^^w^ m M PHILOSOPHIA CURIOSA, Qvx Pro oble&andis Aiiimis Viam pandfc, ad Novam, ve Novo-veterem Rerum natura- lium Dilqvifitionem, atqve ex reahbus Princi- piis,realem omnium Cognitionemparerc . conatur, LUCI PUBLIC/E TRADITA . .-\'t% ■; ' t' : i l .', ' -,, : . i.*-"" : . v ■»,'•"-'■-.itv per P. R BERNHARDUM A S. THERESIA, ORDINIS EREMIT: S. AUGUSTINI DISCALCEAT: p. t» GERMANICO - BOHEMIOE PROVINCLE DEFINITOREM, ET SACR. CiESAR. MAJESTATIS THEOLOGUM ACTUALEM. Cnrn Indice duplici, Capitum, &Rertm notabUium* Proftac FRANCOFURTI, apud Frideric. Knochium Icem VIENNjE, in Conventu Catfareo S. Auguftinl Ncc non PRAG£, in Conventu S. Wenccslai, AUGUSTISSIMO, 1 POTENTISSIMO, ET INVICTISSIMO ROMANORUM IMPERATORI, LEOPOLDO I. REGI GERMANLE, HUNGARLE ACBOHEMI^, ARCHI-DUCI ACJSTRI^, DUCI BURGUNDWS,STYRI£,CARINTHL£, CARNIOL^, WuRTENBERG/£, SUPERIORIS ET INFERIORIS SILESI^E, MORAVLE, SUPER. ET INFERIORIS LUSATLE, HABSPURGI, TYROLIS ET GORITI^, DOMINO, DOMINO MARCHIONI COMITI ETG. CLEMENTISSIMO. AUGUSTISSIME, POTENTISSIME, ET INVICTISSIME ROMANORUM IMPERATOR, G£RMANL£, HL1NGARL£, BOHEMI/E REX, ARCHI - DUX AUSTRI/E , &c. DOMINE, DOMINE CLEMENTISSIME. Otum Terrarum Orbem SACRATISSI- M/£ MAJESTATIS SUJE Pedibusfub- firatum effe. meritb credendum cenfeo. Cumenim MAJESTATI SWfcbocunum folennefit, CONSILIO & INDUSTRIA Rerumtenere Gubernacula ; pvis dubitet SACRATISSIMAM MA- JESTATEM SUAM Sibijam dudumOmniafubjeciffe. Nam,ubinonpenetravit G/adius; Virtus CONSILII& INDUSTRLE Sibi omniapervia fecit, (f ejfecit; ut gz>i olim PRIMUS, nunc meritb dicatur MAGNUS LEOPOLDUS, ROMANORUM IMPERATOR, &e. MAGNUS Impcrio, MAGNUS Confilio , MAGNUS Indufiria, MAGNUS Clementia, MAGNUS Potentta, & qyodnonMagnum^fed Maximum fuilibetfujjichit, MAXI- MAXIMUS PIETATE, & BenedtcHione DOMIMI; gvi MAJESTATEM SUAM SACRATISSIMAM^- vavit, ut Cedros Libarit, qvarum Folia non defuxerunt; fed FruBum fuum dederunt in Tempore fto,pro SoUtio & Utilitate totitts Chrijiiarittatis', Inciyta Germariu, & Provinciarum omnium nojirarum. Ex boc Terrarttm Orbe minimus ego compareo, & ad SACRATISSIM£ CESARE/E MAJESTATIS SU/£ Pedes qvo id cnirrationa/e,fu negativa,feunon realis(adeoqve utfolane- gatio, Scientiam veram dare neqveat) altera verd, id suRatio- pale pro Hominis abrutis diftinctione &differentia effentiali, valde appareat manea,frivola,irrationabilis,ut paulo poft vide- bimus: Hinc neceffario feqvi videtur,uno hoc primario Fulcro &pedcLogiccsfublato abhoc Ariftotelico LogicoTripode,fi- mul cum eo corruere Logicam Ariftotelicam fedi illi tamin- firmae innixam. Deindc veraNatur£E rerum Cognitio realis,cffentialis tat- tum defumi debetexeo,qvodeltinreactu,&re ipfa, non vero qvodextrinfece tantum a ConceptuMehtis alteriusdependet. Unde a reali NaturaeCognitione & Definitionibus rerum remo- venda funt neceffario omnia, qvae funta fola Mente fpeculan- tis confida. Atqvi Genus (& Univerfale) non datur a parte rei, fed eft merus Concepttis mentis abftradivus ab ipfis rebus, cxiftens folumin abftrahentis Intelledu, & ab ipfo Intellectu totus dependens ? Differentia vero pari modoeft mera Relatio & refpectu 8 uniusr-„i adalteram,dependens tota ablntelleclu unam rerru ad alteram referente & comparante. Unde negandum eft,ve- ram rerumDefinitionem effentialem realem debere conftare ex De Logica Ariflotelis* j exGenere&Differentia,qvaenon dasntur nifiin folo Intelleclu difcurrentis. Tandemhaecambo, id eft Genus & Differentia rerum fin- gularum,nobis,&ipfiAriftoteli funt incognita, Nemo enim hadenus dcfignavit omnium & fingularum rerum Genera & Differcntias fpecifkas: Jed omnisDefinitiorerumcjfentialis^uni- cepetenda efl a Caufis rerum intrinfecis, rem in ejfe reali (f qvid- ditatefua conjlituentibus (f confirvantibus ,id efi a Cauja, mate- ria/i(f' ejficiente intrinjeca, qvia hsicauf&reveratotam Rei effcn- tiam(f qvidditatem in fe conftituunt(f componunt,independen-» ter ab omni Jpeculatione , mentis, hominis^ cujuscunfy. Undc ipfummetProductumharum caufarum naturalium, rci inter- narum,feuEffectus realis nihileftaliud prseter ipfas caufas in- ternas rem componentcs,connexas, proutinfra in Phyficis ex profeffoclare oftendetur, Ergo falfa eft & inanis Definitio Ariftotelica exGenere&Differentia conflanda» Adeoqveruit PrimumLogicesipfius Fulcrum. Qvodautem &illaipfa Definitio primaria Hoministradi- ta ab Ariftotele,pcrGcnus animalitatis, &Differentiam ratio- nalitatis,fitirrationabilis, manca, & frivola^fi proprie, loqvi velimus,ubihic debemus,paucis nuncprobabimus,uno velaN tero §,§, intermediot §. L An Homo revera Jlt Animal? & quidem rationale ? Negatur utrumqve abfolute\ Probatur, qvia certum eff, qvod illa qvidditasHominis&effentiafueritvera,in qv§ DEUS ipfum primitus creavit,prout idemde aliis omnibus rebus crea- atis indubiumeft. Certumparitereft,perpeccatum Adae, naturalia effentia- lia non fuiffe ei ablata, fed tantum vulnerata,qvod idem in Dac- monibuspoft eorum peccatum evenit, & qvod nemo negat. AtqviinprimaMundicreationeHomononfuitcreatus in ani- A 2 nwl 4 Caput I. mal brutis fimile,fedin Animam viventem ,ad Imaginem & fi- militudinem DEIimmorulem,in xternam beatitudinem de- ftinatus. Sic enim Fides Divina nos exprefse docet. Ergo brutalis Animalitas non eftdeeflentia qvidditativa,de Genere autSpecie naturali Hominis. Ergo manca,frivola & falfa eft Definitio Ariftotelica Hominis, Nam haccdefumi debet ne- ceflariaex efientialibus Hominis, Idem facile probatur de altero membro rationalitatis, qviajiaec non eftDifferentia fpecifica diftingvens Hominem a Brutis. Multa enim bruta funt fat rationalia, fagacia&difcurfi- va,licet imperfeclius difcurrant, prout jf. fcqv. probabimus. ErgoRationalitas non feparat Hominem efientialiter ab aliis CreaturisautBrutis,nec ponit eum in fpeciempropriam,fed id potiuspraeftat ratio Imaginis DEI& immortalitatis, prscipue, eum magis vel minus rationale,non mutet fpeciem,ficut omnes fatentur. Idem patet 2cLo £>hjia pr&ter banc unicam Dijferen- tiam rationalitatis Jpecificam , nulla alia bacJenus afiignatur a- Philofopbis, proaiiis aliarum Creaturarum Dijferentiis Jpecificis: cur ergopro folo Homine, fblitaria h&c eft admittenda,abscfe urgen* ti rationabili fundamento? Cur ex hac fola privata Speculatio- ne Ariftotelis, ftatim acceptari debet Regula generalis pro omnium rerum Definitione,fingulisimproportionata,inepta£ , Aflerta ifta fic declaramus, confirmamus. Adam cum fit creatus in pofleftionelmmortalitatis, ficutFidesnos docet,vi- detur, Deum non intendifle,qvod Homo efletAnimal,nec qvod nafcereturfeu conciperetur ut Animal. Creatus eft enim in ani- mam viventem,utefletImagoDEIproxima, ItaeftdeFide. Diftabat enim Homotam proculab Animali,brutaliNatura, qvantummortale abimmortali,&qvantum DEI formisCrea- tura a bruto. Qvod certe eft amplius differre vel diftare, qvam toto Prajdicamento. Ergo indigne ferendum eft, qvod nosChriftiani haec omnia credamus & qvotidie eonfiteamur, nihilomi" Dc Logica Ariftotelis» y nihilominus ramencumEchnicis occaxatis, adhuc hodie Ho- miniseflfentiam defumere velirnusqvidditativam ab Animali brutali genere & natura eiTentialiter. Licetenim Homo deinde per Peccatumfibi Mortem con- fciverit, & ideo naturae Animantium vicinior videatur, non ta- men ftetit in fua nianu poffe Divina* imaginis Speciem , & differentiam eflentialem , in feinvcrtere in Animal. Sic nec Dasmon per Peceatum, faclus eft Animal, licet odio vitiisqvc brutalibus multo propinqvior animantibus evaferit. Certum ergoapparet qvod Homopoft peccatum, manferitin fua prima fpecie in qvafuerat creatusin DEI imaginem immor.talem. Unde qvotiescunqve Homo vocatur animal, &qvidemfe- rio exiftimatur, toties faKjticatur Textus Generis dicens:fed & ferpens callidior eratcunclis animantibus Terras qvx fecerat DominusDEUS; ubi loqvitur Textus de calliditate naturali Serpentis, Ergo fi Homo eflet animal, Serpens naturaliter eflet callidior etiam Homine,qvod eft manifefte falfum. An autem haec Animalitatis brutalisfimilitudo, qvs pofl: Peccatum in Homine apparet,Iatuerit ante Peccatumin Homi- ne,velut dormiens & ligata i an vero per efum Pomi prohibiti, primum inHominem transierit? &qvomodos' hicnoluimus difputare. l\ Sed qvicqvidfitdehac qv£ftionefatdifficiIi,hictamen ccr- tum videtur brutalem iftam Animalitatem poft Adxpeccatum innobisapparentem,five animum,feu gradum,feu potentiam fenfitivam,nominemus,«0;?^^ne/ immediate a manu DEI infundi. Fatentur etiam conditio* nes effindi, & vivendi (5fintiendi in Homine, tota forte diflare h Natura animali, eo qvodfeqvantur bs.c, vimforms. principalis i. e. mentisimmortalis, fiita credunt, qvomodo ergo, his iisdemia contrarium, turpiter aflerunt, hominem tamprimst conftitutio- nis, qvamnuncper Sacramenta divinitus regeneratum a Creato- rc Chrifto, nibilominus effe animal brutale ejfentiale. An forfan nefciuntampIius,neeHominem,necDaemonem, nectotam fimul naturam, mutare pofleeflentiam Hominis ab aetema CreatorisPraefentia fibi deftinatam, &in Creatione fi- bidatam 5 qvincontinud maneat qvalis fuit creatus ? licet fibi alienasinterim proprietates induerit tanqvam naturales, ex vi- tiofui Arbitriijhocenim adRei ftatum eflentialem immutan- dum nihi 1 facit. Prsifertim cum nibilominusfemper adbuc repe- riantur aliqvi Homines (f ab initio mundi fuerint aliqvi,ita rec7i f boni,fiincli,Jufli,utprsiter AffeBum Mortistf Morborum,hpecca* to Ad£ defiendente vix inipfis appareat aliqva inordinatio bomi" nisinferioris adfuperiorem,autfaUem brutalis ilia animalitas ,de qva nunc loqvimur. Undeillud freqvens proverbium de bonis: inhoc Hominc nonvideturAdam peccafle,&: eftbonuslfraeliu, in qvo non efl: De Lbgica Arifrottlis. 7 eftdolus. Etficutabfurdononcaret,hominem Beatum,gIo- rificatum inter Animalia numerare, qvia non eft, auteritabs- qveSenfu jficetiam eflefenfitivum nondicitvelimportat infe- parabilem efientiam Animalis, Imo ipfimet Proroparentcs, ante lapfum, indubie habebant fuos fenfus & fenfati@nes,& ta - men nonerat Animalia brutalia beftiis fimilia, fed ipfis domi- nabantur, Ergo fenfusnon infert Animalrtatem in fuo fubje- cto. Qvod bene eft notandum. Nam ex hoc Capite videtur principaliter prodiifle error ifte Ariftotelis, ejusqve feqva- eium, qvod Hominemcflentialiter definiant Aniiual. Cum ergocujuslibet rei Definitio defumencia fit ab ipfaef- fentia Rerum,(ficut Scholsomnes fatentur) Homo vcro ex fui eflentia, fa&us fitinplena pofleflione imaginis DEI, acde- inceps aeternae fitdurationis fecundum Animam,proutde Fide eftcredendum,hinc,incontrarium huic,credi non poteft,re- busita certo ftantibus,Hominem adfoiam fenfitivam animam, feup.otentiam feu gradum (vocetur qvomodocunqve) efleani- mal elTentialiter, praefertim cum ejus eflentiam credamus pendere,ab asterna duratione & incorruptibili anima feu forma. Etpr&cipue dum fere omnes tenent,fi/am Animam immortalem, ef fe unicam in homiuc , cminenterinfe continentem cmnesgradus in- feriores ,finftiva?n , vegetativam (f c. ft ita efl^ inqvo ergo Ho- mo conveniet ejfentialiter , & gcnerice cum brutis animantibus ? pr&cipue cum Homines plures inveniantur , in qvibus nihtlpror- fus brutale apparcat,ve/apparuerit,tf tamen talesftmt,&fuerunt vere homines effentialiter. Fg. Immacul.ztiffima Firgo DEI Geni- trixMARIA, S. Jofephus, S. Joannes Baprifta,(f inntmeri Sancli, Ju/ii, Innocentes, ut BeatosinCeelo hic taceamus. His ergo bru- talem hanc Animalitatis Definitionem attribucre, fummum nefas efle videtur, maxime cum vix ejusdem eflentia; brutalis effedtus ullus,autindicium,in talibus deprchendi poftit. Et *jvid fi, Chriftum DEUM hic in probam adduceremus,qvem Fi- * des j Caput I» desdocet verumeffeHominem & DEUM?qvaeblasphemia efle videretnr, fihocpraedicatem de ipfo affirmaretur, tanqvam ve- ra & eflentialis ejus Natura. Imo fi in noftra Vernacula Ger- manica lingva, Vulgd praedicaretur ♦ Dafj Cttl $ft(tt{ Cenr. 3. ad Belgas Ep. y 5. item de Simiis. Confulamus etiam Experientiam noftram qvotidianam, cum Felibus, Ca- nibus, Avibus, Sciuris, in qvibus fsp6 Difcurfus vix non hu- manus apparet. Narrat Helmontius §. j. n. 54. Hiftoriam miram, qvae in- ftar mille confirmat Difcurfum rationalem in Beftiis. Villi- cus qvidam Vicinus, inqvit,alebatCanem venaticum ,Cufto- diae no&urnae praefidii Praefe&um :accidit autem,qvod in Ple- nilunio Lupuscirca Villamdifcurreret,qvemCanis ille confe- ftim allatrabat, & feqvebatur fugientem Lupum: Hic verofa- mis impatiens, retorfit fe in Canem, illumq; infeqvitur, At Canis aufugiens infiliensq; in fuum Furnum, fein tutumrece- pit, indeqj continud latravit,Herum excitans,& L?pi prae- B fentiam io Caput I, fentiam docuit. Seqvcnti verodierediit Lupus,qvem Canisut heri latrando adorfus, Lupus autem fugam fingens, donec fuum comitem Lupum,qvem fecum adduxeratjconjectura fci- ret fe fubter Furnum occultaflfe :Tum itaq; fe convertit adCa- nem, qvi profugusab infeqvente Lupo, putans ad Fumum, velut tutiffimum fuum Caftrum refugere, ibi ergo prodiic alter occultatus Lupus fubfidiarius, Canem ri&u apprehen- dit & faltum adFurnum praepedivit. Itaq; infignem Soler- tiam (concludit Author) in cunctis brutis notavi, etiam in Infe&is plurimis. Similia Exempla innumera invenies apud Schottum hac cit. Parte fecunda per totum. Male ergo, & indign£ , definiturha&enus Homo, Animal efie rationalo. Qyin potius ex Fine ultimato Creatoris,&deftinationum Pro- prietatibus in Creando definiendus erat,fi Finis fit Caufarum prima ex Mente Ariftotelis; & ejus feqvacesdoceant idem_> Confirmantur hac Afiertio noftra, ex Hiftoria S. Antonii, per S.Hieronymum defcripta, ubi S, Paulus EremitaTeftimo- nio S. Antonii vidit Faunum Animal rationale, loqvens, imo DEUM Natura? & Chriftianorum agnofcens, colens& fuppli- cans,ut Vir DEI, pro fe, fuisq; DEUMoraret. Ubi conftct, inprimis, hunc Faunum non fuifie Hominem, ex Authorisaf- fertione & ex monftrofa Figura_,. Nec Dasmonem fuifte col- ligitur, qvia hic adeo fuperbus eft, utlicet fciretfe pofiefalva- ri, non tamen velletrogare, ut Homo aliqvis pro fe oraret, neq$ fe profternere proVenia impetranda_>, Hxc omniafunt manifefta, nec S. Hieronymus vocatillumHomineni,autDa2- monem, fed Faunum. Ergo Faunus neuter horum eft: Ergo FaunuseftAnimalrationale, feu utensRatione, loqvensldio- ma Patrium, non tamen eft Homo, Huc etiam fpe&ant Sa- tyri, qvorum plures vifi funt | diverfis Teftibus, & hodie adhuc plures, poft Mortem, fale conditi aflervantur & cftenduntur. Idem eftde Sirenibus, qvarurn unius manuni, Pragae in Ga- zophylacio i De Logica Ariftoteli». t x zophylacio Cafareo Arcis, confervant. Sicetiam plura adhuc hodie in Mari & Aqvis reperiuntur Monftra , faspeq; capiun- tur, Semihumana Figura,Ratione utentia, imd & Artes Me- chanicas exercentia. Id qvod etiam nuper noftris Tempori- bus accidit in Norvegia: de his vide fingularia in Chronicis noftrorum Temporum, in Theatro Europseo Meriani, Hel- vici & aliis Hiftoricis. Homo autem folus eft fadlus ad DEI Imaginem, exclufis omnibus aliis: ennarrata verd ifta Animalia bruta, in fuis Elementis etiam inter fe diverfa,funt qvidem noftriSimulacra, fcd non Imagines DEL Haec enim difterentia Specifica competit foli Homini,nonver6Rationalitas brutaliscomrnunis. f •> Vroponitur 'verior Hominis Definitio, defcripti- va tamen. Exdidlisergomelius&,utitadicam,Chriftianiusdefiniride-' bet Homo,fic: Homo ejl Creatura, vivens in Corporeper Animam immortalem,adHonoremDEI)fecundum Lumen, (!? ad Imaginent Verbi,primiExemplarisomniumCaufarum,figillata. Unde Anima noftra finelmagine Dei confiderari non poteft, dum Regnum DEI cum omnibus fukCharismatibus 3 fit intimiusAnimae,qvam ipfameteftfibiintima. QyiergodefiniuntHominemefteAni- malrationale, meditantur tantum Hominem juxta ejus Corticent Exteriorem , Corpus, autjuxta ejus Cadaver, non autem juxta Creatoris feu Cau/k prim&ejficientis Intentionem, (fjuxtaHomi^ nisfines ac Defiinationes a DEO impofitM. Ali&s enim Creator in creando declinaffet afiio Scopo (fiCaufifinalis fit omnium Caufa* rumprima,fitfc aliqvid confiderabile utprimumin rerumadorabi* li Authore) adeoy, Creatura definienda erat ex Intentione CreatO' ris ejficientis (f ex gvidditateacConfiitutionereiintrinfeca. Hle B t enira Caput 1« enim DEUSin fuisFinibusnon errat, qvi ipfas rerumProprie- tates fabricat Huentes exFinibus ipfis defiinationum. Igitur lice„ Homoexparte Corporis , Animaies aliqvot & Cor- porcas Conditiones /jabeat,ex Intentione tamen DEICreatoris,crea- tus eft in lmaginem DEl viventem, tn Subftantia immortali, ut Dcura cognofcat,amet adoret, fecundum LumenTypi fibi impref- fum. Seci poftqvam vixit Homo in Carne, ut Animal, dixit DEUS; Spiritus meus non permanebit in Homine, qviaCaro eft, Genus enimdefinitiproprium, qvod AriftoteliciEthnici vocant Animal, idipfumvocat DEUSDegenerationem, Aver- fionem Viarum, Naturae Corruptionem & Deftructionemln- tentionis fuse in creando. Differentiam vero Hominis,qvam Ethnici iftidicunt Ratio- nale, jamfuprademonftratumeftjbrutis competereetiam,^- gisvelminusj Hxc autem magis velSpeciem neqvaqvam mutant, prouteft apud omnesin confeflo. Confeqventer ex his patet Logices Ariftotelicae magna Penuria, qvaehacRa- tionedeftituituromniprorfus Definitione, &DifFerentiacon- ftitutiva rerumefTentiali. Namprasterhanc unicamRationa- litatem proHominisDifferentia eiTentiali, aliam hactenus vix produxit AriftoteJes. Et tamen idem Ariftoteles, hanc unicam HominisDefi- nitionem erroneam ubiqvc proprimo,omnium Definitionuni eflentialiumFundamento & Exemplo Univerfali, peromnes Paginas, proclamat,exqvaomnesaliaererumDefinitiones funt fabricandae&aflfumendae, tanqvamexNormaeflentiali. Unde fi Ariftoteles inhoc univerfali fuo primario Princi- pio errat, qvales,qvaefo Erroresgraviores feqventur in aliarum fingularum rerum Definitionibus efTentialibus, qvas tamen nullibi alibi adducit. Hiqvidem ErroresEthnico-Ariftotelicifacilius funtcondo- nandi, ignaroFidei veritatum* In Homine vero Chriftiano Catho- De Logi'ca Ariftotelis. Catholico vixfunt tolerandi,autexcufandi. Igitur Primum Lo- gices Ariftotelica; fulcrumDefinitio, (inon corruit,fahem val- detitubare videtur. Nuncalterum Pedem examinemus. SECTIO IL De Divijione Arijtoielica. IJOcfecundumLogic£Membrum,parirer adeomiferum eft» * "*ut obridiculam fui Sterilitatem, ab ipfis Schoiis Ariitoteli- cisferetotum manferit negle&um. In Summa Ioqvendo:Pu- tant per hoc Membrum fubftantiale Logicum, fe , dividendo Univerfalia in particularia,feu totum in fuasPartes, propinare Mundo miras Scientias Rerumomnium. Ettamene contracertum cft, qvod prior fit cognitio, Uni- verfalis, totiusintegri,qvam Parricularimn & fuarumPartium» EtdeElTentiaeftllniverfalis, efleunurnin multis, & ideoUni» verfale eftmagisfcibile. Qvienim novitUnum & Univerfale, is novitetiam plura&particuiaria: Non e converfo, qvi novic Plura& Particularia, novit fimul etiam Llniverfale,& Unum in genere, eo qvod Unum & Uni verfale fit in Intelle&u, Plurali- tasvero feu Divifio fit in Senfu. Nam qvanto magis aliqvid dividitur in Partes , tanto magis appropinqvat infinitis, ideo- qve fic minus eft fcibile labens ad irregularitatem, magisqve obnoxium eft mutationi & oppofitioni. Igitur cum Logica agit de Univerfalibus, & dicatur apud Ariftotelem I, Pofter; qvod minus erramus in Univerfalibus,qvamin Particularibus, certe Logica, nos ducens ad Divifionemper Jingularia, tantumab- tfl,qvod nosducat adScientins, qvinpotitisnos in Errores (f Con* fufones majores inducere intrudere videtur. Profecto fi rem penitius infpiciamus,&hoc Divifionis Membrum atten- damus,nullam Philofophias partem complere poteft, nuda qvacdam dividendi Methodus, (qvam Ariftoteles fubinde at- tingit; tammdisac cruda,utejusmodiMethodi vixunahypo- B 3 thcfis 14 Caput I. thefis dicletur adolefcentibus: adeoqve hoc Membrum Logi« CftracJus,vei concretUf. Horno verb folas eft Spiritus concretus , non tamen inter Corpora locandus, fi a potiori parte (ut fatentur ipfimet Ariftotelici) de~ fumenda ftt Denominatio, (f a famofiori Significatio effentialis fu* mcnda fit Determinatio. Homoergo potius a Spiritu &intelle&ualiLuminedenomi- nandus erat, ac definiendus, diftingvendusq; efientialiter non veroabAnimali,rationalitate infima. ExhisfiatComparatio adreliqvas Ariftotelis Definitiones, & Divifiones,ubiqve totas inanes, fteriles &c. Igitur & hoc altero Eflentiali Pede, valdc claudicat Ariftotelis Logica. Videamus nunc reliqvum tertium hujusTripodis Pedem, Argumtntationemjan is ialtem fubfiftatfirmus. SECTIO IIL De Argumentatione Arijiotelica. VAneprofe&d jaftat Ariftoteles fuamLogicam efleMatrem Scientiarum omnium,nec alias nos fcire pofle, qvam per Demonftrationes Syllogifticas, Nam i, conftat evidenter in contrarium illiteratos plurimos, exfua innata naturali Logi- ca,Difcurfu& Argumentatione,& Ratiocinatione, plerisqve Logicis Ariftotelis artificialibus, efle multoin Realibus Peritio- res,Aftutiores,Solidiores,Judiciofiores,plura item nofleNatura; neceflaria^UtiliajDeledlabiliajHonefta^&c. Intueamur tantitm paucis coetanex noftri JEvi aliqvot Ingeniafeiiciftima^ Cardinales Richeiios,Maz,arinos,Ciefiiios , Spinoias, Tillios, Pappenheimios, de iVer - "De Logica Ariftotelis» iy deWerthios, flfo» Prinripumitem Europ£.Confiliarios,Adminiftroi Civiles,Beliicos,Statifticos ,qva non invenerunt fiupenda Conftiia, fubtilU Stratagemata, Artestf Miracuia vere naturalia, qvi- bus totum fere Mundum fciverunt , adhtic fciunt commovcre> perfvadere,attrahere tfc, Advocatos itemtf Procuratores, qvo- rum pleriqvepraecipue, in Boemiae Regno, literarum vel funt ignari, vel incuriofi,& tamen qvam Jpeciose■noverunt Caujas fuas iriutramfypartem defendere,ex AlboNigrum ,(f ex Nigro Album ejfceref. """ ' tlt nihil dicamus de Artipcibus ingeniojtjftmis, ad« mirandtSj qvibus Orbisjam abundare videtur. £t tamen enume» rati omnes, hac miranda patrant , abscfc ulla Argumentatione arti* JicioJa,Ariftoteiica , Syiiogifiica, Imb fiqvis hodie in Rebus feriis, realibus^momentofis , in Confiiiis, in Patrociniis Caufarum , ftve publicarum, ftveprivatarum, cum ejusmodi Formis Syliogijikis comparere veiit , in Barbara, Celarent , Darii apud DctHores, £5* Prudentiores,feu Literatos^feullliteratos , confeftim tanqvam in~ anis, imprudens, immaturus Adolefcens, irridetur, ad Scholas Pueriies abiegatur, rejicitur^deJ^icitur^qvafiproRepubiica (fl'ra~ ffiica non valens. Ex qvibus eonftatveram Logicam, velut per Naturam effe nobis inditam, nativam, genuinam , qvan^vis diverfimod& uni alterive plusminusvej adeoqve eft potius HominibusDci nativa,non per Artem comparata,prout ipfemet fatetur Ari-> ftoteles. Unde ejus Argumentatio artificiofaLogicalis, adeo jadlata, nonamplius eft abflrufaaliqva ScientiaaliarumScien-* tiarum Repertrix,fed nativumqvoddamri;;andi Jurgium,& ad hoc compofita Methodus efi aftimanda : Egcna, jejuna certS &Commiferationedigna eftPhilofophia,qva;tam anguftaSup- pellectile,utenfiIibusqvoqvetamparvisac defeftuofis, Scien- tias jadtitat fepatrare, uti jam vidimus in primo & fecundo Lo- gicesPede, nimirum Definitione & Divifione claudicantibus, Itemqve in hoc tertio. Argurnenutionis, qvod tamen Fukrurri pras 16 Caput F» prac cseteris in fubiime fublatum, magni apudfermocinales Homi- nesponderishabetur, iicetveris Natur£ufibus> reipja&qve fitin' conveniens, utpote qV miffis; Nullum adorabile efl Creator. Omne Simulacrum efl adora-* bile, (id eft debet adorari) Ergo nullum Simulacrum efl Crea* tor» Ex his, inqvam, falfis Praimiflis feqvitur tamen vera hxc Conclufio: ergo nullum Simulacrumeft Creator. Unde conftat qvod Conclufio Syllogifmorum non cogat de Ne- ceffitate» Nam ex Mendacio alioqvin feqvitur Neceffario falfum in vero Inteileclu,& vera Scientia i ex impoffibili fe- qvitur impoffbile, ex Abfurdo nil aliud ,qvam alitid Abfurdum* Itaqve proutin Mendacio non continetur aut latet Veritas, ejusfc Cognitio , ita confeqvens eft , qvod in Pr&miffis non claudatur ne- cejfarid Conclufionis cognitio, vel enirn falfum eft, qvod nulla Arbor Mendacii faciat bonum Fruclum Veritatis, vel Fal- fum eft, qvodex Praemiffis falfis ut Principiis nafcatur vera Conclufio ,imocum exinde conflet non cffe necejfariam Conclujio' nis Dependentiam ex Pr&miffis ,facile qvoq s intelligitur cur Anu ma noftra tam paucos Progrejfus hucus^fecerit ex bis Syllogiftkis Demonftrationibns. C Hinc ig Capnt I» - "1 »■ -11! I ■■U' lllll III ~ —W ... ■ - - ■ - ■ ! I _i 1 Hinc bene docec S. P. N. Auguftinus: ficut in falfis Scien- tiis veras , fic in veris Scientiis falfas Conclufwnesejfe pojfe. Conft.it igitur non effe Necejfariam Concluftonis Dependentiam ex Pr&miffis { confeqventernecSyllogifmum, nec qvemcun^alium Ar- gumentationis Modum Ariftotelics. inferre poffe certam Scientiam, fed tantum dubiam , opinativam , apparentem. Imo fi penitius Naturam Demonftrationum Syllogiftica- rum trutinemus, reperiemus eandemDemonflrationem } ejusa^ Co- gnitionem effe antea in Docente, nondum autem in Difcente, adeo' qve nontam ad invewendam Scientiam qvam ad jam inventam, oftendendam alteri nefcienti, infervire Argumentationes Syllogi- fticas, In Difcente autem per eas tantum Cinerem diflat ab Igne Syllogifmus. Nam qvicunqve Syllogizat jamanteapud fediftincte novit, id,qvod per Conclufionem fibi concediniti- tur. Novit nempe Terminos, medium&modum , ne%eni#i aliqvis unqvam Syllogizat inccgnitis Terminis. Unde hsec Arti- ficiofa Argumentatio infervittantum fere Ludimagiftris,Ty- ronesexcitantibusad ea ad attendendum, qvae ipfi Ludimagi- ftri fciunt, tanqvamper Memorias Locales, ipfi vtrd paucas certe,per eam utiles Scientias invenerunt, qvidqvid interim defua Logica jaclitent. Omnis enim Syllogifmusprius conci- pit Opinionem Rei, eamtfc ftbi certam ejfeperfvadet, qvam ut dein pro fe, aut Difcentibus ftabiliat , qvjirit Terminos Pr&mijfarum, Mtdium (f Modum , ut in Formam cogat fuam Demonftrationem putatam. Igitur Syllogifmus non infervit ad inveniendas Scientias, fed potius ut inventas Opiniones aliis demonftret, cumqve Syllogifmus inDifcente faciat qvandamReminifcentiamejus, qvod fcit, & nonaliud, Scientia: vero non acqvirantur perRe- minifcentiam , qvafi in nobis omnes omnino prseextitiffent Scienti£,hincpatet ,qvod Syllogifmusnonpoffitparereautin- venire Scientias, qvia antea inventas & feitas Cognitiones tantum DeLogica Ariftotelii, tantum Clariores facit. Ex his fatis Probatum videtur Pri- mum,Secundum, Tertium cum fuisPraemiflisfupra addu&is. 4. Argumentum. Scientia noftri Intelleclus habitat tan- tumimmediate innoftro Intelle&u. Atqvi juxtaipfum Arifto- telem Scientiaeillaeimmcdiata^i.e. intelleduales funt indemon- ftrabiles ue.t>er£ ScientU intelleBuales nonpojfunt a Demonfira- tione proficifci, cum omnis Demonfiratio cenjtflat in Dijcurf (f Ratione. Scientia autem Principiorum fecundum Arifiotelem, non efi in Ratione,fed fupra Rationem, £rgo fcireper Syllogifmum non potefi ejfe inteUeffuale,eJfentiale,ut ne%principativa,aut a priori, fed tantum a pofitis bypothefibus Pr&dicamentorum nel Regula« rum,dedu£iaeftputata Opinio Syl/ogizantis. Ex hoc qvarto Argumento oriri poffunt duae Qyajftiones. Prima, Cum Ariftoteles hic & alibi freqventcr multum dicar, de Principiis primo veris,id eft, qvod non fit difputandum cum non admittentibus Principia, item,qvod ejusmodi certa Prin- cipia fint praemiflarum Fundamenta infallibilia, ex qvibus fe- qvatur infallibilis Conclufio: qvaeritur,inqvam,nuncqvaenam &qvot Ariftoteles habueritejusmodi certa infallibilia Princi- pia? Secunda, Cum Ariftoteles fateatur Scientiam ejusmo- di Principiorum non efle in Ratione, fed fupraRationem, i. e. in Intelleclu. Qvaeritur,an Ratio fitidemcum Intelle&u ^an vero fint inter fe diverfa? qvae ambae Qvacftiones, paucis hic eruntrefolvendsjUtMateriam Principalemeoclarius intelli- gamus. Sit ergo §. h An Arijloteles habuerit multa Princtpia infaUibilia, qva negari nonposjint ? Hanc Qyaeftionem refolutam habesex Profeflo in Theo- logia noftra Morali fundamentali, Part. 2.Difp. 15. Art. 6. dc Confcientia evidcnti, ubi demonftratum ejusmodi Principia C 2 infallibi- 40 Caput I. infallibilia & evidcntia , forfan tantum dari inter Homines, »on Homines, ubiaPeccati Originalis reliqviis tenebrofisex- uti, dicunturin Angelos tranfiifle,& pauciflimasHominiVia- tori tales Cognitiones evidentes efle conceflas: Et praeter Fi- dei infallibilia Principia vix duo reperiri Naturalia, v. gr. Pri- mum eft: Impofiibile eft idem efTe fimul & nonefle: & indc Confeqvencia:ideft: Contradictoriae nec fimul verce,nccfimnl falfceeflepofTunt.Item: Omnium illorum repugnatExiftentia, qvaeimplicant Contradiclionem. Secundum Principium infal- libile eft naturaliterj DELIS eft, DEUS nec falli, nec fallere poteft. His duobus adjungi poflunt Veritates^aliqvae abftra- ftae,qvasMathematici fpeculantur,fed nonfunt reales,verum mentales totae. Senfuumetiam Notitiaehisadjungi poflent,fed nonfine Formidine, qvia Senfus ftepe falluntur & fallunt, ac hallucinantur» Vidi ibiloco cit* ex profeflb. Ex his Ariftoteles (& ejusfeqvaces) vix primum naturale Principium & alterum abftradtum Mathematicum , habuit: reliqva fere omniaignoravit, i. e. Fidei Principia, DEI Exiften- tiam & Veracitatem.De Senfuum etiam Experimentalibus Prin- cipiispauca pofledit, Alia qvaehincinde tanqvam talia fup- ponit,revera incerta funt, nec ita firma ,ut controvcrti non poflent in utramqve Partem. . Ergo ipfius artificiofse Argu- mentadones ja&atee, vel nullas erunt, vel paucae, &opinativa: tantum: videloco cit.plura» §. U An Ratio Jit idem, qvod inte!le$us? Negat Helmontius, aflerens Rationem in folo Difcurfu conuftentem , non eflePartem Subftantialem Animae Huma- nae, feuRationem Intelle&us Eflentialem , fed folumlntelle- ftum Humanum haberehanc prasrogativam.. fottio" DeLogica Ariftotelt»» afr Rationem vcrb effetantttm qvidmedium inter Senfus (f InteUe- $hum,feu cjfe tantum A$um animalem,Phantaflicum Imaginativit PotentU aSenftbus dependentem,mediuminter InteUecium Spiri- tua/em,£f Senfus Animales, confeqventerRationem nonejfe Spiri- tualem,nec Lucidam,fcut efl lntel/ecius,(qvi nifiper Peccatum Ori- ginale ejfet Vuheratus ,intuitive potius Res injpicerct, prout fttnt in fe, abscfc Difcttrftt £f Confeqventiis, fuut Adam cenfetur intellc- xijfe Rerum Naturas ante P cccatum,qvando Nomina impofuit cun- Bis Animalibus:) fed efle obfcuriflimamj fallaciffimam,cx Pecca- toprovenicntern, ex merisSenfibus dependentem,qva; millies falli poflit. Deni% neceffe illamDEI Luccrnam,feu Lumen Vultus Divini in nobis,necDElImagine?n ,fedhas Prarogativas competcre folilntelleftui, Anim&effentiali. Probat hidam adid difiurfus , qt>odjam inventumerat* Deniqve qvidqvid fic fit, nullatenus ad Scientias fpe&at, fedtantumad dictiones. Scientias autemdat fola Sapientia,Fi* lius SempiterniPatrisLuminum, iJMediaverb acqvirendi Scien- th-sveras,funtproprieorare ,qv&rere,pulfzreapudDEUM. Vel dicantSchote Ariftcrclicx, qvamScientiamhadenusprotule- De Logica Ariftotelis» 23 rit Logica, anGeometriam , Muficen, Vitriariam, Typograpbiam, Agritulturam, Medicam,Mineralem, Bellicam, Juridicam, Tbeolo- gicam, Hydraulifin , Aritbmetica?n,Fabrilem, an qt>am cunc^ aliam, Utilem ,Realem (f Neceffariam ? fa n e n i hi 1 h o r u m. Unde ipfimet Do&iores fatentur hodie, Logicam potisfi- mum Adolefceniibus propinari illa^tate, qva aliud folidius Ferculum ferre nonpoffunt;,adeoqve illisinfervirein Acumen Ingenii. Interdum tamen Fraude vacare non videtur, fi nihil- ominusLogica commendetur pro vera Philofophia , pro Re- pertrice & Clave Scientiarum, cum revera tamen ha:c fint fal- fa, uti jamprobatum efi\ Tandem videtur Logica nonabfimilis efie arti Pugillato- riae,qvae artificiofos modos,&i&us pugnandi cum unoAnta- gonifla edocetj fiqvis tamen inde jaBare vellet Artem Pugilla- toriam adomnem Pugnam, Bellum & Prdium,ita effe Necejfariam, utfine illaPugna,nulla Scientia Bellandi,fi defcndendi,alterum impugnandi, haberipojfit, erraret gravijfime, cum nec centefi- musMileshujus Artis fitperitus,&tamenpra:ftantiiTima, bel- licofiflima, &gloriofa Facinora, & Stratagemata qvotidie pa- trentur,fine ulla Artis Pugilatoriae prxviaScientia. Itanon abfimiliter deLogica videtur efXe difcurrendum , vix amplius efie utilem &faepe potius infervire in varios rerum abufus, fe- melqve hauftamin Adolefcentia,dare tantum pcrniciofa Inge- nia, & Logicarum Fallaciarum feracitfima. Sed Manum de Tabula : & hsc tantum contra ja&antiasLogicae Artificialis Ari- ftotelicae di&a funto : Nam Logkam Nacuralem, innatarru, ejusqveCulturam , Laudes & excellcntiam lubentes admitti- mus: Immd tangvam Inftrumentumutileipficommendamus, CAPUT N. *4 Caput IF, CAPUT II. DE PHYSICA ARISTOTELIS* SECTIO I. Enumerantur MaterU Fhyjic& Ariftotelis. Um Objectum verum Phyfices fit CorpusNaturale, feu Cognitio & Interpretatio Corporis Naturalis, hinc Ariftoteles totam fuam Doctrinam Phyfi- camreducit & dividit in feqventes Tractatus, In primisagit de Natura Rerum, qvam Ariftoteles definit; efle Principium Motus & Qvietis in Corporibus, qvibusper fe & non per Accidens ineft, Ejusdem Corporis Naturalis prima Principia efientia conftituit tria : Materiam primam, For- mam&Privationem. Caufas fimiliter naturales rerumPhy- fieas, Eflentiales, univerfalesponit qvatuor. Et qvidem denuo primasduas vult eflfe Materiam primam eandem,Formam ean- dem: qvibus addit duas reliqvas, fcilicet Caufam Efficientem externam, & Caufam Finalem itidem externarm Qyorum omnium Definiciones effentiales pauld poft examinabimus. Poft haec tradit tanqvam Corporis naturalis Proprietates, Pafliones, Attributaintrinfeca,Do6trinamdeCafu & Fortuna, deVacuo, Infinito,Continuo,Loco,Tempore,Motu j &hisab« folvit 8»LibrosPhyficorum,feudePhyficoAuditu. Indepro- grediturad Traciatus de Rerum Generatione & Corruptione, tanqvam efientialiter fibi connexis fucccffiv^, qvibus fubjun- git Materias de EIementis,de rerum Mixtione&Compofitio- neefientiali ex qvatuor Elementorum Qyalitatibus,deCoelo, itemde Mundo, Tandem Libros de Anima. His abfolvit principaliter & fubftantialiter univerfam Phyfices &PhyIofo- phias naturalis Hiftoriam, fed anrecle&vere, nunc paucis ex- aminabimus» SECTIO DePhyfica Ariftotelis» jr_> _____ *s SECTIO 71 Examinatur VoBrina $• Librorum Vbyjicorum. A Mte omnia ? pro generali Cf effentiali Phyfices Principio fitp* l^ponendumefi^qvod Natura realts & Corporis naturalis cttnt fuis Principiis, Caufis & Proprietatibus intrinficiseffentialibus,ve- ratffolida Cognitio tantumdefumi debeat,exeo, qvodeft ABu& Re ipfa. Unde abea omnia omninb removenda fiint illa, qvs. tan- tum fimtFiBitia,pure fpecu/ativa, nonRcaliafm fola Mente fub- fiftentia, (f a folo IntelleBu dependentia. Namficut Corpus naturale eft totum Ens reale, ab omni Humanolntellectu independenter fehabens,prouteftin fe;it» etiam ejus naturalia Principia, CaufajEflentiales,Proprietates, debent efle Entia Realia, Pofitiva ,neqvaqvam verdNegativa, Privativa,Entia Rationis, Mentis, Intelledlus,Relationes, Fi- cliones, foliusMentis conceptus. Ha:c enim alibi revera non cxiftuntnifiin foloConceptu difcurrentis, in re veroa&u&a Partc Rei non funt,& forfan tantum in concavo Lunaeqvaerenda, Hispracfuppofitistanqvamcertiffimis,percurramus nunc fingu- lasfupraenumeratas Materias Ariftotelicas,&paucis examinc- musgenerice tantum,experiendo an &qvomodo fubfiftant? §. t. De Rerum Natura. En ftatim in ipfo Phyfices Limine, graviter impingit Ari- ftoteles, dumineptiflime definit Naturamfic: NaturaeftPrin- cipiumMotus & Qyietis in Corporibus, qvibusper fe,& non per Accidens ineft. Ubi plures Errores & Infcitiae Ariftotelis definientis repe- riuntur,qvam Verba. Helmontius ex Ariftotelica Natura: Definitione & Defcriptione, demonftrat 40. circiter crasfis- D fimos Caput II, fimos Erfores effentiales. Nos eorum paucos tantum hic libabimus. Inter qvos eft I. Qyod per hanc Definitionem qvslibet Accidentia auferat Ariftoteles de Catalogo Naturse, qvafi extra, praster, fupra Naturam effent, Eo qvod Accidentia omnia, infunt per Accidens Corpori. 