam & Capillos Veneris pro Vehiculo reh- qiiorum: non expltco vlterius rationem huius Praefcripti Medicamenti: quia patet ex alibi traditis. Extra applicate Medicamentum Perito- naro, quod litconfedtum exoleo Maftichino, decodtum in duplici vafe cum Vino auftero, additis Nucibus CupreiTi, additis Gallis. & quotiefcunque facta eft harcdecocTrio, & per cxprerfionem fadta colatura huius Olei: pro fingula vnciaoleiaddetis 3 j fi Cera?,qua: fit lota Vino auftero, contemperato cum Gua- iaco rf"Y De Lve Venerea Acroases. S$ XIIII. D E P I L A T I O. /^V Vantum ad Dcpilationem, iubeatis v't piliabradanturLuna crefcentc s & nihil applicetis primis xv. dieb.quantumuis vrgcant a:gri: nam faepe Virtute folius Dccofti pili rc- nafcuntur. poft xv.dies licet alicjuid appljcarc: fcd hoc nequaquam fit aftringens,propter Lu- em,qua?non cft cohibcndafcdeuocanda. Ita vt fi vtamur aliquo quod fif aliqua ex parte craffg fubftantia?, rpboret, & non aftringat. Quare poterit ablui cum lixiuio moderato confedto cum Abrotano & Furfuribus: & po- teftis afcendere vfque ad radiccs Cannarum dccoquedas in lixiuio: his adiicietis Scabiofam & Fumariam. XV. Prvritvs, et Ari- ditas. VandoquePru.ritus exercet ggros:quare V^f addatis Hordeum:quandoq; ariditas co- iundi:aeft;& tunc Maluam apponitc D E P I L A T I O. InDepilatione probatur talis inun&io. y.. OleiAmygdal.dulcium § j. Deco&iGuaiaci § ij. Abrotani 3 j. Thapfia; 3 15. Fiatdeco&iqinduplicivafead cSfumptio- nemdecocT:i:coIentur;adde Fauimellis \ fl. Vitelli ouLolei ex Garyophi.no dcftillati 3 j 6 F 5 mifce. J&6 Hisron. Capivacces mifcc Maxime probatur, & efficaciflimum quoque eft OleumexFauo mellis, ex Vitellis puprum. Sed & afliduo debctis admifcere Ale- ^ipharmaca. Hic diftafuuto deMcdicamen- tis: Nunc de Diacta. I. D I ~JE T A E T A E R. AE R probatur calidus: & fit Acr cubiculi propter Sudorcm: propter mfenfibilcm etiam tranfpirationem. Etpropterea in maxima yerfaiitur errore, quiperinittuntfitis ngrti vt egredia- tW cubiculo : quiavtfcttis hac Alexipharmaca red- ftunt iotitts corporii facultatem Expnitricem robu- jtam-vtpioptereaegredinondebcatlt drfcaen expo- fttre: quia tranfpirattq impeditur. II. Cibvs e t Potvs. QVo ad Cibum & Potum,aduertcndum vt temporc purgationis Victus fit me- diocris,& potius vergat ad Pleniore. Pro ftatu corporis debct cffe Medicinalis. Vt verbi gra- tiaincorporeBiliofo, debet cffe rcfrigerans. Vittum. Potusdebetefle vinum oligophorumiaquo- fum. Contra fi Corpus fit frigidius, vtpote in a:tatefenili,temporefrigido,antepurgatione, fit potus Vini, victus non rcfrigerans. Temporeautcmmedicatipnis quo aflumit Deco&um, & tempore quo adminiftrabitur Hydrargyrum, quomodo procedendum cum Cibo&Potu? Qiioad DecocTum, Cibuscirca prim9s& vltimos dies debet cffe minus tenuis: np eft fa- cicndustranfitusdeextremo in extrcmumfi- ne me~ De Lve Venerea Acroases. 87 ne medio. Quarein principio &fine,Vicl:us fit minustenuis, vt mediotempore expediatab- ftinere a carnibus. Verbi gratia patiens accipit 1 decodtum per 40. dies; per decerh dies primos &poftremos concedatis Carnem: per 20. dies' medios abftinebitis, nifi vires fint debiles vt in Hefhcis. eomedant autem Amygdalas dulces, Paflulas,Piftacia,&c. Panis fit co&us, quandoque mediocriter, quandoq; aflatus, aliquandoetiam paratuscu Alexipharmacis.Etfciatis quode-gris nuchoCj nune illo modo paratus panis, fit vtilis: contra eos qui Medicos vituperant quod exhibea tit bifcoclum, ajfatum: hi dum alws reprehendunt; ipfi reprehenfo- nefuntdigni. Nequeobftatquodadferunt Ga- leni Aucloritatem, de Aliment. facultatib. 2. vbiimprobat panem violentia co<5him,panem aflatumrquia inquit,dum redditur Panis tefta- ceus ob vehementiam coftionis, eft exigui nu- trimenti, difficillima; Nutritionis: & proinde nequaquam exhibendus. Galenus lococitato loquitur de Aliment. facult.non dc Mcdica- mentis: & propterea fi contingat v't Lue Ve- nerea correptus, Ventriculum habeat de|>i- lem, non debetis exhiberePancm bifcodhim, quiadirficillime concoquitur: Vbi eft corpus quod facile obftruclione tentatur, fimifiter: Si fuerit Hccticus nequaquam, quia egemus copiofo alimento. Contra fi Lues Venerea fit Melancholica, fi Ventriculus robuftus, fi non fit obnoxius Obftnicuonibus seger, F 4 fi cor- 88 Hieron. Capivaccei ficorpusnonfitemaciatum:& Lues Venerea magnaexparte fit pituitofa, non modo lieet exhibere Panem bis coctum,fed expedit etiam Panem cum Alexipharmacis confcccum alte- ratumque dare: & Pilulas antc cibum. nam hx mifcebuntur cum cibis, cum alimemis, & Ali- mcntum ex toto euadat Medieamentofum: cx toto aduerfanum Lui Vencrea?. Quod diclum eft de Pane,idem dicendum de Carne : non debetis omnes eodem modo tractare. Quare pportet vti carnibus modo af-. fis,modo elixis. In Luc Pituitofaprobantur AfTa; in Melancholica, Elixa, Modvs in Cibis. ALterantibus Cibis modo calidis, modo frigidis vtendum provaria corporispa-- tientis conftitutione. Hocpraterea eftobfer- uandum, vt partior fit cibusin Prandio, quam inCcena:ratio eft,quiaoportetbisin dieSy- rupum exhibere : vnde proptcr maius inter- uallum,inter Ccenam & Syrupum matutinu, licet in maiori Quatitate exhibere cibum.PAe- rique hoc non obferuant ,fedmale. Potus fit fecundum deco&um, param mo- d6 cum Aqua,mod6 cum Vino,mod6 cuIure. Dvm jEgri Invngvn- tur Hydrargyro, /~\ Vo ad Hydrargyrum, eo tempore quo homo poteftrnafticarc, cxhibeatis Car- nes, De Lve Venerea Acroases. 