2. Omnia Corpora qvxper Accidens Motum aut Qvietem habent, a Natura fic exulabunt. 3. Si DEUS poft Creationem primam, nec Wotum nec QyietemRebus indidiffet,jam fuiiTent Creaturx & tamen non fuiflet Natura,aut inRerum Natura. Qyishoc admittat ? In Principio enim,qvumcreavit DEUS Ccelum &Ter- ram,etiam tunc eratNaturaab Ariftotele nonlntellecla. Fuit nimirum aliqvando Creatura Acluqve extitit ante vel citra Naturam hanc Ariftotelicam. Ergo fi Definitio eflet bona fuiftet Creatura extra Rerum Eflentialem Naturam,qvod eft Abfurdum 4» Exularent fic a Natura, Corpora ornnia,in qvi- buslnitium eft Motus Externum & per Accidens. jf, Item qvxcunqve per Mathefin moventur. 6. Etiam Molce per Ventum vel Aqvas mota*,nonmoverentur fic per Naturam. 7, Mors fic qvoqve effet Natura, cum fitInitium Qvietis in Ca- davereperfe, Nos veroChriftiani credimus Mortem non efle Creaturam, nec unqvam a DEO creatam. Et licet naturaliter incidat, id tamen non accidit Ratione Mortis, fedRatione Caufarum Naturalium Mortis. 8> Denotat ejusmodi Cor- pora, qvibus ineft Principium Motus & Qyietis, noneffe de Cenfu aut fuppofitis Naturce, fiqvidem Corporum non eft, per fe & per Accidens ineffe Corporibus. Plura Abfurda & Contradicioria vide ibi jf. 2. & 4- toto. Nos "oerbmelius (f C&riftianius definimus Naturam fic : NatU' ra eft jnjfus DEI, qvo Res eft id, qvodeft,(f agit , qvod agere 4 DEO jujjfa eftt De qvo infra plura. §. 2. De DePhyfica Ariftotelis* 27 mmm ——————*— M — " — '■- — 1 " ■(MMMlMteMMMi §• z. Zte Trincipiis & Caufis Rerum Naturalium. In primis confundit Ariftoteles Principia rerum ,cumea- rum Caufis primariis. Nam utrobiqve affignat Materiam & Formam , femel pro Principiis & iterum pro Caufis Rerum, cum tamenalibi doceat utraqve inter fefe , efle diverfiffima. Ergo fibi ipfi parum conftat. Deinde in Specie: Materiam primam fic definit: EftSuh* jetttimprimum uniuscujusjj, ex qvo fitaliqvid,cuminftt,nonft- cundum Accidens , (ffi corrumpitur, ad boc ttltimum ftane profi* ciftitur, Alibi nempe 7. Metaph.Cap. 3. eam aliter definit ftc: Materiam dico, qvs. perft ipftam, nec qvid, nec qvantum , nec iiliud qvidqvam eorum dicitur, qvibus Ens determinatur. Et paulb poftfubjungit: necetiam Negationem. Etenim b&c qvo^per Accidens, Alibi Textu 76. iterumait: Materiam efft non Ens per Accidens , qvatenus includit Privationem, at Privationem eftfe wonEnsperfte. Vide Morandumin CurfuPhyfiTr, a.deMate- ria,&Tr.4.de Privatione,num. 97.Deniqve alibi vult: Effe Subftantiam, qvidem, fed incompletam, item docet: qvod Mate* ria non (it Corpus, qvod non babeat Entitatem fttam propriam, qvodbabeat ftuam Entitatem a Forma, tanqvam a Conditione jine qva non, qvodpendeat a Forma in ftuo effijtanqvam a Caufafor- mali extrinfeca, qvs. ftt Terminus Relationis MaterisL, qvod Ma~ teria naturaliter dari non pojfit fine Forma , qvod ftt pura Po- tentia, qvia caret omni Aclu formali,qvod appetatprimario For- maminCommuni(qvxcftmerumEv,sRationisnon exiftens aPar- te Rei) deinde Formas inparticulari disjunBive nunc banc,nunc illam, qvodnonpojfit fatiariveleffte contenta, unavelaltera For' ma ,ftdcontinub appetat novos Formarum concnbiiw. Deniqve facit Ariftotcles Materiem efle infatiabilem Lu- pam Meretriciam, qvas vagetur per qvaslibet Formas fe pro- D 2 ftituendo, Caput II. ftituendo , qvod omnem in Confufo appetat, adeoqve nulli maneat firmo Matrimonii Vinculo alligata , continue novos Procos ambiat, appetat, de qvibus plura Vidc loco cit.apud Morandum de Materia, Exqvibusomnibuspatet,etiam exipfa Ariftotelis Confef- fione, Materiam fuam Re ipfaeffenon Ens,Privativum,Rela- tivum, Negativum, realiter &a ParteRei, naturaliter impof- fibile : Ens merum Rationis, fabulofum ,ficlititium , nihil a&uale reale. Qvomodo ergo poteft effe Principiumprimum, & Caufa naturalis, effentialis, realis, conftitutiva Corporis naturalis, pofitiva & pofitivePbyfice influensin effeRei, inde- pendenter ab omni Humano Intelledu,cum ipfamet nullum habeateffe inRerum Natura,exiftat tantum in Intelledtu Hu- mano ? Qyomododarepoteft,qvodipfamet nonhabet? Ergo hoc Principium& Caufa Ariftotelica videtur effemera Fabula. § » De Trivatione. Alterum Rerum Principium Effentiale conftitutivumpo- nunt Ariftotelici Privationem , qvam definiunt: qvodfit Ab- fentia Formainfiibjeffo apto. llbi cum Ariftotele omnes fer& fatentur: Privationem noneffealiqvidpofitivum: ImoAriftote- lesTextu jy.expreffe dicit Privationem effe, nonEnsperfe, Et Text: %\. negat Privationem effeSubftantiam, edqvod per fe fit non Ens, Vide MorandumRecentiorem,& alios Philofophos^ Et qvcefo,qvid aliud eftAbfentia Formae inapto Subjeclo,qvam Res nondum exiftens, fed futura vel poffibilis? Ergo re ipfa & Actu nihileftreale,fedpurus conceptus Mentis, ErgoPrivatio hxc IntellecTualis fi&itia, non potefteffe Principium Corporis naturalis,realis,effentiale,reale,conftitutivum,realiterinfluens. Pallientergo hxc Principia infe fabulofa, qvibus cunqve SpeculationisColoribusapparentibus,fubtiliter, qvomodoli- bet,nunqvamexeis,i.e.Materiafua prima,& Privatione effi- cient DeFhyfica Ariftotelis. cient Ens reale, Principium Rerum pofitivarum intrinfecum, Principiativum , Caufativum j fed Re ipfa apud reales, pruden- tesfemper haecmanebunt Chymerae,Bli£tri, Fi&iones, Entia Rationis merefpeculativa, ad Rerum Naturam Reakm, nihil conferentia, nihilinfluentia. §• 4. De Forma Rerum. Protertio Principio& Caufanaturali Rerum fecunda, po- nunt Ariftotelici Formam,eamqvedefiniunt, efTe : AflumSub- (lantialem unumperfe conftitttentem^cum Materia. Vol un tq; ea m produci velabAftriSjvel educi dePotentia Materia?,velpoft prac- vias omnes praereqvifitas Difpofitionesintroduci. Hcecomni examinabimus infra fuo loeo ex Profeffo deForma vera. Hic intum negamus,Formam efTeRerum Caufam,autPrincipium naturale,& in Contrarium affirmamus, Formameffepotius Ef- fectumCompofiti naturalis , adeoqve potius Pofteriorem fuis Principiis, & Caufis, confeqventer non poffe Principium & Caufam effe fui ipfius. Nam in primis cum omnis Caufa fe^ cundumNaturam &Dierum Succeffionem, fit priorfuo Cau- fato, certd Forma nonpoteftefie Caufa compofiti producli, fed potius Entelechia ultima Generationis, ipfiffimaqve ge-* nerati EfTentia & Perfe&io, propter cujus AfTecutionem & Confervationem omnesprarviacDifpofitiones & cxtera cuncta diriguntur, tanqvam ad Finem & Scopum. Itaqve Formam potius mcditamurtanqvam EffecTum Principiorum &Caufa- rum ,qvam ipfam Rei Caufam. Imd amplius: cumenimFormafitFinisGenerationis,non cftmerea&us Generationis, fed generati potius, &in Gene- ratione potius eft Potentia pofTIbilis,Materia vero five Gene- rationis fubjecr.um,ut Aftu eft,ita qvoqve Aclu eft agensinter- num, efficiens, qvem nos Archeum appellamus ,qvjeomnia eftendemus infra folide. D $ Falfum 3o Caput II. Falfumigitur eft qvod qvantoRes magishabetde Forma, tantdmagishabeatde A&u,de Entitate,de Virtuteac Opera- tione. Forma enimnon qvaeritur per Partes, nec poflTidetur perPartes,vel Gradus, neqve idcirco Entia funt fufceptiva,plus minusve de Forma. Imo licet hujusmodi eflent fufceptiva, Aclivitas tamen agentis noneft ipfius Formae, fed Archei, de qvo infra. Forma igitur eft indivifibilis. Qvidqvid enim Ariftoteles tribuit Formx, five Perfe&ioni poftremi Rei,in Sce- naRerum,id proprie, dire&ive,&executive competit illi In- ternse Cauf3eagenti,efficienti,id eft, Archeofeminali. Formaigitureft ultima compofiti Perfeclio, indivifibilis, deGenereLuminum,a foloPatre Luminum DEO,immiffa,qva pereuntepaulatim totumCompofitumdeficit. Seddehis in- frafuoLoco. Hicea obiter tantum libaffe fufrkiat. Prae- poftereergo AriftotelesGenerationis Finem, Apicem& Defti- nationis ultimumScopum, ipfumqve Produdtum,proNaturac Principio& Caufa aflignat, EfTeftum nempepro Caufa & Ini- tioRei ,Formam ante Difpofitiones & Prsparationes praevias. Qyjeomniainfra clariuspatebunt. h-'^ : ' ■ -^- De Caufa efficiente externa Ariftotelica. Poft tria Principia& duas Caufas Rerum priores , Mate- riam& Formam, tertiam Caufam naturalem Corporum ftatuit Ariftoteles Caufam Efficientem externam, qvam fic definit: Caufa effciens eft id, unde efiprimum Principium Motus (f ^vie- tls. Alii ficdefiniunt, Caujkeffciensefi i/Ia, qv&vinaturalipro* ducit Sffeclum fibi proportionatum. Sed ineptiffime iterum haec Caufa Rerum affignatur. Phyfica enim & Philofophia in- qvireredebet Principia, Caufas, Proprietates & Attributa in- trinfeca, Effentialia, non extrinfeca, Accidentalia, Artificia- lia,qvceper fefacilepatent, etiam cuilibetiliiterato:Caufaau- tem De Phyfica Ariftotelis» tem Efficiens externa ab Ariftotele aftignata^ firefte infpicia- tur,eft potiusCaufa artificialisRerum externa,qvamnaturalis interna, eflentialis, folumin artificiatis Locum habens, v. g. qvando Faber efficit Artefaclum, Statuam, vel qvando una Planta perfuum Semen emiftum generataliam Plantam , vel BosBovem:nonverd Locumhabet generalemin univcrfis Re- busnaturalibus, prascipueablnternisPrincipiis Ortum ducen- tibus. Unde haxCaufa Efficiens Ariftotelica eft Rei genera» ta?plane extrinfeca, externa, neqvaqvam ingrediens Corporis naturalisEffentiam,Naturam , nec attributa compofiti natu- ralis, realis, ficut Faber aut malleus,tctuseft extrinfecus fabrc facio, Planta una alteri Plants, Pater Filio. Alias enim fi effet de Effentia interna Compofiti naturalis,pereunte Fabro aut Malleo,Patre, Planta una, fimul periret &Fabre factum,Filius, & Planta generata, qvasomnia funt Abfurda. Caufa ergo Efficiens Ariftotelica rerum naturalium > tan- tumeftexterna , artificialis, occafionalis,impropria , extraEf- fentiam Corporis naturalis conftituta, non naturalis Compo- fitio, & interna, Qyare non fpeclatad ejus Naturam,adeoqve inepteaffignatur pro Caufa propria, effentiali, Phyfica Rerum. Et hinc patet omnem fere Ariftotelis Speculationem Phyfi- cam,tantum circa Artificialia,Metaphorica,& NaturaeExterna Accidentalia vagari. In Natura vero tota Caufa Efficiens ef- fedebetinterna &eflentialis, utinfra magispatebit. §. 6. De Caufa Pinali. Eadem ineptia hiciterum occurrit, qvsepaulo ante in Cau- faefficiente Ariftotelica. Nam Caufafinalisab Ariftotelede- finitur: cjfeid^cujm gratia aliqvidfit, Unde omnes Ariftotelici ad Caufam Finalem duo reqvirunt: i. utFinis ab Agente ame- tur propter feipfum. z. Utmedia amencur ab Efficiente pro^ pter Finem. Ex %%__ Caput II._ Ex his manifeftum eft , i. hanc Caufam efle pure menta- lem,intellec"r.ualem,Ens Rationis,non Realem, non Pofitivam. Ergo realiterinfluere non poteft in Compofitum per Phyficurru naturale, nectanqvamEflentia Naturaeipfiusconfiderari, nec ingrediejusnaturalia,interiora Phyfica componentia. 2.Pa- tet eam efle Compofito Phyfico prorfus extrinfecam , in fola Mente efficientis externi exiftentem, adeoqve non ingredi ejus Efl"entiam,Naturam. 3. Non efle Caufam univer-falem omnibus Corporibus communem, fed competere pofle folis Hominibus, Arte facientibus,& aliqvaliter,improprie tamen., Brutis,nulla autemRatione reliqvis omnibus Rebus inanima- tis, ut per fepatet. Ergo inepte aflignatutpro Caufa naturali univerfali,confeqventer corruit &haecqvartaCaufa naturalis Ariflotelica Phyfica, Corporis naturalis. Namad eam tanturrt ResqvaeqvedirigiturperMentem,&hancipfam Ariftotelestan- tumvoluitefle in Mentc efficientis externi, & eam omnium triumpriorum, i. e. Matcria?, Formae, Efficientis ftatuit,efie primam* ConftacigiturResnaturalesper Ariftotelemnontan- tum principiari per EntiaRationis, & pure mentalia,fed etiam fingi,qvafiinanimata in MenteCaufleefficientislaterentprius psrFinem. Sicutergo Ariftoteles inepte inqvirit Caufas naturales,ut jamdi&um, italonge pejus Finemfuper naturalem in Mento primi Motoris, pro Caufa naturali fubftituit,vel mentalem Finis Conceptum inomnibus, etiam non animatis,reqvirit» Adeoqve cum Caufa efficiens infe contineat Fines,tanqvam In- ftructiones Rerum a fe agendarum, ided Caufa hsec finalis Ari- ftotclica externa,qvae tantum in artificialibus Locum haber, prorfus vanaeftinNatura, autfaltem non diftindta qvidditate, ab ipfaCaufaefficicntc,confiderabilis eft in Phyfica. Qyat enim finalis Caufa in Mente Artificiseft ,EnsRationis merum cft, necpotcft Caufa2Rcalis& naturalis Pondusobtincre,eoqvod Caufae De Phyfica Ariltotelis, 35 Caufas efficienti naturali, a DEO naturaliter fit omnium Fi- nium&HabitudinuminfufaScientia, utinfra pluribus videbi- mus fuo Loco, Maleigitur fubfiftunt omnia AriftotelisPrincipia, &Cau- fseefifentiales Phyficae Rerum naturalium, in reali, vera&foli- daPhiiofophianaturali,praecipue Chriftiana,& non niliSomnia mera,Fabul£,EntiaRationis ,artificiofzeSpeculationes intelle- cT:uales,& inanes in vera Natura efle apparent, ad Realem Na* turae &Corporum naturalium Cognitionem, acPraxim nihil infervicntcs,fundatae magis in Mathefi,artificialibus cxternis,in Metaphoris jSimilibus, qvamin vera, eiTentia4i,intrinfccaRe- rum Natura Praclica. Seddehis hicfatis: nuncexpcriamur, an reliqvi LibriPhyficorum Ariftotclis,deProprietatibus, Paflio- nibus & Attributis Corporumnaturalium folidius fubfiftant? §♦ 7- De Fortuna & Cafu. Nunc progreditur Ariftoteles pcft Corporis naturalis ef- fentialia Principia & Caufas, ad ejusdem Corporis naturalis Paffiones^&Proprietates naturalcs: Inter qvas ftatuit in primis Fortunam&Cafum. Fortunam definit: eft Caufa per Acci- dens, in hifce,qvae per Ele&ionem alicujus Gratia fiunt. Mc- lius diceret: Fortuna eft EfFectus (non Caufa) raro contingens praeter Intentionem agentis. Cafum vcro definit: eft Caufa per Accidens in his,qva; finc Ratione operantur, propter Fi- nem,raroqve contingunt. Meliusdiceret: Cafuseft EfFeclus (nonCaufa) infolitus aliqvis ex Caufa naturali prauer Inten- tionem illius ortus. Qvatn inepte haecduo,Fortunam&Cafum, Ariftoteles in- terRerum naturalium naturalia Attributa & Proprietates pc- nat, per fe patetexhis Definitionibus, Nam revera nihil aliud funt,qvam foliRerum Eventus varii ,a MenteHumana non ex> E fpedati fped:ati,nonintcnti,.Naturam realem Corporum, & Rerum naturalium ncqvaqvam ingredientes, ac potius funtMoralia, qvam Phyfica Attributa Rerum. Ac proinde non apparet,qvo Jureilla Ariftoteles intra Natura; PhyCicx intrinfecas Proprie- tates realesintrudereaudeat, &qvidemtanqvam omnibusRe- bus nniverfalibus communes univerfaliter, cumtamen i. non femper, fed raro contingant,ut ipfemetAriftoteles confitetur. 2. Cum magis videantur dependere ab Humano Intellectu, Rerum eventus varieintelligcnte,intendente,explicante , in- terpretante, Re ipsa autem & refpeclu DEI nihil penitus fint Fortuna&Cafus ,utpoteqvi omniaprsfcit, vult, ordinat, nec praeter ipfius Intentionem qvicqvam contingit. Igitur Pro- prietashsc Ariftotelica Corporis naturalis, prorfus inanis eft, nullatenus Phyficajadeoqve ineptiffime traclatur ab Ariftotele, peculiari Libro, inter/ J hyfica, cum tamen EventusRerum non niereantur LocuminNatura; Conternplatione&Cognitione. §• g. De VacuOt jpofl Fortunam& Cafum, interRerumPaffionesnaturales ponit Ariftoteles Vacuum, qvod ipfimet Ariftotelici fatentur elTe Ens Privativum, feu Locum Corpore Carentem, natura- liter in Rerum Natura impoffibilem: Ergo de faclo nullum, Somnium , Figmentum, EnsRationis,Chymeram. Qyomodo ergo talisFabula poterit efife Attributum Reale & Paffio na- turalisintrinfeca Corporis naturalis? Nuga? Nugarum. Qvod auteminAere(nonin omniCorpore) neccffariode- beatdari Vacuum,deNeceffitate Naturae, ne admittatur Cor- porum Penetratio,mult6 Difflcilior Conccffione Vacui, often- demus infra de Meteoris & de Aere, qvicqvid Ariftotelici in Contrariumpugnent, pro Impoffibilitate Vacui univerfaliter, hic fufficiat demonftraffe, Vacunminepte collocatum efle ab Ariftotcle inter Attributa Corporis naturalia, §Q,Zte §1 §• 9- De Infinito. Seqviturlnfinitum,tanqvam Paffio naturalis Corporis, fed seqve impertinenter illud definit Ariftotelesj Infinitumeft,cu- jusfempcr eft aliqvid cxtra. Ubi iterum unanimiter fatentur Ariftotelici,Infinitum naturaliter efle impoiTibile, eiTepriva- tivum,aut negativum, folumqvc DEUM efle Infinitum. Sed DEUS eft Infinitum fupernaturale potius, qvam Attributum naturale, aut Paffio Corporis naturalis, unde ad Naturze Cogni- tionem intrinfecam impertinens. Igitur &hsc deprsdicata Reruai -Proprietas corruit. §. io» De Loco, Qyomodo ifte fubfiftet inter Attributa Rerum naturalia? Definiturab Ariftotele: Eft fuperflcies ultima Corporis conti- nentis immobiliter. Hic varie nugantur de Loco,Ubi, Situ,dc Spatio Imaginario,de ejus Pun&is, deRe ipfa confundunt Lo- cum cum Aere, qvodlibet Corpus in Superficie ambiente, con- tinud mutabili. Unde nec Praga,nec ullum Corpus alias in fe immobile, manet in eodem Loco, fed continuo mutatur. Aliasper Locum intrinfecum inteliigi volunt Rei prafentiam in aliqvo Loco. Deniqve vagantur per mera Rationis Entia, Intclleclualia,Naturam Rerum realiter non ingredientia, Ims patetexipfa Loci Definitione Ariftotelica,ejusLocum defini- tum ,efle potius Ens Mathematicum, Abftraclurn,Relatiot)em Rationisad pun&a Spatiilmaginarii,- Ens Rationis,qvam Attri- ijutum reale intrinfecum Rerunv ConfideratioetiamLinea- rum ,Superficierum,PuncT:orum,r.evera ad Mathefin fpedlar, nonad Phyficam,qvia funtCorpori naturaliprorfusextnnleca, non realia,abftrada,ab intelle&u tantum dependentia, Spe- culativa. E 2 Male j6 Caput II. Maleergo liacc collocantur inter Naturaerealis Proprieta- tesveras pofitivas. §. II. De Motu, Forfan hic inter Corporum Proprietates magis fubfiftet? Definitur ab Ariftotele:eft A&usejus,qvod eft in Potentia, fe- cundum qvodeftejusmodi j feu: MotuseftAclus Entis in Poten- tia, qvatenusinPotentia t%Ecce,ftatimJe prodit hujus Proprie^ tatis Ariftotelicz Inanitas. non rcalis,mere intclleclualis, Specula- tiva.Namqvideft ReipfiAclus Entis in Potentia,i.e.Entis in Re- rumN.itura nondum exiftent is, adhuc in concavo Lun& vagantis, fojjibilis , non acttialis ? Aclus ncgatorius e(l idem ac A&us non Atltts, fiftitius tantam ,£> ' qvatenus eft talis, ideft fidlitius, non- dum realiter cxiftens ,poJftbilis,forJanfuturus ,forfan non fsturus Adeoqve patet hunc Motum Ariftotelicum definitum in Ge- nere,infervire potius Mathefi, qvatenus eft localis, in Natu- ram ver6ReaIem,aeqve ,ut priora Attributa , fundamentaliter &indiftindaDiftia fint, nifi Negationes ulterioris Extenfionis primae & ultimae, Partis aflignabilis ab Exteriori. Vide Morandum in Curfu Phyf de Qvantitate. ubi in Mater ia hac de Qyantitate, vixaliud invenies, qvam meras Dodrinas Mathematicasabftractas, ni- mirum juxta triplicem Extenfionem de Qvantitate excogi- tabilem, etiam triplex Genus indivifibilium Mathematicorum circumferri in Scholis. 1. EnimextenduntCorpus fecundumLongitudinem, &fe- cundum hanc dantPuncl:um,qvod definiri folet: cujus Pars nul- la eft, qviaomnino eft indivifibilis» 2. Extendunt Corpusfecundum Latitudinem :& fecundum hancExtenfionem datur Linca,qvae eft Longitudo finc Latitii- dine. 3. Extendunt fecundumProfunditafem,& fecundum hanc <3aturSuperficies,qvar eft Latitudo cumLongitudine,fine Pro- funditate,Vidcibinum.5G7.& reliqv; Igitur totahcec Doctri- na deContinuo, potius Mathematica,abftra&a eft a Materia & Corpore naturali,Imaginaria tantum& fpeculativa,& non rea- lisnaturalis, negativa, privativa, relativa, nullibi in Rerum Na- tura reperienda , nifitantum in Phantafia talia imaginantis. Ergonon poteft efle Paflio Corporis naturalis realis intrinfeca, ab Intelle&u independens,fedtota extrinfeca,i.ntel]edua!is. £ 3 Jf.ij./?? §• tj- De Tempore. Ejusdem farinsut priores, Proprietas Corporis naturalis eft Tempus Ariftotelicum , qvod Ariftoteles fic definit: Eft: numerusMotusfecundum prius&pofterius. Ubi advertendum 1. Qyod Numerus,feunumerarefitAcr.usIntelle&us,feuRa- tionisnumerantis. Ergo eft EnsRatioriis non Reale,aut Actus CorporisautProprietas ejus naturalis Corpori numerato pla- neextrinfeca. Etfi Tempuseflet Numerus, pofito qvod non dareturin RerumNatura Intelleclus humanusnumerans , et- iam non daretur Tempus in RerumNatura ,qvodeft falfum: ErgoexhacParte ficlitium eft Tempus Ariftotelicum. 2. Diciturne Numerus Motus ? haud dubie non alterius Motus, qvam Cceli primi mobilis. Atqvi hodie a plerisqve Judiciofioribus clDo&ioribusMathematicis defenditurCcelum nonefle folidum,fed liqvidum, adeoqve Ccelum non moveri abOricntein Occidentem,intra 24. Horas,Curfum,feuMotum diurnum abfolvendo,fed tantum Stellas moveri variis Moti- bus inaeqvalibus, perCcelumfluidum,immotum, permanens. Unde Motusprimi mobilis, Temporis, Numerus aut Menfu- ra,eft tantum Imaginarius, ficut Circuli Coeleftes & reliqva Dogmata Aftronomo-Mathematica pro captu faciliori funt tantum fic cxcogitata. Ergo etiam exhae Confiderationc Tempus Ariftotelicum eft nullum, inane, frivolum, 3. Dicitur,Numerus eft Motus fecundum prius & pofterius: fednec Prius eftaliqvidPofitivuminRerum Natura , nec Pofte^ rius : qvia Prius forfan fuit antea, fed non eft amplius: Pofterius vero erit, fed nondum aclu eft 5 aut defa&o. Ergo re ipfa Prius & Pofterius funt mera non Entia,negativa,relativa, intelleclua- lia,Corpori temporaneoplaneextrinfeca,a Mente numerati- tis & refleclentis dependentia, i. e, Rationis Entia, nulla: Ergo in DePhyfiea Ariftotelis» inTemporis tota Definitione nihil reperimus reale, acluale, vel Corpori intrinfece proprium & naturale: Ergo inepteaffi- guaturab Ariftotele Tempus inter Corporisnaturalis Proprie- tateSj&Partiones naturales univerfales. Addunt Ariftotelici, faltem Tempus confiftere in Inftan- ti indivifibili, continuo perennte & renafcente, Phyfico, non Mathematico, Sed ifta Evafiononfubfift.it,- qvia non datur ,ex propria Confeflione Ariftotelicorum, indivifibile reale Phyfi- cutn in Rerum Natura: Ergo etiarn ifta Circumftantia eft ima- ginaria tantnm& fic"titia,&fimulridicula ,ficut in feqventibus magis elucefcet. Cumautem ConfideratioTemporis apud nos ChriftianosfitRes magni ponderis, placethic paulo amplius excurrere & prasfatam Temporis Ariftotelici Definitionem rejeclam, altius examinare, & declarare, per aliqvot puncla, fimulqve ftatuere, qvidfitTempusreale Chriftianum» Punftum h Dec/arantur magis & confrmantur fiiperiora. 1N primis igitur per Definitionem Temporis j qvod fit Nutne» rus Motusfecundum prius& pofterius, Ariftoteles male me- titur Naturam Temporis , ex Circumfcriptione motus , feu Cceliprimi Mobilis. Nam 1. Licethodie ferecertum fit apud Chriftianos, etiamTheo- logos,Ccelum non ciTe primum Mobile, nec circum rotari intra z4.Horas,ponamus & concedamus tamen ita efTe,nihiIominus, prout motusCoelifitin Loco,acfieftet Loci qvajdamMenfura,, &tamenficut Locus propterea noneftMotus, Jicetfiat inLo- co, fic neqve Motus poteft elTe Tempus ; licetcontingat in Tem- pore. Tempus enim non poteft gcnerari perMotum, necin UteroMotus,fi Generatumin fpeciefimileefledebeat Generan- ti, Unde Annus,Dies,Menfis & Nox 3 non fuht Tempus revera fcd 40 Caput II. fed Mcnfuraetantum extrinfecae& Accidentia Rerum Contin- gentium inTempore, Tempori plane pcregrina & externa. Sicenim Dies noftra.eftNox alterius Haemifphaerii, interim ta- men ubiqveefUdemTempus in toto Univerfo jfimiliter,Ver, ./f-lras, Autumnus,Hycms, non funtrealiter ipfum Tempus, fed mera; Akerationes Aeris, ordinatsea DEO, in Alterationem & VkiflltudincmRerum, Pueritiaitem,Adolefcentia,Juventus, Vigor & Scnium , ncqvaqvam funt Tempus , fed Nomina tantum AlterationumCorporisj&VitaeSenfitiva: & Vegetativac m Hominibus, Animalibus, Plantis, Radicibus, Seminibus, Rerum naturalium. 2. Praterqvam ,qvoddoceant Ariftotclici, Tempus vel efle ipfamMenfuram primiMobilis,vel fakem fub ea conc!udi(id enim nondum detcrminarunt) volunt infuper,qvod indivifibilc qvodlibet Punctum Temporis Phyficum , in fe habeat Aclu, & realiter infinita Puncla Mathematica, (f ftc pofitivtim reale Jnfinitum ,prout efi indiviftbile Aciu (qvodtamen alias (f revera in fepofitive nonefi intelligibile, adeoqve a Scholis ipfis negatur efle poffibile,ut fupra vidimus) fic,inqvam,bic in Contrarium infinitum Aclu, reale, pofitivum jam concedunt, inqvolibet Tem- poris minimo punffo, ultro; confeqventer fibi ipfis Contrarii vel Contradiclorii,rncris Somniis, & non realibus,Mathemati- cis abftractivis, & Entibus Rationis meris confpurcant Natu- raeCognitioncm. Exhis ergo illorum Suppofitionibus ina- nibus, necefiario feqvitur partern qvamlibet Temporis, noneffe Temporis reaiis, fed PunElum aliqvod Matbematkum indivifibile, atfy adeo fine Duratione, extra, (fpr&ter Temptts, ^vot-nodo er- go Duratiopoteft falvari in PttnBo indivifibili,mn reali, contimto pereunte (f renafcente? qvalis efl ifta Duratio nihilpenitus du* rans? & tamen alibi inconftantes dividunt Durationem Re- ruminTempus,/Evum , & ,/£ternitatem,& confeqventer fup- ponunr. DePhyfica Arifroteli», 41 ■ mmjim 1 ■ ■ » m —w ■■■i^ ■ ■■■■■ - ■ _.....■ ■——.. 1..... mummmJam-m ■ »>—»■—■——iMw ■ ■ ponuntTempus elTe Durationem > qvas Durationihilaliudeft, qvam Rei Permanentia in fuo efle, ut infra. 3. LicetitaqveTempusetiam conftareovelexindivifibilibus Partibus, vel tanqvamaliqvodeorum Produidenim ad Tempus at- tinet,qvodaliqvidinTemporecontingat? SiqvidemTempusha- betfuumeffe Liberum,fine Refpedtu, Relatione, Reflexionc, vel Reciprocatione ad aliqvid aliud* Vide, ibi apudHelmont. plural.c n, j j, 10. Deniqve,fiTempus efletNumerus Motus, cujuscunqve demum , tot & diverfiflima debercnt inter fe efle Tempora, qvot Motusdiverfi, qvot diverfa Corpora. An etiampropte~ rea Tempus diverfumcurrere deberet cum omni Jingulo Motu? wcl fiunicum Tempus curreret cum omnibus (ffingulis univerfaliter Motibtis,cumq 3 ipfum tale Tempus celerrime omnibus aliis Motibus pr&curreretjardus Curfus Vitx Corviflueret in&qvali Tcmpore cum GjroVo/ubilisrou. Igiturnon poterunt Tempora fimulflue- re fub unica Duratione. 14. Hinc nihil cogitari potefl: abfurdius, qvam qvod unicum Tempus Succeflione qvadam moveatur,fubfeqvatur, tffaciat fe ipfum Vafillum ad infinita PuncJa, indiviftbilia qvidem in fui Prioritate, & divifiinter fe , per Suppofttionalitatem Imagina- riam ; qv£% tamen in inftanti minimofingulo, effent interfe conjun- &A, cfp&absfyulla fuiExtenfioneperirentfucccjjfve antefuiCon- jtexio* DePhyfica Ariftotelis» nexionem: (f qvodtalis Chym&radebeateffe Menfura Motuttm cer* tisjtma. Imo qvod Tempus per ejusmodi tndivifam pun&orum Copulam, mutuamfy (f indefnentem Succesftonem , cogeretnr mo» t>eri (f fubfeqvi fuccesfive : (f hunc tandem indivifibiits Punfli motum debere effe difiin£lam omnium Motuum Regulam €f Temperamentum. Hsec inqvam omnia videntur efle nimiurru abfurda & incredibilia. Et tamen proponuntur pro naturali Ariftotelis Aufcultatione piura Abfurda. Vide apudHelmont. Pundtum II* Traditur & Jlatuitur verum Tempus Cbriftiano» Catholicum\ Dicimus, tamen fub humili Ecclefk Cenfura, qvodTemptu fttidem plane Reipfa cumMvo, (f maneat innotum in JEternumi Cf vixdijferat aliter abJEterna Duratione, qvam Lumen Diei, So« U non apparente , nubibtts teSto, a Luce lucidiffma Corporisfola~ ris confpicui. Hanc AfTertionem declaramus & probamus fe- qventibus Motivis & Fundamentis firmiflimis , cx Fide de* fumptis. i. CredimusenimDEUMfumme gloriofum,efTe Viam,Ve« ritatem& Vitam,Rerumqve omnium EjGTentiam Originalemj noftram vcrd e(Te merdparticipatam: credimus item,DtUM efTe Principium, Alpha&Omega, in qvouniverfa funt Principata, vivunt& moventur, z. Scimus exSacris Litteris,qvod ablnitio Creaturafum con» ditarum Tempus jam effet, Die naturali Aftronomica non* dumexiftente, feuante natamLucem & Segregationem ejusa Tenebris: vid.Genefim Coelum ergd,Terra, Aqvarum Aby fus,Tenebrse&ipfamet Diesfeu Luxerant, anteqvam Ccelior- bitaDiem Aftronomicum definirer» Ergo Tempusnon pot- eft eflfe Ccelosum Motus fuccetfivus, Sol enim & Luna pri~ E i mum 4« Caput II» mumcreatafuntDie qvarta,ut exGencfi credimus, EtfiCrea- tura omnis, non dependeretjqvoadomnia, etiam qvoad Du- rationem &Tempus,originaliter, totaliter, abfolute fcilicet & immediateaDEO,tanqvamafuae DurationisPrincipio &Fine, utiqve nec DEUS eflet immediatum & totale Principium pri- mum,utneqve immediata Vita Rerum omniuro, i.e. a* & n, qvac funt apertecontraFidem. 3. Scimus ex iisdem SS. qvod ficut Tempus fuit ab Initio antefa&am Creaturam,itanec poffit utiqve computari inter creata,eoqvc magis ^qvod neculla Mentio creatiTemporis in Genefifa&a fit. 4, Perpendamusetiam^qvod ficut Mobile ita efl: in Loco, utLocusnon tantum exterius circumdet Mobile, fed qvaqva verfusLocus penetretipfumMobile,itautintima Pars qvaqvc Corporis,nonminus fit in Loco,qvam ejus Superficiesj non tamen ided vice verfa Locusa Mobili comprehendatur, Ita fcilicet&multo abftraclius, Duratio (feuTempus)cftqvidem Rebus intimaj non tamen a Rebus affkit ur,clauditur 3 apprehen- ditqr, Igitur cum Duratiofit intra & fupra e ffe Rerum, & ab hit infeparabilis:imomagis intimaRebus, qvamipfae fintfibimet ipfisj Hinc ergo in Tempore feu Duratione contemplemur Durationcm plane Divinam, adeoqve illo refpedu videbimus Durationcmab yEternitate non diftingvendam , diftributam tamen Rebus creatis pro modulo cujusqverecipientis. Credamus igitur verum Tempus impermixtum, fine Macula Creatur£, ubiq 3 (f femper immutabile, nec ullo modo fiicce/fivum, i,e t Durationem Divina?na Creaturisparticipatam, ficut ab Ipfi participamus effe,vivere, moveri. llnde DEUSomnibus ubife Crea* turis efi pr&fens, ut cx Fide credimus, (f DEI Duratio, efl Dura^ tio omnium(f fingularum Creaturarum, alias inpunclo annihila* rentur,innibilumreinciderent, Declaratur Exemplo. Sicut Lumen De PhyGca ArifroteHs. 47 Lumen eft Ens,&aliqvidin fe ipfo: illuminat enim&calefacir, extra tamen c?citraSolem,Lumennibileft. Eodemmodo aeter- na Duratio in Creaturis eft Tempus: qvod extra vel praeter aeternam Durationem eft merum nihil, privative &negativej Igitur qvamdiu erit ulla Creatura non definetefle Tempus. 5. Confirmatur ex variis Scripturis SS. praecipueexPfal.i. ubi non eftnifi unicurn Nunc & unicum Hodie. Item: Exutero ante LuciferumgenuiTe. Chriftus enim exutero natus in Tem- pore,&tamcn ante Luciferum,qviainTempore nullaeftPrio- ritas,aut Succeffio. Sicetiam Agnus abOrigineMundieftimmo' latus , ejusg, Mors falvat etiam Defunclos ante Incarnationem Cbriftij qvatenus Incarnatio Beatifica Motum rejpicit. Salvatfcili' cet anteriores juxta Curfum Vit& pr&cedentes , ac rejpeclu Mo- tuum inter fe Collocatorum\non reJpeBuDurationisftu Temporis. Sic etiamprecatur Ecclefia,ut non rapiat eos Leo, nec abforbeat eos, Tartarus,nec infernus devoret: Precestamen illaediu poft Mor- tem defundi dicuntur, cum tamen mox ab Exfpiratione fub- eantfuum Judicium Animae. Preces ergo taleseftentfruftra- neae,acnimis fero inftitutae, fi Tempus effet fucceffivum Ari- ftotelicum. Ecclefiaenim DuBoreSpirituSanBo triuwpbat proinde optime novit omnia futuraejfe in eodemTemporis nunc,acfi anteqvam moreretur ille Homo, contigijfent Preces. Similiter diciturin LibroSapientiae, DEUMomniafimulf'cijfe > inGenefl vero fexDierum Hiftoria defcribitur, & totidemDies confum- ptosefie dicituribi :qvaeduo aliasfibicontradicerent, fi Tem- pus eflet fucceffivum. Sex ergo Dierum Spatio omnia funt creata , permanente tamen unico Temporis nunc &Puncio* Sic ctiam Diabolusfutura praenovitin Succeilione motuum: qva- tenus Pr&Jentiafuntin unico Temporis nunc, Itaqve Tempus fuum efle & Eflentiam habetimmobilem, immutabilem, impartibilem, & Rebus impermixtam.,non fuc- cefiivam, fed fimplicem & liberam abomni refpe&uintrinfe- co fui ad Creaturam. Supponimusergo in DEO Opt.Max.Tem- pu$ 4$ Caput II. puseminencer&eflencialicer j in Creaturis verd depcndencer, fubjedcive & participativeab Emanatione abextra. 6. Confirmatur,qvia qvcd Angelis deputatur, non diverfi- ficatura Duratione,qvam Temporis vocant. Cogitcmns enim Animam noflram Corporis inqvilinam, non experiri Diem,Nocfem, Senium,utne^SucceJJionem babere. Eflenim pure Jfiritualis , ut Angeli, (f tamen efl inunica Durations (f in eadem , (f in eodem punc, qt>o altera Antma, aCorpore feparata exiftit* UWutatio pamcfaLoci (f Conditionis Animarum, neqvaqvam tangit Ve/ afft' cit Durationem y aut eamfibiobiigat , utproindc illa in fui Effen* fiam migret : fed eadem Duratio iEternitacis fluit emana- tiveinomnia,&fuftent:atfingula,& tamen fui Simplicitatem jdednonamittit,licetReseam participantes, eandem aliter 3C aliter fufcipiant. Res enim fubfifticin & fub Duratio- ne: aqva fiexcideric, in nihilum abit. ldeb enim Angelusin Subftantia (f ejfe fui,fruiturTempore continuo ,fine SucceJfione(f Partibtts, cujus nihil cfl magnum ,parvum, longum , breve, prius, poJierius,Menfiira (f menfurabile. Cum ergo pro Angelis admittatur ab omnibus talis Duratio^ qloam JEvum dicunt, (f a Tempore Rerumfiiblunarium dtflingvunt, idc/jfive Angelifint in Cozlis,five in Terris: admittunt^opera Ange- lorum commenfiirari Tempore fuccejfivo (f dijcreto, inde concludi- rntts, cum Angelus nonpojfit effc flmul in duabus Durationibus, toto Ccelo (f Genere dijferentibus, qvarum una fcilicetfibi competat, al- teralperoJitisOperationibus: qvarum utrafc interim unicumDu- rationis Nunc continet,concludimus inq"pam inde necejfarium fore, gvod amb&ifls, Durationes inunicamprorfus colliqvefcant, dtoer- fam tantum Accidentibw Rejpecluum, i. e. dijferre tantum invicem fblofiSio mentalicfe Rationis non Ente: unicam, inqvam , ejfe necef- fariorealiABu Exiflentis. numcri, adeo^concludimus Tempus ejfe jdem cumjEvore ipsa,(f manere immutatumin jEtemum. Ecfufficicnobis,qvod Ariftoteliciagnofcant aliqvod Tem- pus ^fiSPf< W^i&ffi^ 5^*s£*5 DePhyGca Ariftotelin 4* puscontinuum, non fucceffivum,feu Durationem continuam, non fucceffivam, qvod yEvum dicunt. Nos interim non cogi- mur ob iliorum mentales Diverfitates Tempus abJEvo difiingve- re aut disjungere ,fii/icetpropter Kationes (f reJpeBus accidenta- les rerum ad Motus divcrfos. Agnofcimus ergo Tempus effej Ens,qvod dat& difixibuit omnibus omnia , juxta deftinatam Participationcm Durationis aeterna:^ idqve agnofcimus in Confufionem Athcorum,qvi DEO vel parum vel nihil attri- buunt,omnia in Caufas fecundas refundentes, qvafi DEUS velnon eflfet, vel dormircr. Unde confideramusTempus tan- qvam ^ternitatis emanantem Splendorem, qviqve citra vel cxtravEternitatemnonmagisfubfiftit, qvamSplendorSoliscx- tra & citra Lucem, Splendor Lucis cxtra Luceiru Tempus er- go nobis fit Mandudtio ad fuperintellecluale illud Numen, Unum,Trinum, Infinitum, cuilibet Rei intimum,nullatenu$ tamen permixtum, Conclufum apprehenfibileaut detentibi- le,inqvoomnis Rerum eftQvidditas,cui fitLaus & Gloria m fui iEternitatc! 7. Confirmatur. Tempus Phyficum eft Ens 5 Ergo vel Crea- toreft, vel Creaturaaliqva. Si eft Ens fucceffivum,ut volunt Ariftotelici,ergo non potcft efle Subftantia aliqva five Crea- toris, five Creaturac. Nam omnis Subftantia tota cft fimul, noa fucceflive, qvod communiter eft certum fcre. Si autem velint Tempus ejfe Accidens , tantum ajfignent SubjeBum tjus Inbd- rentU. HocSubjecJumnonerit Ccelum. Namfic Caduca (f Sub* lunaria non baberent Temporis Durationemfibipropriam :fimul et- iamejfetDuratio Rebus peregrina,adventitia, externa, Similiter fiunumSublunareparticiparetde Tempore, tanqvam de Jccidente fibi proprio,non ideo (f aliud vicinum fibi gauderet eodem Tempo- re. Si verb (ingula creata participarent de Tempore Cozli :faltem creatafingula permanerent in eadem ccelefii externa Duratione par- ticipative, Imo Sublunaria citius baberentreliqyiu omnes Coelo- G rum *o Caput II» _ _ ..... ■' ---■ ■ -— i .r ~~ ...... j- rurnProprietates £? £>valitates,qvam eornm Durationem. Du* ratio cnim alittd non eft, qvam Permanentia Rei in fuo ejfe. Ergo Subltwaria non participant de tnutua Coelorum Permanentia inDtt* ratione. Si autem fingulis creatiscompetatfua Duratio propria, adeo ut Res ipfae fint Subjeclum Inha;rentia:,Durationis fuae non aliunde petitae, actanqvam eflenCialiter Initiis, feuPrincipiis Rerum Seminalibus inclufafit Durationis Determinatio , jam apparetLumen Divinx Providentiaein Tempore, utfitRegula creati,nonautem ipfum creatum, Etfichabemus intentum, In DEOenimfumus,movemur, vivimus, duramus, utFidesSa- cradocet. Nam ficutinlpfo Vitam habemus, motum& eflfe} lic etiamDurationem, qvas nec etiam eft creata olim. Namfl Tempns eft Accidens attt velut concomitans tantttm inb&reat Rebus Jingu/is, pr&ter innumera Abfttrda,faltem ejfent tot Tempora-,qvot AtomifmguU Rerum omnium. Nam qv&Ubet Rerum Atomusfingu- la eft in Duratione. Et qvicun^ nunc in eadem Durationefimul fub' Jifittnt, haberent tot diverjks Dttrationum EJfentias (f Exifientias, eJfettfcABuTempusdivifum mlnjinitum. Vide plura Abfurda lo- qo cic.n.46.47.& feq. Punaum III. Sdtis fit qnjibusdam ObjeBiunculis. - Dices i. Licet hcec omnia videanturvalde verifimilia,& licetabftrahamus Tempus a Loco,Motu& Corporeomnij ta- men propter oppofitam Confvetudinem, Reiqve Novitatem, valdedifficile eft a Prioritate& Pofterioritate in Tempore de- fvefcerernon aliteracfi qvis afvetus finiftraManufcinderePa- nem,aut fcribere, certe illi dextraeadem prasftare erit mole- ftum, licet plura alia per dexteram rite obeat. Refpondetur. Difficultas,velDefvetudointelligendi in Homine, niiulmutat in Rcbus , aut ob id Temporis Nacuram & Eflentiam obligat, ut fc DePhyfica Ariftotelis» yf - I-ti r-i Hr 111 1 " 111 ""I"» 1 l ii i_ ■ i i . i **— *-*m*mm ■ MHmr 11 !■ I I fe noftris accommodet Erroribus. Sed Errores qvando de- prehenduntur,funtomninorejiciendi. Sicut olimnovusOrbis & Antipodum Exiftentia putabatur fi&itia, nuila , & tamen realiter deprehenfa, nemomanet ideohodiein priore Errore. 2. Qvi putant Tempus fic efle fucceflivum & partibile, ii- dem haud dubieputantetiamTempus cumMundoperiturum, JEvi\m autem tanqvam novam Creaturam in Temparis vicem, absqve Succeflionis medio iri fubftitutum. Fundantur forfan inillo Tcxt,SS:Poft haec non crit ampliusTempus. Sedrefpon- detur: ibiTempusfumitur pro Anni Diebus, pro Meteororum AeYisVici(fitudine,&proOpportunitatepoenitendi,nanautem, qvod cumMundi interitu ceflabit Duratio (feu Tempus)qvac Duratio modo eft,fuit[& erit femper. Aliasomniarurfum an- nihilarideberent, qvod eftcontra Fidem. Juftienim in per- petuum vivent. Vide plural. c.n. 42. Ptin&um IV. Confirmantur fuperiora ab Horologiis, a Diebus Criticif, ab Annis CiimaBericis. Exhucusqve dedudispatet, Locutionem efte Paganicani &abfurdam, qvod Tempus fit edax rerum , qvod nosa Tem- pore devoremur., confumamur: qvia nulla eft ActiofeuPaflTo Temporis in nos, aut a nobis inTempus. Non perimus enim Temporis Vitio, nec MorsaTemporefit, fedmotuum diver- forum Difpofitiones funtMortisCaufae. fecundae:Tempus au- temnoneft de Naturamotuum. Judicia qvippe Divinaqvaili- betdifponunt&gubernant obRationes fibi notas. Undemirandum videtur , qvod Tempus debeat efie Nu- merus motuum,Dies vero & Annus,M;nfis,Septimana, debe~ antefle Menfuraeorundem Motuum&Temporis, cum tameu v.g. Dici (idem eft confeqventer de Menfe,Anno, q vi ex Die- G 2 bus Caput II, bus meris componuntur) nulla prafcribipoffit certa Menfura. Subdivifiones qvidem fiunt Diei in Horas, Minuta, Secunda, Tertia^perNumerum 60. Sednemo hactenus oftendit pra?ci- fum Spatium unius fexagefimse Minuti; Haefitatum nempe eft femper in Praxi. Imd revera prarter Meridiem, nullumeft ftabile Momentum Diei, &idipfumfere ubiqve Locorumva- riat. Dumenim hic Praga? v. g. eft Hora duodecima,alibi ver- fus Occidentemerit Hora 11.10. 9. vcrfus Orientem Hora z, 3» 4,adeo itaqvehocMeridiei Punctum eft ita ihcertum, utejus Certjtudo non tam exSolis& Coeli Motu, qvam ex refpedlu diverfofitus Sphsrae terreftris pendeat, petiqve inde maxim& debeat. ItaqveSolisautCceli nullaadhuc data eft certaMenfu- ra infallibilis, Nemo certum definitumqve nunc vel con- ftansPunclum edocuit,qvo aliqvid contigerir,nifi habito re- fpedu Eclipfiuni; qvi etiam refpectusdependeta diverfoTer- rarum fitu. Utigitur Aftronomi aliqvam Menfuramftatuerent,imitati funtGlobum Mundi,dum Sphaeram diviferunt per Pun&umj Meridiei, & altitudinem Poli, proLocorum Diverfitate. Cum vero Sol non femper,nec ubiqvepro Voto fit confpicuus, exco- gitarunt aliqviRotas,aliqvot vicibus circumvolutas,i. e, Horo- logia ferrea: Sed q via Rotae non erant a fe ipfis movendo,appen- fum eft Pondus plumbeum movens, ficqve Diem metiuntur autmenfurantSole lucente,per Horologia,Solaria & Globos: Sole vero non apparente,per Rotas, Sed neutra harum Menfu- rarum eftcerta acinfallibilis. Qyoties enim Oculispropriis de- prehendimus deficere Solaria ob Curfum Solis, nondum exade' deprehenfum. In ferreis etiam Rotis moxerror facile obori- tur, eo qvod Pondus ob FuniumLongitudinem accrefcens, in- seqvalitatem Motus faciat, ac Aeris Viciflitudines varie Rotas ac Ferrum affkiant,immutent. De his & aliis Diei Menfuris incertis vide Helmont. dc Temp„ De Fhyfica Arirtotelis, Temp. n. 50. &feq. Item Caramuelem in Theologia tutn Mo- rali communi.,tum Regulari,variis locis. Si ergo Dieivixre- peritur certa Menfura (idemper confeqvcns eft de Anno,Men- fe, Hebdomada) ergo nulli danturcerti Ccelorum aut Siderum Motus. Qvomodo ergo Tempus exNatura fua potcfteflc Nu- merus Motuum illorum? Confinnatio II. DeMedkorum Viebm Criticis. Obfervatio Dierum Criticorum, & eorum Numerus, ali- qvam bafin videtur haberein Natura, qvatenus noflra Natura (qvamHippocrates vocatimpetum faciens , nos vero Archeum appcllabimusinfra) Ccelorum Rythmum qvafi explicat. Nam LunafemperDie 14. procedit ad Locum fibi oppofi- tum, feu ei loco, qvo ferebatur Die prima. Hinc fimiliter Na- tura Archei noflri vires oppofitas nada : Pariterfic & feptima Diedimidium Oppofitionishabet, ut& Lunae Afpectum Qva- dratumad Punclum Initii fui. Undediverfasilla: in Luna Opc- rationesproveniuntin Novi lunio, prima Qyadra,Pleni lunio &ultimaQvadra,qva:fcmper continguntin feptima Die a pri- ma Luna. Hincfimiliter propterdiverfasNaturae noftrae, fcu Archei vires, Diesfeptima& 14. funt mali,refpectu Morbi vin- cendi: boniautem ,refpectu Archci humani , validius aggre- dientisHoftem fuum, viribus increfcentibus. Sed rara efthsc Dies Critica extra Morbos acutos, Llbibenenotandum,qvod nusqvam fit Crifis,ubiMedicus bonusCrifin nonexpedat, fedanteCrifis adventum Morbum tollitjficut debct.Prout enimNaturagaudet variis motibus,iis- dem cftafveta,&libenter gubernatur Unitate Virtutis motri- cis:Sicqvando totumMorbinegotium,fuis folisi. e.foliusNa- tur«e humcris tantumincumbit,&Medicusinterim nihilaut G 3 parum. 54 Caput II. "■■ ---------- i ■ ■■ w i w ■ ■■■ mm b utm ,11 i..hii* i-. m iii i > i parum facit,tunc ipfa Natura neceflario intendit fuas vires fola, ftatas inftituitCrifes,qvas aliasMedicinaeBonitasanticipat,auc Pravitasretardat vel perdi t.Boni ergo &fidclis Medici cftCrifes negligere, &moxconfeftimMorbum tollereac fanare. Alio- qvin certe praeftaret, qvod a:gri caruiflent Medentc externo, qvando xgri per Crifim propriamevadunt,& multo magis,qvo- rumCrifis eft tardior. Igitur Morbis fua eft deftinata Perio- dus in Morbi Seminibus: non qvidem,qvae myfticis Dierum numeris debeatur, fed folis Maturitatum Exigentiis. Natura enim ipfacoqvit& maturatftato fuo Tempore donec perficiac & Materiam vincatad expellendum. Qvorfum crgo tantum de Criticorum Dierum Obfervatione clamatur & fudatur, fi potius Medicum oporteat fic efle inftru&um, ut Morbum peri- culofum &longum abbrevieti.e. incidat, ne in Crifimprote- letur?Llnde a pcrito Medico ejusmodi Materiae morbofs citd maturari&expelli pofllint & debent. Periodusvero numeri- ca,non debetur Myfticis Dierum Numeris,fed Naturae cxpel- lentis viribus. Qyodfi MedicusnonpraciftatjCumcocta&non crudaillamala inCorpore latentia fint movenda, Naturafa- gax,& mitigatus Naturae Rector, Archeus, ftatis Momentis, fuasnovit Maturitates faciendas,qvasipfefolus perficerc tunc cogitur,per Crifes fuas inmaturandis illis fordibus tenacibus cV adhasrentibus, ut defiftant adhaerere folidis Partibus, tan- demqveexpellantur. Crifis ergo,ut fonat]udicium,efto Judex & AccufatrixMe- dicorum Infufficientium, folius verd Natura totum Onus ba- julancis Teftimonium: qviaCrifis cantum contingit,ubi vifci» dum aliqvid adhaeret, aut fonticum concluditur, optaturqve feqveftrari ultimaMaturitatetqvamdumMedicusnon praeftat, Naturacogiturpraeftare. Igiturexdicftis Dierum Criticoruni Numerus, parum Subfidii praeftare poteft Tcmpori Ariftote- lico» Confir- De Phyfica Ariftoteli». Confirmacio III. DeNumero Annorum Cllmaciericorum. Hi Anni Clima&erici trahuntur ex Produ&ione Numcri feptimi in novem, nimirum in 18,27. 36.4j. 54. 63. 72. fed hoc eft etiam ftolidum inventum. Nam Dies Hominis juxta ScripturasSS. fiint 70. Anni. Etqvidqvasfofacit Numeri in Nu- merum Produdtio ad Vits Curfum? Anni qvidem finguli in fuas Meffes&Maturitatesproperantacrecurrunt. Undetf An- norum Revolutiones ac Revolutionum Numeri , potius Recurfuum jdentitatem, qvam Numerum aut Vitam Humanam rejpiciunt di- recle, nulio tamen modo adNumerumpr&teritum fe refi'erimt,qvix Annifinguli deficiunt in fui pr&cifizm Singularitatem, nec fie refle- ffunt fiuper Pr&cedentium Pluralitatefn, aut adNumerum nume~ rantem t Igitur ficut pium eft, agnofcere a Manu Creatoris Vitani noftram; ita impium eft aPlanetiseam mutuare,qvod Ethni- cumeft& Atheum» Et licet DEUS certo Spatio omnia difpofuerit ex fuo lubi- to & beneplacito, ftultum tamen eft Caufaliratem Phyficam attribuereNumeris. Sicut enim certum eft ex Genefi, qvod Plantae habuerint Virtutem prolificandi ante Stellas conditas, &viVerbi Divini vegetent$ (Nam AftraprimumproducTa funt qvarta Die,Terra vero germinare Herbam virentem, Semen fuum ferentem, juxtaomniaGenera & Plantarum Species,juf- fa eft Die tertio) ita certd pudendum eft Chriftiano, Vitam Humanam fuaqve Durationis & Exiftentia: Poteftates, dedieare Numerisnumerantibus Annorum Climactericorum. Annus ergo Climatericus,five Aftrorum numeratos recur- fus,vel Numerum eorum recurfivum,five demumNumerum numerantcm fpcctemus ,inanis eft garritus, rcpugnans Sacr-ae Scriptura:,qvae Vitama^o, Annis adgo t usqve jniferam vocar, non 5<5___________? a P llt Hf non ob Annos pra:teritos,ut neqve ob illorumNumerum nu- merantem, fed qvia inolets funt Seminibus Neceflirar.es a PrincipcVitae ficftatutce, qva? usqve ad Annum 70. & 80. defi- ciunt&Periodumfuama DEOinditamfiniunt. Stentantur :utitaloqvar:qvidemClima&erifta:pro!fuis Nu- mcrisaliqvid de numero Sabbatario,qviafeptimuseft:. fed id repugnat qvinqvagefimo Anno,qvi eft Jubilad & totus Sabbata- rius,adeoq; Annus feptuagefimus, qvia eft feptiesdecimus, feu decimusSabbatarius,pIus Sabbatizati qvam 63. Climaclericus Annusvero nonus, Climadtericorum Principium, eftenneati- cus,qvi nihiladSabbatifmum confert.Si enim Dies feptimuseft: Criticus propter Pofitiones fimiles Lun2e,ergo non propter Nu- merum,nec Luna» cum Numero Annorum 63. Climacterico qvicqvameftcommune. Aftrologi enimvolunt Annum 56.in no&urnis Nativitatibus propter Saturni (pudibundam fane*)fri- giditatem: Annum d^.indiurnis Genituris propterridiculas Siccitates Mercurii & Martis,maximeefiepericulofum. Sedhi praeterqvam,qvodfaltempro medietate AnnoClimadericova- ledicant,defcifcuntfimul etiam a Numeris,dumQvalitates Ele- mentorum inOpem vocant,easq;delirando in Aftra traducunc. Deniq;qvefi Mors in vallc miferiarum ficfinis,deberet Annus Climaclericus efle 50. qvi Jubilaei eft& Sabbatariusex Ordine DEI. DiftinxitqvidcmDEUS Hebdomadam in 7«Dies,non ob Numeri Myfterium aut Dignitates$ fed ut faltem aliqva Die or- dinarie fibi Cultus a Mortalibus alias negligentibus exhibc- retur. Etfi DEUS feptimum Dicm facravit fibi, cur addunt no* numDEO non facratum ? cur facro, ut dicunt, Numero fepte- nario nubunt Profanum, ut inde fabricentClimadtericum? an licitum cft Medicis DEO Dics facere facros? vide plura 1« c. n. 60. Finalitcr crgo conftat qvodVita noftra non fit longa vel brevis. DePhyfica Ariftotelij* $7 - 1 - - ■ ' 1 nn ii r i* t i -~ "— -i D ii —rt_r | ——p —-~— ——_ brevis, refpeclu Durationis feu Temporis, fed refpedtu Mo- tuum,abInitiousqve ad Finem defluentium, qvorum Men- fura inDurationisfempereadem Conftantia,non eft ipfaDura- tio feu Tempus, fed alter Motus,qvalis eft Dies Aftronomicusp qvifola Pluralitatefui VitaemetiturLongitudinem. UndeScri- ptura dicere plerumqvefolet : in Diebus illis. Item perDies Virorum rerum Contingentiasdefcribit,non autem per Tem- porum Succefliones,qvas PaganifmusintroduxitLocutionepIa- ne fabulofa,qvia Succeffio feu Altcritas nulla Pars eftTemporis. Et fic fatis probavimus hucusqve, ut fperamus, noftram Propofitionem , Conclufionem & Explicationem Temporis, ConfeqventerTempusnecParteshabet,necadmittit fui Divi- fionem, nefcit Succeflionem,non habet pun&a Aclu infinita j copulata vel difrupta, nec revera Tempus eft intra ambitum Praedicamentorum, eo qvod Infinitum A&u exiftens fit unicum tantum ,DEUS, qvieftomnia & benedictus per omnia. Etfi Bonitas, Vita, Veritas& Efientia , abftra&o modofunt DEUS jpfe inCreatis, negaripariternon poteft., qvininiisdem Dura- tio DEUMrepraefentet. Relationesautemillae mentales, Prio- ritatis vel Pofteritatis ,fi in trutina Veritatis bene ponderen- tur ,funt tantum attributa Motuum,nullatenusautem Tem- poris feu Durationis. Prioritas enim dicit Relationem infe- parabilemad Partes Motuuminfeqventes, & Pofterioritas ad Partes Antecedentes: Tarditas vero vcl Longitas comparat Motuum Celeritatem ad invicem, reipfatamen Motus in fc nec funt priores, ncc pofteriores, nec tardiores. Deniqve qvidqvid fic deTemporis hucusqve, praeter intentum/ufius de- du nonpotius dicit Diflolutionem Caufarum illius compoiiti?NamRes perqva:fit,pereadcm perit, Curita ex- tra Scopum vagantur &ejaculantur more Andabatarum. z. EjusdemFarinae funtFabula?, qvas nuganturde Forma Cadaveris,&novoCompoIito fubftantiali a priori plane diver- fo,poft Mortem Hominis generato. Non enim dum vivens moritur ,nova qvsdamForma Cadaveris efTentialis introduci- tur, autgeneratur, Omnis enim Generatio in Naturaclauditur Forma effentiali, qva caretCadaver. Etficut Eflentia viventis cum Vulcano Seminis incipit,& cum Produ&o feu Generato eadem perfeveratj ita& eodemVulcano fatifcentc etiam Ef- fentiaperit. PereunteautemEflentiaruit& Forma prjefes il~ lius compofiti. Vulcano nempe deferente Corpus, incipiunt compofiti Partes, Caro, Cor, Venxputrefcere, eo qvod jam vi- talifuoReftorc&Duftore,Balfamo Vitx,fint orbats. SubVita enimCaro, Os, Cor,interfe diftingvebantur realiter. Caro in Specie&Formapropriaerat Caro ab Offe formaliter diftin&a, in qvaFormaadhuc poftMorcemexiftente., illicdin Cadavere_> apparenteadem Ofla, Caro, Vena:: prout hodie pleriqve dodio- resconceduntlibenter, admittentesFormas partialcs,fubfran- tiales. Vide Morandum,P.Petrum aS.Jofepho& alios recentio- res, Adeoqve per Mortem in Totoaut Partibus fingulis, nulla Cadaveris Forma, vel eflentialis Qvidditas nova fupcrvenit,fed tantum,qvoderatvitaIe,eft"feparatum ,eoqveabfente reliqvsc partes corrumpuntur. 3, Erroneumergoeft,qvod uniusCorruptiofitalteriusGc- neratio, cumVita: Corruptio tantum adveniat per Extin&io- nem vitalis Balfami, velForma:,acproinde finenova Creaturai Generatione* Nulia ergo Privatio contingitin vitalibus, ad eoqvc De Fhyfica Arlftotelis* (5j coqvenec Privatio ibidem poteft haberevim Principii, cum k Semine usqvead Ensvitalcnon fit nifi unus Progrefius,Promo- tio & Maturitas, fub cujus Finem Forma datur aDEO. Recipro- ceergoetiam Generatioadvenit, fine ulla Corruptione, qvo- ticsMateria jamad Maturitatem fuae Deftinationis deducta,per Vulcanum feminalem , Formam impetravit aliunde, i. e, a Pa- tre Luminum advenientem. Imo ifte Vulcanus per Difcef- fum Vitaabit^evolat^cvanefcit, fine ullafuiCorruptione,non fecusacLumenperit>finefui Corruptione :nimirum Vjta eva- nefcit permodum Luminis pereuntis. Et Vulcanus cum fit qvatdam vitaJis Aura, evolat urrumqve fine fui Corruprione__>. Undenec Corpus,qvod Vica deftituitur,proprieeoipfo & necef- fario per fe corrumpitur, licet defe&u vitalis Balfami, mox Corruptiofeqvi foleat,qvod camenfit per Accidens tantum. Demonftratur haecVcritas in Mumiis&Vegetabilibus,qva_ ficca &Vita fua privata inllfus noftros diutisfim£ aflervantur , imo fspe omnempenitusCorruptionem arcenta Compofito reli- qvot Igiturlicet in qvibusdam Corruptio feqvaturcitius aut ferius, utpatet in Lignis arefadis & Planris, id tamen efl: Vita; & Corpori per Accidens. Si qvidem Arte pra?fervari poflunt Cor- poraaCorruptione } utpatet qvotidie in Mumiis, Satyris, Si' renibus. • Ariftoteles itaqve More fuo Privationem cum Corruptio- neconfundit,fuumqvePrincipiumnon Ens alrEnte reali Cor- ruptionis non diftingvit. Deniqve Forma.rerum ncn funt Corruptioni obnoxia., ideoqvc nec corrumpuntur , fed anni- hilantur>e.xtingvuntur,ut infra exprofeflb patebit. Qvo cir- canecAblatio,nec ExtinciioForma,, uilam Corruptionem in- volvunt,nccinvolverepofluntex Parte Formae: adeoqve Ari- ftoteles in omnibus cefpitat. Nec Metaphoi a. in Hiftoria rca- li Natura_,& Familiarerum eflentialium Locum habent , nec ^vicqvam hic valent, & umen in his Ariftoteles fere tocani fuam 64 Caput II, fuam inepti fundat Philofophiam. Qvadiximus de Cadave- re viventium, eadem proportionaliterintelligendafuntdere~ liqvis Corporum Cadaveribus,ut fic loqvamur, i, e. de Lignis, Plantis, poft amiiram Formam, qvaqvodnon eoipfo definant aut corrumpantur, docet qvotidiana Experientia. Scd miflis his Phantafticis pergamus ad reliqva. §. 2» De Coslo 0 Mtmdo. Hicdefcendit Ariftoteles ad />articularia & vtilt explicare NaturamMundi & Ccelorum,fed prxter vanasaliqvotQyacftiun- culas,nihil folidi affert, nec adrem :imd in his eftfterilis adeo, imo nullus fere, ut ab ipfis fuis Sedatoribus plerisqve inhisMa- teriis tanqvamcscus & ignorans rejiciatur, Pauculae ejusopi- niones ha funt de Mundo, qvod non pofiint dari plures Mun» di Numero diftincli ,qvod Mundusfitab y£terno, De Coelo qvod componaturex Materia fua prima & Forma, differat ta- men fpeciea fublunaribus Corporibus, qvod fint folidi Caeli, Haecfunt^rincipia^fed qvamerronea ,inepta, jejuna,caccus & Gentilis adhuc fit, qvi non videat hodie , ubi ex Revelatione divina, & Aftronomis Chriftianis meliorem ionge & folidio- remNotitiambabemusdeMundo & Coelo. Pra: csteris videa- turrecentisfimus Athanafius Kircherus,Germanus,Mathemati- cus Romac,Scriptis fuis docliftimis hodie toto Orbe celeber- rimus,pr2cipu£ inItinerefuo Extatico in Mundumcceleftem, terreftrem & fublunarem, ubi inauditam fere, fed folidiffi- mam Philofophiam tradit Chriftianam, de Coelis, de Aftris, dc EIementis,deRerum mira Generatione&Conftitutionc. Me- returrevcra uta Prudentioribus omnibus Iegatur & fane in- telligatur. De iisdem omnibus videatuF Cafparus Schottus, Jefuita,Profefior Mathefeos Herbipolenfis, in Curfu fuo Ma- ^hematico nuper cdito> itcm in Mundofuo mirabili, &alii Recentio- De Phyfica Ariftotel!«,> 65 Recentiores Aftronomi & Philofophi. Nam ex Ariftoteledc his nihil addifcet,qvi prorfus ignoransfuit hujusMateriae. §■ 5- De Mixtione Rerumexqvatuor Elementis. Statuunt Ariftotelici cum fuo Praeeptore, omnia Corpora naturaliaeffe compofitafeu mixta ex qvatuorElementis ,i.e.Igne, Aqva, Aere (f Terra,autfaltem ex eorum fjhjalitatibus ,qv& qvam- diu Compofttum durat, continua inter fe Rixa , Pugna (f Rello rixentur,duellentur, (f pugnent,(? per hos continuos Confiiflus Temperamentum Corporis illius compofiti, feu mixti efficiant, rem inftatufuo naturali confcrvent , dontc unus ex bis Gladiatoribus aliis pr&valeat , illos alios omnesfubigat, profternat, & Compofi- ium diffolvat ,de(lruat. HincMedentes plerig^ Morbos curari non 'voluntaliter, qvam applicando contraria contrariisj itautfi unum ex his Elementis nimis exorbitet , ejus adverfario Elemento fuccuratur contrario Medicamento, ficg. in Ordinem reducatur^ Pr&varicatorcontrarius. Sed,qv$fo, qvaJis Ordo reperiri pof- eft inter continuo pugnantes & pradiantes ? Non capio, Alii omnium Corporum naturalium Mixturas,Temperamen~ ta , Inclinationes, Vires,Debilitates, Operationes, referunt in Aftrorum diverforum influxus, per eorum Lucem, Calorem, FriguSjSiccitateSjHumiditates&c. Rebusinftillatos. Undctoti funt in fpeculandis Aftris, eorum Proprietatibus, Operationi- busjntpreffionibus continuoin fublunaria noftra defcendcnti- bus, ea immutantibus, inclinantibus, neceffitantibus. E.% his metiuntur omnium Naturas, Vitam, Fortunas, Alii hasMixturas, Temperamenta, Compnfitiones,pra:ci- pueCorporis Humani Conftitutiones, Vircs, Valetudinem,Na- turam, Inclinationes, fundant principaliter in qvatuor Humo- ribus, qvafi correfpondentibus qvatuorEkmentis, nimirum I ia 66 Caput II. inPituit.i,fluvaBile,atraBile,&Sangvine, Ex his volunt con- ftitui eflentialiter Sangvinem, & confeqventer Oeconomiam totins Corporishis gubernari. Hinc omnium Naturas divi- duntvel in Cholericam,vcl in Phlegmaticam feu pituofam, vel in Mdancholicam,feu Atrabiliarem,velSangvineam. Qvantumad Primos,qvi totam Mixturam Natura: in Con- trarietate,& continuis Pugnis fundant, oftendemus infra fuo Loco, qvam erronee & abfurde philofophentur. Ubi etiam_» oftendemusnondari Elementum Ignisin RerumNatura , Cu- linarium verd non efle Elementarem , fed mere artificialem, Deftru&orem potius Rerum, qvam Compofitorem. Hancean- dem Sententiam,tanqvam probabiliorem defendit , imo fere ccrtam mordicus tuetur Morandus inCurfufuo Phyfico de Elemcntis,eamqveftabilitpluribus Argumentis&Obje&iones contrarias diffolvit folide. Vide eum fufius. Idem fentit ibi- dem Taflbnus & alii. Nos hic unicam tantum Rationem aliunde paucis attingamus efficaciflimam, Nam fidaretur Elementum Ignis, deberet habere fuam propriam SphsrampropeGlobum Lunae,(qvae Luna fua Sphacra multoties fupcratAerisRegionem) fed hoc mox in feapparet efle ludicrum prorfus Commentum, tantoqvemagis admiror, cpvod indeper tot centena Milliaria, (f trans Aeris frigidiffimum Clima, penetrare deberetinceffanter , vocatus fcilicet, vel accerfi* tus , velfponte defcendens Ignis,centra propriamfuppofitsifu& Levi- tatisRegnlam,adeo^deberetviolenter Aeri co'mmifceri,fimul^ini-' ta Pacepaffistfe Fsfderibus (inter ipfum Ignem cnlidiffimum fc- ciffimwn , inter Aerem, qvem fiipponunt Arifiotelici effe fumme frigidum & humidum-,) deberent, inqvam ,fic Ignis (f Aer con* f&derati una fimul ambo defcendere eminus deorfum, ad fingulo* rumSeminum fublunarium Imperia, Mixtionumfa Conftitutiones, fingulis Momentis novas fieri fblitas ,ibig s de novo rupta Amicitia incipere duellariperpetub,contrafe invicem,contra. Hofies,Terram (f DePhyfica Ariftotelu* 67 l|h(Bap^Mp^M«awwwMi 1 ■ ■■■■■. — ■■.■ . ... ■— ■■ ■■■■■■ ■■ ■ ■■ ■ — (f Aqvam, Secios. Haec omnia funtnimis incredibilia & im- probabilia. Deinde undelgnis ille coeleftis alerctur? nonnc jam dudum devoraflet Voracitate fua omnes Vicinos,Lunam &Aerem. ScddelgnisElementoaliasplura. Imd non tan- tum Ignis negatur a praediclisefle Elementum > fed abaliqvibus idemetiam negaturdeAerc, qvi duo tantum concedunt Ele- menta,nimirum Aqvam & Terram. Ita Do&ifiimusPafqvaligus,Theatinus recentitfimus,apud Morandum loc. cit. Eodem i, e. qvod non dentur qvatuor Nu- mero fed pauciora Elementa, aperte inclinare videtur Aiha- nafiusKircher, & Cafparus Schottus, in Itincre extaclico in Mundum coeleftem &fublunarium ,& alii Recentiores ,qvos, filubet ,vide. Ex his inferimus % Si falfus eft qvaternarius Elementorum Numerus,praecipue filgniseft fidtitius, etiam Fabulaeft Mixtio ex iisdem qvatuor Elementis ,aut eorum vicariisQyalitatibuSj carum inter fe Rixis, Duellis, Contrarietatibus 3 Altcrcationi- bus. Heec obiter infra melius refutanda. Qyantum adSecundos,omnium Corporum Temperamen- ta&Mixturas, in Aftrorumlnfluxus, corumqveQyalitates im- prefias,referentes,qvam graviter & hi errent,pra:cipue cura plu- rima Corpora,praecipue Vegetabilia,jam fuerintin fuoperfeclo efle,Temperamento,Compofito,anteqvam Aftra condcrentur. (Nam Terra jamgerminabat fuosFruclus& Hc-rbarum Gene- ra ,Species &c, tertia Creationis Die, Aftra vero condita primum fuercDieqvarta:Ergohorum Mixtura&Compofuio, nonpoteftpendere ab Aftris) in his, inqvam,qvam graviteret- iam errent,oftendemus infra ex profeflb fuoLoco. QyantumadTertios,Humoriftas, Phlegmaticos ,Choleri- cos,Me!ancholicos, primarium fua: Fi&ionis Argumentumeft qvaternarius Elementorum Numerus qvorum ifti vicarios fubftituunt (ncfcio qvam accommodos) illos qvatuor Humo- I 1 jes 6% C aput IL rcs. Atqvi fi ruit,ut jamvidimus, velfifaltem valdeimproba- bilis eft ille qvatuor Elementorum Numerus, ergo etiam cadit ifte Vicariatus qvatuor Humorum in illo fundatus, Deinde Principia Phyfica naturalia, realia , debentefie univerfalia & communia omnibus Corporibus naturalibus. Sed hi qvatuor Humoresnon funtomnibus Corporibusjimo nec omnibusVi- ventibus,nec fenfitivisqvidem omnibuscommunes/ed fingun- tur&aiTerunturinHominetantum. Jjfajisemm unqvamafferere auftts v. g. Canem,Eqvum,conftitui ex atra Bile,exflava Bile (f Pi- tuita, pr£ter Cruorem ? vel qvis unqvam docet, hunc v. g. Ca- nem, hunc Eqvum, bunc Cattum , eflfc Conftitutionis Choleric& % /ilium Melancholic&, aliumPituofs.? in hoc abundare (f prs.valere atram Bilem, in iilo fiavam, in illo Pituitam ? Similiter qvis fomniavit in Herbis^PlantiSjFructibus^Arbo- ribus unqvam dari vel prsvalercatram Bilem,flavam Bilem, vel Pituitam? Forfan Cerafa,qv£efunt nigraabundantatra,qvje funt flava,flavaEiIe,alba,Pituita£Nijgae. Cur ergohs Mixturse pro Hominefolofinguntur? nec revera in ipfo,necin alio ulloCor- pore reperiuntur? vel fi in Corpore Humano tantum Locum|ha- bent,an forfan Homines in Graducorporeo,feu qva Corporei, funtdiverfiGeneris,aut Speciei,qvam Lcporum,Plantarum,aut Brutorum Animalium Corpora?cum tamen Hominem Arifto- telici ubiqvecum Animalibus in eodemGenere conftitutum contendunt: hinc eum per Vim Animal rationale definientes? Aut fi funt omnia fub eodem Corporcitatis Genere, cur non fi- jmiliter dicuntLapidem,Lignum,Canem,Eqvum, conftitui ef- fentialiter,& efteCompofita mixta,exutraqve Bile &Pituita? Verum qvam& hsc Opinio fit futilis, ficlitia , abfurda, infra etiam ex profeflo demonftrabimus,ubi de vera Generatione re- rum & Corruptioneagemus, Hsecobiter contra Ariftotelicos tetigiflefufficiat. §. 