89 nes, Panem, Vinum etiam, fed aquofum, non meracu m, ficutifeccrunt nonnuB,qui inter Nebu- lones pojfuntnunterari, eoquodmulti homtnes mifirh hoc modo interierunt. Detis vos Contufum: detis Deftillatummon exhibeatis Vinum.-quia dum inunguntursgri, magnam percipiuntinflam- mationem in Ore,&fieri poteft vtfuftocen- tur. Cumautemincipiunt mafticare,poteftis exhibere Carnem,& Vinum etiam. S o m n v s. QVantumadSomnum attinet, dormiant Patietes pcr horampoft aftumptum Sy- rupum.-nonillico debentfudare.bonum eft vt perhoram dormiant. E" V ACVATIO. CVrandum quoque vt Aluus quotidie li- bere fluat.nam excrementaqux in cor- pore latent, impediunt qu6 minus illa Lucs expelli poffit. M O T V s. MOtus quoquetum Corporis,tum Ani- mi,confiftantin mediocritate. HzchabuiOrnatiffimi Doctiffimiq; Iuue- nes qua de Lue Venerea proferrem.-quat fi di- ligenter expenderitis,& in curandis segris, hoc aftectu correptis, obferuaueritis, non eft dubium, quin hoc Vitium quan- tumuis pertinax, facile fitispropulfuri. F 5 CLA- 5>o De Cavteriorvm Administ. CLARISS. VIRI DOMINI D. HlERONYMI CaPIVACCEJ Profefforis Patauini; De Recta Cavteriorvu adminifiratione Confilium. IN cauterio adminiftrando quatuor funt confideranda;Tempus nempe,quo excitari debet, Qiiantitas difcreta, Locus vbi excitan- J Quare fi materiam vitiofam confidercmus, vthoctempore,&in praefentigeneratur,pra:- fentia hsc indicabit, hoctempore cautcrium efleinurendum,mod6 nihiladfit quod prohi- beat & impediat. Verum quia repleto corpore periculum eflet ne humoresintotopeccantes merito doloris ebconfluerent,&proinde in- flammatio excitaretur, propterea adcauteria non eft accedendum, nificorpus fueritopti- meprarparatum. Verumnonfat eritnouifle, quo tcmpore inurenda fint cauteria, fedquam diu aperta fintdetinenda fcire oportet. Hoc autem docebit prsfentia humoris peccantis. Nam quandiu adeft peccans,perdurabitque il- liusgeneratiojtandiucauteriuraredufum erit feruandum,&hocdetempore. Poftquam cognouerimus, quo tempore cauteriiim fltinurendum, videndum erit quo loco. Hoc autem nobis fignificabit exiftentia materig peccantis. Nam u materia generabi- turin iecore &petatcaput,ideo vthatreuul- fio ad partem ignobiliorem iri dextro crure cauterium excitabitur. Quod fi crura peteret, non in cruribus,fed in brachio dextro eritaffi- gendum. Anveroin parteirtteriori cruris, an inparte exteriori ratio venarum eiusloci, in quo generatur materia, ad locum, in quo exci- taturcauterium eft feruanda, quemadmodum &in miffione fanguinis feruari debet, vt do- cuitGalenusinlibro de Naturahominis. At vcro fi in parte finiftra generaretiir, Sc (ur- S>4 De Cavtertorvm Admin,ist. furfum in caputrapcretur,in crure finiftro;firi ad inferiora in brachio finiftro excitabitur. Qupd fi non moueretur, &generareturin ve- tro inferiore, locus effet in cruribus; fin a me- dio ventre, in brachiis, modb nihil prohibeat. Quod fi in capite materia generaretur, neque moueretur, in occipitio & in brachiis coiloca- ripoffent;in eapotiffimumparte,in cmamate- ria refideret, tunc enim erit materia remedil deriuantis. Atfi moueretur ad pulmones, &in occipi- tio, &in futuracoronali probe fieri poffent. Tunc enim cffent inftrumenta auxilii reuel- lcntis,&deriuantismateriam quiefcentem. Si tandem materia in capite generarctur, & ad fpinalem medullam & os facrum, ad lumbos conflueretjtunccauteriuminprincipiofpina- lismedullx erit admoucndum. Vim enimha-, bebitmateris auxilijintercipientis. Ethascdtf loco in gencre. Sed vnum eft animaduertendum, in quo plerique decipiuntur ; Cauterium nuncmarri effeexcitanduminlocoaffe(5lo,nifi dum ma- teriamibiimpactam euacuare volumus,pis- miffa tamen totius corporis euacuatione feu purgatione, poft cuius matcria; euacuatio* nem occludendum erit,& fiopusfuerit alibi erit afhgendum. Namfiper locum affeclum materiam fluentem euacuare volueris, peri- culum eft ne affluxu materise, & partis im- becilUtate, inflamrnatio alicjua fuboriatur, a\xx ,/X ~ CoKS. HlER. GAPiVACCBl 9j qua: tandem in gangramam degeneret. Quod fi quzras locum magis particularem, illud vnurh eft pnecipue animaduertendum; In capite fieri pofle in futnra coronali, in ocd- pitio, in palpebris, in fuperciliis, & omnibus Jocis,in quibuspilorumgenerationem prohi- bere ftatuimus, necnonin angulis intcriori- bus oculorum, in nafo,vt polypus abfumatur, & aliis pluribus in locis, in quibus ignis admi- niftratioopportunavidebitur. Verum vt futura coronalis obferuetur, pa- tientcm iubere oportet, vt mafticet.Na quan- doquein futuracoronalicutis capitis moueri confpicitur. Quod fi cutis non mouebitur,ne- quevllum ipfius futurs vcftigium apparebit, tum radix palme; eiufdem patientis fac vt fum- monafo admoueatur, & furfum extcndatur. Namvbi digitus medius attigerit, ibifuturairt coronalem adefleexiftimanaum erit. . Non folum autem in capite s verum etiam in brachiis,thorace, &aliis partibus: excitari l olent; vtin ore ventriculi, in regione hepatis &fplenis, infra vmbilicu, in inguine, in pube, in fcroto,& prxfcrtim genus illud, quod fetar- eeumappellatur,fed potiffimumin crure, in loco tribusautquatuor digitis. a genu diftan- te,vbi mufculi manifefto interftitio diftinguu- tur. Tendines enim feu chordse prope arti- culoscarne funtdenudata?* Etharede locodi- fta fiint. An ver6 vnum, vel plura fint arfigenda cau- tcria^ jfi De Cavteriorvm Administ. tcria,id nobis prsefcribet materia, quaun vno velpluribuslocisgencratur,vcl addiuerfa lo- ca mouetur.Nam prout adtio materig peccan- tis fueritfumma& vehcmens, plura indicabit affigenda cautcria. Quodfi remiffafuerit, vnu cauterium fufficiet, Aclioncm autem veheme- temvel remiffam nobis fignificat, & materia copiofa,qu£ pluribus in locis generatur,& que; ad diuerfa loca mouetur. Et hxc de quantitate cauteriorum. Poftremo loco, cum cognouerimus quan- do fitagendum, vbi agendum, & quantum a- gendum,reliquum erit vt cognofcamus modu agendi; quimodusagendi fumitur a materia, prout facile, vel dimculter cedit & patitur. Quare fimateria fucritcopiofa, vtin corporc obefo, vel plurimis excrcmentis redundante, cumfi nihil aderit quod prohibeat,foramcn amplum & profundum erit efficiendum. Pro- hibebit autem virtus, quae cum in fpiritibus, humoribus,& partibus folidis confiderari pof- fit,hoc loco virtus, quse ad carnofum genu» pertinet, eftilla qusamplum autprofundum foramen prohibet efficiendum. Surit enim quaedam partcs membranofa: & cutanea:, qu« profundum cauterium fuftinere nequeunt. In hisitaque vlcufcula,qua:excitantur,exuftio^ ncs potius,quam fonticuli funt appellandi. N a qux proprie cauteria dici folent, in occipitio, in futura coronali,in brachiis & cruribusinuri confucuerunt. Scd C 0iH fi H I E R, C A P I V A C C E I 97 Sedinhisquoque partibus quandoq; eue- nire folet, vt virtutis imbeeillitate fonticuli ex- citari non poffint. Fit enim interdum vt paties ade6 contabefcat, & fit emaciatus, vt folam carncm,offa, neruos & pcllem prx fe ferre vi- deatur. Virtusitaq; illa,qu£adfolidaspartes, ad carnofum genuspertinet»non modo non petmittit amplum foramen;verum nequevl- lum erit efficiendum cauterium. Quodfi nihil prdhibeat, & palfio matcrije fit fumma, id eft, fi difficultcr egrediatur, latum potius, quam. anguftitmeritmolliedum, Quod fipaffiom*- teria?nonfueritfumma,im6facilis fit exitus, ttiinusamplum erit efficiendurn. Adforamenamplum, vel anguftilm fieri p oteft, vel radice ariftolochif feu afphodclo- rum fumme excalfa&a, aut cum luiphure in- eenfo,autligno,autmetailo,autcauftico.l8;nis autemmateriaomnibus clcmentior eft auru, deindeargentum.poftfemum locum obtinet ferrum & ss. Ca:fim, pun&im, imprimi pof- funt: adiguntur, vt diximus, longius & latius, & in circulum circumferuntuf - qua: omnta, vt dixi,paffiomatcriaeeuacuand,Ej vclfuapte na- tura, vel ratione loci nobis pfjefcribit,& vt hoc potius, quam lllo modofiat hortatur. Quodfi caufttco funt imprimenda, locum rnateria: circumfcribere oportct nucali tefta, vcl re alia fimili, quse-fuis marginibits conftans pateat in mcdio.Ne vcro igdis feu rauftici vio- lentia iufto latius ferpat ac diffundatur, pattel 5>8 De Cavteriorvm Ad'minist, proxima? ceratorofaceo,vel vngiiento exce- rufTa,vel linim ento fimplici, vel cerato ex pai- misjvel alio genere eorum,quae ecmyhtyiActiwfx vocant,funtmuniendx. Tamdiuautemcaufticumimmorari debet, quamdiu pars aut locus ipfe nigrefcat; id quod pro caufticivehemcntia,&naturapartisdimer- tiri debemus, fiquidem vchementi' caufticoin parte molliori citiiis fit impreffio, qua in parte dura:quareidtotumiudicioArrificis eft per- mittendum. : Crnfta vero fiuc efcharanon eftftarimdc- tvrahcnda,fed maturare prius oportct,ac veluti maturitatc fua excidcre, alioquin vis adfcrri folet, vnde doloiyfluxio,& phlcgmonc,vna cu febri, quandoq; cxcitatur. Tempeftiue deduci potcft,fi inftarcrucisineidatur, deindc vcl fo- lo butyro, vel cum adtpc fuilla finc falc admi- xto foliis brafficsexcepto foueatur. Cruftadctracta fiatpilulaex mcdulla fam- buci,qua; cum fitmoilisjblandaj&quouis mo- do tractari poffct,fi comprimatur,atquc in fo- vamine comprefla collocctur, ac itaftatuatur, vt loco dimoucri non poffit, f oliis ver6 bralfi- <*a:butyro illiris foueatur,chartaq; luforia vna cum pctia ex lino duplicata comprimatur,&: fafciacolligetunhocvnum continget,vtob pi- lular molliticm & lenitatem nullus cxcitetur do)or,& ob humiditatcm vtriufq; materis.ita imbuatur pilula illa, vt plurimum adaugcatu r, qu£ cum ob chartseluforig compreffionemre- '■ ' . ' - jE O N S. H I t R. C A P ! V A C C E