4. Dc De Phyfica Ariftotelis, tfy §• 4» De Meteoris, Ariftoteliciomnium Meteororum& Aeris contentorum itno& Fontium,Fluminum,Nubium, Terra; motuum, Ven- torum,Pluviarum 8rc. Materiamponunt&Fundamentum ,fo- las Exhalationes exTerra&Aqva indefinenter afcendentes, Calore Solisattractas in Aerem :qvs qvam fint majori exParte abfurda ,fi >m ■ " ■ *mm*mmm**mmmmm) —i ■ i ■ i« tc Animx Humanae veram, vide ex profeflTo fufius ih Theologia noftranaturalic.IV. pertotum& Cap. XI. infrafuse, Re1iqva,qva: difcurrit Ariftotelesde Animas Subftantia , de Potentiis,Gradibus, Numero, Refidentiae Loco, Pafiionibus, ctliin pluribus ab co infra difcedemus, qviatamen non funt itainepta&fabulofa, ficut fuperior Philofophiade Corpore ua- turali tradita, ea ut magis rationabilia admittimus, ubi non ex- tat Veritasevidenter in contrarium, qvamvis & in iisdem ad- huc valde fit jejunus, prsecipue in Cognitione Animac Huma- nx immortalis,utpote DivinoFidei Lumine deftitutus,inqvi- bus nos Chriftiano-Catholici longe meliorem & feCuriorem Notitiam habemus,tum ex Revelationibus Divinis,tum ex qvo- tidianis Experimentis ,hodiemulto magis perfeclis & excultis, qvam olim erantTempore Ariftotelis» Et hic finimus Philofo- phiam Ariftotclis. Exqvibus omnibuspatet,exceptishis Libris de Anima,totam Phyficam Ariftotelisab omnibus adeo hucus- qveadoratam,inanemprorfus,vacuam,fterilem , fabulofam, nuIlisqveUfibusaptamcffe in rerum Natura , nifi forfitnad a- cuenda Adolefcentum Ingenia, immatura, adbuc ad alias utiliores Scientias:obid tamen Nomen Philofepbis naturalis Naturs. in' terpretationis realis,felid£ (f praciic£ neqvaqvam meretur. E t forfan poffent Ingenia ejusmodi Adolefcentum utilius acui & imbui aliis utilioribus Artibus velScientiis, perillud Philofo- phiae Ariftotelicae inaneTriennium , qvales funt ex Mathema- ticis,v.g. Arithmetica,Geometria, Geographia, Afironomia,Hi* fiorica, Optica, item Ethica, Politica, Oeconomica, His 'mfirutliAdolefcentes ad altioresjudicifiores Scientias ,Tbeo* log'i£,JurisPrudentU,Medicmatransirent aptiores (f capaciores, qyam cum his FiElionibus Capitis FraclionibusArifiotelicis inutili- bus,qv£ pofieafere in nulla Scientia ufu veniunt amplius, nifialiqva in Tbeologia jpeculativa. Facultas enim Medica,Juridica,Po/itica Scientia al'i£, vix mtfvam amplius recurfu ad hanc Arifiotelis Pbilo- De Fhyfica Ariftotelis. 71 Pbilofopbiam Qpus habent, Unde plerumqve tota evanefcit in, Memoria Adultiorum & Prove&iorum tradtantium alias Scientias. ' sectio iv. - E 3^;:^2| % De Fundamentisprimariis Philofophix. Ariflotelica. EXaminavimus Doctrirws Phyficas hucusqve communesAri- ftotelicas, nunc paucis etiam perpendamus Fundamenta principalia, generalia, qvibus eam Do&rinam fuperftruxir. Praecipua hic tantumpauca attingemus,reliqvaplurahincindc occurrent fuisLocis. Inprimis fuit Ariftoteles in Axiomata fundanda & Regulas univerfales toti Mundo ftatuendas itapronus,utqvoties aliqvid fuisConceptibus reperiret congruum, id ftatim in Axiomata &Regulasgeneralestraheret,fubuniverfali ftringendo, debi- lioris Authoritatistransfumptas Radices. Qyseejus Axiomata ficprasfcripta, mirataeft fubfeqvens./£tas,in ignaviam prona,ea porro non examinans, fed ut infallibilia fupponens, ideoqve Ariftotelem velut Philofophix Principem deprardicatum & ejus Axiomatafacileadorans. Hincpluraablgne defumpfit ejusmodi Axiomata, qvi ta~ menNaturam Ignispenitus ignoravit,ut infra de Formis Re- r umpatebir. i. Vidensenim,qvodIgniscelerius Lignum ficcum combu- reret,qvammadidum,ftatim inde Axioma univerfale fundavit ftatuendo: qvodomnisActus Activorumnon fit,nifi inMate- riam praevie difpofitam,feuj,qvod omne Agens naturaleexigat Materiam difpofitam:| qvod tamen multis Infcitiis eft cir- cumfeptum. Ubi & qvomodo hoc oftendere poierit in omni Adionenaturali,tumVegetabiIium,tum Senfkivorum., tum JMineralium, inanimatorum ? Imo potius manifeftum eft, cjvod 7* __Caput II._ qvodagensinNatura, fibi ipfimet difponat Materiam fubftra- tam ad Finesdcftinatos. Omne cnim agentis naturalis Confi- liumalio Fine non agit, qvam utdifponat Materiam fibi fub- ftratamad Scopos fibi cognitos & a DEO inditos, faltem de- ftinatos pro Genefatione, uti qvotidie experimur. Llnde ex unico Terrae Succo, unicoqve Horto fexcents Plants cre- fcunt & frucliiicant. Si enim agens reperiat in Materia Di- fpofitionem amicam,beneqvidem eft : fin minus, facile fibi eandem comparat. Etflexunico Aqvse Elemento immedia- te omnia Corpora tangibilia provenire infra paulo poft de- monftraverimus , qva Neceffitate,qva:(b, Agens exiget pra> exiftentemMateriaeDifpofitionem? vel fijam praeexiftatMate- riadifpofita,qvisfuitilleDifpofitoraut Prscurfor agentis, qvi per fe fufficienseftad cujuscunqveMateriae,cui ineft,Difpofitio- nem? itaqvenonfubfiff.it univerfaliterhaec Regula Ariftotelis univerfalis» 2. Advertens Arifloteles Ignem>ad Materis combuftibi- lis Concremationem concurrentem,effe externum Agens,fta- timhinc indicavit,omne etiamaliud agens in Natura, debere fimiliter agere per modum Ignis, externe concurrendo; ne- fciensinterim Ignem non agere permodum agentis feminalis, utpleraqvenaturalia agentia,& effeIgnem longe aliam pecu- liarcm Creaturam,utinfrade Formis patebit. Igiturexmera Ignis Ignorantia univerfaliter decrevit, qvod omnis Caufaef- ficiens,inftar Ignis,nccefiario dcbeateffe externa. In hoc eo- demgenerali Errore fuit deceptus &confirmatus per Arte fa« cla, in qvibus Artifex eft Rei artefactae externus; & qvia idcm Statuam v. g. velFaberfuum Ferrum,elaborat,juxtaIdeamiti Menteprseconceptam , hincetiam Ariftoteles,practer CaufatH efficientem externam Rerum,univerfaliter etiam ftatuit Cau- famfinalemexternam omnino effe neccffariam ad Rerum na* turalium Gener3tionem , abfurduTime Naturam obligans ad Artes&InventionesHumanas, 3. Vi- / DePhyfica Ariftotelis. 73 3. Videns Ariftoteles exLapide Ignem excuti,ftatim Axio- magenerale fanxir, qvod omnis Forma naturalis dc Potentia Mareriae neceflarid educi debear. Qyod qvam fit falfum,infra deFormisRerum videbimus. 4. Qvia vidit Ariftoteles, intra Aqvam bullientem, fi affundatur frigida , Pugnam aliqvam exoriri, & Aqvam bul- lientem redditepidiorem,frigidam veroCalorem aliqvem reci- pere, mox inde conclufit in omnibus Rebus mixtis dari hanc Contrarietatem continuo pugnantem,&inomni A&ione na- turali neceflarid repeririReac"tionem,i. e. agens agere inpa- tiens,&a paticnte repati, confeqventer agens fimul eflc pa- tiens,&patiens fimul efle reagens. Qvod Axioma qvam fic abfurdum & falfum,infra de Mixtis demonftrabimus. Nec DEUS,inaliis omnibus Pacis Amator, credendus eft folam Naturam Corporalium Rerum Phyficarum fundafle in Rixis & Pngnis conrinuis. j. Similiteretiam Ariftoteles Mathefin,in Naturam Phy- ficam, violentalnterpretatione, aut Metaphorica Applicatio- ne introduxitin Caufas naturales, & Naturam realem Nume- ris,Lineis,Superficiebus,Punc"tis indivifibilibus, etiam Literis Alphabeticis, necnon etiam Artibus,& architeclonice,prorfus perVim obedire voluit,Temeritateprorfusridicull, Nam li- cet ante nata Euciidis Elementa Marhematica,Mathefis eflet rudior, Ariftotelestamen , in hac, qvam in Natura & Phyficis long£ peritior, Naturam fubter Scientiaj Mathefeos Regulas fubigere omnino nifus eft. v.g. Noverat Circulum Figurarum in Planoeflecapacifiimam, fubito ergo in Axioma univerfale cogit,etiam Ulcera& Vulnera rotunda, casreris qvibusqve. in Exrenfioneparibus, eftecuratudiftkiIiora,qvod qvaliter in Rei Veritate fubfiftat videant Chirurgi. Puravit nimirum Regu- iarumfuarumpronitatedeccptus, Vulneris Incarnarionem ab externo tantumagente Emplallro proficifci,eamqvc Exterio- K ' ritatem. 74 Caput II, rltatem, non tantum effe refpeclu vel relatione Superflciei noftri Corporis, fed refpectu potius Figurae, Diftantias Labio- rumVuInerisin Ordine ad ejus Centrum: Indeqvelncarnatio- nemrurfumfieri:cum tamen Emplaftrum taotum ex Vulnere Impedimenta removeatj Natura veroper feab interiori Car- ncm denuo obducat. Hinc etiam plcrasqve Doctrinas refi- duas naturales in Mathefi principaliter fundat, nimirumde in- finito,Continuo,Loco,Tempore, ut fupra vidimus. Igitur Scholae Ariftotelicae male accommodant& intru- *!unt Regulas Mathefeos Naturae Phyficae reali. Homo enim non metitur Naturamj fed ipfa femet. Neqve Ethnicus Ari- ftoteles Viarum ignarus Naturae, Vias magis oftendet, qvam Oeeus Colores antea non vifos. Unde praeter Ignorantiam Naturxin fui Radice& Qvidditate (qvam fupramale inepte- qve definierat, effe Principium Motus&Qyietis, qvibusineft per fe,nonper Accidens,videfupra Cap. II. Secl.Ii. §. i.) etiam nefcivit (Ariftoteles) rerum Caufas,Numerum, Exigentiam, FluxionesMaturitatum, Tarditatum , Celeritatum, ignoravit pariter Refolutiones & Compofitiones Corporum, tam Natu- ra,qvam Arte faclas,ficuthodieabonisChymicisfcitur. Semi- num qvoqve,Fermentorumitem Neceflltates,Fines,Difpofitio- nes,Defeclus, Reftaurationes,Interitus, Subfecutiones,Conti- guitates, Dependentias&c. eo qvod agens externum Rebus exoticum & peregrinum edoceret. Confeqventer etiam ignoravit Formarum Nativitates,indcqve prodeuntes Proprie- tates Rerum j qvorum omnium Loco Fortunam, Cafum, Tempus, Vacuum & Infinitum expofuit, licet haec omnia a Natura intrinfeca Rerum effent aliena,qvseqve Difciplinas con- tinent ridiculas. Idemeftde ejus Materiaprirna Mathemati- ca,abftracT:a,dePrivationc,de Caufafinali,in Mente Artificis la- tente. Imo ipfam -PhyficesRadicem primariamNaturam igno- yavit } cumfuaineptiflimaDefinitione,qvamfuprarejccimus. 6.Vi- DePhyfica Ariftotelis, 75» 6. VideruntEthnici illiinLade qvatuor Humores reperi- ri,nimir. 1, Lac. 2. Serum Laclis,3. Florcm lactis, 4. Cratfiorem Partem,ex qvafiunt Cafci: hincftatim Axioma univerfale con- didere:Ergo&inHumano Sangvine reperiuntur qvatuorHu- mores cfTentialiter conftitutivi 1. Sangvis, 2. Serofitas feu Pitui- ta j.flava Bilis, qvse forfan Florem Lactis repratfcntat. 4. atra bilis,qvae Materiam cafeaceam refertjfed qvamabfurde fubft-' fiftat hatc Regula, infra de Mixtis videbimus. 7. Tandem viderunt in Mundo exteriori dari Aerem, Aqvam, Terram, & in Culina Igncm: igitur confeftim Axioma concluferunt: InomnibusMundi Corporibus reperiri Ignem, Terram,&c. qvac Dodrina, qvousqve fe exxendat infra vide- bimus. Concludamus igitur hoc Caput fecundum deAriftotelis Phyfica & Philofophia »aturali,ex dicftis,qvod illa,fi non eft evi- denter falfa&erronea,infallibile eft,eam non efTecerram & in- dubitatam (pro qva tamen hacrenus adorata eft a plerisqve) fed valdeinanem& vix probabilem in plerisqve. Unde nunc inqvirenda eft meIior,fecurior,folidior,certior. CAPUT III. SECTIO 7. VeuerisRerumnaturalium Principiis^Caujis, Proprietatibus in Communi. ADPrincipiaRernm omninoeft necefTarium,utadfintan- ^eSpeciei Conftitutionem, nec unum poflit migrarein aliud. Hinc Principium videtur tantum theorice a Cau- fa difFerre,ita ut Principium fit Ensaduale initians, atqve ha- ctenus caufans j Caufa verofit Terminus Relationis ad Caufas tum vel EffecT:um,Enti theorico forte propinqviusj vel diftin- gvamus,utlubet,PrincipiumaCaufa ,nos realiter intelligimus K 2 Caufa-- 7 *r§"iW i. e. difpofitivum,undemoxproducatur Semen in Materia: qvae ac- qvifito Semine, fit eoipfo Vita(feuMatcria) illius Entis,media, difcurrens usqve in Rei .Periodum feu Materiam ultimam. Eft autem Fermentum illud, Ens creatum formale,nec Sub- ftantia,nec accidens: fedEns neutrum, permodum Lucisvel Ignis Formarum (deqvainfra de Formis) conditum a DEO in Mundi Principio^in Locisfuae Monarchiarpropriae, ut Semina praeparet,excitet,& pracedat. Et hoc eft Fermentum in genere: fingulaitemFermenta inSpecie,funt Donaac Radices a DEO ftabilita: in Seculorum Confummationem , continuaPropaga- tione fufficientes & durabiles, qvas ex Aqva Semina fibi propria excitent & faciant. Fermentum igitur veri Principii Naturam tenet,aCaufa efficiente interna,in hoc diverfi: qvod Caufaef- ficiens confideretur tanqvam immediatum Principium moti- vum ad Generationem > feu Mutationem Rerum conftituti- vum;Fermentumvcrd Seminefaepiusprius fit, & hoc defege- neret. EftqveFermentum,originaleRerurnPrincipium,vis indita Terr£> vel Locis,non autem Rebus Seminalibus confti;utis. K 3 Fermen- 78 _ Caput IIU Fermcntum autem qvod Rebus jam conftitutis,cum Seminum Proprietaribusinokfcir, fe habctper modum efficientisadSe- menRerum, AftfeminaleFermentum non eft i!lud,qvod alte- j um duorum originalium Priucipiorum: fed produ&um ejus- dem&EffectusSeminis individualis, ideoqve caducum&inte- riens. Ubi aliasFermentum principians inElementorum Sini- busconditum,immutabilc&confransperfeverat,necMortiau£ ViciiTitudini eft fubjeclum. Plura de his videri pofTunt apud Helmont. §. zo. & 30. & infra de Generatione & Corruptione. InRerum ergo naturalium Hiftoria, confideramus Materiam plerumqve SemineimpiKgnatam,primafui Vita decurrentem adultimum iliius concreti Terminum:non autem Ariftotclis Materiamprimam, ficritiam,non Ens, impoflibilem. InCaufa vero Efficiente conuderamus Initia realia, Entiam omnium Donaprima,Radices, Thefauros, & Fermenta impragnantia. Unde non invenimus Corporis naturalis Dependentiam Cau- farum& Principiorum , nifi tantum ad duas prsefatas Caufas, materialem&efficientem, internas, qvibus tamen plerumqve externa qvasdam excitans affociatur, utv.g. Patcr eft Caufa ex- terna Efficiens Seminis, Semen autem eft deinceps Caufa effi- ciensinterna&eiTentiaIisgeneratiFilii,non autem Pater, fed Semen f. Archeus feminalis^aPatre realiter diftincTus ineffe& Proprietatibus. Idem eft de Vegetabilibus, q va: Seminum qvi- dcmfuntCaufar externajproducT:riccs,fed tamenHerbarum,ex hoc Scmine nafcentium, funt tantum Caufae occafionales & remotx. Alias fi Herba patrans effetEfficiens effentialis naturalis Herbsproduclae, non poffet patrans Caufa comburi , qvin pro- dudum fimulperiret. Igitur Semen,feu Archeus feminalis,eft Caufaefficiensinterna. naturalis,elTentialis,immediata Hcrbae produ&a?. Exqvibuspatet,ficutMatefia&Efficiens Caufa, fufficiunc ad De Fhyfica Ariftotelis, j.A 79 ad omne productum nacuralejita & feqvituromnern Definitio- nem naturalem Rerum non amplius exGenere & DifTerentia Ariftotelica, ncbis plcrumqve incognita, petendamj fed exam- barum Caufarum pnxdiclarum Connexione , eo qvod ambas CaufatfimultotamReiEfientiam concludant. Seqvitur etiam ipfummetproductum feu ErTectum,nihil elTe,pra;ter ambas Cau- fas connexas, &iiuelligendafuntdenonanirmtis. Nam rebus animatisfuperaddendaeft Vita,feu Anitna viventis. Sic Eqvus fit Filius fuorum Parentum in Animam viventem eqvinam, qvam,ficuf & omnes Animas viventium alias.DEUS creat & in infundit, ut infra deFormis videbimus. Mineralia verd & Vcgetabilia, fiqva forte vivcre dicuntur vel videntur, cum tantum vivant-per Poteftatem ,&non per Formamin Lumine animato j apte definiri poftunt perfolarn Materiam & effkiens internum. Omnis cnim Effecf us produ- citurveiabAgenteexterno , & cft producTurnartificiale : vela\ fufcitante &fovence externo>qvod eft Caufa occafionalis&ex- terna: qvatamenintus habet Caufam Efficientem fcmina- lem,qva2qvepermanetefficiens.,in ultimam usqveproducli Pe- riodum. Caufatamen occafionalis non eftagensverum ♦ fed tantummediatum,externum, tranfiensjPrincipiorum aurern Natura debet effe ftabilis, fiNomen & Propricratem /Vinci- pii fuftinere debeat. Et hacc duo Principia fibi & aliis abunde fufficiunt, qvia continent totam Rerum Compaginem , Ordi- nem,Motum,Noriones figillares,Proprietates,&qvidqvidde- jiiqveadRei Conftitutionem&Propagationemreqviritur, Condudimus ergo & dicimus>qvod veraNatur.ae,Eifcnfia^ Proprietatum, Caufarum,Cognitio non fumatur ab EfTfCtibus impropriisadjacentibus, & Accidentalibus, ficut fecit Aiiftote- lesinfuisPhyficis,fed a Cognitione Principiorum Natura in- trinfecorum,qva: funttantum Materia& Agem internum,i.e. Aqva & VulcanusRei jproutinfra vnPankulari magisdedara- •bimus; 8©___Caput III» * mtrmm^^^^^ ^ammmmmm mm» — b^— i . —— ——i— —w——— ■■n«aMi(B aaMaHt , bimus : Principia autem & Caufae Ariftotelicae funt mera Somnia ,non Naturas Cognitiorealis. Materiam enim pri- mamfeuCorporeitatem,cum Mathematica Abftra nec annumeretur illa Creatio fextiduo Creationis reli- qvae,deinceps in Genefi defcripto. Qyod DEO etiam placu- eritqviefcere Diefeptimo,qvi refpe&udicfoeCreationis Cce- li & Terrae, eflet alias otftavus, fi illaprima Cceli & Terra; Crea- tio Dies fuiflet, Ideoqv^ in Dierum Numerum non fuit rela- ta illaCreatio prima Coeli& Terrs, qvodante natam Lucem, Materia; Elementaris, omnium Rerum initialis & principalis Creatio fieret. MagnaautemLuminaria,&StclIce qvarta Die inceperunt,&inFirmamentum digeftx funt. Qyorum omnium& fingulommpulcherrimam Defcriptio- ncm& accuratisfimam videapudAthanafiumKirchcrum,in fuo Itinere Extaticoin Mundumcoeleftem, totoLib, I. Igiturcon- ftat 4. exdi&is,qvod Coelum,Terra&Aqva,omniumdeinceps nafcendorum Materia, fueritcreata ,anteomnia , &qvidcm antcprimum Diem,inCcelo autem continebantur Aqvae, non inTerra. Hinc Aqvas nobiliores efleexiftimamusTerra,imo Aqvam efle puriorem, fimpliciorem & conftantiorem, Princi - pio viciniorem Sortisqvc cceleftis magis participcm, qvaru Terram. DEUS itaqvevoluit Ccelum continerc Aqvas fupra fe,& aliqvid etiam amplius (propter qvod etiam Ccelum vo- L catur:) %i Caput III. catur:) qvod Aerem,;Ethera,feu Auram vitalem dicimus. Ideo necetiamfitMentioinScripturaSS.deCreatione Aqvs& Ae- ris, eo qvod Cceli Etymon utrumqve includeret. ldeoqve haec duoElementa,Aqv£&Aeris, nosdicimusefle Primigenia rc* fpecl:uTerr3e,ut pauld pofl; conftabit. 5. Conftatexdidiis,nusqvam aliqvid Iegi in tota Hiftoria GenefisdeCreatione Ignis. Igitur nec Ignem nos inter Ele- mentaagnofcimus, nec in hoc, Paganismo Nomen fubfcribi- mus. Nec etiam, cum aliis Recentioribus, agnofcimus Lumi- narium & Stellarum qvarta Die crcatarum Nomine , Ignem Elementum fupra lunare, cum neqve fitablnitio^inPrincipio cum aliis Elemeniis conditus, ut jam vidimus,qvod tamen omninofuiflet neceflarium , fi Elementi fortem referre de- buiflet,&exco omnia reliqva pofterius conditaconftare debe- rent. Negamus igi tur cum Helmontio,Morando, Taflb, Car- dano,Asqvalido&a'iisfupradeMixtione Cap.II.Sedt.III* ffi> ?♦ citatis,Ignem effe qvartumElementum. Rationes vide plu- rimas apud Morandum,praster jam dictam in Genefi fundatam. Ideoqvefalfum eft,Ignem confluere rnaterialiter ad omniurru Corporum naturalium Mixturam. Sicqve concidit Elemen- torum Qyaternarius, Qyalitatum > Temperamentorum, feu Complexionum & Morborum Galenicorum Fundamentum primarium, Hxc omniaprobatHelmontius mechanicevariis Locis praz- cipue§.io.feuNum.io.&feq. transfcribamus ipfiusVerba: No- ftraenim,inqvit, Mechanica, Pyrotechtonica,mihi patefecif, omne Corpus, Lapidem, Gemmam, Argillam, Terram, Vi- trum,Calcem,Sulphur, transmutari in Salem adualem,sqvi- ponderantem fuo Corpori, unde fa&us, Et qvodifte aliqvo- tiesconglobatus, cum Sale circulato Paracelfi, fuam omnino Fixitatemamittat, tandemqve transmutetur in Liqvorem, qvi etiamtranfittandemin Aqvam infipidamj & qvod Aqva ifta a:qvipon- DePhyfica Ariftotelij. 8$ «qviponderetSalifuo, unde emanavir, Plantas verd, Carnes, Ofla,Pifces,& qvidqvid fimilium eft, novi redigere in mcra fuatriaj unde poftmodum Aqvaminfifiidam confeci. Metal- lum vero propter fui Seminis anaticam Commixtionem , & Arena difficillime in Salem reducuntur, Ex qvibus manife- ftum eft, tantumtria efleElementaRcrum ,nonqvatuor, feu tria tantum efle />rincipia Rerum, in qva? tandem Res redeunr, ut jam probatum eft, Didiciergo,inqvit, perlgnem,qvodDEUS ante primum Diem creaverit Aqvam & Aerem,&ex Aqva,Terram elemen- talem,(qva: eft Arena,Qvellem Belgiee, infime in Terra latens, & ubiqve fcaturiens Aqvas) eo qvod (bascTerra) eflet futura Bafis,Creaturarum antefignano Homini, ideo in ipfo Initio creari debebat,licet exfuiNatura non effetprimigenium Ele- mentum. Qvapropter duo tantum reperio primitiva Ele» menta, Aqvam & Aerem, licec neutrius in Scriptura SS. fic Creatio expreffa,qvia Cceli tituloambo comprehenfa, Cun: illis vero duobusfimulcreavitLuminariamagn3,utLuna,ac minus, lucendo gubernet Aqvam, majus vero,Iuceret fuper Terram. HucusqveHelmont. Primigenia veroh^c Elemenra, Aerem & Aqvam,nunqvam invicem transmti;aripofle,traditidem Au- thor&Mechanice demonftrat pluribus Locis,qva» vide, fi pla- cet. Profeqvitur Author hic: In Terra nim % Aqva fracefcens,Se- menlocalevel infitum acqvirit,ideoqvevel in LiqvoremL^y (eft fuccusTerrxrecensinRadicem tanqvam Culinam Vegeta- bilistraclus,ficeum vocat Paracelfus) ad omnem Plantam, vel in Succum Bur (eft Terminus Paracelfi Chymicus) mineralem tranfir, juxta Species per Dire&ionem Seminum eleclas: qvae SeminaexTerrsFermento (Terraenimprimumerat inanis& vacua) deinde mox BenediclioneSpiritus,qviferebatur fuper Aqvas, replentur & germinant juxtafuasSpecies. Profeqvitur: Docuit me autem Ignis artificialis Experientia , tria prima, Sal, L z Sulphur, 84 Caput III» Sulphur &Mercurium Aqvae fempermanere indivifa, fivc in- terim Aqva vaporetcnus elevetur Nubis Specie,five ad indivifi- bilia&Atomos rarefiat, five tandem etiam priftina Aqvae For- ma fluctuet. Qyod autem Aqva evaporando prorfusannihile- tur,omninofalfum eft. Eqvidemcomperi,Aqvam in Nubium Atomos fublatam, permanere tamen femper eandem Numero &SpecieAqvam, qvam Atomi Mercurii Aqvx nobis oftcndunt Imagine nubis (utinfra de Meteoris magis videbimus; jnun- qvam autem fieri in Aqva Separationem trium primorum, Salis, Sulphuris & Mcrcurii, multoqvc minus eflentialem Transmutationem ullam. Siqvidem eft fimplexPartium inter- narum pe r Ignemextraverfio,qva: rurfus intro remeant, qvo- ties Vapor inGuttas condenfatur. Sed dehisalibi» Curautem Terram non inter primaria Elementa, inqvit Helmont.licet Initio fimul creatam, exiftimeni,Caufa eft,qvod Terra tandemfit convertibilis in Aqvam pcr Privationem fuae £flentia% Ideoqve credo Aqvam Corpusefte prius& fimpli- cius; cum Aqva nunqvam in Terram transmutetur, nifi Virtute Seminum,adeoqve vices compofiti Aqva aflumat,anteqvam Terra,five Sabulum {'QvellemJ fiat, Ignemverd nec pro Ele- jnento qvarto,ncc pro Subftantia, nec pro Accidente agnofco, fsdpro Creatura neutra,a.ddcftruendum tantum nata,non adae- dificandumaut comburendum. HsecHelmont. deqvo nos pau- lo poft plura. Igitur Aqva eft Rerum omnium & Corporum naturalium materialisCaufa & Principium,exqva omnia fiunr, &irt qvam omniatandem refoivuntur. Reliqvam hujus Ele- menti & generalis Naturae Principii, Aqva;,admirandam Hiflo- riam,Prserogativas,Proprietates, ErTecius, Miracula videreli- cetcuriose apud Kircherum in Prodromo Mundi fubterranei, Dialogo I.Cap. I. Itincrario fecundo, ut infra pauca addemus, deEiementis,in Speciede Aqva. Delgnis Elementaris Sphae- ra fubconcavo Luna:, fupra Aereiij conftituta, qvod fit merumL» Figmen- DePhyfiea Ariflotclis» q ua.uu r tt M» wi»»iii i rft i i i imiiii ■» ' ■■' 1 " ■■ . ■ - -— 1 ■■ — ■■ - — »■ ■" ■■■' ■ ■* ■ ■ -* Figmentum&faifum, nobiscum hodie fere omnes Recentio- res confentiunt: Schcinerus, Borrus , Athanaiius Kircherus, Cabeus, Arriaga, Svarez, Lulitanus, Cafpar Schottus,cstati in Scholiisejusdem Schotti fuperItinerariisKircheri,Itin.L Dia- logoI. CapJI. Schol. 8- pag.98- ubificait:Noftrotamen Secuio labefactata fuit,ita, (Opinio dc Igne Elemento infra concavum Luna? latente) utexularc cogatur aLycaeo. Igitur prsdicli Au« thoresvixanoftraSententia difcrepant. SECTIO Ut Confirmatur Vocirina fupcrior de Rcrum veris Prin* cipiis, Recentiori Kircbero,celebri Aitthore,&aiiis, in qvibus iile fundatuv. QCripfit AthanafiusKircher,Germanus Fuldenfis, Societatis *3jefu Mathematicus Romaein CollegioGermanico,totoOr- be admodum celebris,in facieEcclefia», Philofophiam novatru prorfus in auditam, a Supericribus & Magiftro Sacri Palatii evul- gariconceiTam Anno 1656. deCoelo & Mundo , fubTirulo Iti- nerarii,five Itinerisextatici cceleftis, fubterranci & terreftris, qvodOpus Anno 1660. Scholiis fuis illufiravit CafparSchot- tus ,Soc: ejusdem Profeflor,& plurium Operum Mathematico- rum Author egregius, FundatKircherus novamhanc fuam Do- drinam, fi tamcn vere nova eft,in pluribus Doctoribus, SS. Pa- tribus, Authoribus antiqvis & recentioribus &c. Inrer qvos adducit Venerabilem Bedam, S. Brunonem, Anfelmum Can- tuarenfem, Fabricium Pauluccium^LudovicumLacerdam, je- fuitam,Marcinum,Merfenum Ord. Minim. Averfam Ord. Cler. Min.p.t. Generalem, Hurtadumde Mendcza Jefuitam.Ismae- lem,Bulialdum, Parifinum,Mathematicum Regium,Scheine- rum Jefuit. Mathem. infignem, Joanne-mHevelium , Joan. Pz- triciuni, kaluin, Godefridum Wendelium, Canonicum Ca- L 1 meracen- 8& Lignum pomiferum fjciens Fru- «ftum juxta Genus fuum,cujus Semen in femeupfo fit fupcr Terram jinnumerabilem illam Plantarum,Arborumqve Varic- tatemproduXit,qvam admiralnur : ita qvidem,utTcrra Aqva- rumambitu,&penetrativa Vi earundem macerata,&Semina- linm Virtutum mifccila fxta, primum Subje&um fnerit.exqvo DEUS Conditor tantum Graminum,Herbarum,FJorum, Arbo- rum,Viribus FormarumqveProprietatibus differentiutn, Pro- geniem eduxit, qvae & in Semina unicuiqve Speciei propria, ad perpetuandasRerum Species coalefceret. AtqvehocpadoPlantarumomniaGenera natafunt,(&ad- hucficgenerantur)&pauld poft:Patetid qvoqvein Productio- ne Reptilium & Volucrum,dum DEUS dixit: Producant Aqvas reptile Anima: viventis & volatile fuper Terram , fub Firma- mento Cceli,creavitqve DEUS cete grandia, atqve omnem A n i- mam viventematqve motabilem, qvam produxerant Aqva in Species fuas, & omne volatile fecundum Genus fuum. Ecce hic apertedicitur :qvam produxerant Aqvas in Species fuas, & ©mne .PifciumGenus, AviumqveSpecies,immediateexAqvis. Ergo 88_^__ ■ , ^ '_Caput III , Hrgo jam Semen iniispraeextiterat, qvo in tantam Specierum_, Varietatem,voceDEI percufla Aqvarumperet. Ubihicadver- tendum,Aqvam hicexprefle doccri omnium Rerum Materiam, cum feminali ijlo Archeo,feuLuceprimigenia ,omniaCorpo- ra naturalia producentem , ubi perLucem neqvaqvam intel- ligi poteftlgnisEIementum. Nam Lux & Lumen non funt de IgnisE(Tcntia,necdcCaloris. Nam datur Lux& Lumen Lunar, &plurium Aftrorum propria eflentialiter frigida, nihilde Igne habentia. Deinde certum efl: PifcesexNatura efle frigidos, nc- qvaqvamcalidos: Qvomodo ergo Ignis tanqvam Elementum concurriflet,ad Pifcium produ&ionem? Qyomodolgnis EfFe- ctus frigidos caufaret & principiaret contra fuarn Naturam? Igitur perLucem illamPrimigeniam,cum Aqva omnia produ- centem,non poteft intelligi Ignis Elementum,fcd potius Lux qvacdam cceleftis, & veluti Anima Rerum, omnibus Vitam & Motum tribuens, ut infra pluribus explicabitur. Pro/eqvitttr Kircherus: & iterum ex verf. 24. Producat Ter- ra Animam viventem in Genere fuo,Jumenta& Reptilia&Be- ftias Terra;, fecundum Species fuas. Item deElementorum Differentia&Numero, nonomnes eodem modo philofophantur. Verum qvod ad Phyficam Con- liderationem attinet, licebit ca univerfead duo Genera revo- care,qvorum primum illudftatuatur,qvod fe habet principa- liter,ut adlivum Rerum Principium ,(ecce Caufa noftra effi- ciens interna)primigenia inqvam MundiLux(qvaminfraDia- logo II. Cap. IV. pag. jg6.apellat Calidum radicale,Ignem Na- turs, Mundi Entelechiam,flve univerfi Scmen, omniaenim, inqvit,hsc, unum&idem funt.) Alterum vcro humidum pri- migeniumPrincipiumomniumRerumpaffivum(ecce Materia noftra Aqva)qvod tamen in pluresqvafi Specics,juxta diverfos Subtilitatisaut craffitiei Gradus dividitur. Iterum pag. 581. eodcra Cap. & Dial. pergit: dattir in ttniver* De Phyfica Arirtorelii, Sp um i j n —i .....**■ 11 -■ — — —- - i ■ ■ ii 11■ m,\ u* wm <<— Wtitm i univerfo Spiritus qvidam , omnes Mundi Semita-s pervadens, qvcm Veteres perperam Mundi Anima?n feu Mentem^ alii reBi ipfimRerumNaturam appellant, nosEntelecbiamMundi,cun\ A ri- ftotelevocare pofiumus, qvam ego nihilaliud efTedico,qvam Partemlevifiimam Elementorum Ccelorumqvc, qvaein Glo- borum centris fimul unita ,transit & mutaturin Semen Mun- di,aqvodeinde producuntur omnia,qv£e naturaliter fiunt in hocMundoj& faclaconfervantur: (Ecce Caufanoftra efficiens interna, Archealis, feminalis,fermentalis) &duplexefl,fixaal- tcra, altera volatilis :illain TerraeVifceribusatqveintotoejus Corpore,Elementorumqveintimo centro fuumconftituitDo- minium, hsec ut omnibus Naturat Rebus, qvse in continuo fotu, & perenniAlimentiSubminiftratione egent, fubveniat, per univerfas Partes Mundi , intimosqve receflus diffufa, nihil non implet. At%ficutbancprimigeniam iUam Mundi Lu~ cem,aDEOprimo Die creatam, Rerum omnium affivum Princi- pium: Sic illamnihilaliud,qvamhuniidum radicale^Paffivumvero Principiumdico: & eft fubtiliftima & delicatifIima,omnium Elc- mentorum,cceleftiumqveCorporum Aporrhaa,five Effluvium, in omniaMundipenetralia difFufum,vis Motiva, Vtrtus totius Naturs., Semen Mundi, qvodpro Mundanorum Corporum Dijpofi- tione,eorumpropriojun£iumSemini, inmnerabiles Rerum Formas individuatur, Et licet unum qvodqve Elementorum innata fibifeminali Virtute conftet, tenuiffima fcilicet Corporis fui Poruonc, ab Snttlecbia tamen Mundifeu Semine univerfali, non dijfert, nifi qvod illud in ipfisElementis concentratum, in pro- priumElementi Semen, pro Naturae cujusvis Exigentia cedat. <>)vodqvidem Semen MundiinSole,Luna , c&teri-s^ Planetis ve~ lutinfolioqvodam dominatur;cos/efliaveroCorpora,illudperenni influxu , Motufaperpetuo,\communicantprimo Aeri, ubi mixtum proprio Aeris Semini,propagatur in Aqvam, ubipariier feminali Virtute Aqv&mixtum, defertur in abditijfimos totiusTeHuris fi~ M nus p Caput III, niciftibi fimulperfecla Mixtura. Terr& commixtmn Sementi k fubter' raneo Archeo, Caloris innati opifice , in Semen perfeBum omriwm earum,qv£ f&cunda Mater Tellus continua (f indefinenti Genera- tioneprofert, concoqvitur (f digeritur: reliqva vidi ibi. Tan- demdicit: Cum ex prima illa Chaoticae Mafla: Materia (i.e. Aqvea) &Ccelos & qvaecunqve univerfi ambitu continentur, DEUSRerum Opifex produxerit, certumeft , eum omnia ad confeqventium Rerum Produ&ionem'necefiaria, in didam_» Materiam (Aqveam) primitus infudifle$ qvod aperte infi- nuat SS.Scriptura. Et Spiritus DEI ferebatur fuper Aqvas, ad eas fcecundandas,velut iis incubans, ut Textus docent. Iterum Cap.IV.Dial.il. pag. 586. ait: Poftqvam Calor ille primigeniusMundi,Materiaecentro inexiftens, omnia Rerum confufa &indiftincta Semina, Virtutis fuaeEfficaciadivifa,']ad qvidpiam peculiare deftinavit,moxeodemTemporis Momen- to,exdeftinataillaMateria particulari,nnacum Forma Mate- rlx congrua & debita , Spiritus qvidamparticulares educuntur, qvi unacumFormaRei&Materia, Semen aliqvod in ipfo in- dividuataeMateriae centro conftituunt, qvod Semen qvamdiu viget,fimtle fibi producendi Facultatem acqvirit, atqve hoc Padtofein NaturaRerum qvoad Speciei Confervationem pro- pagando perpetuat(ecceCaufanoftra efficiens interna Archea- lis,Seminalis,Fermentalis.) & pauldpoftpag. 587- addttcit ijta triaprima Chymica,ubiSulphur comparat Calido innatoprimige- nio, Mercurium Humidoradicah, Salvero Sicco terreftri. Et haec omniaait: inipfaMundi Entelechia concentratafunt. Deinde comparat illas Spiritus fupra nu?neratos Spiritibus Facultatis vi- talis Microcofini,tf ficuiin Homine omnia adminiftrantur Benefi- cio ejusmodi Spirituum Vitalium ; ita idem fieri cenfet in Vegeta- bilibtu tf aliis Rebus, Deinde reliqvohoc Cap. IV. & V. ennar- rat in Specie Generationem praedi&am Vegetabilium & Senfitivorum, qvae qvia nimis funt longa hic recenfere, De Phyfica Ariftotelis, 91 videibi.nonpigebit, licetfubinde inter hxc intermifceatTer- minosantiqvos Ariftotelicos, de Edu&ione Formarum ex Po- tentiaMatertce, de Elemento Ignis,utfatisfaciatObedientiae Superiorum ,hauddubie eademomiffurus, (ilibere, utfentit, liceret loqvi. Nam in Subftantia,nobifcum in omnibus de re- liqvo confentit, & idem cum ipfo fentit, ejus Scholiaftes Cafpar Schottus, Jefuita. Adeoqve hax Dodlrina hucusqve dedudta, licet nova videatur, non tantum probabilis, fed etiam certa & inFideDivina fundataeffe videtur.Vide ibidemde Animalium, Avium, Aqvatilium, Infeclorum Genefi admirabili curiofa, Particularia plurima,ad noftram novam Philofophiam facien- tia,camqveut Chriftianam &folidamfacientia,& confirman- tia. Noshic Se&ionemiftam&Caput dePrincipiis,Elemen- tis& Caufis &c, verum in Genere concludimus, CAPUT IV. DE PRINCIPIIS,CAUSIS,ETFROPRIE- TATIBUS RERUM IN SPECIE. SECTIO I. De Materia Rerum i. e. Aqva? SUfficienter jam de Aqvae Principio irt praccedentibus dixi- rnus,,&iterum infra de ElementisinSpecie Cap.feqv. paucis eandem Materiam attingemus, fed fufiffime & curiofiffi- me eam legere poteris inKirchero, Itinerario fecundo ,toto Dialog.I, Cap.I. ubile&udigniifima & jucundiffima reperies. Nos hic qvia brevitati ftudemus,eo Le&orem remittimus. SECTIO Caput IV. SECTIO II. De altero Rerum Trincipiofeu Caufa efficiente in- terna, Archeo feminalh "|N fuperioribus hanc Caufam Efficientem internam i. e. Ar- Acheum Fabrum , Vuicanum omnium Rerum & Generatio- num, pluriesattigimus. Nuncclarius exprofeflb eum explicarc opuseft. Qvidqvid enimin Mundum venit per Naturam, ne- cefteeft,ut habeat fuorum motuum Principium ac Initium, Excitatorem ad Directorem internum Generationis. Singu- la ergo qvantumcunqve dura & opaca, ante fuiiftamSolidi- tatemclauduntinfe Auram, qva: ante Generationem Semini faecundo haclenus internam, futuram Generationem adum- brat,& generatum poftea comitatur ad finem Scena usqve. Qvslicetin aliqvibusluculentiorfit,in Vegetabilibus tamen, fucci Speciecomprimitur,ut &in Metallis denfiffimaHomoge- neitatate infpifiatur,fingulis tamen Rebus hoc Donum obtin- git, qvod hodie vocatur Archeus Gcnerationum & Seminum Faecundiratem continens,eft tanqvamCaufa efficiens interna. IlIe,inqvam,Faber generatiaurgenerandi Imaginem feuldeam in fe habet,adcujus Intuitum&Formam omnes Deftinationes Rerum agendarum componit. Conftat verd Archeus hic Ex- connexione vitalis Aurac,tanqvam Materix, cum Imaginefeu Ideafeminali,qv£eldea eft interior Nucleus fpiritualis, conti- tiens Fatcunditatem Seminis,Semen autem vifibile,eft tanqvam illiusnuclei fpiritualis filiqva. Imago hsc Archealis ex Praede- £efioris Ideaeffiuens, vel eandem eCondo externorum arripi- cns,noneft de mortuum aliqvod fimulacrum \ fed infignitum plena Scientia, ornatum -Poteftatibus necefiariis in fua Defti- natione Rerum agendarum adeoqve efl: Vitte & Senfationis primarium Organum. De mira harum Idearum Efficacia,Po- teftate. & Hiftoria, plura dicemus infra in Materia de Anima, de De Prineipus,Caufis,& ProprietatibusRerurninSpecie. 93 deldeis Rerum. HlcRemtantum perExerrsplum adumbremus, Mulierprsgnans appetitu fuo Cerafum , in fietu ilia Parte im* pingit, qvaManum appetendoadmovit fibi :(id teftantur plu- resHiftorise&Experientiaeqvotidianse de Prxgnantibus, qvod fastus parturiant, diveriis fuis Apprehenfionibus & Imaginatio- nibusconformes,deqvibusalibi infra.) Ccrafurminqvamim* primit fartui, in Carne verum , vivens, pallidum, flavum , ru- bens. juxta Stationes, qvibus Arbores fua Cerafa promovenr, i. e. juxtadiverfa Anni Tempora.Hiftoriam videhujus Rei apud Helmont: Etcitius etiamcarneum Cerafum in Puero v. g. in Hifpaniarubet,qviacalidior Hifpania, qvam in Germania fri- gidiori, Fitergo Cerafum, per Imaginationempra?gnantis: Ita per Libidinis Imaginationem traducitur in Spiritum Seminis vi- talis Imago animaHtium,per Curfurn Generationis fe ipfam ex- plicaturaj prout infrade Anima Vegetativa fpecatim enarra- bimus. Atqvi cumomnis Aclus corporeus in Corpus termi- netur, hincfit , qvod Archeus Faber, ac Generationis Re- clorfeipfum ftatim veftiatcorporaliAmiclu. VideHiftoriam totius Generationis infralococit. In animanratis enim, per ambulat omnes fui Seminis latebras, & receftus, incipitqve Materiamtransformare, juxta Imaginis fua* Entelechiam, feu Perfe&ionem. Hicenim Cor locat, ibiCerebrum dcfignat, & ubiqve infingulis Membris,alium immobilem Habitatorem Archeum Praefidem , particularem 3 ex univerfali fua Mcnar- chia,determinat, juxta Exigentia; Partium ac Deftinationum Fines. Praefes deniqve ille five Archeus particularis, manet Curator&Reclior Finium illorum internus& Membrorum,us- qve in Obitum animantati 5 Alter vero Archeus univerfalis flu- cl:uans,nulli aflignatus Membro,Intuitum fervat& Inpe&io- nem generalem, fuper particulares Membrorum Naucleros, lucidus toius^fed ferians nunqvam, fcmper folliciuis Domus M 2 Piafe- 94 Caput IV» _ Praefe&us. Infuper,ut fublunaria fuperiorumcceleftium infc exprimunt Analogiam qvandam: fic unum qvodqve, qvoeft vitalius,ed perfe&ius Aftra asmulatur , adeo ut aegri fenfibiles Ephemerides in feferre videantur, futurarum Tempeftatum gnari. Hinc facile advertunt externam Coeli Serenitatem, Ventofitatem,TurbuIentias, Lunationes} In Vifceribus verd principalioribus ,'maxime elucent Planetarii Spiritus. Unde dicitur in Microcosmo Homine Cerebrum eflfeLuna, Cor Sol, Stomachus Jupiter^Hepar Mars, Renes&Vefica Venus, Lien Saturnus, Pulmones Mercurius* Prout etiam in univerfali Archeoinfluo , vices&vires Firmamenti apparent, qviafub fe continet tot Membrorum particularium Archeos, velut toc Stellasfixas. Primumautemmobilein VirisnunqvamLocurn habet(ficutreveranecin Ccelo uspiamLocumhabet,ut hodie communi.ter Aftron:)fed in Fasministantumfub uteri Archeo, analogaMeditationeoccurrit, tanqvam in poftremo creato- rumCompIemento(Eva enim poftomnes Creaturas producla eft)Ecinde forte Mulier primis fuis conceptibus turbatior, csteros fuos Orbes, primis illis Motibus fecum ducit, rapit- qve qvoties Uterus , afcendentali Imaginationis Regimine turgidus,Thymofes fuas patitur, proindeqve particulares Vi- fcerum fuorum Archeos, in fuiUteriobfeqviumrapit,Infirmi- tates Virilesaemulando ,fic plerumqve mifere Medicos delu- densficlalmagine. Brutorum Archei propemodum fe habent, inftar Huma- ni, Necinutilem fimpliciumfupelleclilisCognitionem hauri- repoflumus, ex Plantarum vario Difcrimine,& fuisSexubus. QvippenecfineMyfterio,in foIaCorruptione natis Reptilibus & Infedis, nihil aqve Natura varie ludendo intendit ferid, qvam analoga fexuum ut robiqve Difcrimina. Propterea neqve eam in Plantisneglexiffe autumandum eft, Hcet promi- fcuo fexu,unicumSemen & fscundisfima prole,faciant beatum. Pro- Dc PrincipIis,Caufis 3 & ProprietatibusRerum inSpecie. Potisfima autem Effectrix majorum virium dignofcitur fub Veneris fignaturis,elucensSexuumfolicitudo,fubindc&Her- maphroditica Promifcuitas. QvaeenimPlantafuntfsminese, primi mobilis Raptum concilianr. Naturalisergo Seminishumani Aftrologia, fuas DirecTio- r.es Archeales, juxta univerfalemCoeli motum, componit per fe,nonautem deForismcndicat ,aCcelis aut Caufis extrinfe- cis occafionibus, Ergohsc Caufa Phyfica efficiens, interna,non externa effe debet. Namfiomne Vegetabile., ut fupra vidimus, Semen fuum edere poterat,ante Stellarum Creationem (prius enim Terra cum fua Fa:cunditatecreatafuit,qvam Stella:,qvas qvarta Die creatasexGenefi conftat: Terra vero germinavit & produxit fuasPlantas Dietertia) certe Hominem decebat non minore Privilegiogaudere, &ex innato nimirum Semine, Subfiften- tiam, Motum & reliqva fua habere, non autem ex Aftris j Id qvodinfra pluribus oftendemus, de Mixtione Rerum , &In- fiuentiaaftrali,de Archeoetiam infra plurainCap.de Anima, sectio* iil ^ikm^m^^ De Forma omnium Rerum, ultima VcrfecTwne. T Icet fuperius Formam exCaufis & Principiis Rerum natura- JMium cenfuexcluferimus,tanqvam potius compofiti Com- plementum& Effectum,qvam Caufam,qvia tamen Forma dat jPerfeclionem , Virtutes, Proprietates compofitis omnibus, hic pro Conclufionedeeaagemusexprofeffo. % i. AnForma Rerum oriantur ab Aftris? Credtditignorans Gentilitas, & ei inhsxentes adhuc Ari- flotelici plurimi, totam Rerum fublunarium Moderationem & Viciffitudinem pendere, ex Ccelorum incerto, mereqve con- jecrturali 9* Caput IV. ~ je&urali Motu, Aftrorum Situ,Lumine, Afpectu: nonconfidc- rantesex oppofito, DonumDivinumMultiplicationis&Gene- rationiseffufumfuifle, inuniverfum,anteStelIas& Sdera na- ta, utfupra jam oftenfum, adeoqveeatenus,qvafi fruftraneam fore Benedi&ionemDivinamGenerationis & Viciflitudinum inde feqventiunvn Genefi impertitam Elementis,fitotalis Gu- bernatio efleta Motu Ccelorum aut Aftrorum, verumqve ef- fet illudAriftotelicum Axioma,qvod Sol & Homo,generent Ho- minem. Cum tamen protoplaftus Adam , exlimofit factus, &InfpirationeDiviniflatus fitanimatus. Ccelosverd necMo- res, necScientiam,necFortunam, nec efle conferre ulli Rei, infra de Mixtis probabitur, Nunc porro probabimus Coelos ne qvidem Vitam, nec Formam dare pofle Rebus naturalibus. Certumeftenim deFide, qvod DEUS, qvi folo Verbulo Bcneplaciti, univerfum exnihilofecit, fit omnia in omnibus, & hodie qvoqve fit, Cunftorum Via, Origo , Vita & Perfedioj adeoutjicet Caufsfecnndae fint & operentur, tanqvam Cau- fspartiales, MotuumDirediones, & Difpofitionesomnes, ad Generationem neceflarias ; nihilominus tamen proinde, DEUS fuumHonorem nulli tribuat Creatura:, qvin fempcr ipfe, ut Caufa totalisprima maneat, jugis Rerum Parens, Naturje Con- ditor & Reclor perfeverans creando. Credimus ergo nos Chriftiani, &profitemur,qvod ficutin Initio, fine ipfofa&um eft nihil: ita & hodie Formas cujusqve Creatio, fit Res ex nihi- lo,peripfumeundem DEUM fa&a. Unde& nolentibus ipfisad- verfariis,Chriftianis baec Veritas qvotidieexcidit: DEUS mihi hocFrumentum, hocVinum,hasfruges &c. hoc Anno Iargiter dedit,aut abftulit, denegavit. Haec eft Vox Populi, Vox DEI. Qvod dicimus nontantum,proMateria femel inlnitio creata, fedetiam deFormisqvibuslibet.QvodficutFormaeftReiqvod- damqvafi Lumen,&iftiusLuminis Apex:itanemo Formas Re- rumpatret,nififolusPater Luminura, qyi omnia datomnibus, , nec Dc Principiis, Caufis, & Proprieratibus Rerum in Specie» 97 neclonge abeft ab unoqvoqvecreato. Nec credamus Coelos ex nihilocondereRerumFormas naturales,autRerumSemina, animas ve dare,qvas ipfi nullo modo habent. Nam Fidesfimul &ReligionosdocencDEUM efle&hodieRcrum immediatum Principium , ubiqve praefens, opcrans omnium Perfedionem. Ideoqve qvidqvid uspiam eft eflentialiter id totum qvantum eft,poteft, fcit &habet DEO, eiqvefoli, debet.Creatioenim du- cit Habitudinem & refpeftum ad Rem exiftentem , in Perfe- ctione Rei autemPerfectioeftcujusqve InternaeftentialisFor- mas ergo ejus immediataOrigo non aliunde qvam exCreatione efle poteft, atqve ideo immediate ex unico Rerum Creatore DEO incffabili, Itaqvecum omnis Forma fiteflentialiter aliqvod Lumeni PatreLuminum, defcendens, qvi etiam ambo Principia natu- raliaLucem primigeniam,&Aqvam creavit & benedixit ante Stellas qvarta demum Diecreatas^hincFormasRerum natura- lium,neqvaqvampoflunt oriri abAftris, igiturin hoc gravis- fimeerravit Gentilitas, &meahucusqve fundatse Scholae Ari- ftotelicse. §. & An Torm&RerumeducanturdePotentia MaterU? Aliiergo Philofophi hsc advertentes, & fimul videntes, Jgnemdelgne,de Lapide,deLigno fumi,adeoqve in cbje&o cremabiliefle potentialiter Ignem, ftatim inde concluferunt & Axioma infallibile condiderunt, generaliter omncm For= mam educidePotentiaMateri£e,adeoqveSemina omnia conti* nerepotentialem Formam, atqveeatenus fcilicet,qvod adua- lisFormatandem educatur & procreetur ex potentiali Difpo- fitione, qvam vocant Materiae Potentiam, ficqve putarunt omniumSeminum Generationibusidem evenire, qvod in Lu- mine & Igne experti fuerant: Ideoqve mordicus deinde do- N cuerunt 98 Caput IV, _ cueruntqvodomnisForma fubftantialis (nos qvidem eflentia- lem Formam omnibus Rebus concedimus, fubftantialem ta- men FormamnulliRei nifi Hominifoli, propter Animamim- mortalem veram Hominis Formam, concedimus & credimus) fiveomnis Actus, educeretur.fine medio dePotentia: Materiae, i.e.qvodomni Forma a folis crearetur Difpofitionibus Mate- ria2,velmelius,afolis accidentibusMateriaeproducatur. Qvod aeqve Abfurdum eft, ficut alterumprius Argumentum,de Aftris jam refutatum, cum Accidens fubftantialem Formam creare neqvaqvam poflit, imo nec una Subftantia creata aliam Sub» ftantiamcreare poteft,utalibi probabitur. Imofic Accidentia eripuiflent fubftantiis iftam prsrogativam, qvod Accidentia producerent Accidentia & infuper Formas fubftantiales, eflen- tiales Subftantiarum,Forma:autem ipfkfubftantiales,velutotio torpentes feriarentur, ac fuis Vicariis Accidentibus totum jNe- gotii Pondus tradidiflent contra Ariftotelis Axioma : omne agens naturale,natum eft producerefuifimile^autqvod Acci- entia pluspofflntqvamSubftantiae. Falfumitaqve & Atheismialiqvid continere videtur Axio- ma Scholarum jagens, omneqvod difponitadFormam, etiam ipfamFormam dare. Nam fi Subftantia toto Prxdicamento difFert ab Acciden- te, etiam Principia utriusqve neceflario fic debent Priis,Caufis, & Preprietatibusjlerum in Specie. toi Eousqve ergo, cum Archeus dcvenerit, nec ihterim ultrapro- gredi valet, fiftiturqve, tandemFormam deManuPatrisLumi- num, poftqvam plene fuis Muniis cft Funclus. Hax fic dictat Ghriftiana Philofophia Catholica & vcra Theologia. Notandum II. generaliter, Seminum Maffam, utjam mo- nuimus recipere in fe a generante corporalem Anram , VuJ» canum,qvem Archeum nornir.amus. Lignorum Seminaali- qvot five nudei, continentin fe, vel Oleumaut Amygdala,/ > i- reoli, Piftacci,& muhorum Olerum Semina, vel funt Farina- cea,ut Glancjes, Caftanea: & Cercalia, vel La&cam fundunt Mucilaginem fecundam. Iniiabitat enim inhis cmnibusAr* cheusSopitus & Coagulo Semium obdormiens,fua Sorte coti* tentus, qvamdiu Propaginis eft incurius, Atubi femel fuuril SemenTerra concreditur,non poteftnon ejus Humorem im- bibere &Turgidum fieri, fitumdeinde eontrahere &moxFra- cidum Fermentum arripere, qvi Odor&Sapor etfifracidus,ta- mcn in fingulo fit fpecificus Semine , alteratqve ideo fuo Fer- rnento acqvifito proprium Seminis Saporem, &confeqventer inde in fuiTransmutationem difponitur. Namper Fraeedinem nataleiftudHumidum feu Spcrmati- cum ,qvamprimum mediratur fbiRefoIutionem , unde Vapor qvidam veniet , FxhaJatio. Gas nimirum (Gas Terminus Chymicus eft Spiritus non coagulabilis, qvalis cx fermentante Vino,Cerevifia , itemqve ruber iile, qvi Chryfulca operante ne&atur.) hoc inqvamGas, qvod ex Putrentibus Rebus facile afcendic* fic concitatur oriturqve exhis, fub ifta qvaiicunqve Putredine, Caior,qvalis paflim firinLignis fub Terra Frace- fcentibus, qvarqve Fungofam ejus Fuliginem extrudunt, qvia ifta fuligoCaloris & Corporis difibluti Index, minatur Hcte- rogeneorum Separationem, adeoqve k Seminalibus Liqvori- bus,aurailla vitalis, licetprofundius fubir.de Conclufa,mina- tur Eruptionem , prius tamen laxatis habenis vagatur intus. N j Sic 102 Caput IV. Sic fsepe recens, faenum infperata fecit j£dium incendia;, qva? profedtofunt indicia Caloris non remifli, fed in Gradumfur- gentis. Aura itaqve illa moderatum femel Calorem nacla,fen- fimPerfectionem meditaturad eam afpirat, & Subflirutam fibi Corporis Molem provocatad Difpofitiones Formarum, fm- petrativas,a DEoLuminum talium Patre recipiendas. Qvod jam diximus de Vegetatibus, id apertius liq vet in Ovis Pifcium Volatilium & Reptilium,omniumq; apertiflimeeluce- fcit,in qvadrupedum Seminibus. Tandem itaqve Lumen tenue Splendens nitensqve prafatam Archei auram accendit, flt ut inde fiat vitalis, non qvidem qvod ille Splendor (ut in a&uali- terCalidis) fit Anima aut Forma Plantae, /"ifcis, Bruti (effet enim alias cujuscunqve Plants vis eadem Specie Forma.) fed in ipfoSpIendore,eftalia QyidditasSpecifica. OdoreSpecifico prxgnaiis, nec a Splendore longe aliena, qvae ipfum Lumen de- terminat adhocaliqvid effentiale,adeo fane ut licet Splendor ille, vi folius Naturs excitetur (ficut docent Ligna Putrida, Sa- Jita,&Salipfum Splendentia) nunqvamtamen vitalis efficitur, nifiperCreatorem fibi addita Specifica cujusdam LuminisFor- ma Qyidditatis efFeclrice, qva: fola fcilicet Odorem , Splen- dorem omnesqveProprietates Aurac illuminats , in fui Unita- tem fimul trahit. Hxc eftnempe Rei Vita feuForma,cujus fup- plementi defeclu Faetus in Molam,Monftrum,velPutredinem degenerat. Etlicet adfit Aura vitalis & Splendorejus, accre- fcatqve,qvia tamendeficit Lumen formale vitale , trahens fub Unitatem, Proprietatem & Diverfitates fub alternas,fa?tus,cor- rumpiturneceffarid&mox putrefcit. Igitur folus Pater Luminum,Formarum Lumina, & Lumi- numFormasimmediatecondit,qviVitam &omnia dat omni- bus, nec longe abeft ab unoqvoqve noftrum, ipfo DEO Tefte & Sacra Scriptura. Harcin viventibusutjam vidimus, feuin omnibus viven- tium Dc Principiis,Caufis,& Proprietatibus,Rerum in Specie, 103 tium Gradibus Vegetativis & Senfij;ivis videntuir certa& Evi- dentia , in Mineralibus (qva tamen alibi etiam a nobis often- dunteffe qvodammodo Viventia ,ut patet in Virtute Magne- tis, Succini &c. vide infra de Anima) in his^inqvam, licet riifh- cilius fupra di&a appareant, habent tamen in fua Monarchia intusfui conftitutiva Radicalia& Seminalia Initia, ut Vegetabi- lia. Undelicetfuperiora,& Philofophia hxc Chriftiana, qvaj in naturalibus & Plantisintellectu funtFaciliora, inLapidibus vero Mineralibus, Metallisadeoqvein Fruclibus Aqvsenon Vi- talibusfunt pauloDifhcilioralntelleclu , tamen etiam iri iliis fatdemonftraripoteft. Nonenim etfihaecFamilianonpropa- get fe vi Seminis, nec extra fe edat pofteros, proinde deficit Ensin ea,qvodillamadDeftinatos Maturiratis fines producar. Nam cum nihilfe ipfum difponat uspiam aut moveat nifi Se- men, neceffe eft qvidqvid generatur, id habere intus Difpofi- torem,qviin Aura Molli, Aqvofa, Salfa, Lutofa &c. fedeat: nonqvidem qvod hic fiuat aut obexret per iftam Maffam mi- neralem,proinde ac in Brutis, aut qvod proinde in perpetuo Succo habitet, fed Aura illa eft per totum incorporata, nec va- riansab indole Fruclusprodudi. Imo in Mineralium claffe, jfteDifpofitoreftferevitalis ac fenfitivus. Nam Chymiciper- fe&i, univoce tradunt, fiSemen LapidisPhilofophici feu Chry- fpopod,femelinovo illorum fotum, poftea infridetur tantil- lum, deincepsdefperatum fore Conceptum & Progreffum ad Lapidem illum Fhilofophicum. Et hoc cum Ovis Avium fit confimile,etiam proinde hic fine Vita fenfitiva fubfiftere ne- qvit. Dehac Vita Mineralium,Auri , Argenti, Gemmarum, Metallorum, Magnetis &c. mira vide apudChymicos & apud nospaucade Animainfra. Concludimushunc S. admirantes profeclo , qvod Scholaj Ariftotelicaz agnofcant , Materiatn omnemfecundum,fiuere, ex qvadam univerfali Materia pri- *na,non tamenadmittantj feu agnofcant ; praecipueChriftiano Catho- 104 Caput IV. CuhoHci) omnem Vitam/eu omnesEormas, plerasqve vita» les, uc jam dccuimus, immediate derivare a Vita primitiva, & Actu vitali omnium primo DEO, nimirum omnem Rerum PerfecTionem derivare ex univcrfali ftiper effentialiqve Per-= feclionisEffentia! etfi artifici Homini etiam perfecliflime de- negamus onmes una Voce, hanc Poteftatem, id efficiendi Qmni fua Arte,i. e. Vitam infiuendi ulli effcchii, five artificiali fiye naturaliscur hanc Prscrogativam in Hominis injuriam at- tribuamus aliisCreaturis, Hominelonge Inferioribusirno Ho«? miniaDEoSubftratis& Subordinatis, i. e. Soli, Afiris,Acciden- tibusRerum^PotentisMaterix prima; Ficlitiae? etfi Materia ipfa, utyolunt Ariftotelici, defumitfuum effe fubftanrialea Forma &fineForma naturaliter ftare non poteft, qvomodo Materia, omnifuaPotentia dabit effe &productionetnFormae£ qvishas Abfurditatcs non rideat? fed de Natura Formarum & earurn Qrtuhaec fufficiant. Videamusnunc an hae Forma naturales Rerum,a DEO conditae, fint Subftantiaefeu Formae fubftantia? les ut volunt pervim Ariftotelici? an vero fint tantum Effens- tiarum Accidentia? an vero Neutrum qvid ? Gentiles&eorum Erroribus inhaerentes Schola*, ia cota hac de Forma Rerurn, Materia,ficfentiunt. QviavideruntLumenfolareperfefacere Ignem transvitrum, hinc I. Regulam generalem fecerunr,Lu- menfolis effe Accidens, Ignem vero produclum, effe Subftan» tiamfeu Formamfubftantialem. Ideoqvead Lumen natura- le Solis, caecutientes confugerunt primum, tanqvam ad Sub? ftantiselgnis (feuFormsfubitantialisIgnis) Creatorem. Undc intelligere nonpocuerunt ,SolisLumen,qvincrederent,qvod ficutLumen Solis, videbatur fubfiantialis Formae-Ignis Crea- tor jficidem fimuletiamfitomnium Formarumaliarumeffen- tialium Conditor. Hocenim Ariftocelicorumfoienne,&an- tiqvprum qvodnado al^qvo Exemplo, (apparente erroneo, 3utputacivo)ftatimad G eneralitatem Conclufionum,fuerinc prolapfi, DePrincipiis J Caufis,& ProprieratibusRerum inSpecie* 10$ prolapfi,neindagando perSpeciesfatigarentur, &aliqvid re- periretur,qvod illos(id eft,Scholas Ariftotelicas communes) ex PofleflioneputatasScientiaeaut Notitiaecogeretrecedere. Sed &in hisDecretisinconftantes, cum viderent Ignem faspegene- rari immediate a Calore,Putredine,Friftione Chalybis, Lapi- dis, Ferri &c. receflerunt pluresa prioriOpinione,Ccelorum- qve refpe&u acCooperatione, & II.crediderunr,Ignemetiam aliunde&ab alioLumine,qvam Solis, defumi pofle. Tandem III. cum cernerentlgnem de Ignefumi in Obje- fit Subftantia? an Accidens ? An Creatura neutra ? DeIgneelementari,qvod nec 5ubftantia fir, nec Accidens, certumeft apud nos, qvia non datur in Rerum Natura ullum, IgnisElementum,utalibi probamus, &fi daretur, nulli eflet O ufui. io6 Caput IV. ufui. Igitur tota Qvasftio eft de Igne noftro artificiali, culi- nario &c. Condufio noftraefhnec Ignis, nec Lumina, confeqventer nec Forms Rerum naturales, funt Subftantiae, nec funt Acci- dentia, fed funtCreaturce peculiares, & ab ambobus feparatae, feu neutraf, qvasfibi pares nusqvam habent. Roborabimus hanc Conciufionem paucis qvibusdam Argumentis:alia vide- relicetfufe deducla apud Helmont. Argumentum I. Ignis,Lux, feuLumen,Formae Rerum, Vita , Locus, funt actualiter aiiqvid & Entia realia;item agunt , habentOrgana& Proprietates &c. fed tion funt tamen Subftantiae ,nec Acciden- tia. Ergo Entianeutra. Majoreftcerta.Minorprobatur,&fimul declaratur. Vit.rum,qvodomnesLuminisfolarisRadios con- ceptos transmittit&inPunclum Coni in Aere colligit, docet nos, qvod hocunitum RadiorumLumen, fit verus & aftualis Jgnis,nihil tamen a feipfoLuminediverfus,qvam fola Congrc- gatione. Atqvi Lumen non eft Subftantia, ut omnes fatentur: crgo neqve iftc Ignis eft Subftantia, Imo etiam Ignis ille in Ae- re,non eftdiverfus ab eo qvi in Flamma accenfa eft perRadio- rum Congregationem,v. g. inLigno,Plano,Manu, Capillo &c. Nam qvod in Flamma habeat combufiibile, in Aere vero non, ideft Igni per Accidens: prout ipfi eftnutriri,& non nutriri, Major i.e.qvod illefit verus Ignis, ficprobatur :qviaomniaagic permodumlgnis cuiinarii, calefaciendo,ficcando, accenden- do,cremando, liqvando, habetqvc ea Media & />roprietates, qvas habet veruslgnis: nullum vero agens agit per aliena me- dia& Proprietates (qvas aliasveruslgnisculinarius habet) ex- trafe. Atqvi Lumen connexum > feu congregatum per Vi- £rum,eft agensper Proprictates & media alia extrafe.(Nam Lu- niinis proprium eft tantum illuminare,)Ergo fi Ignis non eft Ac- cidens De PrincJpiij,Caufis,& Proprietatibus,Rerum in Specie. 107 cidens,utfatentur Scholae,necLumeneft Accidens,qvia eft ve- rus Ignis, ut jam probavimus. Nec refert, etfi colle&um Lu- men inCono, vivatabsqvealimonia: qviafatiseft,qvodLumen Solis,autFlamma> iftudLumen inCono fuftentet, absqve alio corporali Cibo,adeoqvein Conovivat&,fubfiftat, eodem So- lisaut FlamrrwePrivilegio. Namali vel non ali, eft accidenta- rium,&ad effe, ipfo pofterius: adeoqve Qvaeftio Nutrimen- ti Ignis & Luminis, hic eft impertinens in Qvasftione noftra, an fit?Ergo in Pundo Coni eft veruslgniscum omnibus fuis Proprietatibus,parum autem fupra, vel infraConum, vereefl: faltemLumen,nec ampliuscomburens Ignis, Igitur cum ea- dem Res non poflit efleinuno Loco Subftantia ,in alteroverd Loco Accidens&jam fit repertus Ignis, qvi nihil aliudeft,qvatn merum Lumen connexum: Hincclar&feqvitur,qvod jam fitre- perta Creatura,qv£enon eftSubftantia,nec Accidens j cumunius &ejusdem Rei Eflentise, neqveanc efle diverfa? toto Praedica- mento. Nam ut vidimus, hoc Lumen, feu Ignis,idem in Cono eftIgnis,nontamen Subftantia, fupra vel infra Conum eft Lu- men , non tamen Accidens. Ergo datur merus aelualis Ignis, qvi nihil aliud eft,qvam merum Lumen acluale,connexum. Un- deinferimus,qvod omnisprorfus Ignis eflentialiter nihil aliud fit, nifi Lumen. Dices: Hsec qvidem infolari Lumine igneo, feu luminofo IgneLocumhaberepoffunt, qvi alio Nutrimento non indiget. Atculinarius Ignisomnino indiget Aliinento: ergo cum ipfo diverfaeftRatio. S?d refpondemus negandoMinorem,&afle- rimus,nec Culinarium ulio modo nutnri Alimento, qvod fic oftendimus. Qvia Nutmio in fe & proptcr fe, convertit co- meftibile, utillud propter fui Subfiftentiam , vel Augmentum convertat,qvod aflumit. Id tamen Igni non accidit, qvi tan- tum agitobneceflarios Fines lbae Deftinationis, qvalcs funt: feparare hecerogenea feparabilia, commutare perFlammam, O 1 qvaeqve io8 Caput IV. — •—»-»—■■■■» i 11 - i i _^ qvseqvealioqvin fi non accendantur, tantum feparat. Sin au- tem Ignis Aere opushaberevidetur,id indeeft,nc fuffbcetura fuisFuliginibus,qvxficin Aerereccptsdifperguntur. Unde Aer neqvaqvam eft lgnis Alimentum,fedtantumei infervit, ut ex- plodat in Aerem fuas fuligines,qvas inflammando combuftibile paravit. Nusqvam autem invenitur Ignis,qviunqvam aliqvid de Corpore cremabili appropriaverit fibi, eoqve litalitusvel auclus, qvod tamen hactenus creditum eft nimis abfurde. Itaqve exFrudtibus&Operibus cognofcetis eos, ait Domi- nus.i.e. Operalgnis probant verum Ignem. Sunt autem illa, Calor , Exficcatio , Vaporum Excitatio ac Exhalationum, Combufiio,Liqvatio, Accenfio,feu alterius Ignis de feProdu- cT:io,Generatio fui fimilis cum Illuminatione. Flamma qvi- demlgnis eft Fumus accenfus &illuminatus Exhalationispin- gvis ex re cremabili, efto: fed qvatenus Flamma eft talis, & ve- rus Ignis, non eft alia Materiaaccenfa & nondumaccenfa; nec afe ipfadiffert, nifi qvodunitum incentro Lumen, pingvi Ex- halationi fupervenerit:qvodidem eft,atqveefleinflammatum. Vide apud Helmont. Exempla pra&ica, cum duabus Candelis &c. IgiturNatura &Definitio Ignis, viderurefle hascj eft Mors artificialis pofitiva,nonautem privativa,plusqvam Accidens,& minusqvam Subftantia. Sed de Natura Ignispaulopoftplura. Redeundo ergo ad Argumenti Subftantiam, certum eft, qvod nemo unqvam Lumen inter Subftantias pofuerit. Ergo neqve connexumLumen,i.e.Ignem. Si qvidem connecli,vel non connecli eft accidentariumj nec generari poteftab Ente accidentario Ens fubftantiale. Nec Lumen fimplex qvisqvam dicetefle Accidens, connexum vero eflc Subftantiam, cum Connexio faltem Gradum dicat, qvod a Subftantiis eft alie- num ,qvac non fufcipiunt Gradum Extenfionis aut Intenfionis, maximeqvod RadiiinConoLuminisconnexi, ulterius in de- ceflumprovediijadfui Simplicitatem ac Difpofitionem ftatim rcdqnt. De Principiis,Cau{n, & Pfoprictatibus.Rerum inSpecie» 109 redeant. ImoRadii illi funt qvideni connexi in Cono, non ta- rnenpenitLisuniuntur,necfepenetrantmutuo, fedlingula fer- vantimpermixtum fuumeffe. Videapud Helmont. §. cit. 36.Probasmechanicas oculares hujus affertae Veritatis Teftes. Ergo iftud Lumen folare in fe mere igneum eft,in fola vero fui Connexione differt ab Igne vel Gradu completo illius Creatura neutrae. Ergo Ignis & Lumen non eft Subftantia,nec Accidens, fed Ens neutrum, con- feqventer idem funt FormaeRerum, urpote Lumina a DEO creata. Argumentum II. Ignisautcft Compolitum fubftantiale, ficut cartera omnia ereata Corpora, autnon eft, Sinon eft,facile habemusinten- tum, qvod fit Creatura fingularis, neutra. Si eft Compofitum naturale fubftantiale: Ergo debet conftare ex Materia & Forma, qvarum utrumqve volunt Ariftotelici cffe Subftantiam j fed falfum eft Ignem conftare ex Materia & Forma: Ergo Ignis non eftCompofitum fubftantialc, ficutalia corporea omnia. Minor probatur ex Ferro & Carbone ignicis. Sic indubium eft,qvin Carbo &Ferrum ab Igne tocalirer undeqvaqve penc- trentur,& tamenutrumqve, tumCarbo,tum Ferrum interim manent Carbo& Ferrum,ut prr.us,feu in priori effe , inpriori Compofito effentiali,conftante pariter ex fua Materia & Forma. Ergo fic daretur Penetratio Corporis Dimenfionum Ferri & Carbonis,qvod naturaliter fieri non poceft, darentur Corpora duoin eodem loco naturaliterfe invicem penetrantia, dare- tur inunoeodemqveCompofito Materia duplex& duplex For- ma,qv3eomnia communicer abfolute negantur, Ergoadfal- vanda hasc Abfurda potius dicendum eft,Ignem in Ferro & Car- bone,deniqve univerfaliterubiqve,carere Maceria & Forma, confeqventereffe Creaturam peculiarem, neutram, i.e.nec Subftantiam, nec Accidens, O 3 Decla» i ito _ Caput IV, 11 ' " B " mm^*m . , | , m . ■.--.--- 1 ™. 111 «■••«^«■«a» ■ m m Declaratur magis:Si certum eft,qvodCarbofitlongeporo- fior Ferro,minusqve folidi habeat,& tamen Ferrum ignitum plus urat,qvarn Carbo: Ergo neceflario Ferrum plus continet deIgne in Materia & Forma,qvam Carbo. Sed confeqvens hoc eftfalfum. Ergo Ignis non eft Compofitum fubftantiale ordi- narium conftans exMateria&Forma Ignis: qvia alias,llaliqva Forma effet Igni propria, penetraret Dimenfiones Corporis fer- ri, qvod naturaliter fieri non poteft ; & fic Ferrum ignitum& Carboignitus continerent duo compofita fubftantialia in fe 9 feuduas Materias, duasqve Formas, nempc Ferri&Ignis,fein- vicem penetrantes , ineodem Compofico naturali , qvodefi: Abfurdum. Ergolgnis exfua Natura non eft Subftantia, nec etiam Accidens,qvia cft Ensin fe fubfiftens, Ergoeft Creatura neutra,feu Ens neutrum. Nam in Ferro & Carbone non poflunt duae Materiae vel Corpora,utneqve horumFormac elTentiales,totalesac ultima- tas, ineodem Loco & Subje&o fefe fimulcompati. Et tamen verumeft,qvod verus Ignisfit inFerro &Carbone. Nam Fer- rum&Carboignitus, omnesillos effectus praeftant, qvos alias Ignis qvicunqve. Igitur neceflariofatendum eft,IgnemFer- ro&Carboni inexiftentem, non efleSubftantiam, ex Materia &Formacompofitam,fed efieEns neutrum. Qvacrunt hic Adverfarii varia ErTugia, fed omnia inania. Necdici poteft,Formam Ignisabefle aFerro & Carbone,ejus ve- rd Accidentia & Proprietates ibi tantum inhaerere; hocenim multo abfurdiuseflet, qvod Accidentra & formales Proprieta- teslgnis debeant deferuifle fuam propriam Formam Ignis, & migrafle in Subftantianr Ferri ,a fe prorfus alienam. Unde efl certum,qvod Ignisin Ferro ignito, fit verus Ignis, non Sub- ftantia,nec Accidens, fed Creatura neutra, habens in fe Pro- prietates diverfas ,permodum Entium fubftantialium. Nec dici poteft, Materiam Ignis efle Fumum , Flammam verd pingveni Dc Principiis, Caufis, & Proprietatibus Rerum in Spccie. n i pingvem efte Formam,vel e converfo. Nam plurima fecum im- portat hzecEvafio abfurda, qvx vide apud Helmont: fed Ignis eft tantumForma afliftens Ferro, Ligno combuftibili, nonau- temFormainformans, fubftantialis,eflentialis,Ferri,Ligni. Conflrmatur hoc Argumentum variis Thefibus certis. U Omnis Forma fubftantialis eft ad efle Rei,cui per fe ineftj fedlgnisdeftruitefleRei cremabilis, cui ineft, etiam Fumum pingvem vel Carbonem, qvoinflammatconvertitqve. Ergo non eft Formafubftantialis. 