I. j)$> furgere nequeat, quam citiffime vlcufcuium cauum eificictur. Quodfiloco charta: lamina vel argeini, vcl a:ris,vcl alterius materiae capia- tur, maiorfietcompreffio. Vlccre quantum fatis eftexcauato, autam» bra,aut pilula ex cera,vel ligno hedcra?,vel ga- ierius aut pileus rotundus cx argento clabo». ratus ; pluribusin locisperforatusin foramine continuogeftanduserit, fiforamenin ealati- tudine conferuare volueris. Quodfi latius cffi- cere volueris, nihil eritaccommodatius,quam pilula ex mcdulla fambuci, aut melica? (eft for- gum,frumentifpeciesj Pilulaiarh impofitatuc folio hcdcrse, vel plantaginis, vcl charta forbil- iaintrapetiamlincarh duplicatam vtipoteris/ cuipuiuinus, vellamiria, velchartaluforiafu- |>erponatur, vtfiatcbmpreffio. Bis autefn iri die&petias &folia lmmutarepotcris. Nequc pilula illa eft iridies extraherida. Eft ertim ne- cefTe vt iocuni fibi paret, vnde rion facile exci-' datjindies tamen circumagi dcbet. Quodfi caro,vt fsepe fieri folet 3 & pfajfertim itt prihcipio fuccreuerit,&luxuriauerit,labra« que promineant, tumfila (fcilicet filamenta coccrptajaut fpongia ribua miriutim incifa/vel combufta erit adhibenda, autpuluisaiuminis vfti,autElleborinigri,autcorallorum rubeo- rum, aut pra:cipitati,aut zns vfti loti,& fimili- buscarofupcrabundahserit remouenda. Ad valididra no eft vtaccedamus, nifi neceffitate Cdacti. Et nullu auxiliu magis eft pfemaneum, G % quarrt -0 ioo De Cavteriorvm Adminisy, quam carnem ipfam, & veluti fcmimortuam omni diligentia circumcidere. At fi per eiufmodi cauteria nihil educere- tur, vt quandoq; euenire folet, fed veluti acida videantur, tuu erit ex his materiebus,qu£ vim habentattrahcndi,pilulam conficerc, vt iifie- ret ex pice nauali; eera & puluere aut Ellebori nigri, aut colocynthidis cum foliis fenx. Nam pronaturahumorispeccantis hoc vcl illoge- ncre pulueris Vti poteris. Et loco hedcrae cera- t um facrurh erit adhibendum, aut ceratum ex c era&refifta pini. Qtfod fi vlcus callofum reddatur, & pro- ptcrea nihil exccrnatur, tum fcarificandum erit, dcirtde cucurbitula femel aut bis admo- uenda.El ll patiens fcarificationem non admi- ferit,tum loco fcarificationis, imponatur pul- uisfauina*,velcalchanti vfti loti. Sinoncedit, ad myfi, ad praecipitatum optime prxparatuiri eft accedendum, quo tempore partcs circum- laccntes cerato diachylo cumgummi, velfinc gummi,vel cerato confecto ex cera & refina, abietina emolliantur. Quandoque vcro contingit, vt fucci, qui ad fonticulos confluuntjfintacres, mordaces, & veluti vencfici, ac proinde partes proximas ex- tilcerent:&nonfinedolorc excoriamrquolo* co opportunum erit partes fpongia aqua dulci tepidairnbutafouere,deindebutyro,aquamal uarum optime diluto illinire, aut vnguento ■j | excc- i j . Cons. Hies. Capivaccei. ioi cx cerufla camphorato ad formam ccrati di- ducto occurrere. Pmerea cafdem excoriationes exiccabit ferum laclis caprini chalybeatii,vel aqua hor- deicum malua decofta, aut aqua fan£Hpetri, vel Aponenfis, vel montis argrorum.Et fi con- tingat ob infignem humorum affluxum,vt fiat inflammatio, cuius caufa dolor excitetur, & corpus erit purgandum, & humores reprime- di.Quarcfiinflammatio erit exiguaob humo- resiamfluxos,autaflIuentes, fat crit vino au- ftcrolocaillafouerc. Quodfifatis infignisfu- erit inflammatio, tunc vinum erit alterandum cum rofisjfum malicorio,maftiche,& modico aluminis.Sed quia non ex sequo omnes humo- res redundant,fed magis peccat vnus,quam alter, propterea non eflet abs re,fi pilula ex ce- rafierct,cuieflet admifta aliqua materh, quse magis hunc,quam illum humorem attraheret, vt fupra dictum eft, Vcrumquianedum cito &tuto; verumetia iucunderemediafuntadminiftranda.propter- eaad vitandum prauum odorem', qui ex vlcu- fculis intcrdpm exhalare folet, danda erit opc- ra,vt petia:,quibus paticns vtitur fint odorat^. Erunt autem huiufmodi.fi velctim mofcho, vel goflipio mufchato,vel ambra, vel fpica, vcl lauendula, vel alia aliqua materia odorataafli- due fuerint.Poteris etiam cauterium quando- quc abluerc faltem bis in hcbdomada: tempo- rc scftatis cumvino albo odorato, vel aqua ro- C j iarum, iqi De Cvranda Enterocels farum, vel oleo defpica,&aliquo confimili.Et ha?cfunt qua? deeauterii adminiftratione oc- curreruntdicenda, C O N S I T„ I V M C O I. L E G I J Patauini pm quodam UUxantc, Entergcele. CVmin pueritiaN.laboralTctEriterocele, Artis Jvlcdicae bcncficio curatus, ab cd temporc, annos circitcr duodecim bcne ha- buit. Atatribusanisexdiuturnioris equitati- onis motiicepit tumore prxfentire in inguine «iexr.ro, defcendentcm tcfticulotcnus, fecun- dum vaforum fcminariorumad tcftcm duftu, qui, cum dccumbit,euanefcit; cum ftatautfc- det, redittumor, qui ob intcftinadclabentia fit,qua'defcendunt. - quon.iam ea in partevbi Vafifcminariaabdomcri in imo deftituunt, & per iriguen in fcrotum deflcndunt,Pcritoncu difcuTum aut difruptum cft; quo fit vt per ca- uitatem inuolucrifeminarioru vaforum,quod aPeritoneo fufcipiunt, inteftina dilabantur: nec cauitatem illam adhuc exierunt. Namfi tunicam illam cxiiffent.maximus tumor appa- reret,ac in magnam molem attolleretur. Nce. dicendum eft, fqramenin abdomineper Perl- toneum naturamconftituiife, vt vafafemina- riaperillud dcfcenderentad teftes. Nam vafi fub ipfo Peritoneb, a fui origine, per Jumbos aciliaadinguinadcducuntur, nec extraPcri- toneumcorifpicipoffuat jfed cum eo deuene- CoNS. CoLLEGII PATAVINI. IOJ fuw, induta ( vti diximus) tenui tunica a Peri^ tonco mutuata, adtcftcsdeueniunt,vtabfque liocPeritoneum pertundant aut perfoncnt. Quare nunquam fit Epiplocclc aut Entero- ccle,nifi difrupto Pcritoneo e regionc torami- nisperquodvafafubipfo viam iibi acquirune infcrotum. Quarerupturafempcrdici debct, non rclaxatio: qu&'rupturafit cx aliquo vehc- menti aut concitatomotu,autclamorc,aut ni- xu, velconatu, vt innoftro cafuequitationis concuflione. Cum itaque res ficfe habeat, nullius arti$ Medicatauxilio cgcmuspro tumoris difcuflio- ne,cum dccumbedo facile cuanefcat, fed quod ad nos fpeftat, cft vt prohibeamiiG ne fiat fu- mor,ctiaficxercitia,&aliamunia fubcat. Hoc autem perficiemus, fi foluta vnitatePcritonci fuftulcrimus, id quod fiet, fi adglutinantibus &adftringcritibus vtemur, ac prohibucrimus ne inteftina foramini facto fefe ofFerat; quOd, vt di£tu cft, decubitu racile fieri potcft:& fi Pe- ritoneicoalitusjcoftriftio&agglutinatio qui- dcm difficilis fit,tame validis huic rci appofitis inftrumentis,qnf agglutinantia&adftringctia iintjfpes bona cft^grotii coualefcere poffe. Ad hoc autem commode obtincndum, neceffaria cft vniuerfi corpof is expurgatio,ne nobis quid in reliquo fanitatisincommodicontingat ,'ac niaieria? aquofe^ ad apertum locum delaban- tur,& con folidationem,alioquin ex fe difficiic - ", impediant.Addc etia,quod ciim neceffariu fit, G 4 non 104 De Cvrando Enterocei.e non modo exterius vti adftri£r.oriis, verura etiam interius 5 fi corpus fuperfluitatibus fcate- ret,obftrucl:ionibusinde natis, in febres aut alia mala incidere poflet. Quare corpus erit expurgandum hoc pa- Q.0, vt mane per horam ante prandium, capiat hos obolos: -fy. Elect. lenitiui. ^ ij. . Sper. hierse S. Gall. 5 ij. Mifce,&cumSaccharo fiantboli. . Ha?c perfeptemdiesmane,poftcainaurora calidumfumat huncSyrupum, ac fuperquie- fcatper horam adminimum, autdormiendo autnon. VfL. Syr. deBetonica. Mellis rofati. an. 3 ij. Decocti Betonica% Biflingufe, Cichoree; 5 jij, Mifce, & prandium dirFeratur ad horas tres, Cum expleuerit hoc opus, mane fequenti in aurora, 5«aut 6. horis ante prandium hoc fumat Pharmacum. y.. Agar. Troch. 3 i. Rhab. ef. 9 ij. Diaphcenici. 3 ij. Diacatholici 3" tf. Mifce, & cum fcc- charo fiant boli. * Quibus abfolutis ,adTopica confugiendu erit, c[ua? minimeprodeunt, nifire&a vic"r.u$ ratione obferuata, in cnio & (juietem oportet adhi» / CoNS. CoLLEGII PATAVINI. *£■ adhibere, vt ad minimum duobus menfibus decumbat in lec"to. Etin exonerando ventre femper teneat compreflum locum aperturasin inguine,nimirumcum multiplicato linteolo autpila,excoto autlana, ne inteftina proci- dentia,quod coalitum fuerit aperiant rurfiis. Comedatcibariacrafla, ac vifcidat fubftan- tiz, ac ad adftrictionem pcrtinentia, quemad- modum funt carnes agnins, pedes ac partes neruea? animalium, vtvituii&auiumpedes,& ala?,vtanferis, anatis, & gallinarum, elixa: ma- gis quam aflse, oua indurata, fercula ex oryza, Farra, milio,& pafta,minime legumina & olera, &frucl:us. Pifces bonifunt,&ij maxime qui funt carnis vifcidx,vtanguilla, tcnchse, &hu- iusgeneris pifces, &la6ticinia,vticafeus. Vinumfitaut aftringens aut aufterum,vel faltem, medij faporis, minime dulce, nec albii. Herbae omnes cruda?, prsfertim qux in aceta- fiis, &, vt aiunt, in falatis, adhibentur,debent vitari,prgter modicum lactuca?, capparorum aliquando,&Cichorium,Betam,fpinachiam, aut cucurbitam, rariflime fumat. In generc autem vitentur frigida, cruda,nimiumhume^ c"t.antia,falfa nimium, pinguia& flatuofa. Oua etiam forbilia conueniunt, &quidem magis vitellum quam albumen. A cibo comedi poterunt aiiquando Pyra co&a, Coriandrorum femina, grana Pinea praparata, Piftacia. Paflulx nigrjc & pingucs bonge funt, prae- G 5 fcr- ip6' De Gvrano a Enterogele fbrtim in primis ferculis adleniendii ventrcm. Sedabftinentia fuperomnia adhibenda eft inci.bo&potu,quseadmaturam fanitatis re- •cuperationem plurimum conducit. Opera au- tem eft danda, vt quotidie laxa aluus fit, ne du indurata: feces cum laborc excernuntur,cona- tusille plurimnmobfit. Itaq; cingulu feu bracberium, ad retinenda ijit.eftinaloco adfecto probeftri(5teq;applicef. Quod fi aluus ftriciior fuerit, comcdantur triaaut duo cochlearia paffularum nigrarum maturarum, cum Saccharq miftarum, ante ci- bum, per horam, vel paulo plus. Vcl comedat seger 5. auttf. ficus dccocras in iurc Capi yel Gallin^, & poft comcftioncm ficuum bibat ius in quo ficus decoctg fucrunt, cum aliqua por- tionc Sacchari. Vel capiat caffia reccnter ex fi- ftulis cxtracla :Vel pilulam