2. Omnis Forma eflentialis, fubftantialis, ita unitur fuae Materiae,ut femelinde feparata,per Extin&ionem feuAblatio- nem,nonredeatampliusadeundemhabitum,feu A&umforma* lem. Atqvihocnon contingit in Igne:Namlicet centies extin- gvaturin Ligno,Candela,Ferro, femper poteft ibidem produ- ci. Ergo. 3, Omnisfuperveniens nova Formaefl: impatiens alterius Formas totalis eflentialis. Atqvi Metallum vel aliud Corpus fixum,ignitum, ablata Ignis candefcentisPr;efentia,reditfem- per in priftinum Statum &Naturam. Ergo Ignis non eft fubftan- tialisForma. 4, Omnis FormaSubftantias habet Materiam fuam fpeci- ficam,inqva eft: Ignisvero habet Lignum,Ferrum, Ceram& Carnem,&£ot fubje&a, qvot funt Species ignifkabiles. Ergo eft diverfa Creatura. 5, Omnis Forma fubftantialis tandcm emergit in Mate- ria,per praevium Semen difpofita; fed Ignis caret Semine, imo fiqvod invenit,abfumit. 6. FormaeSubftantiarum non habent Gradum, ut faten- tur omnes Ariftotelici:Ignis autemper folles admittitGradus, utexperiunturomnesChymici,Fabri,Coqvi. Ergo. 7. Ignisin Corpore cremabili ita unitur Materis inflam- mabili^ut illi fit inftarForrnaseilentialis j& tamen revera eft il- lius Deftrudon g.Mate- n* ____Caput IV. g. Materia inflammata per Ignem ,convertitur in Gas fu- !'g n )fum,qvodnondumeftAqvajqvialicetIgnis confumpfe- ritviresRei feminales: permanent tamen primae fermentales aliqvot notaeconcreci,qvibus tandem in Aere confumptis & cnecatis,redit iftudGasin Elementum Aqva». EcceNaturam Ignis heteroclitam, &plan£ diverfam abaliis creatis Entibus, & NaturisCorporeis j de qvo infra inFine hujus Sedionis plura. Exqvibusomnibusconcludimus, qvodlgnis non fitSubftantia, necFormaeflentialisSubftantiarum,fed Rerum pofitiva Mors &Deftruftor, Creatura fingularis , nulli alteri fecunda,aDEO inHominum ufus deftinata, & fubternutumHominis data» Argumentum III* Fortiusficprobatur ex SS. Scriptura. Qvia perFidem cre» dimusexGenefi,primo Die fuiffe Lumen,feu Lucem creatam, necaliud fecus; & tamen Creationon eft Accidentium, qvae non funtproprio Nomine Creatura;, fed Creaturarum attribu- ta. SimilitercredimusinPrincipioDEUMcreafFe Elementaj Lumen verd(velLux)non eftcum illiscreatum,fed primode- inde Die. Ergo Lumen feuLux nondebet haberi pro Elemento. Si ergoCreatio Luminis non fuit AccidentisCreatio, neq; Ele- menti neqve Corporis, ficut reliqva Corpora naturalia, multd minus fuit Corporis concreti ex Materia & Forma. Ergo Lumen. aDEoOpificenon fuit dire&um,utfitSubftantia velAccidens. Lumen enim, feu Luxprimigenia, vitale Principium (nonau- tem erat Materia) primo die creatur, ut Initium motivum: (prout fupra diximus) cum illa tamen Proprietate,ut qvoties per fui Connexionem,feu Radiorum Connexionem , in Gra- dum fufficientem exurgeret, Ignisurens fieret. Itaqve ficdi- cerepofTumus,Ignem (imulcreatum effe cumLumine, infenfu jamadduclo. Adeoqveeft prorfusCreatura neutra, fingula- ris,extra ordinaria,diverfaab aliisEntibus naturalibus. Argu- De Principiis,CaufIs, & Proprieratibus Rerum in Specie. 11} Argumentum IV. Deniqveneclgnis poteft dici Accidens aliqvod efTe,qvod alia Accidentia Specie diverfa,ut Calorem,Exficcationem, Cre- mationeminfehabeat: idenimrepugnatin omnibusaliisAcci- dentibus. Neqve Ignisdici poteftAccidensefle Accidentis,cum AccidensaForma fubftantiali immediate fluatordinarie; non autemabunius Accidentis Formafluunt plura& diverfa Acci- dentia, utprioris Entis attributa: hocenim pariter repugnat. Neqvit enim unum Accidens efle Subjectum Inhaefionis aliisjdi- verfis Accidentibus. Unde concludimus iterum , Lumen, Ignem,Formas, nonefle Accidentia,non efleSubftantias, fed Creaturas neutras. Caeterum Ignis confiftens in remiflo Gra- du Luminis,eft plerumqve Vitae comes, unitoautem Lumine comburit vitalia. Sit igitur Pater Luminum, Creator Lumi- nis, exaltatus in Secula. §♦ f. ■ De Formarnm DiftinBione. Sicut autem in Rerum Syftemate qvatuor tantum dantur Gradus, Inanimatorum fcilicet, Vegetativorum, Senfitivo- rum,&Spiritualium intellectualium : ira & qvadruplex eft ea- rum Forma. i. Inanimatorum eft eflentialis tribuens efle Rei. z. Vitalis,feu vitale Initium, vigore Alimenti & Incrc- menti intus interni fubfiftens. 3. Forma fubftantialis>qvafi permodum abftradtae cujusdem fpiritualis Subftantiae fe ge- rens,i.e. Animafenfitiva, nonqvidem abfoIutoNomineSub- ftantia dicitur, fed fubftantialis tantum,qvafi per modum ab- flractae fpiritualisSubftantiae fe gerens,Formavivensnon tan- tum perSimilitudinem, utVegetativa& aliae, fed vere moti- va,fenfitiva ,videibi plura. 4. Intellectualis, qvaeunicaeft in- ter omnes Subftantia formalis, nunqvam interitura, infini- tae Durationis. Reliqvae tres Formae enumeratae, feu Lumina formalia,ficut &Ignis aliaqveLumina,necfuntSubftantiar,nec P Acciden- Yt4- Caput IV, Accidentia, fed Creaturasneutrae, debiles tamen,annihilabiles, ut jam cftprobatum. Qyod autem Angelus, &MenshumanafintSubftantiaefor- males, acvere fpirituales, arguit illorum abftraclus exiftendi modus,qvi aliis Formis omnibus denegatus eft, qvae permo- dum omnis Luminis fubfiftunt & intereunt. Unde colligi- nius in Thefim novam, pro Scholis; Nuliam Subjlantiam ejfe mnihilabilem vi Naturs., aut Artis. Abfurdum enim maxi- me videtur,qvod Materia prima Ariftotelica in fe imperfe&a, fterilis & impura, juxtaScholas debeat efle sterna deinceps a primaMundiCreatione,(ita enim docent)Formavero Rerum per Mortem annihilabiles, ut per fe patet ,debeant efle Sub- ftantiae verae, Subftantiae inqvam, Materia multo vivaciores, imo Materiae fuum efle tribuentesj nihilominus tamen efle debeant tantum mbmentaneae. Nam fi Forma Rei fic fit maxi- me& principalifTime Subftantia magis qvam Materia , adeo- qve A&us, per qvem Materia fit hoc aliqvid fubfiftensj eqvi- dem Forma deberet principaliflime fubfiftere velfubftare, aut neceflario falfum efle debet Ariftotelicum. Per qvod unum qvod% efltale, illudipjum ejlmagistale. Sed hoc confeqVens, fi- niul cum Axiomate, falfum eft. Id eft,belluarum Animx , & bmnes Formae funt caducae, annihilabiles, qvotidie pereun- tes,perqvas tamen Materia fubfiftit. Ergo Formae non funt Subftantiae, fed neutrum qvid, utjam explicatum» Confirmatur: Creata univerfa funt ex nihilo facla, unde iftius Principii indolem fervant,ideoqve imprimis Forma: & efleRerum, redeunt fponte in priftinum nihil. Hominerm. vero DEUSnon immediate exnihilo, fed ex limoTerraecrea- >it, ejusqve Creatio fuit longe alia,qvam reliqvorum. Deus enim Limum de Terra fumpfit, non qvidem pondere adae- qvatum Homini, inftar Statuarii, qvia etiam ex unica cofta integrum Corpus muliebre plasmavit, utinutroqve manife- ftaret De Princip!is,Cauu*s, & Proprietatibus Rerum in Specie. 11 £ ftaret Myfterium hujus AnomalatCreationis, non eflfe per mo- dum aliorum creatorum: fed fubftantiale,qvoad Formam. Indc manifeftant Animam Hominis , non tantum e(Te exlegem, nnicamqve inter cxteras Formas Subftantiam: fed etiam, qvod exlmparitate limi vel coftac ad integram Perfonam, cernerc- musAniraam noftram,effeSubftantiamformalem , nonqvan- tam, fedfpiritualem,&qvceper modum vere fubftantis Entis, qvandoqve abftracta, aeternum deinceps, exDono Creationis, permaneret. Qyod nulli reliqvarum Formarum obtigit, qvae univerfae, perad^ fua Periodo,extingvuntur, ut qvotidic expcrimurin Brutis, Plantis, Inanimatis* Ergo fola Anima Humana,& Angelus funtSubftantia: formales, & verae Forma: fubftantiales. Eft itaqve omnis Forma creata a Patre Lumi- num in propriam Speciem, eftqve Lumen qvoddam fui Cor- poris. Praeter fupra didam Formarum Divifionem , adhuc Formae interfe funtdiftincliae, non tantumLuminisGradujfed tota Specie. Ideoqve tot funt Luminum Species in Natura, qvotRerum. Qyalisautem fit Differentia inter Splendorem Seminum fupra infinuatum, §. j. & inter Formas, vide apud Helmont t /. cit. 73. Num.74. & ^ §. 6. DeUijferentia Luminum. NonomniaLumina funt calidaexNatura, feddanturet- iamLuminafrigidaexNatura, confeqventer &Formae. Qyae hucusqve funt di&a, fpe&antad Luminiscalidi & folaris Na- turam. Nam Lumen lunare eft totum alterius Naturae (& haud dubie plurium Aftrorum) nimirum frigidum , ficut probari poteftper Vitri Transmiffionem, Imoipfe Splendor calidus Solis,reflexusinLunaeSpeculo,acT:u friget. Unde & Animar, feu Formae fenfitivae Pifcium, tanqvam Lumina Lunaria ex Natura funt frigidae, Calore deftitutae. de fuc Materia vide plura apud Helmont. /. cit. 73. num. 74. P 1 Huic 31(5 _ Caput IV. Huic Lumini lunari adfcribendum etiarn videtur, qvod Ve- fpertilio,Glis,Mus, Bubo, &alia noctivaga Animalia fub den- fiflimis Tenebris, eminus fua objeda diftingvant, & celerri- mosObjedtorumMotus notent,qvos noftri Oculivix fubMe- ridie obfervent. Etinterim tamen nitore Oculifui, medium non illuminant, utperillud eminus cernantperfecti. Unde videturunice id fieri VirtuteLuminis lunaris, fiveLunafplen- deat,ut in Plenilunio, five non fplendeat, ut in Novilunio. Qvod autem nitor horum Animalium non illuminet me- dium j vide ibi Loco cit. Probationes Praclicas. HincetiamNoctambuli Homines, claufis palpebris,clare vident, fubdenfiflimis Tenebris,qvo eunt,aut afcendunt,ad- eoqve fcandunt fecuriad praecipitia , Loca periculofa alia, absqve vertigine,eoqvodhoclunariLuminemirabilifruantur, qvod tamen feqventi Die Ignorantes non recordantur. Exem- pla fimilium Experientiarumfunt qvotidiana. Qyantum Terrae Fru&us, Aqvae,Morbi, moveantur & re- gantur Lumine lunari non cft hic narrandi Locus; vide faspius citatum §. 55, & feqv. ubi plura traclantur curiofa, & Probae Mechanica;. Sicut ergo duo tantum dantur Luminum genera: ita & duos tantum LuminumFontes, feuRegentes Mundi generales (in fuo fcilicet genere.) Creator condidit, Solare nimirum,ut prafitDiei, &Rebusex Calore fubfiftentibusj Lunare alterurrij ut prsfitNo&i&Rebus fibi fubordinatis, Pifcibus,Mari,Aqvis. Solis iterum Offkium eft ,ut prsefit Reclor Aeri,& omnibus, qvaj in Aere vivunt : Lunas verd Aqvis Matricibus. Llnde etiam Animalia Solis calido Lumine fota, continuo Aeris fucTiu opus habent: ut e contra Pifces indefinenter Aqvas fuas Lu- nares trahere cogantur, ad fui Suftentationem, Luminisqve fui,feu Vitas Refocillationcm. De hoc lunari Lumine,qvod reverafit frigidum,vide Demonftrationes Matheniaticas,Lo- co cit, h*ec attigifle hicpaucis fufficiat. §7.C Mens Huma« na,efi Subffentia 3etcrnaa.Q;eatione« CAPUT CapntV* DeElementiS inSpecie, irp " CAPUT V, DE ELEMENTIS IN SPECIE, COmmuniter atlignantur qvatuor Elementa, nimirurrL» Ignis, Aqva,Aer &Terraj fednulla affignatur Ratio effi- cax id convincens,nifi fola Ariftotelis Authoritas. Qyx cum non (it a:terna Veritas, imo, ut fupra vidimus, in pleris- qve erronea, ideo fingula hac in fpecie hie examinabimus^ anrevera fic fehabeant? "X/ . S£cTlo t)elgne Ekmentark COnclufio. Non datur Jgnis Elementarii. Ita praeter Hel" montium,docetMorandusTheat. in Curiof. Phyf.lib^. dc GenefiTr.i. deElem. ubi plures citantur ejusdem Sententiie D. D. probat itaqve Morandus variis Rationibus. i, Elementum Ignisnon habetinUniverfo fuam propriam Spha:ram: Ergonon datur. Prob» Antecedens, qvia cumJgnis Natura fit Ieviflimus,aliumLocum & Sphseram habere non pof- fet,qvamfupra Aerem;fed ibinonadeft, (ficut ipfemet Ari» ftoteles pluribus Locis ibi citatis docet, fibi ipfemet contrarius) qvod etiam Arefius ibi cit. efficaciiTimis Rationibus probar. Idem docet Tafionus ibi cit. ltem Scheinerus, Borrus Kir- cherus, Cabeus ; Arriaga,Suarez, Lufitanus, Schottus, omnes celeberrimi & alii multi>citati a Schotto in ScholiisItineris ex- tatici Kircheriani, Itin.I. Dial.I.Cap. i.Schcl. g. ubi ait:No- ftro tamen Seculo labefaclata fuit Qpinio illa, (de Igne fub concavo Luns hofpitante) ut exulare cogatur aLyca:o. Etpaulo poftait: & dico,inter Aerem Vaporibus pervium, & Lunropriet3tcs,qvashabetnofterIgnisCulin3rius,(ficut be- ne docet Schottus fupra) velcerte Ignis nofter Culinarius non eflet De Elementls Jn Specie. r 21 Culinarius non eflet verus Ignis, nec hujus Proprietates ef- fent eflentialiter communes Igni Elementario. Cceleftis enimlgnis Elcmentarius deberet adlu confumere,& haberc Alimentum, non qvidem exterius tantum circa fe, fed &in- tra fe penitus permixtum. Nam una Pars Ignis aeqve nutri- ri deberet ac altera. Imd,nifi hoc contingeret, Ignis,A€ri$ Alimento tanqvam vicinus, dudum jam voraflet & confum- pfiflet iftud fui Alimentum, &interea Ignis ille Coelo propin- qvior ,fine Alimento ejusmodi, diu jam periiflet, Imo ridi- culum eft,utalibi oftendimus, Aerem efle Alimentum Ignis, cumlgnis tantum Aere indigeat,ut in illum exhalct fuas Fu- ligines, qvae aliasIgnemfuffbcarent. Et dato etiam,noncon- ceflb, Aerem efle Ignis Alimentum , jam dudum defuiflet Aer omnis, nec Ignis poflet Excrementum facere ,nec aliqvid purius, fimplicius, prius aut fubtilius. Imd,fi ex Aere Ignem faccret, nec eflet deinccps Elementum Igni vicinum,qvodex Igncdemum producat aliud: neceflario jam dudum non ef- fet ampliusAer, fed qvidqvidefletnunc AereaeFormafjtantum Ignis eflet: vel fi Ignis Elementaris non deberet nutriri, IiceC habeat Qyalitates maxime voraces, deberent faltem Scholae oftendifle , cur Ignis minus alatur, autvicinum fibiHofpitemj in feconvertat,qvam reliqva Elementa idagere fupponunt* Item,curlgnis Culinae, hanc Alimonia! pro fui Suftentatione vel Intercidentias Neceflitatem habeai adjunclam, cum verus fitlgnisj ifta vero Neceflitate orbetor ipfum primarium Ele- mentumlgnis? Non enimconfiderarunt,qvod Ignis verus ftet in manu ^rtificis, &in ejuslubitu, atqve ad fuosUfusducatur, remittatur,& intcndatur. Sufcitat enim Artifex pro fuo nutu Ignem eRebus,inqvibuseft virtualiter, ncqve etiam cxomni- bus, inqvibuseft promifcue: Alks eflet Homo Creator Ignis, qviejuseft tantum Excitator, Sed de hoc Argumento jam fae- Q_ pius iti Caput Vi pius egimus fupra,&agetureciam inrra, Piura hic videapud Helmont. §. 23. 2. Probat Morandus Conclufionem: Qyia Ignis non efl: Corpusfimplex: Ergo non eft Alimentum, /Vtf^Wconfeqvens: NamomniaElementafunt Corporafimplicia,alioqvin non ef- fentprima Elementa, Prob.Antccedens : Qyia Ignis nonpoteft cffe,nifi in Materia informata alia Forma, v. g. in Ligno, Ferro, qva deficiente, etiam deficit Ignis. Ergo non ert Corpusfim- plex,per fe fubfiftens, Confirmatur* Nam confumpta Form nec mixtum refolvitur in Ignem remanen- tem,Ignis non poteft efle Corpus fimplex. Plura de hocAr- gumento vide ibi in Morando. 3. Probat Elementum debet effe aptum, ut deferviat Re- rum mixtioni jfedtalisnoneft lgnisNatura. Ergonon eft/Ui- mentum. Majorem hic fupponimus. Minor probaturex variis AriftotelisLocisjubi daturintclligi expresfiffime: neqve forma- liter neqvevirtualiterlgnem concurrereadRerum mixtionem» Sienim concurreret, faltem perQyalitatemconcurreret,fed id negat ipfeibi Ariftoteles.Minthaec/V^. 2.fic: Elementum debet efle tale,utinMixtione permaneat infuo efTe , faltem donec oriatur Formamixti: fed Ignis ftatim ac mifcetur cum Aqva velTerra,perit, utExperientia patet. Ergo, Pro Confirmationc hujus Argumenti vide pluraibi. 4. Prob. Elementa,ut poffint concurrere ad Generationem Rerum,pofTunt,imodebent, efle fine Qyalitatibus in fummo. Sedlgnisnonpotefteflefine Gradu &Qyalitate fumma. Ergo. Minor patetExperientia. Nam fi Calor remittatur, non dici- tur amplius Ignis. 5. Prob. Qmnia,adqv£ concurritCalor,falvarepoflfumus per Calorem Solis, & defafto multa generantur ex Calore So- lis De Elementisin Specle. ijf i^MMW—'■■ 11 ■■ •wimiw, u.%. ■ ■, i. - . ■ ■ ■- — — 1 - ? ^NwW^M^i i — lis, ut in Vifceribus Terrae mineralia. Ergo fruftra ponitur Ignis Elementum. Legatur Taflbnus,qvi multas Rationes pro hac Dodrinacongerit,dignas,qvae videantur; Nobis hiciftafuf> ficiant, SECTIO m De Aqua. DE hac Materia conftat abunde ex di&is; hic tantum pauca addemus. Confundunt pleriqve Elementum Aqvse curn Aere, qvafi Aer nihilaliud fit , qvam fubtilior Aqva» portio. Contra has Phantafias agemus paulo poft de Aere , qvam fint erroneae. Morandus contra easdem ftatuit hanc Conclufio- nem lococit: Aer ejf ElementumdiJlinBum ab Aqva.Prob. \. Si Aerefifet Aqva, reduceret fe ad priftinum ftatum, utaccidit in Vaporibus & Exhalationibus aqveis, ex qvibus formatur Plu- via : fedExpericntia in Aere eft contraria. Ergofunt efifentiali- ter diverfa. z. Aer reqvirit Proprietates diverfas ab Aqva. Ergo difFeruntefifentialiter, Antecedens patebitinfra de Aere Confeqv.Prob. qvia Qvalitates Elementorum adfcifcuntur \ propriisFormis. Ergo ficut Qyalitatcs funt divcrfs; ita&For» ma: debentefle diverfas. Sed plura de his alibi, Caeterum hujusElementi Naturam, Virtutes, Proprietates, Miracula fer£ftupenda, deniqve totius Globi terraqvei De- fcriptionem curiofiflimam lcge apud Kircherum fufilfime' ir> Itinere Extatico 2. Cap. 1. 2.3. & feq. & apud Helmont. §.12, 1 j. 14.15.&C. Hic objter notare fufficiat,qvod Aqva ,poft pri- mam fuiCreationem,hucusqveinter vividumTerrxFundum, continuo forbeatur &trahatur. Unde communem na#a Vi- tam Locorum fitus nefcit^ad Cacumina Montium fua natura fic afcendit facile fine moleftia (una cum Terra virginea) fen Qvellem Belgice i. e. Sabulo, Arena elementari, ut indefinen- tcsindeFontesaperiat j Illincin Mare,&.hoc rurfum inTerrac Q 1 FunduiTb U4 Caput V. Fundum, indeqveiterum continuocurfu & recut Cu fluit: &Thax Lexfervatur Ordine continuo. Haec Veritas pro fe habet Scri- pturam ipfamDivinam,&Sap. I. ubi teftatur: Qvod omnja Flu- minain& verfusMareproperentj&tamen ideo Marenonre- gurgitet. Siqvidem Flumina redeuntad Locum,unde funt egrefla, ut iterum fluant. Igitur funt mera Somnia, qvae Ari- ftoteles fingit de Exhalationibus Aeris in Aqvam condenfatis, ac fihae efient Fontium &FluminumCaufa. &Origines. Qyod hae Fabulae fint impovTibiles& frivola,,vide apud Helmont. Pro- bationesMechanicas plures. Idem Author, putat ibidem, Globum Terraqveum efife qvidem rotondum,ab Ortu inOccafum j fedab Aqvilone feu Septentrionein Auftrum,efle teretis Figurx. Probariones vidc sbi diverfas. Nostranfimushincad reliqva Elemcnta. sectw iti De Terra. QViddeca fentiamus in hacMateria,an&qvomodoTerra fit Elementum , jam fupra declaravimus. Hinc paucis reliqvaexpediemus. Nimirum,qvodTerra fita&ualiter certis foleis feuFundis diftincla. ExternusenimTerraeFunduscon- fpicuo arenofus efl, alibi fimofus, gafcus,albus, flavus, niger, rubens, variis deniqveludens diverfitatibus. SubterhuncFun- dum plerumqve eft Sabulum,&hoc ipfum magna ubiqve Va- rietate difcriminatum. Subter hunc tandem Fundum, Mons fi- liceus (Belgice $cpbcrg) rupium ftratum & origo , ac Mine- raliumfola Radix. Tandem ubiqve fubter hunc Fundum eft Arena vivens, Sabulum bulliens (Belgice Qyellem, f,S)roff) qvodincentrum usqveMundi, fui continuitate,Aqvisper lu- tum extenditur. Et Jicet non ubiqve omnes ifti ex Ordine Fundi fibi invicem fuccedant; tamen ubiqve eft Qvellem ftratumMundi poftremum,licet non raro immediate Aeri ex- pofitum, DeElementisin Specie» pofitum,& confpicuum videatur. Deinde qvomodo ad Po* lumArdicum feuSeptentrionalem , fit qvaedam Vorago,qva; Mare vicinum cum omnibus Aqvis,fumma vi rapiat& abfor- beat, per magnum Canalem,per totam Terra? diametrum ex- tenfum, easdem Aqvas ducat, rurfusqve verfus Polum An- tarcticumin Terra Auftrali evomat, qvi Canalisfit inftar venae cavae in Homine, aliqvot mille venis abundans, fuper vulturn Qyellem definens: aqvo imbibitae Aqvae feftinant pergere ad deftinata Munia. Abforptum ergo ibi Marein dicta Voragine, paulatim per Canales lapideos minores, hincqve per alias minores Fiflulas ducitur ,permagnamTerrarum/>artem,Fon- tes, Flumina, Maria protrudit: Qvomodoitem ineadcmTerra fint variilgnes Culinae & Officinae,ubi Mineralia propagantur, cxcoqvuntur,maturantur: Item,qvomodoinTerrae fuperficie fiant Generationes millePlantarum,AnimaIium,Volucrum,& fimilia curiofa, vide ex profeflo fufe apud Kircherum in Itin. Extat. 2. de Globo Terrae,ubi inveniesjucunda, ftupen- da. Terra itaqve fic dcfcripta, in nullam mixtionem Rerum naturalium ingreditur. Vide apud Helmont. Demonftratio- nas Mechanicas Chymiae. Terraautem originalis Elementi Virginei, eftipfum con- ftans CorpusSabuli: reliqva autem omnigenaTerra, eftTerra; VirginisFruclus,deSobole minerali. Unde conftat,totam,de JBelloEIementari,Scholarum DocT:rinam,efleanilem Fabulam. QyiaTerra nunqvam aflumitur,vel fponte materialiteraccur- jrit, in Corporum Conftitutionem extra fe. Ergo nulla pulve- rofaCommixtio adGenerationem tendit: fed tantumeft ap- pofitio, moxfponte aciterum cito fatifcens. Omnisproinde Terra, lutum ,& omneCorpus tangibile, vere & materialirer cftfoiius Aqvae progenies, &in Aqvam iterum reducitur per Naturam & Artem. Qvaeomnia Chymica Ars ad Oculumde- monftrac, Si ergo nec Ignis, nec Terraingreditur Rerum Con- Qj$ ftitutio- n6__ Capm V. ftitutionem feu Compofitionem : Ergo fiftitiaeft illa Com» mixtioex qvatuorElementis. Declarationem Uberiorem vidc apud Helmont. sectio m DeAere, Qf Elementorum Jgyalitatibusvem. ARiftoteles,ejusqve pedifeqvaeSchols fabulantur, qvod Acr fitEIementum fummd (i. e.ad g.Gradus)humidum,&me-' diocriter(i,e, adqvatuorjcalidum j & hocqvidem tantum in duabus extremis Partibus, i.e. verfus Ccelos ex una , & verlus Terram,exaltera,refpicientibusjin mediovero per^ntiperi- ftafim volunt AeremefFe frigidum, SimiliterfomniantdeElc- mento Aqvae, qvod ea fit fummc i.e. ad 8. frigida., humida vcro mediocriter i. c. ad qvatuor. Adeoqve fingunt Aerem du-? ploeffehurnidiorem,qvam Aqvam,exeo, qvod Aer exfuicom- preftione & congreffu Aqvam generet. Sic Ariftoteles3 fed ft* vera, fire&£ infpiciamus,funt meratnuga*, Nam I. qvantum ad Aeris Humiditatem fomniatam,fj Aer condenfatus eft Aqva, jam non erunt qvatuor, fed duo tantum Elementa, i, e ? Aqva & Aer tanqvam efTentialiter idern, &Terra. II. Sic Aer erit duplo humidior , qvam Aqva, in qvo tamen Abfurdo » ipfi Senfus errorem craffum often- dunt. III, SiAqva hume&et ob denfitatern: Ergo Terra ad-» huc plus humeclabit, qvia denfior eft, qvam Aqva: fed utrum- qve horum eft abfurdqm. Nam fola Humiditas humeftat, & nonDenfitas, Plures demonftrativas Probationes vide apud Helmont. §. de Aerc. Expendamus nqnc Aeris Caliditatem. FundanteamScho- Is jneo, qvia volunt Aerem efTevicinum Igneo Elemcnto ex una Parte,fcu fupra, ex altera vero infima, cffe calidum pro- pter Radips Solis, ex Terra ad vicinum Aerem reflexos} in medio De Elementisin Specie. tiy if i ' . ' ' *" " ■ 1 ■ - '-' ■-- 1 -~"-;— 1 ' " - medio vero efle mirabiliter frigidum per Antiperiftafim, i, e. ideo,qvia utrinqve circumftant Partes Aeris calidse. Nug£. Namexhis feqveretur I. Ergo Calor non eft utrinqve Aeri proprius, fed per Accidens & emendicatus a Vicinis. II. Ne* gato Igne vicino , corruit etiam illa Aeris fuprcmi Caliditas. In Hyeme vero, concidit illa foIarisReflexio calida aTerra in Aerem reverberans. Unde tunc in Hyeme erit Aeri infimo fuaCaliditas? III. Si Aer non per accidens, fed per fe caletin extremis,undecontra hanccalidam Naturam fuam,in medio fui frigebit? an qvia utrinqve Vicinus calet? fed irj tali Cafu non Indignationcm,fed potius Gaudium fibi Aer proponeretj ex Naturae vicinat Conformitate. Cur enim Aer rtativam exuat Proprietatem, eo qvod utrinqve tepentem Aerem fibi conformem attingat ? Ergo fic etiam Aqva tepida, afFufa al- teritepidae Aqvae> frigefceret, eo qvod utrinqve Teporem re- periat i vel frigida ponatur inter duas frigidas, ftatim cale- fcet infui medio? NugaeNugarum. IV. Sic in Hyeme,Aerme- dius calere deberet propter vicinam Frigiditatem a Terra pro- venientem? Igitur Antiperiftafis Ariftotelis eft merum Fig- mentum&Deliramentum. Adeoqve fida funt fere omnia, qvs hactenus funt tradita de Elementorum Qyalitatibus , & inde dedu&is Pugnis, Contrarietatibus, Complexionibus, Morbis, Sanationibus. Dicimus ergo,qvod Aqva, Aer, Terra ,cx prima fui Crea- tione fint frigida , qvia fine Lumine, Calore & Vitas Partici- patione , ut patet ex Genefi, Calor igitur eft ipfis peregrinus, Radici Elementali cxternus totus. Praeterea Aer & Terra, per fe funt ficca., fola Aqva efthumida. Has funt Eiementorum fols Qyalitatesnaturales,ab ipfisSenfibus nobisdemonftratas: Aervero,qvia Vacuitates habec, ut paulo poft de ejus Vacuo demonftrabitur, in illis Vapores plerumqvecombibit, & de- £inet 3 qvicam.en ipfi funt per accidens & peregrini. Hic eft: verus 1*8 Caput V, "™ 1 « ■ ■ 1 ■*■»«----* mm - — i ■ - i i-- .^,^^,,,.----- t--~ *——i— mmm verus Elementorum Sratus,Ordo& Complexio, qvceadmedi- cam Profefiionem rantum ex obliqvo, attingunt. Igitur fi Elementa non ingrediuntur mixta , Compofita, vana eft Ariftotelis & Scholarum Doftrina, de Elementorum Numero, Compofitione,Tempcramentis,inaeqvali Concurfu, Contrarietate, Proportione, Lufta,Gradu. Gradus enim ejus- modi fimplicium Seminibus alligantur , non Elementis. Va- nx funt Nugae, an Forma: Elementorum maneant.in mixto, qvippe qvx non infunt, Nam Elementum nunqvam definir, aqvo femel csepit efle, excepta Aqva,dum fcilicet Seminibus defponfata abit in Corpus, qvod mixtum ha&enus eft crcdi- tum. Vana qvoqve Methodus, qvae per contraria,hinc peti- ta,inftituitur. Imo ipfaemet Scholae, poftqvam longum la- tumqve de his Complexionibus garriverunc, tandem defi- ciunt, & fictis qvatuor Humoribus contentae, vix amplius qvicqvam de Elementorum pugna decernunt. De his in- eptiis vide abunde apud Helmont. plura. Qvod etiam fal- fum fit Ariftorelis Fundamentum; ex Aere condenfato fieri Fontes, Aqvas, demonftrat ibidem Author per Artem Pyro* techtonicam , mechanice Chymicam , nunqvam Aerem in Aqvam, aut Aqvam in Aerem refolvi poffe: qvem ErrorerrL» pleriqve tanqvam Veritatem ipfam seternam fupponunt, & credunt, Vide ibi. SECTIO V. De Vacuo tn Aere necejfario. CErtum eft per Probationes Mechanicas manuales, Aerem pofle dilatari & comprimi. In Canna enim ferrea uniusUI- na- poteft Aer comprimi ad ij. circirer Digitos, cujus com- preffi Aeris expanfione, contingit, qvod Spicula vel Jaeulum perAfiTerem trajiciatur, non minus,qvam fiex Sclopeto pro- pelleretur. Adeoqve Aer facillime fuftinet fui compreilio- nem, De Eflememis in Specie, 129 nem , &Dilatationem , prout Vifus ipfemet indicat j fi itaeft, ficut certiffimum eft, neceflario feqvitur,in Aereficdilatato, juxta geminam fibi inditam Extenfionem, dari aliqvod Spa- tiumliberum,&omni Corpore vacuum, V.g. fi exSpatio28. Digitorum ,Aer recludatur fubter Cannam 5. digitorum,con- feqvitur illud-Spatium fere 2 3. digitosac dimidium,efle expers Corporum,adeoqve vacuum. In hac Proba Mechanica , infallibili , qvotidiana, alteru- trum eft neceflarium, utvelabfolute inNatura Aeris, ordina- rie detur'Vacuum j vel certeCorporum plurium Penetrario in Aere compreflo, Tolerabilibus autem videturefle,utadmit- tatur Vacuum, qvam Corporum diverforumExiftentia in eo- dem Loco. Ratio eft, qvia Vacuum non longe diftat a nihi- lo, eftqve A&io nihili imbecillior , qvam Aclio Entis dup- plicati. Cumqve Natura ex nihilo inceperit, nihilo eft pro- pinqvior , qvam duplo, Adeoqve contra duplum plus pu- gnat Natura. Si qvidem intcgros Montes,Fodinas & Urbes cvertitPulvis />yrius, nedetur Penetratio Corporum, vel ne duoCorporafint ih eodemLoco, Nusqvam autem sqvipol- lens Paradigma pro Vacuo ofteretur. Prsterea dari Vacuum in Natura ordinarium in Aere demonftrat Helmont. §. 7. per Probas oculares, experimentales diverfas, qvas vide ibidem Num.7. 8- &feq» Deinde,nifi AerPorofitates vacuas in fe haberct, Corpora naturalia neqvaqvam admitterent fui Dilatationem, aut Ex- halationcs, aut Gasalienum. Nam per fui Commutationem in Gas (i. e. Spiritus non coagulabiIes,ut fupra demonftratum efl,)exigerent mille majores Capacitates, &ficcitd deficeret Locus exfpirandis fuisFlatibus (confidera Exemplum in Vino, Cerevifia,recentibus &c.) Aer ergo creatuseft,ut fit Receptacu- lumejusmodiExhalatuumjqva propter etiam neceflarium eft, ut Aer idem Vacuum in poris habeat. Recipit tamen Aer illas R Exhahi- T 30 Capitt Vi ExhalationcsperTaxam,Menfuram&juftamfuiProportionem< llbi vero Vacuitates fuasad Menfuram habet oppletas,aufugit Aer,fuaqvc fuga Flammam omnem > v. g. Ignis, in Pyramicieni togit. Qvod fi Aera fuga detentus vel impeditus,nimia fuligine (aut aliis Evaporationibus.) onerctur, fefe coarclat,& extingvit ]gnem,qvife fupra meritum fuligineimplet. UndeerrantScho- l£,putantes,Ignem vivere & ali Aere,vide ibi in Ioc. cit, n. 16* majorem Dcclarationem, Pori ergo Aeris fuligine repleti* avoiantjlocumqve cedunt Aeri alteriadvenienti, utfuamet- iam deilloGas, feu exhalatibusfuccinam fufcipiat. QyaeAe- risfuga Ventum fufcitat,uti & reqvirit. AerisergoVacuitates replenturmoderate: fin fupra onerentur, mox Spatium Aeris fe coar&at, anguftiori loco claudit, confumptis Porofitatibus vacuis, ut Ignem exhalantem fuffocando, ab ineeptoavertatr. Hoc enim eft omnibus Creaturis ingenitum per Philautiam* Nec enim fecus Aqva fe Glacie incruftat, qvam ne afrigore Aerisin Gas (i. e. in Spiritus, halitus non eoagulabiles) abri-- piatur : ut infra patebit de Meteoris. Sun t igitur in ^ere Va- cuicates neceflTarise, ut pro Capacitate hofpitentur Aporrheas omnesevaporabiles,ob qvarum FinemAer compreffionem& dilatationemfuftinere videtur. Aliasenim fublato Aerisvacuo 7 minimus motus in Natura fa&us, totum fere Univerfum ,-fui coruinuitate moveret, fufFocatiqve Homines propinqvi,mox conciderent, obortis exhalatibus $ non fecus ac in cunieulis Fodinarum perfaepe fit, ubi fuffocantur Metallarii , non de* fe3u,aut exccfTunimii Aeris^abundantis, nec etiam fempef ob Venenum fuffbeans; fed ideo potiflimum, qvia Aer in eu~ niculis,repletus per Gas, feu exhalatus,Mineralium, non remo-* vetur. Idem qvotidie videmus in Cellariis, reeenti Vinoau£ Cerevifia fermentante,ut ficdieamus (i. e. roann $a$3£kt oi)CK &«r©fin gtercf / ^oDmcf/illi enim Spiritus exhalantes dicun- tur Gas.) repletis,ubi fxpeHomines fufFocantur, Lumina ex- tingvun- De Elementls in Specie. 1 151 tingvuntur, ob Pororum &Vacuitatum Aeris nimiam replc- tionem. ^tqve ideo, illudipfum, qvod^riftotelici ftatuuntpro im- poflibili in Natura, videtur nobis fumme neceflarium Benefi- ciumNaturaeefle. Qvomodo autemilla Aeris Dilatatio fupra indigitata fiat,&q.vomodo accidat Compreflio ejusdem, an vero alia potius Corpora in ^ere dilatentur per Poros ejus vacuos, redacta in atomos minimas, vide ibjd. apud Helmont. loc. cit. Et nos infra de Metearis plura forfan attingemus, HarcproVacuoNaturaj probandohic fumciant. CAPUT VI. DE METEORIS AERISIN GENERE. INprimis notandum, qvod ^qva vi Caloris, vaporetenus ele- vetur in A6rem,qvi Vapor nibilominus nihileft aliud,qvam • ^qvaextenuata, &permanetfemper^qva,ut ante , ideoqve talis Vapor per^lembicum repercufiTus^reditin^qva^priftinum Fondus. Hi Vapores praedicti fubtiliantur in ^ere, adhucmagis inGasaliqvid,feuSpiritum qvendam,per frigusj&alterantur perBlas Stellarum, (feuper Vim & motum qvendam Stella- rum moxexplicandumj indiverfas Formas,Roris,Pluviae,Nu- bium,Grandinis,Glaciei,Nivis. Hae funt Caufaemateriales ef* fkientes omnium Meteororum. Llt ifta magis intelIigantur,oportet ea clarius explicare? Gas & B/as, funt nova Nomina,ignota Antiqvis,& tameninter Entia Phyfica neceflarium Locum obtinent. Gas, ut fupra jam attigimus,eft Spiritus non coagulabilis, qvalis evenit v.g. ex fermentanteVino, Cerevifia, itemqve ruber ille qvi Chryfulca operanteoperatur, Blas cFivis motusStel!arum,tam altera-» tiviqvam loca!is,qvodinfra magis declarabimus, R 1 Archem 131 Caput VI. Archeus etiam Paracelfi, cujusfap^fitmentio, eftAura vi- talis,Seminum&VitaeDirectrix. His pramotatis declaranda eft amplius Doclrina Paradoxa. i. Qvo paclo, ex AqvaGas fiat,&qvamfit diverfus modus ab illo, qvo CalorAqvamin Vaporem elevat: Itemqve, qvomodo haec contingant, qvas omnia exAqvaeAnatomia funt defumenda. SECTIO /.