aloes lot£ & pr^pa- rate,pondere vnius fcrupuli, cum faccharo ro» facco. Quodfihecnonfatisin moucndoopc- rentur, fupponat ei dyfter ex iure inteftinoru^ & oleo Chamomelino, & faccharo rubro tan- tum,finefale, quoniamhicClyftetrelinquet aluum hibricam per plurimosdies. Aluum et r iam leniunt caricxpingues, antereliquaciba- ria fumpta', priina dulcia in mulfo co£ta,& ali- quando malua,aut fpanachia, vel aliud fimile, Qupadtopica, & medicamenta quse cxtra adhibenturinhunc yfum:Cum fucritcxpur- gatu corpusjfoucndus crit inguinis Jocus, ma- Hf ante prandiu, duabushqris, & vclpcri ante ccenam 1 GoNS. GOLLEGII PaTAVINI. I07 ccena vnahora,cu. hoc decocto calido,in fpon- gia. fufccpto,que; exprcfla loco apponat, & im- mutet,ficutifucrittepefac~ta, & in fouedo per- fiftat,faltem vnius horg fpacio,& demum exic- cato loco emplaftru inrra fcriptu m aluta niolli dcdu&u admoucatur,quod femper permaneac donec aucllendu fucrit,pro fomento admouc- do. Jvlarie in aurora fumatex deco£to,quod de- fcriptu erit, quantitate cochlcarium quatuor, cummodicofacchari calide:&fi poflithaberi herba, qua;Herniola vocatur, puluerizetur, Ci Eerniofa fit ficca,& in dido decoc~to,quod mane iiimet, berbn, capiat cx ea puluerizata^ r>. aut el capiat in vi- no aut iureGallinaceo,vefpcri duab.horisante copna.Verum fi recens ac viridis habcri poflet, fuccusextrahat,&exco "5j.bibatin aqua.dul- ci,fiuecomuni,ad quantitateduarum vnciaru, I)ecoctvm pro f q- inerito Inguinis. ^t.Biflingua», Plantaginis, Polygonjj fiue Centumnodi;?, aut Gor- NucumCuprefli, (rigiolK, Corticum caftanearum, Germinum Hypocyftidis Cort. granatorum, Gallarum s Cupularum glandium . ari m. j. Rad.Symphytimaioris m.ij. A q fabrorumin quaignita extingufitur, %6. infundantur pcr diem & no&em,& deinde bulliat leto igne quoad ad duas t tertias redigar, &eo* io8 De Cvrando Enterocele &colentur cum expreilione.Sedantequam ab igne remoueantur, adde aceti nigri optimi lib.iij. & in vfum iam dictum feructur. Decoctvm pro P o t r Jumendo mane. Foliorum Myrti, Rofarum immaturarum nondum aper« tarum, Biflingua?, Confolidae, in m. fl. Plantaginis, Althex ' an 5 iij. Caryophylorum 5 j. fl. Bulliant in aqusPluuialis ib, 10.adcoo. fumptione terti» partis, & coletur, & in vfum iam dictum fcruetur, Emplastrvm siveCe- rotum, imponendum po/l fomentum. fy. CerotumPaganolli g ij. quodhabe- turPatauiiin officina Angeli: Vel.fi hoc non po(Tet haben ob diftantiam, poteritfumi Cerotum conftricliuum ex pellearietis. Sed dum hzc fiunt, feruandus eft locus liga- tus inftitis.pluries fuper complicatis, appofito Splenio triangulato, ex tela, repleto coto, aut Unamolli.qupd ar&c ligetur,vtcomprimat adin- CoNS. CoLLECII PaTaVINT. 10$? ad interiora: qua: quidem ligafura a peritis Ghirurgis fieri folet. Patauii, iq. dic No- uembris, M. D. LXVII. Ex confilio excellentifs. Domini Hieronymi Capiuaccei Phyfici; Et Petri Zanoni Chir- urgi, Alouifius Bellocattus, Salft. _ *i ' Alivd C onsilivm, i n eodem Ca/ii. J HErnia: inteftinales duplici modo fiunt, aut folum rclaxato Peritoneo, aut ctiam rupto. Hic morbus curatudifficillimus, pra:- cipue viafaciliori.que^ abfq; feftione autvftio- ne praxcdit: nam pauci admodum integre la- natireperiuntur,nifilongitemporis progref- fu,& magna adhibita cura. Hoc tamen faciliu* obtineripoteft,vtqui intcgrefanari omnino nonpolfint, praeferuentur faltem,neindetc- rius morbus labatur, fiatq; periculofior. Ex duabusitaq; viisleuior atq; tutior hatc cft,qua»fit per Vi£tus rationcm, & Mcdicame- ta,tum intusfumpta tum foris adhibita: Alte- ragrauior periculoiiorq;, at certior, quarpcr vftionem aut ieetionem elficitur. Semper au- tematutioribusprius incipiendum. Quodfi hac confequi optatum finem nobis aon licet, alia tentanda via demum erit, fi m*. ior 7 41© D-E CvRANDA ENTEBLOCELE ior vrgeat necefTitas,& morbi requirat malurh ingrauefcehs. Fitautem hicfariaridi rrioduscum rnarfuali bpcratione,& cum incifionc, vcl cauterifatio- ne, fuper locum afFcctum. Ante omnia autem purgari folct dilisrcntif- SPtWS - t» • j r>L- • iime. corpus: Dcindecxpertus L.hirurgusm- cifionem fic facit: Scindit nimirum cutem cx~ teriorem, fecundumlongitudincm viIlorum p &impofitisinprinrisinteftinisintra ventrem, &labiaoxei dilatata, feu fcifiafimul,.vt coale- fcaht, vhiurit appofitis medicamihibus" gluti- nantibus, &adftringentibus, ficque quserunt partes fic rclaxatas vnire, & confolidare. . Faciunt etiam ligaturam in parte oxei, cum filo pluries duplicato,ita vt adftricla fit pars il- la,ne intcftina vel aliud-defccndcre poMint. Hunc modum operandi per ligaturam & vin- ftionem Alacinare dicunt.Ponutdefuperpo- ftea medicamina adftringcntin, & congkiti- nantia,facl:a cx puluere radicis Cohfohda* ma- iorisj&minorisicaude cquin^, rtucu Cyprcfiij & aloes fticcocitrini, dequO puluSfe replent locum fiue vulnus,appofitis dcfuper piniciliisj ex filameritis panni linei veteris, donec locus confolidetur. Suntetiamquilociim•afFedtiirri cauterioaftuali, fccundum longitudinem vii- lorucauterizat}&amotaefcara;&diftoopertd pcriton50,ngantipfum,appo(itispuI.:crib.lii- pra di£hs,vfq; ad fanitate, veloxeu comburht s yelcandcute fcrrocoquuht, vt per co&uftfm* con^ CoNS. COLLEGII PaTAVINT. IfJ tontrahatur oxeum, ficq; prohibcnt intefti- norum defcenfum, ita vt non poflit locus afFe- <8lu$ fic combuftus dilatari. Sunt etiam quiinillis cafibus,inquibnsex defliixu.hurr.orum tcftes apoftemantur, quod malummaximumeft, caftrationc, pro eius li- beratione vtuntur, vcl extractione tefticuli, fciflo fcroto, &ligato didymo, tefticulum e?c toto amputant,& ad fiftendum fluxum fangui- his, cautcrifant cauterio ignito. Scd quia hz dpcraticnes omncs non oirent difcriminevit£e,idco, quantumfieripotcft, ab iftis abftineatur. Alterius yiia?j per medicamenta & vidfcus ra- tioriem fanandi, fuperiori in confilio tradita funt precepta, & medicamcnta:fed qui volet cx aUorurn fententia, fiibfcriptis vti pO.terie fnedicamentis, taco fupcriorum. Ex iis que- intus fumpta conferre folent, prscipua he/cfunt,&magisprobata; Primum;Herbapilofcllamaior,quieornni- busmodis fumi debet, &cruda&co<5ta, &in puluerem reda<5ta,cum vino auftero nigro, aut cum aqua cOnfolida? maioris; Huius itrtq; vfus fit valde frequcns: Nam plures hoc folo medi- eamento intcgre fanati funt. SecundG eft tale remediu: fy.. LanuginisTy 1 - ph^,FoliaBeton.rad. Gladioli/rad.Hippoglov an partes gq-uales, omnia in tenuiflimum put- lier^redigant, & aflatisouoruluteisexcipianf, & fiatmafla, de quaquotidie aceipiat iciunus, tribus itt De Cvrakj&o EnteroceL» tribus horis ante cibum 3 i, Schocpcr triginta dies cotinuos faciat: aflerunt cnim non folum adolefcentes,fed etiam prouectioris artatis ho- mines fanari hoc experimento. Tertivm, e s t E t e- ituarium tale. Limatura? Chalibis, decies cum accto lotae,& deciescum aquarofarum ^ f>. Ma- ftiches albi. & ele. pcr triginta ad minimum dies. C^V /E FORIS A J ? Of 1 debcnt,ta!i*fitnt. PRimum,ligatura conuenicns cum brachc- rio,ex coriotenui,cum gcminishabenis, quoadhumeros dcueniant, & inteftina intra Peritoneumre&ius contincantur. Beinoe h M C A O H I 1 I' antur Hcdicamtnta. PRimum, talc fomentum: #.Myrti, Galla- rum.Nucum Cuprelfi, abrotoni,thuris, fummi elemijSarcocolls, Pilofella*,betoiucx, ippoglo/fi.lanuginis typhsecii fuis foliis,la- certaru, an. m. j. Fol. qucrcus, Fol. Hyperici an. ra. ij.ud, Confol, raa.&'rain.an % ij.Vi- aini- Cons. Collegii Patavini. irj ni nigri aufteri lib. n.coquantur ad confumpt. med.Deindeapponanturlintcamadefacla fu- perlocum ,&ligentur etiamper mediam ho- ram, &perfeueret pluribusdicbus, hocfaci- endo duabus continuis horis, mane & vefperi antecibum. Secundum,eft oleumtale : Sarcocolla?, Thiirisele&i, &maxime cum puluere ipfius, Maftiches,Sang. draconis, an. 3* ij. Therebin- thinaseledto:, quam vocat refinam, non orien- talis,ib. fi.Gipfi puluenfatifubtiliffime, ib. i, Sepelianturin fimoequino pcr 40. dies,inde deftillentur, & cx hoc oleo inungatur locus, & linteum madefa<5tum in eodem fuperligetur. Tertium, eft Cerotum tale:i(:. Maftiches, Cort.thuris^nuciscuprelT^myrrhe^glutinispi- fcium,Sarcocollae,an. 3 fi. Difloluatur glu- tencum acetonigro:Deindealia puluerizata mifceantur,&fecundumartem fiat Cerotum, quodfuper tenui corio extenfum loco appo- natnr. Quartum,eftaliudCerotumtale.^.01.abi- etini, Sang. draconis, Boli arm. Maftiches,ari 3 vi.Aloes Epatici,thuris albi,Mumia j ,an 3 iij. lento igne fiat Cerotum fecundum arteni, & Vt fupra apponatur. Quintum, eft huiufmodi Emplaftrum. Aloes malicorij, thuris, fuccihypocifthidis, glutinis pifcium Laudani, picis naualis ficca*, Bituminisiudaician 3* fi. Vini nigri aufteri, quxfingulacoquanturad emplaftn confiften- H tiara. 114 E CVRANDA ENTEROCEti . tiam,&locoafFe6to apponatur, fuper pahura. Deus,qui folus omnes languores fanat, curam iuuct,&fortunet. Ego Camil. Montag.Med.ita fcribo. H. Card. Med. vidit,&probat,& fuit exconfenfu. ADDITIONES IN EODEM Affectv, aliorvm Medicorum. A L I V D C E R 6 T V M A D huiufmodi affeclum conferensplurimum, Apol~ lonijMaffe Vencti, Docl. Med. V)L. Theriacse dptv Boliarm. Orient. Sang. draconis de lachrymav Aloes fuccocitriniafi 3 f>. Mifce.&inmortario cum Terebintina lari- cina, vel cumpicenauali, fiatCerotum, non plurimum molle, quod fupcr pannum lini ex- tenfum,imponere locooportet: velfiatiini- mentum, diffoluto ipfo cum oleo, in qub bul- lieritfuccus pilofellse, eoq,locus cum vicinis partibusinungatur. Poteritetiamfieri cerotii exAmmoniacodiffoIutoin Aceto,& Lauda- no, cum pice nauali, & fuper locum poni. Sed commuhiter medentes, tam rationales quam Empiriciinhuiusmodidifpefationefuper locu ponunt Ccrotum de Pellc arietina,quod Aro- matarij fcmper prseparatum tenent. Et cgo CoNS. CoLLEGII PATAVINI. HJ plurimos pueros cum appofitione didti Cero^ ti de Pelle Arietina,& ligatura, optime fanatos yidi. Alivd Fomentvm, qjv o d i n fimili cafii adhibent Medici. $£.Rad.Confol.ma. &min. minutimincit- f£,caud§ equins;Centaure§ ma.