- De Caufa materiali Meteorortim. IGitur in Principio creavit DEUS , ter Opt. Max. Ccelum&: Terram, & abyflum Aqvarum. Abyflus autem incepit a con- cavo Cceli,& terminabatur ad globulum Terrae. De Creationc Aeris;nihil legitur,qvi Aer tamen eft Corpus,& in Elementum creatus jtionqvidempoft fex Dierum Creationem,fed ante,ut repleret Locum , ubi nunc eft Aer. Itaqve Ccelum in Principio creatum, fignificat Aerem, eftqve Ccelorum Materia, alias ha- clenus incognita. Deinde creavit DEUS Firmamentum,ut fe- pararet Aqvas, qvaefubfemaneredebeant, abiis,qvasfupra fe manfuraeerant. Firmamentum autem non crat Cataracla , aut tanqvam otiofum Interftitium Aqvarum: fed potius operativum illius Separationis Principium. ProutSol,non eft Interftitium in~ terDiem &NocT;em,fed Sol eft Faclor ipfiusDiei. Coelumer- go, five Aer, eft conftitutus Separator Aqvarum, duraturus in hoc Officio, qvamdiu ipfemet Mundus. InhuncFinem duas habetinfignes Poteftates, excelfum nempe Frigus, & ei pro- portionatam Siccitatem. Habet qvidem idem Aer in feinge- nita Lumina,qv£e in eo volvuntur,ut hodie fert fere certa Aftro- nomorum Sententia, qvasqveingenitum Frigus utcunqvemi- tigent: nontamen Aer deficitabeomunereSeparatoris Aqva- rum. Et qva Parte ejusmodi Separatio contingere debebat, (i.e. qvxnobiseft vicinajnullaprorfus funtLumina, imonec etiam DeMeteoris Aerfsin genere, 133 etiam multum eminus. Qyo propius autem Aer ille Beato- rumCamacula attingit, pluribusfcatet Luminibus. Sicfe habet Aeris Difpofitio. Qvod pro generali Fundamcnto Meteoro- rum, anteomnia, eftattendendum, i. e. qvodAeris ipfius Of- ficium fit effe Separatorem Aqvarum, uc mox magis videbi- mus. Nunc HalitusHiftoriam aggrediamur,qvi Vapores fimul & Gascontinet,qvae funt Meteororum Caufa materialis,adeo- qve contenta Aerisnuncfunt examinanda aliqvot /jf» §. !. De Halitibm ex Aqvi* in Aerem afcendentibiu. Gas non eft ficcum & oleofum Corpus, qvod Exhalatio- nem Veteres cum Ariftotele dixerunt: fed comple&itur prxter Vapores infuper& aliud aqveum Corpus. Unde,ut Meteoro- rum Corpora, modus & progreflus, meliuscognofcantura no- bis,confideremus,Corpus Aqvaecontinereinfeelementalem & genialem Mercurium,liqvidum& fimpliciffimum: Salemde- niqve infipidum,£qvefimplicem. Qyae ambo inter fe ample- dtuntur uniforme, homogeneum, fimplex& infeparabile Sul- phur. Haec fupponimuspro Intelligentia, prout Aftronomi fuos Circulos,Excentricos, Epicyclos, Zodiacos, ut noftrae im- becillitati intelligendi confulatim Sal igitur Aqvae,utaminimoTeporemovetur& incalefcir, Caloris impatiens, illico in altum, tanqvam in Qyietis & refri- geriiLocum,afcendit,cum proportionata fui Mercurii parte. Atqve eatenus &Sulphur,ab ambobusinfeparabile,comitari illucdebet. Tria hsec connexa ficfunt Vapor, qvi in Aerem deductus tepidum, propter easdem Rationes, feftinat afcendere , do- nec refrigerii loca , a Creatore parata, attigerit. Qvo jam perduclus Vapor, ftatim infcftofibi Calore depofito , Sal fugas fuae velut pcenitens, optaret rurfus in fuo Mercurio Refo- R 3 lutionern M4 _Caput VL lutionem accipere, acinpriftinum Aqvce ftatum redire. Sed pbftat excelfum infeftumqveFrigus. Cujus Occafione, Mer~ curiusAqvae, fic congelatur,utad refolutionem fui SaJis fitin- habilis. Qvapropter ftatim Vapor ille in Gas 3 feu Spiritum mu~ tatur, &Gas.,feuSpiritusSpecie,fuspenfus,vagatur. Adeout nifi frigusexficcaret Sulphur Aqvz sn cortice, & ha&enus di- vjderet inter fe, qvam primum Vapor omnis(proutfit inVafis noftris vitreis Chymicis vifibiliter^ omnesNubes, qvatenus Aere Gravior,deorfum rueret. Hinc videmus, Vaporibus fubinde extra metam delapfis Cficut mox amagnisFrigoribuSjUbi Aufter inopinus affiat)de- glaciato Aqv£eMercurio,Salemdenuo facilerefoIvi,intrafuum Mcrcurium. Frigoris nempe& Caloris importunitates impe> rant Aqva^rincipiis, utintro,velextra vertantur. Sicnempe Pluviaj minores, & Ros , minimis Atomis decidunt, qvafi de- fcendentes.&refoluti Vapores. Non eft itaqve npva ac fubftantialis Generatio, dum ex AqvaVapor elevatur,fed eft tantum Extenuatip Aqvae, pro- pter Partium internarum Extraverfipnem ; Sicut neqve etiam dum Mercurius Aqvar, refolvit Salem, qyem intra fe rurfum claudit, & in/>luviammutatur. Qyae />luvia nihil aliud eft , nifi. priorum atomoruna Aqva? refolutio,& coadunatio in Guttas majores. Non enim intercedit Eflentia; mutatio,ubi folaeft localis Divifio, feu Separatio, & partium Extraverfio. Per Exempjum. Aurum flarum & malleabilc, non mutat Eflen= tiam,dumper Aqvamregiam fplutum, colorem ferreae rubi- ginis habet, neqvedum in Chryfulca , i.e. Aqva forti, nigre» fcit,& in minimum Pulverem eft refolutum,vel comminutum. Poteftenimftatimrcduciinpriftinamauri Formam, adeoqve Eflentia ejus noneftmutata. Itaa parifitin Aqva: Mutatione^ qvando refolvitur in Vapores, Gas, Atomos, &c. §.2.£y* Dc Meteoris Aeris in genere. 13$ r r i .i i » ■ mm • 1 i ■ 1. 1 ' "" »■■ §. i* Explicatur modus,qvo Meteora fiunt exAfva Halitilms afcendentibus. Ut Gasjfcu Spiritum commemoratum fa?pius, meliusco- gnofcamus, in primis confideremus Aerem ex deftinatione DEI,efifeSeparatorem Aqvarum,deniqve infui Radice fimpli* cem, ita & fimpliciter frigidum & ficcum. Cum ergo Calor &Frigusfinc a&iviora Humiditate &Siccitate : ideoMercurii Humiditas s primum patitur ab Aeris Frigiditate: Cumqve Mer- curius,& Sal Aqvs,fuo fint Sulphure frigidicra,idedabAeris Fri- giditate celeriu5afficiuntur,primo qvidem Mercurius,qvia duo- rurnSociorum frigidiffimus. Atqvicum Unumqvodqve optefc manere,fine mutationeViciffitudinum,in Qyiete,& Oporteat Elementa fine deftru&ione manere;; idedMercur ius & SalAqva?> properantfeipfos cuftodireab Aeris Frigore. Sicqveconden- fant, loricant> & Glaciefeipfos incruftant, ut magis refiftant inSoliditate, qvi alias in Gas (Spiritus) mutati attolluntur, (proprium enim femper eft Aeri, Aqvasab Aqvis feparare) vel alias retardant Mutationem & Fugam. Qvod fi verd Aqva agitatanon glaciatur, tumFrigus & Siccitas Aeris, tria prima Principia Aqvee apprehendunt, fic ut Mercurius Aqvs fiatin- capax refolvendo Sali, in fua humiditate. Adeoqve Sal fub Frigore qvodammodo grumefcit in Mercutio & Sulphure : ita qvod Sulphur,ca?teris duobus ficcius,etiam facilius a Frigi- ditate,qvam Socii,patiatur, magisqvea Siccitate Aeris, qvam ejus Frigiditate. Proptereadilacatur Sulphur in minimasPar» tes, qvarum fingularum Mercurii, & Sales grumefacti, expo- Bunt extrinfecefuum Sulphur, utab Aeris Siccitate, toleretur» Undecum Sulphurfiraeqvale, amborum alterutro, necefteeft, duo reliqva dividi,& dilatariad Menfuram Sulphuris. Ideoqve facillimeetiam,Frigore Aeris, Mercurius cumSde Aqva:gla- ciantur i$6 Caput VI» ciantur intraSulphur. Igitur curnSal & Mercurius,humeftan- do Sulphuri fint inidonei,necefTarid in Gas (Spiritus) mutantur pariter ac magis magisqve fubtilitata, fubdividuntur in ex- tremam &poffibiIem Elementi Subtilitatcm usqve. Gas ergo, non SubflantiaautEfientia ,fed Alteratione tenus,tantum va- riat. In Vapore enim,Sal Caloris impatiens,cum Mercurioaf- furgit,habentqve fibiSuIphur inclufum. Et Gas,Sulphur Aqvas extravertit, exficcat,& fubdividit. Vapor enim dum locum Refrigeriiattingit,plerumqve Nubis Specie oberrat fcmicon- gclatus, nec afcendit: fed adveniente Frigore Bruma?, cutiu jam illa AerisRegio fupra modum inalgefcit, mox Aerfit fe- renus, Nubes difparent, & in Gas mutantur. Sic in Montibus Helvetias& Sabaudis, Nubes fub pedibus Homini fluctuant, per carum Foramina Mundum deorfum afpicere poflumus, propter Frigus loci immane. Qyjdqvid vero fupra Nubes eft,fine NubeefttqviatotusillehalituB paulatiminGas, (Spi- riturrf) extenuatur,&videri definit. VideapudHelmont. plura ? §. Gas^qvan. 14. ij, §• 3- Jgyidfit,& qvomodofiat Aeris Serenitas ? DumergoHalitus&Nubes vaporofaeGasfiunt, fubtiliantur, & qvo fubtiliores, eo qvoqve altius fubdividendo fcandunt, magisqveVifumfugiunt, Aliasenim Sol,obNubiumMultitu- dinem&Dcnfitatem,nunqvam nobisluceret, multoqve mi- nusTerram calefaceret: Ideo niclant Stella?, totumqve Cce- lumColoris expers, fplendidum : Lazureum tamenColorem refert. Nam licet Gas fubtiliffimum, invifibile fit in fuo Cor- pore : qviavcrd ab Aeris adhuc omnimoda Perfpicuitate di- ftat, ideo in tanta fui Profunditate,ca?ruleum Colorem mcnti- tur. Gas enim,qvod prima fui Divifione,umbram dat aliqvam, inmille fui Subdivifionibus non apparet, nifi qvod in multa Profun- De Mereor?s A£ri$ fa genere, Profunditate, faltcm Colorem praefatum referat. Plura vide, filnbet,loc.cit. Igiturex didis,| Halitus cx Aqvis elevati in AeYe,nimirum Vapores, &Gas, funtCaufa materialis, omnis Meteori, Nubium ,Pluviarum,Roris, Pruinae, nunc akeram Concaufam confideremus paucis. sectio n. De Caufii Efficiente Meteororum. pUm Stellae, & omnia Sidera a DEOfint deftinata, ut nobis v^fintin Signa,Tempora,Dies, Annosj igitur patrant nobis TemporumomnesMutatiGnes,Tempeftates & Viciffitudines. In hunc Finemopus habent duplici Motujocali & alterativo. Utrumqve Motum,novoNomine, Blas vocamus. Llnde Stel- lae potius Motu perLocum,qvam fuo Lumine,Blas (Vim fuam) excitant. Obfcura enim Nofte faepe flantem Boream , Aufter feqvitur, & Auftrum viciflimBoreas, Blas ergo,qvod tepi- dum fpirat Ventum jiion ipfiusCoeli calore, aut: Lumine, fed Loco, Directione & Connexione opus habet. Qvo cum Stel» larum Lumen pervenerit, Valvae Aeris fe pandunt,aut claudunt. Igitur harum Valvarum Claviger eft Motus Aftrorum, qvi fi<- mul Peroledos,feu ftrata Aeris, movet. Nonigitur omnis Ca- lor,expraeexiftente Ignevel Luminefit,necFrigus dicitCaloris nudam Abfentiam : fed Blas motivum Stellarum, cft Virtus pulfiva, rationeltineris perloca , & ^fpe&us, Qyae Circum- ftantiae in Stellis, Qvaiitates primas in haec inferiora impri- mendo caufant: non fecus, ac in Hominibus, Verecundia Ira,Timor,Paffiones Animorum&c. Frigus &Calorem in hu- mano Corpore,eoncitant. Idqve Stellse ex Dono Creationis habent. Sed ut haec pauloclarius intelligamus, per aliqyot Paragraphos ea magis explicabimus. s $j£s*' tgt __ Caput V I.___ §. i* £h)ornodo Meteorain Aereperficiantur & deor- fum ad Terram remittantur? Falfum eft antiqvum Afiertum ,qvod Aer moveatur raptu primi Mobilis,qvia fitftitium eftillud primum Mobile, &Coe- lorum Soliditas mota, ut alibi infinuavimus. Nubes vcrd Ventorum ductum feqvuntur. Ventorum autem Motus funt irregulares,ided,qvia funt Blas Stcllarum, non autcmMotus Orbium coeleftium olim crcditorum. Imo etiam longe fu- pra Nubes Aer pene immotus eft. Vide apud Helmont. hu- jus rei Exemplum Hiftoricum §. GasAqvae num. zo. Stellarum igitur radii, plenis Viribus, vaftam Aeris Monarchiam trans- meant, & in illa fuas Alterationes feminant. Neqve enim,etli proprios Effeclus non producant, nifi inTermino Scopi fui, in qvem diriguntur ad Ufum mortalium, non definunt tamen,per Metas, qva tranfeunt, Aerem alterando imbuere fuis Impref- fionibus. Magisqveadhuc,qvod hac inParte fint Ccelorum.» Cataractae, i.e. in immenfo tranqvilli Aeris Spatio, eftGas Aqv qvos perfetfti Chymici Peroledos vocant. Invifibile itaqve Gas explicatum,in fuis variis Aeris ftratis hofpitatur. Et, uC Aqv£funtfuaBaratha,fuaeVoragines; fic& PortaefuntinPero- ledisprsedi&is, qvas Periti Cataradtas Cceli& Valvas,dixerunt. Neqve enim Gas,ex Profunditate Cccli dccidens inLocum Nu- bium,fine Dire&ore Blas Aftrorum fertur. Imo non nifiper ftratas, ac ordinatas Valvas Aeris decidit» Planetis nempe nonomnes Valvse promifcuepatent,fed finguli per fuum Blas funt clavigeri fui deftinati Peroledi. Qyod Aftrologis benc attendendum» Sic enim Venti aliqvando perpendiculariter deorfum properant, Terramqve feriunt ; aliqvando verolate- raliterValvasfuasegrediun.tur 3 /£des& Arbores diruunt, Na- S z ves 140 _ _ «^aput ves evertunt. Tepidior autem Aura, Ventum ex profundo Aeris venturum, acGas illic cuftoclitum, fecum deorfum du- cturum, Blas Cceli praenuntiat. Unde Gas mox in Vaporem rurfus rcfolvitur,&deinde inPluviam. Nubes fcilicet tunG apparent, qvaenondumante,ad nullumMundi angulum,fpe- dabantur. Ideo,qvia ex profundo Aeris fuperni, deorfum moxdelabitur invifibileGas,qvodftatiminVapores,atqve in- de guttatim concrefcendo defertur. Ifta enim eft Deftinatio Aeris,utcontinu6 Aqvasab Aqvis feparet. At aliqvandouna Pars Aqvae,ad minimum in centuplum fuae Dimenfionis exten- «3itur,dum Halitus fit,tantoqvefubtilior, qvo Gas ejus minu» tiusfubdividitur. Et fic Ordo ifte, & Lex haecllniverfi eft, ut fingulaad humanam NecefQtatem & Mundi Confervationem ferantur. Ideoqve fic gravia, i. e, Vapores, furfum tendunt,& levia , '\. e. Gas &B!as,deorfum trahuntur. Hinc videtur, Blas Stellarum in Pluviam cieri, & in Serenitates aliasqve Tempe- ftatesferri: qvoties Pluraiitates illius Gas, in Peroledo Aeris tranqvillo, propemodum SufFocationes, nimiasqve in Aerc Compreffiones minari apparet. Haecergo eft Aqvae irreqvic» ta Deftinatio,ut continuo furfum& deorfum pergendo,non fccusac Venti,inordinato & irregulariMotu refpondeant fuo Bfcfs Stellarum: ficqve eadem & non imminuta Aqva, qvse ab initio Univerfiextitit,manet adhuc,eft,eritqve inejus Finem, Caeterum confiderare poffumus Peroledos Aeris, tanqvaro lagenasStelIarum,perqvasfuum Blas,trans determinata fal- tem Loca explicant, adUfus & AlteritatesTemporum reqvift- tum. Maximeqve,qvod fuperior } acfere tranqvilius Perole- dus,Caufamcontineat, qvare fint Venti,Frudus, Ros,provin- ciales, Namcum Ventus fit fluens Aer, ut infra dicemus,ad- coqvelnftabilitatem infe habeat,necefTeeft in Peroledo tran- qvilliori, Caufam ftabilitatis localem invenire. Valvae ergo funtinPeroledo^claufsvelpatentss^jujita BlasStelJarum, cui parent. AtMdBHMtMH ue mezexjtis neusm gc-uctc, 33 t parent, Nec mirum , efie limites, feu Terminos invifibiles in Aere':, tanta^otentias & molis cobibitivos. Nam invift- bilis Mundus major eft, vifibiii Mundo. Vifibilis Mundus, feuMundi vifibilis Pars, vix alteram rerum, & minimamPo- teftatum Rempublicam continet. Unde Bruti funt Homi- nes, qvi tantum ad Res in Mundo vifibiles attendunt. Nam major MundiPars, invifibilia continet. Plura dc his vide loc.cit.n. ji.&feq- §♦ $. Dec/aratur magis bac Pis Stellarum. ' Aerergo,nifi hocBlas pratfatum Stellarum habear,mane£ «jvietus, nec Motus Principium in fe habet, aut a feipfo, fed aliundeadvenitipfi. Adeoqve BlasSiderum motivum, con- citat Ventos, Tempeftates, Exundationes,per diverfos Aeris Peroledos,nuncinaltum,nuncdeorfum,transverfum, in lon- gum, lateraiiter in omnes Tcrrat oras transcurrendo. Eift enimElementa,nonhabeantOpus Motu, humanatamen Ne« ceffitas poftulat eorum motum. Cumqve nihil eflet feipfum movendo (excepto Seminibus dato Archeo) complacuit fibi Creator nofter, collocare in Stellis enormonticam Vim, non valde abfimilem mandato Oris noftri, Ita ut Blas Teftimonio nobis fitjDEUMfuapraspollenti bonitate,&Stellaspro nobis fecifle, horum fines, juxta noftras Commoditates,dimetiendo. IdeoqveBlasjuxtadicla, movet,non tam Lumine, Radiis ac Motu.utMotu, fed qvatenus ad Locaqvardam Stellatdevene- runt, qvibushs fuadebentOfiicia. UndeLocis infuntProprie- tates ftabiles; fin veronon lintftabiles,idaliorum Aftrorumre- fpe&u, fecum analogo Motu delatorum, proDurationis AI< teritatibus,advenit. Blasergo,etiamfilenteVcnto,y£ftum in Aqvis, in Mari & fimilia ciet. Hasc de Blas motivo, Blasautet» Stellarum alterativum, in ProcjuftiQne Calo- S 3 „ ris ris&Frigoris confiftit ; idqvepraecipue cum Ventorum Muta- tionibus. Humiditatemverd &Siccitatem ex fe Stellae non ha- bent,nec dant : Nec enimHumiditas citra Materiam y ut Qya- litasnuda, eftconfiderabilisinNatura, ideoqve nec ex Stellis adnosdefertur. Omnisenim Humiditas ex Aqva fit^qvae fuit ante omnes na tas Stellas.Ergo ab iilis Humiditas provenire non poterar. Siccitas qvoqvein Aere, Aqvarum Separatore,erat ante natasStellas (qvia ante primumdiem Aqv&8& Aer crea- tafunt,utfupra docuimus) nec etiamSicciusextra Corpus,ut Qvalitas , eftconfiderabilis, adeoqve hae duae Qyalitates non caufantura Blas Stcllarum alterativo. Calorautem &Frigus funt QvalitatesmagisabftractsBa Corpore,qvia reperiuntur et- iam citra Corpus, ut in LumineSolis, Lunse. Duo ergo funt tantum Luminaria magna, ac proinde duse tantum horum duo- rum Luminum originalium Qyalitates, in Aerem per Blas fparguntur,undeMeteoraomnia moventur. Calor enimVi- taeeftProprietas Solaris: Frigus vero eft alterius Aftri i.e.Lu- naris. Stellae reliqvae fuahis duobus Luminaribus Principibus Nomina dederunt. Qvoties ergo Stellae,qvae funt de Natura Lunatyferuntur per loca folaria (i.e. Peroledos folares) fit te- porin Aerejfin verofoIaresStella^fubterealoca folaria decur- runtjfit iEftus: Ad qvas Aeris Qvalitates, Gas Aeris diverfimo- deqvoqvealteratur» Calet hinc fcilicet pariformiter Blas perfundosAeris. Ideo&Gas, vel in fuis ftratisdetinetur,vel deorfum ad hos defertur. Idem eft de Stellis, qva: funt de Na- turaLunas, fi ferantur perLoca Lunaria, fitFrigus in Aere&c. Gas ibicontentumin Nivem &c. migrat,utpauIo poft,inSpe- ciede finguIisMeteoris,ordinariis&extraordinariis,declara- bimus» Qvipluradeilliscaufis MeteororuminGenere,item qvid fint illae Aeris Porofitates,Fundi,Peroledi, Vacuum Aeris &c. fcire defiderat, legat ipfum Helmont, fufe & confufe dc his tractantem. Nos ad Meteora in Specie & fingularia trans- camus. CAPUT v Caput VII, Dc MeteorisInSpeciff. Y43 ~^ pUT — " ' DE METEORIS IN SPECIE, MAteria igitur Meteororum, funt Aqvae Halitus, continuo in Aerem afcendentes,ibiqve perfrigus inSpiritus,feu Gas fubriliffimum attenuati, in fundis Aeris diverfis hofpitantes, qvideinde per Blas, feuVim motivam& alterati- vam Stellarum variis Viis depelluntur pcr Aerem verfus Ter- ram,inMeteora diverfa, Pluviam, Nives, Grandinem,Ven- tos &c. SECTIO L Ve P/uvia, Nive, Grandine & c&teru ordinariis, QVotiesergo,ut jam infinuavimus, Scellae lunares feruntur per Locafolaria,fitTepor in Aere. Sin autem Stellae folares iubcereadem Loca folaria decurrunt,fiti£ftus. Et ad hasAeris Qyalitates,Gas,feuSpiritus illi Aqvae fubtiliati, in Veroledis Aeris contenti, diverlimodc alterantur. Calet hinc fcilicet pariformiter Blas per fundos Aeris. Ideoetiam Gas, velde- •tinetur in fuis ftratis, vel deorfum ad nos defertur: Sic, ut Ato- miillius Gas,obnimiam Exiguitatem invifibiles, amittcntes fui Conftriclionem , ac Frigoris excelTum,in minimas rurfus guttulas concidant,& deorfum properent: Ubi contingitPluvia. QyodfiveroTepor Peroledosinferiores afficit, cum dcorfum oberret Gas ,proritatum perBlas,Nimbifiuntjeftivales # Gas nimirum,five Spiritus per Geluconcretus,oborto ftatimtepo'- re,liqvatur,acpra?ceps dcorfumruit. Mercuriusenim Aqvae fuum Sal refolvit,& Sulphur hscduo, i.e. Mercurium &Salem obvolvit,ficqvein Pluviam decidunt. Si veroiftudaccidatfu- periori Peroledo, Gutta indc decidentes,in mediis Aeris ftratis algentibus ? glaciantur, ficqveinNivemvei Grandines prajcipi- tantur» f 44 _ •_ _ Caput VII. _ tantur. Sin autem Tepor peraliqvot continuos Aeris Perole» dos,dominatur:diuturn£Pluviae continuantur. Hinc etiam patet, qvod inaeqvale Blas Stellarum,in diver- fis Aeris Fundis, diverfos Effettus pariat, Saepeinfimi Perole- di tepent,eftqveDiespIanenubilus,& Nubesplurimae. Alias vero, alter & tertius Peroledus tepent s algcnte infero. Unde Nives. Sicqve reliqva Meteororum cohorsnobis caufatur. SECTIO It £hjomodo GUcies fiat ? HIc ferionotandum: qvod Aqva fe ipfam glaciet, non au« tcm glacietur efncienterab alio. Frigus enim, etfi eon- gelarehacT:enusputetur,idtantum eft occafionaliter, non ef- fecftive. Aqva ergo aliqvo fenfu fuo percipit Frigus Aeris, nonqvidemCaloris nudam aliqvarn Abfentiam, aut Privatio- nem (id enim neqvaqvam in fe eft Frigus) fed ut Caufam , in naturali Qyalitate pofitivam. Inprimis enimindubium eft, & Vifu conftat, qvod Aer frigidus fenfim confumat Aqvam, Nivem & Glacicm: has duastamen fegnius: illam vero ocius. Obviumetiam,qvod qvidqvid fic fuffuratur Aer, id ftatim eo ipfo inGas vel Spiritusinvifibiles transferat. Si ergo Frigus Aqvam induraret in Glaciem, cefiaret etiam continuo ulte- rior Aeris adio, fada jam Glacie. Sed Confeqvtns eft fal- fum: ergo & Antecedens. Nam Sulphur Aqvae, a Frigore facile arefcit & dividitur; idco Mercurius &Sal Aqvae, fentientes gelu ^feris, volentisfe- parare y?qvasab/fqvis,&qvoddeberent tolerare Extenfionem & Exficcationem fui Sulphuris, adeoqve omnino violentam Impreflionem Separatoris, defiderentqve manere, ut funt: Hinctota^qvafimul, fepercruftam loricat,ut Separatori^eri frigido,refiftat. Qvod qvidem perficere non valet } qvin &in Glacie DeMeteoris in Specie. 145 lj i u ■iiii_ii.ui I - ""'J t ' ' ~" " —-— — if^^HlWP ■ >>m* Glacie,jamaliqva Sulphuris Pars, Extenuationem fuifitpaffa: adeoqve etiani ha&enus Glacies Aqva: fupernatat. Qyodau- tem Sulphur Aqva:, in Glacie, licet fit extenuatum , non ta- menAqvs Naturam depofuerit, vide Probationem Mechani- cam ocularem apud Helmont. jf. Gas ^qvaen. 3 f» Ita nempeeft Elementorum Perennitas &Conftantia, utli- cet Aqva in Vaporem, in Gas, in Glaciem, imo in Corpora concreta abeatj materialiter tamen femper maneat eadein Aqva priftyna, alibi Fermentis & Seminibus fupervenienti- bus larvata,& alias,foIis primarum Qvalitatum Importunita- tibus, absqve Semine,variatis. Vide plura, fi lubet, loc. cit. SECTIO 111 De Ventis, I^ingitAriftotelesctimScholis, Ventum efle ExhalationerrL» ■ ficcam fnon autem^erem) a Terris Virtute Caloris eleva- tam, qvaecumaNube prxpediatur furfumfcandere,latcraliter velut furiofa difcurrit, tantaeqve molis robora efficit. Sed hsc funtmerae Fabulae. Qvafi veidilla Exhalatio Levitatemfuam priftinam amififiet, per primam Nubium repulfam, ideoqve furens difcurrat lateraliterj qvafi vero Nubium contextura ef~ fet continua,nec usqvam fcandenti Exhalationi,a tantillaNu- be femel repulfae, nullus amplius perNubes daretur introitus furfum, nullusqve transitus, acfiNubes eftent adamantinaE, durs, marmorese. Videamus Exemplum. Qvafi lagena Aere impleta,&fubter Aqvam depreffa, afcendens autemreperiret Manum fibi obviamobftantern,proindelateraliterper Aqvarn furiofa difcurreret, & perdidifiet priorem nifum furfum de- inceps j ficExhalatio firailiter utoblita furfum fcandere,tam~ etfi non continuam Nubem reperiret ,(non enim ubiqve & per totum Aerem funtNubes femper) optaret ficdcinceps 1£» teraliterpotiusferri, qvam furfum nataraliter. T Neqve 146 Caput VII. Neqve cnim confiderarunt Scholae, cum fuo Ariftotele, Ventorum lateralemMotum debereeflefic refracium,adeoqve etiarn necefTario debiliorem Motu fuo furfum. Ideoqvema- gisvalet Ventus dirimere celfasTurres,qvam debilem & mer& vaporofam ,ubiqve facile penetrabilem, fupra fe Nubem, di- fcutere aut pertransire. Nugae Nugarum & abfurda cuncta. Unde Ariftoteles etiamSalem Maris,fcribit,Originem ha- bereab Exhalatione (Exhalationem Ariftoteles ne in minimo qvidem agnovit: nam Exhalatioeftvolatilis, Sal vero Maris fri- xus; neqve enim poteft Aqva Maris,alioqvin dulcis, Volatili- tatem Exhalationis magis fixare , qvam ipfum Salem Arme- niacum:) omniaqvoqve Meteora,& Ventos prascipue\imoTer- rseMotum& Cometas (qvorum ille Cometa nofter Anno Chriftii6i8« millefies eratTerra tota major, unde ergo pro illotanto Exhalationes aTerra minore?)itemqveLapides,Ru- pes,Saxa, dicavit folis fuis Exhalationibus Terrae. Sed defuit hifce Somniis adaeqvatum Promptuarium, unde tantae& toc Exhalationes prodirent, qvi tot diverfis immenfis efFeclibus, (uti funt Nubes, Venti ingentes,Cometae,Terrae Motus per cen« tena milliaria,Rupes Saxa,Mineralia)fufficerenr. Totusenim TerraeGlobus videturhisnimisexiguus & infufficiens , prout ex dicendis mox magis patebit. Dicimus ergo melius,qvod Ventusfit ^erfluens^aBlas^feuVirtuteStellarumjmotus, per fuas Valvas,Fundos, Peroledosdiverfos,hinc inde per Aerem conftitutos, qvibus faepe mifcetur Gas, feu Spiritus attenuatus Aqvae&Vaporum ,diverfimode in iis inclufum. SECTIO IK De Iride. SOmniat Ariftoteles cum fuis pedifeqvis Scholis, Iridem conftareexdupliciNube, una nempe profundiore & fpif- fiore,alteravero tenuiore illi defuper extenfa, utSpecuIi vicc referac De Meteoris in Specie. 147 refcrat Solem ex adverfo. Ita Scholar. Sed ipfa Senfus Experi- cntia convincithocanile Commentum. Teftatur enim Hel- montius,feinfimam Iridis partemPedibusaliqvando calcafie,& Manibus tetigiffc, idqve non folum in Montibus nebulofis, fed in apertoapricoqveCampo,adeoqve Manibus, Pedibus, Ocu- lis, Teftibus, cognovifle illius Ariftotelici fuppofiti Falfitatem, cum nefimplex qvidemnubecula eflet in Ioco lridis,imonec ideoColores Iridis turbabanturautConfufionempatiebantur» Deberent faltem Scliolx explicare feqventia : Cur ergo Iridis femper Arcus,aut femicirculi Figuram, nunqvam verd Speculi Specicm refcratf Curfilrisfit Solis reflexi Imago,m medio fui non luceat, ut Sol j cum alias Parelius (i, e. bini aut ierni Soles fubinde apparentes feu refledlentes) ficut Sol ful« geat, indiftinclo rutiloqve Lumine? curlrisnon potius fic ap- pareat inFigura orbiculari, folari,qvam arcuali? Curiftasduae Nubes femperpari ArcusForma,& eadem Colorum Varietatc complicentur? Cur Speculum,exadverfo Solis pofitum, non illos eosdem Colores reprasfentet, ficutlris, fi duplex ifta Nu- bes fit vice Speculi? Cur duplicata iftaNubes,faltemexterio' rc&convexaParte,latitudinem vagam Nubium non mutue- tur, fi concava penetretur exuberante Luce Solis occidui ? cur Sole fubter Nubes occultato, & nusqvam micante, nihil- ominusfcepe Iris appareat? Cur Sol in fe uniformis, femper varios iftos Colores, tanqvam prope confitos, &non unicum tantum, juxta Luminis fui Simplicitatem depingat ? Cur fubin- deplures Iridesin uno Campo appareant fimul? Siqvidem in tam vafto Aeris Circulo Horizontis,noncaditReflexioin uno, atqveakero MilIiari:fedNubes Soli oppofita,nonhabet directe fuamReflexionem, ni fi in oppofitamPartem, fibi in Horizonte refpondentem, non autem in vicinam fuo lateri, Deniqve abfurdum eft, qvod fuperior, rarior Nubes Coloris expers, & cjvam Lumen Solis facile penetrat, in denfiorealtera, Colores T 1 fingcrct, ■■■■■■■■■■ i4j_____Caput VII, ■ ■ ' " • ^^^^^^^P*** <*^e*mj^^m**m M^MMa fingeret, qvos nec Sol, nec ambae illae Nubes in fe habent. H^c Figmenta, inqvit Helmont. demiratus fum, dum Iridem Ma- nu contreclarem,& nuliam prorfusNubem circum viderem: Sic ille, Aliter igitur examinanda eft Iridis Natura: Eani nos putamus efle Meteoron Anomalurn & Myfteriumt, exfua Origine Divinum. DeParelio (i.e.qvandoin Meridie duo vel tres SoIes,apparent, aeqve Iucidi) idem videtur fentiendum, Sed Tonitru non aeqve Myfterium , ac Portentura includit. Sed de hisfuoLoco infra. Nunc de Iride. Hanc Iridem , per Sacram Scripturam edocH,Fide credi- mus,datam efle in Signum Fcederis inter DEUM & Homines, qvod Mundus deinceps Aqvis non amplius fit periturus. Ergo ante diluvium non dabatur Iris per fere VIuo millia Anno- rum j alias per Diluvium Mundus non fuiflet deletys, contra DEI Verba Iridi attributa. Unde feqvitur ulterius, Iridem da- tama DEO in merum Signum,adeoqve nechodie etiamnum uilam Rationem Caufa: habere, relatione alicujus Effe&us, nec ejusdem adhuc fciri Caufam. Praeterea, jam anteDilu- vium aderant illae Caufae in Natura, qvas hodie Scholae attri- buunt Iridi, & tamen tunc nondum dabatur Iris. Ergohae Cau- fae Ariftotelica: allegatae funt falfa?. Tandem ex diclis fe- qvitur,qvod nifi Iris & hodie in Signum fit illius faederis, & propter fuam primaevam Conftitutionem fiat, alias appareat fruftra&irrito Scopo, qvod non eftdicendum. Igitur & hodie Iris nobis, i&um olimFaedus,fubinde re- memorat , ut credamus & perpetuo fimus memores DEUM Peccatorum vindicem, per Diluvium Mundum perdidifle & eundem Vindicem efle, & Judicem confcium Peccati noftri, Per Iridem ergo vult nos DEUS comminatarum Poenarunij perpetudmemores, qvi hoc Signo Iridis denotat, feefleNa- turae Pra:fidem & Vindicem perpetuum. Llt autem Iris fi- gnificaretillud Foedus, decebat eamprafe ferre, non qvidem infolitum De Meteoris In SpecTei H0" infolitum aliqvodin Aere Spe&rum ,indifferens ad qvodlibeC aliud,fedin Iride Myfterium promiffi faederis fubefTe, qvod fponfionem & promifTam Fidem Signo panderet. Videntur hi tres Colores in Iridie & Splendores placidi , reprsfentare trium Sulphurum,in Mineralibus concrematis,, Species elucen- tes,adeoqvehi Colores dant Teftimonium, qvod TerraMine* ralium Matrix, tandem cxtrema Sulphurum fuorum Uftula- tionis Liqvefactione, Iram DEI luiturafit. Iris ita nonam- plius Aqvam, fedlgnem videturprsefagire. Naturalitcr tamen difcurendo de Iride, videnturejus Co- lores (Ingulari Privilegio immediate eflein Loco Aeris,inAe* re autem efletantum,Locomcdiante,adeoqve illi Colores& IridisFigurainmodo exiftendi ,eflfe deNaturaLuminis. Ex- plicationeshorum Terminorum vide apud Helmont. §. 