&min.an.m.j. Pilofellae m. iij.Penthaphylli & Plantag. ah. m. f>. Cort. granatorum acidorum contuforum, Nucumcupreffi viridium contufarum, an. m. j. Mifce,&bulliant in -yino nigro ftipticopau- ci-fer o. Locus fomentetur cum fpongia imbu- ta in didto decocto, modefte calido, vehfi pla-r cetjRadices&herbs bullits vtfupra, ponan- turin panno lini,& applicentur pluries loco adfcdto. ; Quod ficorpus argrieffet cacochymicum, & repletum multis fuperfluitatib.& cruditatib. quse magisgeneratur,tumetiam cuminlecto fe continere diutius debeat 3 ncceffum erit ven- trem inprimis a communibus fuperfluitatibus euacuare,antequamadlocalia remediaperue- niatur. fy. Diacatholiconis § j. f>. CuiaddaturRhabarb.maturipul. 5 j. Mifce, & cum Saccharo fiant boli.Sumantur perquatuorhoras anteprandium. Deindeet- iamneceffumeritrefiduum matcriarum pr£B- parare,cum iftavel cum fimili potione. fy. Fol. Bctonicae. Scabiof*, H 1 Hyf- ii6 De Gvra lsi da EnteroceiE Hyflbpi; Mcliflac. Pilofellar. Rad. confbl. ma.& miman.m. fl. Decoquatur fecundumartem in f. q. aquf ftillatitia-confolid^jcV: exhibeatur mane ante prandiu per quinq; horas,adquantitate 5 iiij. cum SyrupodcBctonica, deCorticib.citri ari g j. vcl detur Syrupus ex melkrofato, &de Cort.citri.permiftis cum aquis ftillatitiis con- folida^Pilofclla», & Chamomilla:. Sumat illum quotidie pcr aliquot dies fummo manc. Dcin- de apparentein vrinis conco£tionis fignodet euacuatiuum exinfufioneRhab.g j. fl. Agar ejccli^ ij. cumfujscorre&oriisjin fuprafcri- pta decodtionc,in qua diflbluatur 5 j. &i diaca- tholiconis, & comedendi fpacifr fit per quinq; horaspoft. Gorpore ficeuacuato, optimum erit fingulo quoq; mane ante diem accipere cyphum iuris capi, vel Gallins vel alterius iu- ris, in quo bujlierint radiccs confolid§ maioris & min. & fol. Betonica?,plantaginis .Pilofelke, florum Chamomillx, hyflbpi,ari.partes a^qua- les.Ethocfic per quinq; horasaritcprandium. Poftea femel in hebdomada accipiat pilulas hoc modo faftas. 34. Aloes fuccoeitrini. Agarici prjeparati. Rhabarb.opt. Pilofellas ari g ij. 5. Mifce,&fiatmaflapropilulis> cum glutine abie» GONS. CoLLEGII PATAVINI. II7 abietis,&fumatadquantitatem 3 ij. Sittem- pus comedendi per quinq; yel fex horas poft fumptionem. POTEST ET PR^EPARA- ri Eletlrum hoc modo. |bRad. Confol. ma. & min. bullitse in aquis ipfius confolidx an, ib. j. Conf.Saliug ex Saccharo facts ib. ij. Piftentur radices optime, & crafliora abii- ciantur,&additaconferuafuprafcriptabulliat adignemlentum ad confiftentiam ele&uarij, dequooptimum erit accipere perduas horas ante prandium, I j. & etiam anteccenam. Fomentum etiam fimplex adhiberi poterit, ex decoftione Tormentilla» & Saniculas cum fpongia. Alivd emplastrvm, loco apponendum. Nuciscuprefli Thuris Acacis Sarcocolla? Sang. draconis Lilij Myrrhac afi § 8. Balauftiorum Rad.vtriufq; Confol. Mumia* Maftiches Ariftol. vtriufq;. afi 3 ij. Puluerifentur H 5 pul- ii8 De Cvranda Enterocele puluerifanda, & addatur Terebinthina & refi- napiniq.f. parumquepicis,& vifci quercini, fiatque ad lentum ignem, ad iuftam fpifli tudi- n.cm,vt extendi poffit,itavt probe etiam indu- ratum adhserefcat valide, extendatur in corio ad magnitudinem loci adfedi, vt non multum cxcedat, & applicetur, nec ampucatur, priuf- quam fponte decidat. uan. Cra- p u l u i Sj qui cum primo & vltimo ferculo *° £. ■ mane& velperi,fumivtiliterpoterit, infupetv ^rapbeim adfeftione, & tantu pro vna vice fuma- u.. C&J. tur «uantumtrjbujclisitis comprehcndipo^ K ft. ^i.Rad. Aronis vinocorredbe | iiij. Mentha% m. iii. Rad. Caryophylatx X ij. Piperis longi ^ fiatpuluis. Radices Aronis fic corrigantur : Primum purgata?, & in particulas incifse, vino abluan- tur,&immaccrcnturhoras aliquot femelatq; iterum, nouo vinofuperfundendo, doncc a- credinem permittant,dcinde ad folem exicce- tur,& puluerifentur. Vino diluto imponatur, Alchimillx, Sani- culse,Limonij,an. m. j. immacerentur diuno- ctuq;, bibat ad cibum, & quoties opus: Quar- to die renouentur herbae, prioribus abiedtis. iJota. Cerotvm a d Crepa- tos,probatum admodum. ij.. Maftiches, Sarcocolla?, Acaciae, Thuris, Gum,- CoNS. COLLEGII P A T A VINI. IIp Gummiarab. Tragacanthi, an 5 fi. Nucutn cupreffi, Aloes,Balauftiorum,Sang. draconis 3 Myirha>,Euforbij, glutinispifcium,an. 3 j. Confol.minoris,farin2efabarum an ij j.pel- lisleporine inciff minutim jij. fanguinis hu-» mani ^ j, ping. hominis § f?. Spicgnardi 3 j. Cerotidepelle Arietis § ij. Cum pice&te- febinthina fecundu artem fiat cerotum me- diocriter durum, quod fuper pellem leporina, fuper pilos hoceft fuper exteriorem pilofani pellis leporinse partem extendatur, & ad lo- cum afFcctum apporiatur.Vtatur item feqtien- tibus pilulis. PiLVLjE AD C O N S T R I N« gendam Crepaturam. ^.Maftiches,Euforbij,Confolidse maiofis, Spica? nardi, an. 5 ij. & fiant pil. numero quin- decimcum Iulepo violato. Dehispilulisden--. cur patienti vna vice tres: Iterentur poft quatuor femper dies, &ieiu- net defuperquatubr horas. F I N I Sv