18. n« io.ii. 11.13. &alibi,;&nos fupra paucis attigimus. Qyodau- temSol fit Caufa Iridis, id naturale putamusjfed qvod a Sole immediateinLoco, ille arcus taliter coloratus ftatuatur, nul- latenusautem in Aere (alias neceflario cum moto Aere move- retur) id Signi Vim habet myfteriofam. Undelris videtur efle Creatura neutra, nec Subftan tia,nec Accidens, ut Ignis,Lumen, Forma° Rerum naturales, de qvibus fupra.de Formis diximus. Itaqve Iris incepit fupernaturaliter in Signum & Myfierium, cumqve hodie in Aere^ fine MateriaRadicem habeat, per mo- dum tamen naturalium (nam & fic Lumen Solis eft in Loco Aeris,nonipfoAere, alias fitnul ejus radius moveretur, cum_> Aere motoj & hinc etiam Sol unico ichi per Loca Aeris fuum Splendorem, adnosejaculatur, non autem peripfum Aerem, alias longo TemporeOpushaberet,doneca Parrcuna Aerisad reliqvasomnesfucceftivas Acris Partes usqve ad nos penetraret) cum inqvam,fimiliter Iris in Aere, fine Materia Radicem ha- beat, ficutSplendor naturalis Solis, Forma:& Lumina,hisrc ejus nihilominus^Caufamefficientem^lhusqvepraEfentiam vc~ T 5 neremurj, nercmur,&in Signumfoederis, adhuc lridem commemorari dariqvehodie,ut olim teneamus,idqve ex Rationibus Divinis & humanis jam allatis. Dices: Ergo qvoties datur Iris , fic Miraculum ? Refpondetur, qvid indeabfurdi? Si Rem penitius intueamur, videbimus Divinam Bonitatem adualiterfemper, ubiqve & intime, immediate Praefidem operari omnia in omnibus. Et licet fit ordinarium in Natura Organum, qvo moveamur: DEUS tamen eft altera principalis, totalis & in- dcpendens CaufaMotus, & concurrit ejus Origo, miraculofa DEI Manus,in fingulo Motu, Sicqvoqvein Iride concurrunt Sol&Locus, velutCaufa: fecundae „efttamen altera Caufa in- dependens, totalis, miraculafa& immediata, qvx Iridem di- rexit, adGIoriamfuse Bonitatis, &idti fasderis, non tantumj cumNoha, fedcum Pofterisejus,usqve in Finem Mundi. Ad- coqve eademOrigine& Fine , qvibus Iris incepit, fpondetur duratura,qvamdiu erunt mortales, &cum fitSignum fjederis cumFiliis Hominum , non autemcum folis FiliisNohac,ctiam padlum qvoddam includit. Miraculum ergoin Irideeft, qvod Colores ejusnon fint in aliqvo Corpore,fed immcdiate in Loco ipfo,inftarLuminis,idqvcimmediate a Manu DEI,fincconcur- fu Caufse fecundx. Nec mirum eft, ex conditione />acts, inter- venire Eftectum fupernaturalem. Nam multis Locis occur- runt Miracula perpetua e. g. ad ftatuas BcatiffimsVirginis DEI- parae, ad ReliqviasSancftorum, Ncc Freqventia Miraculi,re- digitfaclum tale in Numerum Natura:. Imo qvacdam Mira- culafacla funt hodie ordinaria, utpatctin MateriaSacramen- torum,in Multiplicatione unius Grani Frumenti,in mille Gra- na, &fimilibus millenis. SECTIO V. De Tonitru & Fulgure. ARiftoteles &Scholacftatuunt,Exhalationem intra Nubium Thccam acccndi ,eliderc Fulgur, ejusqve Nubis tot efle Ruptu- kfa De Meteorisin SpecJe. iyr Rupturas, qvot Fragores & Tonitrua; fed ornnia ineptifiitv.6 dicunt. Nam Falfitatem evincit ipfa Senfuum Experientia contraria.Teftatur eniin Helmont. de fe ipfo §. lg.n. 18. Sic vidi in Montibus, plures Nubes vagantes, attactu frigidiffimas, nullas tamen alicujus Firmitudinis,aut Roboris, itautdifcon- tinuatae, edere poffint tantum Fragorem, vel Fulmen tantae Potentiac,Motudeorfum, adeoqve violento , & prater Natu- ramlgnis afcendentis, disjicere valeant. Vidi, inqvit, circa me,FuImina > & Tonitrua in illis Montibus etiam fubterPedes meosaudivi. Attamen illas Nubium Firmitudines & Toni- tru, nugas Ariftotelicas,necvel minimumdeprehendi. Vidi, inqvam,fubter Pedes meos Fulgura&Tonitrua varie ludere, ubi primumnulla efTetNubes,Nubemqve defcendere, qvafi vo- ce Tonitru advocatamj fi veraeflet Ariftotelis Opinio, Nubes deberent eflfe marmoreae. Itaqve, profeqvitur Author di- ut fimilia aerea Corpora erum- pant, primaparte debiliore inventa, reli&is ponderofioribus ac folidioribus. Nec dantur per 100. Milliaria,2qvaliter,fimul tot aeqvales debiliores Partes elevandae. Imo qvo profundior qvseratur pro iis locus in Terra, eo majores difficultates aflur- gunt,tum propter Aqva; majorem abundantiam, (per qvarru facile erumperent talia Corpora Aerca inclufa) tum ob gra- viorem Tcrrae Sarcinam defuper, adeo ut vclut infinitaE fie Potcftatis, qvod talcm Tremorem Terraefaceret. Ergo im- poffibile (data etiam tammagna Exhalatione,motriceTerrac tremoris) Exhalationem tantam^fub Terra, Locum tanrum, pertot milliaria extenfum reperiri poffe , fimulqve movere, aeqvaliter tot Terrarum tradus, tot inaeqvalia Pondera. Vidc Helmont. jf.19. n. 5.6.7.8. z. Demusetiam perimpoffibile, tam vaftumLocum con- tinuum, per 100. Milliaria aqvaliter ficextenfum difpofitum: Qyis tandemeritExcitator, Fotor,Motor tantae Exhalationis, vel Corporis illius immenfi ? Certe non Ignisaliqvis. Nam qvis hunc Ignem ibi accenderet?Qvid fovercteundemper tot An» nos,ne extingveretur vel fufFocaretur? Prout alias, ex Natura omnia Lumina& Ignes fuffocantur in cavernis, ut docet Ex* perientia qvotidiana. Deinde hic Ignis,fifemel via facla, erumperet, cur non fimul totus exiret per Rupturam pri» mam? Cur apertam femel Viam fadtam non retineret? Cur poft primam Rupturam, fecundo, tertio, qvarto , iterum con- cuteret eundemTerrae traclum? Si verolgnisnon efi: Excita- tortanti Corporis, fedforianLumen aliqvod Solis, Lunae, vel •Stellarum, qvisnon videt hinc adhucmajores obftare difficul- tates? Nam qvomodo horumLuminum Radiicalidi, penetra- rent inefie Luminis, per illas fortiffime obferatas Claufuras, Cavcrnas ? fi forfan Pulvis pyrius tormcntarius pertot millia- ria De Meteorisia Specie. jfj ria centena &Tractus longiflimos effet fubftrarus, ut rit in cu~ nicuiis,fane is uno impetu erumperet, nonbis, ter,qvatcrve hunc impetum repeteret, ficut docet qvotidie militaris Ex- perientia. Itaqve aflignari non peteftlgnis, Calor, Siccitas Lumen,Pulvis &c» Excitator Exhalationis tantae Poteftatis, feu Correlativum ejus. j. Demus etiam pcr impoflibile , talem Excitatoretn qvemcunqve naturalem, nulla tamen Exhalatio,autCorpus aereum, exNaturafuaeLevitatis,aliqvidtale operari, aut Cor- pus tamgrave, tam immcnfum , attollere poteft,muk6 minus tamvaftas TerraeRegiones,acentum&ultraMilliaribus. Dein cur tale Corpus aereum inclufum, non potius ubi refiften- tiam reperit Exitui, fpargit in Cumulum vel Gibbum, Vel in- fiftit,donec Terraincumbens,hier, Voraginem& Viam pan- dat?Cur potius talem Tremorem faciat ? Cur non fimiliter Aer,vel Exhalationes tales,in aliqvo Vafevitreoinclufecnori clevarent illud vas in altum,& furfum verfus Vitrum effrin- gunt? cur idem Vitrumnon tremere faciunt? Qyod fiidnon faciunt in levi&fragili Vicro,Vefica, Vafculo? Curin ponde* rofiori, folidiori, imo porofiori Terra , Montibus, Urbibus &c. id efficiahti Plurima alia Argumenta fortiflima, & De» monftrationes Impoflibilitatis,perocuIares mechanicasExpe- rientias, videloc. cit,anum. 14. usqveiS. Concludimus ergo vacuum effe Scholarum Figmentum, qvidqvid de TerrrcTre- more edoclum fuit ha&enus. Nam fi jam dedufta paucula rite confiderentur,reperietur in TerraeTremore Vis qvardam infinitaePoteftatis,qvae Montes Turresve elevat, fine refpedu Levitatis, autPonderis,qvafinihilpotens fit refiftere huic Vir- tuti metrici, Adeoqve tcnendum cenfemus, Terram treme- re & pavere, qvoties eam Angelus Domifii ferit,in Praenun- cium alicujus mali, velpoenae a DEO infligendas fubfecuturae. PatetidemexEvangelioMatthai Cap. ig, Etecce Terrs Motus U 3 faclus De Anima» mis Sanitatem,in Puncto reftituant, Montes transferant j imo qvotkiie Sacerdotes finguli Chriftum Deum in Altari ponanr, tra&ent, Peccatores per Adminiftrationem Sacramenti Pocni- tentiae &Baptismi ,a Morte ad Vitam revocent ? qvas majora praeftaripoflenta Creatura finita? Sedhaecde Anima fatis, CAPUT XIL DE ANIMA, SEU POTENTIA VEGETATIVA» Dlviditurhaec communiter in triplicem Potentiam , fcil. in Nutritivam,Augmentativam & Generativam. De his tantum attingamus felectiora,qvae occurrunt, nec apud aliosfacile inveniuntur jomiftis interim vulgaribusillis Arifto- telicorum Qvaeftionibus,pra:cipud Metaphyficam magis,qvarti Phyficam fapientibus: qvx apud communes Authores faciJius videri poflunt. Hic primura agemus de Nutritiva & Augmen- tativafimul,qvas communiter inter fenon diftingvunt reali- ter. Pauca dein adjiciemus de Generativa. EtqviaNutritio & Augmentatio fiunt potiflimeper Dige- ftiones, incipimusa Digcftionibus, & earum praecipue Inftru- mento fcuMedio, deqvo Authores interfe variant jqvodnam fit illud ,per qvod Digefiiones OfBcium fuum peragunt. Omnes tamen fere^otumNaturaeNutritionis, Digeftionis&c. Funda- mentum,putantverfari in Caloris Cardine. Sed nos,licet jam fupra rejecerimus in mixtis,IgnisElementum,MixtionesQya- litatumElementalium,& Temperamenta jacomnia in Semen ideale, Archeum,& Spirituum Vitalium Progeniem retuleri- mus,hictamennihilominus,qvid tandemCalor agatin Dige- ftionibus ? Et qvasnam ejus Ofrkia,ex profefib examinabimus. SfCTIO Caput XII» SECTIO L Calor nondigerit Cibos effcienter y jed tantum excitatizie. DEcepit haclenus plerosqve DigeftionisMetaphora ,qvaru- ftico Senfu Concoclionem fecerunt Synonymam cum Di- geftione. Unde ficut Elixationem fciebant effe Concoctionemj ficetiam Digeftionem transtulerunt ad Bullitionem, & utrobi- qve putarunt,Calorem e(Te Caufamillarum Operationum na- turalem,totalem &unicam. VidebantenimperElixationem & Affationem plurima tenerefcere, & alterari; & ideo hanc Metaphoram in ipfam Naturam realem transtulerunt: maxi- medumfentirent Hominum& Qyadrupedum Ventres calere» Hinc deinceps infudatum tantum eft Calori augendo potius, qvam Digeftioni roborandae. Hsefitarunt tamen dein , dum viderent Cibos,perElixationem & AfTationem, hob prorfus in Succum totali Metamorphofi transmutari,prouttamenreqvi- ritur in Digeftione$fed tantum teneriores& molliores reddi j ac Jufculum qvidem exprimi, carnofas tamen Fibras remane- re tenaces, duras,in fua priori Specie. Hinc etiam diverfos CalorumGradus, Genera,Speciesexcogitarunt,nimirum:Ca- loremigneum, elementarem,digeftivum,febrilem, tertianum, qvartanum,radicalcm , qvi Elemento Stellarum correfpon- dere debet, & fimiliafinxeruntinepta EfFugia. Interim verd funt obliti,qvod Contrariorum cadem debeat effe Conditio: unde debuiffent c contra ctiam comminifci', tot diverfos Gra- dus, Genera,Species,Frigorum. Nimirum Frigus naturale,di- geftivum , elementare,radicale,primigenium, febrile, tertia» num,qvartanum, tot Caloribus contrarium in eodem modo, Gradu,Genere,Specie:qva:omnia funt nugatoria. Etqvomo- do, obfecro ,Calorin Canibus poffet Offa digererej cum nec Ignis eadem in Chylum cor.vertere pofSc ? Igitur Elixati© De Anims, feu Potcntia Vegetativa. i $£5 culinaris, & Digeftio naturalis funt inter fe valdc diverfa. Qvidqvid enim inStomachum ingeritur,perac"ta Digeftionejeft transmutatum ,longeqve feparatum abElixatione,cseterisqvc Cocluris culinariis, qvocunqve gradu Calorisparatis. Calor Animam perfe,& primario, nonnifi calefacit,& per Accidens tantum feparat aqvea a pertinacibus; Digeftio vcrotota debet efie transmutativa. Etlicet in nobis Digeftio fiat concomi- tante Calore, illatamen ipfa Digcftio non eft Calor, licetper Accidens fit Calori annexa. Ideo in Pifce nullus adu Calor eft, nec tamen proinde infeliciusdigerit Animantibus calidis, nec ab ingeftis male fe habet, ficut Homo. Ergo Digeftio noa confiftit in Calore. Deinde,fi Digeftio efletopusCaloris, feqvereretur necefla- riomajoremCalorem, continuo felicior & uberior Digeftio. Qvoenim qvaelibet Caufa potentior eftinNatura,eoErfecluHi fuum proprium potentiusetiam perficit. Confeqventer, fic Stomachus Febricitantis potentius digereret , qvam fani. Qvodtamen falfum videmus. Nam in Febrieitantis Stoma- cho nihil recle digeritur. Statim enim Ova,Pifces,Carnes,& Ju- fculaintuscadaverizantur, ideoqveRuctusnidorofos efficiunt: & tamen in Febricitante eftCalor,&qvidem nimiusjlicet verd eflet temperatus, dum fcilicetnonfentitur moleftus,nec fitim excitatjnihilominus tamen cafla eft tuncDigeftio. Hinctales JSLgxx abhorrent Carnes,PifcesJufcula & fimilia j eoqvod abfen- te Fermento digeftivo,facile fimilia in Ventriculo putreant,Ni- doremcontrahant, & velutcadaverizentur. Nonaliterac Ca- rocruda,Carpio,Pc cedit ergo Sangvificationem Produclio & Separatio Excre- mencipraevia: adeoqveLlceruslotii,ance Venas Meferaicas in- cipit. Igitur inFellis Fermento mutatur, qvidqvid in Cremo- refuitacidum,in Urinse falem. Fellis aucem Stomachus eft duodenum, &feqvens Arundo Inteftini vicini, definitqve in Principiis Venarum Mefenterii, vide loc.cit. n. zy.plura. Ita- qve hsec eft fecunda Digefiio, Fellis fcilicet, diftin&aa priroa Chyli,&a terria Sangvificationis,diftincl:a,inqvam,eft abutra- qve Fermento,Ucero, Vifcere, Guftu, Effedu, & Fine. In prima enim Sromachuseft Receptaculum : Splenvero ctefe Fermentum infpiratacidumin Cibos, unde Cremor fit acidus. In fecunda vero Digeftione , gracilia Intcfiina funt vice Stomachi: Fermenuim autein Uai I Felle infpiratur ad Corruptio- 37* Caput XII» _ Corruptionem & Separationem aqvese Partis , mutaturqve tunc Acidum volatile in Salfum volatile:& haec omnia fiunt celeri atta&u, qvafi radialiter & viraliter. Tertia; deinde Digeftionis Stomachus, ut di&um, funt Vena?Mefenterii,qvor- fum Jecur,Fermencum cruentum infpirat, eftqve rubicundas &falfusCruor,ejus Effeftus. Vid.loc. cit.n. 30. 31. UndeFel eft rmgis neceflfarium Vit£,qvam Renes & VelTca. Videmus enim his duobus carere Aves , non tamen Fellis nobilioris Vifcere. Adeoqve ftatuimus Fel elTe Vifcus vitale , & ipfum Corpus ejus efle Liqvorem amarum cx optimo Cruoreparatum: Balfamum Jecoris & Sangviniscontinentem. Qyicqvid autera. fui in Inteftinum forte duodenum rejicit, illud eft fui Excre- mentum & Liqvamen, a Felle fpretum j neqvaqvamautemeft Bilisflava,autatrafabulofa. Vid.loc. cit.n. 3 j.&feq. ADuo- deno ergo moxincipit Chylus ,fuum Salemacidum volatilem commutarein Salsuginem parem, refolutaminCremore j re- liduaautem & corporalior Cremoris Subftantia, in Venis Me- fenterii, a Fermento Jecoris infpirato, Sangvificationem ex- fpecliat. ImerimLatexfalfusa Renibus attradus,committitur Renibus & Veficae ad expellendum. Unde dicimus, qvod in Vafis Mefenterii, incipiat tcrtia Digeftio,& termineturin Jeco- re, Vid. 1. c.n. 38. Confeqventer, aflferimus Sangviflcationem, ipfam fieri,in Jecoris Stomachoprsefato,qvi eftipfum VasMe- fenterii. Aliasenim Heparnimispaucas&exilesVenashabet, pro tantas molis Succo debite^perficiendo. Extra fe, nempe in- Venam cavam, ultima CruorisPerfediioSangvificationis, in- fpiratur a Fermcnto Jecorario. Et hsec qvidem,Fel & Jecus, Mu- nia fua perficiunt,non qvidem corporali Conta&u,Congreflu aut fui Commixtione, necamplectendo, aut recipiendointra Gremium ,fedfolo infpiratu, i. e. Fel dimittit fuum fermen- tale Blasin Inteftina, & Jecur in Venas Mefenterii. Ex his omnibus deducitur, qvodinStomacholitduplexCoqvus,unus aLiens De Anitfia,,feuPoieftate Vcgetativa* 375 a Liene, & alter fibi proprius : qvi uterqve Coqvus djyerfas edit Digeftiones. Porro acidum Fermentum in Stomacho diflblvit Cibos in Succum i fed Fellis Fermentum acidum, Chylum faliencfo, feparat Chymum pro Cruore , & inde fub- trahit Laticem, Urinam, Sudorcm , Stcrcus, flavum, liqvi- dum, & Partes craffioris Saburrae. Et ideo non eft in Stoma- choipfo formalis Transmutatio Ciborum. Probas hujus Af- fcrtionis vid.l.c. n. 49. UndeCibi vere & eifentialiter non commutantur, nifi dumin una Parte Cruor, in altera Stercus plan£putridum , fiunt. Vifcusetiam,Cruori faciendo depu- tatum,non poteft vacare Stercoribus parandis flavisin Ileo & Colo, vid. 1. c. n. 50, & fcq. Tandem ergo Cremor a Pyloro in duodenum labens, mox intra Sphaeram A&ivitatis, a Fellis Ia- fpiratione correptus, Aciditatem fuiin Salem commutat, & aqvofior ejus P ars a meraciore fit fegregabilis , qvas a Reni- bus trahitur. Unde Urina eft fatis falfa, Cruor autem parum. Hatcergo tertia Digeftio , fit prjefide Fermento Hepatis, qvod caeco Gas Odore, Sangvificationem in fuo Mefenterii Sto- macho, incipit,& tandem in Vena cava perficit. Qvarta Digeftiocompleturin Corde,ejusqve Arteria;inqva Elaboratione, rubens crafliorqve Venae cavaeCruor elaboraturi fit flavior,& plane volatilis. Cor enim utrinqve auritum di- citur,&habet ad Sinumfiniftrum,pulfantem Arteriamunicam, magno fibi Trunco infertam , ut fic duplici Remigio fortius Cruorem trahat transSeptum,qvod eftinter utrumqveSinum, inmedioCordis. HocSeptumeft porofum & Sinum Cordisdi- ftingvitj Nec remeat Sangvis a finiftro Sinu indextrumj fed tantum Spiritus Vitae,tanqvara per exileCribrum. Differter- go Cruor Hepatis a Sangvine arteriali, perqvartam Digeftio- nem,Colore & Confiftcntia digefti manifeftam. QvintaDigeftiotransmutaf Sangvinem arterialem in Spiri- tum vitalem Archei, d«qvo vid. 1. c. n.6i t Nam in Cruore Bbb Jecorario " j74 Caput XII» Jecorario, vix poteft efle aliqvis Spiritus: fed videtur ille Cruor efle,tanqvam Mafla qvaedam mumialis,& Materia exqva jfed nondum habenda pro perfecto vitali Sangvine. Nam (ICruor Venae cavsa JecoreSpiritum mendicaflet, fruftra eflet Cordis dextra Auris,qvas non alio fine operatur inceffanter,qvam uta Sinu finiftro, aliqvid Spiritus trans Septum Cordistrahatur, & GruorinVenacava,juxtaCor,Participationeillius Spiritus,vivi- ficari incipiat. Vide loc. cit. n. 64. In qvarta ergo Cordis Culina Saugvis ab Hepate delatus fit,Sangvis arterialis, qviin qvinta Digeftionefit Spiritus Archealis vitalis. Unde nos unicum tan* tum Spiritum in Corpore agnofcimus,qvaliacunqve habeat Or- gana particularia divcrfa, five Oculorum,five Aurium,aliorum- qveSenfuum autMembrorum principalium, aut fecundario- rum Organa fingularia. Nec in qvarta, nec qvinta hac Dige- ftione provcniunt ulla Excrementa, nec diffimilaria Effe&a. Igitur falfum eft, qvodin omni Digeftione fiatExcrementum j Si vero aliqva ex prioribus Digeftionibus Excrementa illuc ir- ruant, vel innafcantur,morbofum illud eft,turbulentum & con- fufumimperium, non ordinaria Digeftionum Oeconomia. Sexta & ultima Digeftioperficiturin CulinisfingulisMem- brorum. Ubi tot funt Stomachi, qvot Membra altilia. In hac nimirum innatus cuiqve loco Spiritus ,fuum fibi coqvit Ali- mentum. Sub qva Digeftione,ut variannciduntDifpofitiones: ita& Difpofitionum iftarum contingunt varii Errores. Adeo- qveMorbi, qvi vulgo attribuuntur qvatuor fidis Humoribus, potius transmutatis hifce deberentur. Videl. c.n. 68- TandemadFinem InteftiniIlei,eft qvidam Sacculus, qvi •licitur Inteftinum caecum: in hoc fedet Fermentum fterco- reumj qvod cum Opus fit Corruptionis,& non Nutritionis, ejus Putrefaclio nullatenus computandaeft inter Digeftiones Alimentorum. Stercoreum enim Fermentum non procedic ab aliqvo Vifcere, aut Facultate vitali. Hcc cascum Intefti- fjum * / De Anima, icu Potentia Vegetatira. 37$ curn eftexiguum, neceflarium tamen Rcccptaculum omnis Sterccris. Haecomniafufius dedu&a vid.i.c. Nobis haecpa** ca fufficiant. SECTIO tit De duobus Stomacbi Janitoribm. SUpernus Janitor dicitur Orificium Stomachi, inferior Py-< lorus. Ifte in bene valentibus clauditur,dum Stomachus Cibos & Potum recepit, doncc pera&a Stomachi Digeftionc, Chylus, feu Cremor facTius fit. Tunc enim, nec ante, Pylorus fe pandit. Orificium autem fupernum clauditur, inflantc Sa- tietate faltem, (:fi nonfatis ingeritur:) dum Stomachus inci- pit cencoqvere. In Pyloro prscipue deprehenditur magnum Sanitatis &Morborum Momentum confiftere. NaminFebri- bus evomitur fubinde hodie indigeftum aliqvid, qvod pridic fuerat ingeftum. Ergo abindePylorus manferat claufus. E con- trario in Paflione cceliaca Pylorus nunqvam clauditur, prout ctiamin continuo potautibus. Vide Helmont.§ 32.L2.ubi plura enarranturExempla. QvaeomniaconvincuntPylorum non tantum efle Janitorem, fcd etiam moderari Digeftionem primam, & evidentiflimam, nec eum fubjacere Imperio Re- tentivae, autDigeftivae. Orificium autem fuperiusaperitur,ad fingulos Ciborum Bolos, & hauftus Potus: qvia vix tolerare poteft, qvod fibiqvicqvam fuperne in Gulaimpendeat, Qvomodo Pylorus effkiat vomitum, dum claufus fe contrahit furfum, non qvidem per Corrugationem Stomachi, fed motu totali Stomachi furfum ad Gulam, adeoqve Pylorus Vomitum im-« peret, & Retentivae non aufcultet, fuamqve Potentiam faepe oftendat abfolutam, duminvita Expulfiva, deficiente Digefti- va, naufeante Attracliva, adeoqve peffundatis aliis Stomachi Facultatibus,ftiriet, &aberrrt({prout jam de Febri & Ctxiiaca narravimus:) dc hisinqvam omnibus, vid.loc.cit.per totum. Bbbz Et Gaput XII* , _ ...... mmm —|----- i —..... ————— ~- — Et qvomodofaepe furiet inftar Uteri faeminei ,vid, n.18. qvo« modo ab eo, ejusqve Erroribus & Exorbitatione nafcantur Morbi plurimi/Tremores, Cordis Palpitationes, Deliqvia,Fe- feres acutae,Tumores,Arthridites, &cur? vid.n. 10. Et qvid in Vomitu fit illa Materia flava, vitellina,casrulea,viridis, qvae faepe ejiciuntur? an fit Bilis fabulofa? num. 12. Imo plus videturefle pofituminPyloro, qvam in Orificio fuperno : qvia Pylorus videtur efie Reclor totius Oeconomias ftomachicae, usqve in ultimum Inteftinorum Gyrum. In qva fi- qvidem cum Fellis Opcratione perficitur , proinde etiam Fel Pyloro fuperftrui& incumbcre debuit. Qyorum amborum, fi non eft plenus confenfus,mox oriuntur Diarrheae,Tormina,Dy- fenteriae,Haemorrhoides vid. n. 17. &feq.item qvidfttFames Sitisproprie ? contra antiqvorum Opinionem n, 20. item qvod Senfus Jppetituitm fit in Pyloro & Splcne. n. 21. item qvod Pylorus Jtt Patrator unicus fijj? ' Caufa Appetitus, Naufes, Vomitus,Cboler& y Dyfentefist ibidem. Eeparvo fipe Remedto adbibito Pylori Furor fe- daripetefl (f folet, (f corrigi cladespr&fatz >v.g. per bina Ovorum Vitella dura , Aceto rofaceo temperata vid. n. 2 2. Similiter frixis Eqvorum llngulis in Butyro,ac pulverifatis fspefrcqventerfedattu fuit Pylori furw in Dyfenteria. Sicpofi CrapuLim heflcrnam Verti- gines & alia Capitis m>tla,facile curantur, fumpto feqventi mane Jentacu/o,qvomox fttror Pylori fedatur. Deniqve,de reliqvis ejus Erroribus,& qvomodo fstpe perti° naciter claufus, loco Cremoris acidi, fabricct flavam, vel a?ru» ginofamMateriam, vid. n, 2 usqveinFincm. Nos hxc tantum hic deiibare voluimus. SECTIO IV t)e Ratione ViBus, Hrppocfates praefert exomnibus, femperaflveta nonaflVetis, licet alTveta in fe rainus fint falubria .* nec facile j nec tuto> ncc Dc Anima, feu Potentia Vegetativa, 377 nec celeriterab afl"vetis vult Diaetam cflTe mutandam. Ergo id mulro magis cenfendum eftdeaflfvetis electis, optatis,defide- ratisqve Cibis& Potibus, utpote,qvi di&anteintusfibiNatura, Remedium f$piuspraeluxhTc compcrti funt j Vid. Helmont. §, 60. n. 6, Et qvotus qvisqj eft,qvi rcpudiatis Regulis a. Mcdio fibi prscfcriptis, fiepe hactcnus non convaluerit ? Occurrunt qvoti- die ejusmodi Exempla. Necinipfis Morbis Prxfcriptio Dis- ta?medica,videtur Locumhabere. TuncenimplcrumqveAp- petitus jacet confternatus, qviqvefui Complacentiam,nc to- tus pereac, fvadet potius; & cujus Confervatio tantieflMomen- ti, qvanti eft Vitse Indicatio, Statu enim Appetitus vacillantis Natura fibi plerumqve fuggcrit convenientem Cibum j idqve nonraro, tum potiffimum ,dum maximeOpis eft indiga. Similitcr Diaeta Medicavix Locum habet in Convalefcentia, vid. 1. c.n. 12. ubi Author fatctur fe per qvinqvaginta Annos practicantem > fanafle fuos /Egros, fpretis Diaetae Regulis praz- fcriptis Medicis, ibid.n. 12. &feq, Interim tamen ctiam So- brietas maximi eft facienda , tanqvam Cardo totius Diartae, Undeidem Author,fi Appetituscirca aliqvod Obje&um ferre- tur, lubens illud permifit fuis Clientibus, cum Moderamine tamen Mediocritatis,n. 17, Natura enim noflra fapieniioreft qvovisMedico, magisqve perita fuse Lltilitatis, &gnara Damni, qvam omnia Scholarum Ingenia , ac proinde fibi feligit & optat convenientiffima. Sicut enim Pecus nunqvam periit, qvia Sitifuas fatisfecit, nifi forte Venenum dcglutiviflet,nimia- qve Voracitatefuccumberet: qvae omnia funt certiffima5 fic et- iam certa videntur fcqventia. 1. Qyod Potus in Febribusmul- ta Ariditatisincommoda fubvertat,indubium eft. 1. Certum eft,qvod bibere in Siti,non fit minus naturale,qvam Mi&urien- tem minxifle naturale eft. }. Ideoqvehoc, id eft.bibere non reqvirit Medentis confenfumrficut eodem modoalterum, i.e. mingere ; velpotius mejere, non eget Confultatione. 4. Qvod Bbb 3 fimul 378__CaputXH , fimul cumPotu exhibcri pofiint aliqvot Guttae, qvibus faciie penetrantibus,praefertimin SitLplurimae una cum Siti Febres., jucundaatgrorum Voluptatc faepe fuffbcari poflinc,qvod l.cir. n. 19. per Experictuiam probatur. Compertum eft j, Qyod ingens Appetitus erga Rem,juxtaRegulas medicai apparenter nocuam, plerumqve dictetur ab ipfaNatura, cuifuuminno- tuit Remedium, non autem Scholarum Libris, 6. Qyod ideo parum anxii effe debemus, circa Res optatas parum no- euas,minusqve folitas, 7. Qyod fi Remedium debeat Morbo praevalere,Cibi & Potus,in fua Latitudine, neqveant continere roburEntisPharmaceutici,qvinoperetur fuosEffeclus. 8-Qvod Cibi,finon Remedium,etiamvix Noxam contineant,loqven- dode Cibis indifferentibus. Deniqve dicimus, qvod Abftinentia, & /'arfimonia, fint optimaMedia in Diaetaimagisqve,ubi ad Libitumaliqvid edi- tur,juxtaProverbium: Qyod fapit nutrit. Sufficit enim Ap- petitui per Qyalitatem,non perQyantitatem. Namfi Satie- tasgravetSanos, multd magis gravabit ^Egros & Debiles. Prae omnibus autem Mafticatio eft neceffaria Ciborum. Cumenim omnis Cibus debeat mutariin Cremorem , fitqve exqvifita Mafticatio,qvae Digeftionem facilitet ; hincomnia bene func mafticanda, Qyia unicus Bolus,nonrite mafticatus, plusfa- cit Negotiiin Corpore, qvam tresBoli mandendo bene ma- fticati & contriti $ De his vide plura apud Helmont. §. n, zi. Hinc,qvae in Crapula fumuntur, fupra Fcrmenti ftomachici Poteftatem,calefaciunt qvidem intus,fedputrcfcunt,nec etiam eatenus digeruntur, Qyantum vero detenerioribus Cibis ta Crapula eftaffumtum, digeritur & elabitur a Stomacho,&fe- cum magnam indigefti molem prascipitat, tam propter Vafis tenfioncm, qvam Naturae onuftae,& Frena defercntis incu- riam. Sin autemdigeftumfuerit, qvodeftlong£ tenerrimum, idqve jufto diutius in Stomacho moretur, neceffario qvoqvc iftud De"Anima, feu Potcntia Vegetativa* 37^ 1 >«iw » fi fr'J-iM - » > 1 ■ . . ■-— - . " — ■ ■ ■ 1 ■ ■ i. ■ ■ - . i — nim „ii . - ■ ■ 1 iftudretentum,nimium acefcit, velplane* putrefcit: deducitur- qvein amarum Excrementum, mane nonraro per Vomitum rejeclum, qvodfalfo putatur Bilisa Vulgo. Tinclores cnim unica CortinsTinclura, fupra too.diverfosColoresmutant^fi Panni prius diverfimode fuerintaffedtij Sicetiam unicumab- errantisStomachi Fermenturn, univocum Cremoremalias, fl adhuc Diverfitates in fe plane nondigeftas contineat,pro Par- tium Diverfitatevari formiter difponit & determinat. Aded ut licet ordinario, non nifi Partem Cremoris digeftam tingat fuo Fermento j indigeftam tamen Partem non definit afficere , & pro recipientis Defc&u perperam imbuere. Tandem,qvic- qvidaffvetum,non malignum,fed optatum afTumitur, idqvo- qve abfente Satietate, facilius digeritur, & tuto etiamin Mor- bis admittitur,fi fobrie & moderate fumatur. Fermentaenim facile fubigunt, qvxaffveta funt,& prsecipue defidcrata, vid.l. c. n. 17,. Ubi Confilium invenies, qvomodo praecipue in Mor- bis ftomachicis cibandi fint ^Egri, per Potabilia, & maxime per panata, itemqve Cerevifia vel Vino tincta, cui micae Panis fimul fint mixtae (:apud nos dicitur vulgd ctne fflltC €5cf)rtle:J ut fic fimul fint Cibus& Potus. Qyidqvid ergoCiborum in Stomacho non diffolvitur, in Cremorem diaphanum vitalizantemj vellicet in fefit diflolu- tum, nontamen fufcipit Fermentum, ut Latex, falisMuria: idipfum vel Excrementumeft, velfacile fittale , & Ccrruptio- ni eft obnoxium. Unde valde eft attendendum, qvid y£ger afpernetur,velappetat. Naturseenimancillandumeft, non inv- perandum. Fermentum fcilicet,qvosCibos debet conficere, Cibos illos prasfcribati non autem Medicus pro fuo Appetitu, neqve unicam ex Doctoribus Formam pro qvibusvis Calceis fumat. Unde noneft mirura,qvod Febricitantium Stoma- ehus, Carncs, Ova , Jufcula, & fimilia abhorreat: qvia, cum. . t . . ttttlC: 38« Gaput XII» tunc maxime caleat, fapiens Natura tim£t, ne Cadavcr intus in fe exiflensfiat.Ideoftatimejusmcdi Edulia fibi fufpecla aver- fatur. Vid. plura §. c. toto. Concludimusergo,: nusqvam QyalitatemCiborum,qvate- nus talium,nocere; folam veroQyantitatem obefle poflTe. Vi- ditenim DEiisomnia,qvaefecerat > efte bona j& confeqventet qvodcunqve in Cibum ordinavit, vel Potum, bonumcfle Ci- bum velPotum. Igiturnullus Cibus nocet vEgro, fiPharmaca alias in fe funt efficacia & bona. Vid. plura apud Helmont. in Supplem.§.i. Paradoxo fexto, pertotum. Supremum verd Praifidium Sanitatis,dicimusefle Sobrie- tatem.Alias,qvae fapiunt,optime nutriunt. Et concocturusefl: facile Famelicus,qvaefapiunt maxim£. Pro fordibus z Stomacho, &a Venis meferaicisj pro crudiore&minus fincero Chyloab- flergendo,videntur optime facere,SpiritusTartaricompofitus, Pillulae Ruffi, conferva Rofarum. vid. ibil. c. Deniqve finia- mus: haec tantum addendo , qvod juxta communem Doftri- nam tres compleantur principales Concocliones in Homine: I. In Stomacho. a« Per Venas Meferaicas usqve ad Hepar inclu- five. 3. Indeusqvc ad fingulaMembra, Primailla^&fecun- da Conco&io ,feliciusfucceditinVigilia&Motu;ideoqve Ex- crementorum omnium uberior Expulfio: tertia verd,feu ulti- ma, inMembrisfingulis melius fitinSomno;dum nempe vi- tale Lumen fefe Humori coclo,propter Aflimilationem , in- fpiraredebet. Qvi Somnus etiamomnemExcrctionemcom- pcfcit, praeterqvam fuam,ideft,Sudoris. SECTIO V. De Potentia Generativa. DE hac Matcria audiamus Hclmontium,qvi in Suppl.§ o. pertotum fic loqvitur : Vidi fomnolentus Uterum Plicis, miro Artificio.contra&um, k fe fub Conceptura panderc, per De Anima, (ea Poremia VegetatiVs, jgi per proprium Blas magneticum : idqve adaeqvatd ad Semini* extenfioncm. Qys fcilicet Plicarum didu&io, caufat Su» &urn & Attra&ionem Seminis,ratione Vacui. Et in hoc Rhom- bus Conceptionis jacct in Fsminis. Continet cnim Catffarw immediatamCornplacentiae,& Attra&ionis Scminis in Utcrum. Ethiceft DEiDigitus,qvi hos Loculos diducit, fine Medio or- ganico:unde Facunditasaut Sterilitasa DEocenfetur. Itaqjcs ParteFaemina2,debetadefTe haec magnetica Diductio j cx Partc veroVirili,debet Scmcn non efTeinfamcaliqvo Contagio,aut Labc aliqva. Sihaecduo fint integra,feqvetur ccrto Generatiqj Cvero Semenfueritdefetfuofum exParte Viri, nihilfiet. Ute- rus enim femel male imbutum Semen recipiens, illud mox rejicit, nec deinceps fe aperit,ut intro fug.at in Vitana Semen Viriiftius. Poftqvam crgo Semcn virile cft fasmineo Semini foria*- tum,inconcavoUteri, mox ceffat illius Magnetis Suctus,& clauditur Uteri Oftium prope ejus Cervicem. Uterus vero contentumundeqvaqve&adaeqvate,exclufoomni Aere, bene- volo favore ample&itur, incipitqve amborum exactior Com- mixtio,propteroccultamSyngamiam,utrinq$in Seminibus ex- plicatam. Moxdeinde, licet conceptum Semen initiofit tur- bidum,&Liqvor opacus, biduo tamenabinde , transparentis ^lbuminis Similitudincm aflumit. Sexta autcm Die,nec prius p apparuitmihi Seminum incola Archeus, tanqvam Vapor nu- bilus, qvi poftea,decimo tertio Die,Hominis Figura,un?brati- liter dotatus fuit, cum aliqva clarificatione fua: Spiifitudinis* Tum enim Semen, decima forte fui Partc accreverat, fibiqvc primigenio nupferat Liqvorem alimentarium. Mirabar in« terim Egoitatis inceptam Philautiam, qvae vel in Seminibus inciperet meditari moxfui Incrementum. Nam utrecensLac fe incruftatftatim Pellicula: ita &Semen moxa triduofefe Pel- leloricat,qvae tamen fenfim evadit manifeftior. Ccc Porre jgr Caput XII. Porro licct Aura fub Hominis Figura cerneretur; nondum tamen Charafter fexualis a me notari potuit. Circa Diem er- go 17. vidi,qvod Aura haecfigurata fe demergeret, &plane de- fponfaret intra Albumen;,& qvafi dormiret toto triduo, & Horis circiteri2. eratqve in Semine rurfusqvoddamChaosopacum. Qyointervallo fibi fecundinamvifibilemobduxit:&Duritiem Membrans, qvaminMateria non reperiebat,fibi fecerat, per Vim formativam & transmutativam. Aura nimirum forma- trixhaec,dum fculpit Cbrpus,non utiturSeparatione,nec ideo QpushabetMateriaf diverfitate, qvafibiin Typopropofitas Or> ganorum alteritates fabricet. Qyotriduo exaclo,tum prius apparuitSpiritus ille Formator,Sexuum Signatura infignitus, non tamen ampliusper totam Seminis Molem obambulansin- diftincle j fed fubqvadam Confufione,illi triduo propria, tota i'ftaAura,in fingulis partibuscoaluerat. Neqve enim tum ad- huc alter erat vagus,&ffucl:uansin iftaMafla: fed unicus infi- tus,fibi per Partium rudimenta continuus, totam Genera- tionis Repartitionem abfolvebat. Fuit ifteLabor fuus, inde- feffus, fine Labore tamen & Taedio. Et licet in Opera non laf- faretur, Vicarium tamen fibi adfcivit. Nam magis magisqve partiumDiftindio explicatur, & totius fit Accretio ex matemo &purioriSangvine,fibiqveformatHumidum radicale, folida- rumPartium conftitutivum. Igitur &a materni SangvinisSpi- rituvitali, fibi Incrementum & Fomentum haurit, qvod fibi mox aflimilat Unione perfediffima. Alitur nempe,& crefcit Spiritus, in Seminis adumbratione, non fecus atqve ipfaEm- bryonis corporea moles. Influens tamen Spiritus mihi non eft vifus ante Diem 32. a Conceptu. Tenuis tunc qvideni adhuc, & amaterno Sangvine defumptus, in vicinam Speci- emtraductus. Hicvero circa41. Diem,Lucem aliqvalem feu Splendorem adeptus erat, fimul & Staturam humanam'5 fed conglobaram expreflit, deformem tamen ob Capitis difpro- portio- De Anima,fcu Potentu Vcgetativa. 3 jj $ portionatam Magnitudinem.QyteLuxerattanqvam Fulgor ex Flamma,qvam Aqva Vitsexhibet. Et non multo poftaliqvot Momenta, fubito haec Lux feipfa facla eft lucidior, Etlicec Anima fenfitiva in Brutis Speciem abfolutam faciat, ideoqve ibiperfe fubfiftat; in Homine tamen eadem, non Speciem,fed Luminis tantum fubordinatam Alteritatem , feuGradum ad Mentem continet, ideoqve vix fubfiftentem absq.ve Mente immortali. Et licet in Homine fit Vita fenfitiva ; at non efi; Ens fpecificumaCreatione} fed feminale per Libidinem Pro- toplafti occafionatum, cujus Characler a Mente totus coerce- tur, Vita ergo fenfitiva fub ilio Splendore ca»ruleo,&obfcuro, informat mox Spiritum Seminis, & informatur a Mente atqve Luce clariore. Incercedunc tamen 4. j.6.aut 7. puncta Funis pe- dalis.Qyia Semina diftant difpofitionum Perfe&ione, & agendi Alacritate. Hinc enim qvcd uni Conceptui fit una qvadra- genaria veltertia; nectamen propterea Empfychofes tardio- res vel fegniores, imperfectiores funt velocioribu» : Non fe- cusacpraecociaIngenia,non raro funt tardioribus poftponen- da. Tota faltem Generationis noftrse feries fpirat aliqvid au- guftum. Qyamvis enim opifex Forrnator Archeus, humanam in feFiguram contineat,&Corpusad fui Similitudinem figuretj non tamen eft fabrica humana ab initio in Statura erecta t ne- qve confufeglobata;fed curvata,qvomodo jacet Fa?tus in Lltero. Falfum ergo eft, qvod Natura ubiqve fit circulata. Qyippe qva? fuis ubiqve fatisfacere voluitFinibus, qvi abOpifice gloriofo Naturse, &nona Natura induuntur. Neqve enim alias aGe- nerante, recurvata Reflexio inditur Spiritui feminali erecto; fedprocedit a Digito ejus, qvia Fineusqvead Finem difponit omnia fvaviter. Moxitaqve concepto Semine,Uterus elaufit Ofrium infer- num,neqvidirruat peregrini, qvod Conceptum turbet. De- niqj Vafa uterinoImperiofubjecta fuperne eriam,veluti addito Cccz Oftia- 384 Capnc XfI, De Aoima,fets Petefratem Vegetativa, Oftiarioclauduntur.qviatunc novaoriturinLltero Refpublica, nova futuriFaecus Oeconomia : ideoqve & in confinibus Vafis erigitur fingularis Culinajusqve adco,ut Embryo,non ex Cruorc Hepatisj fed expuro pucoqve Sangvine arterialidudumalatur &crefcat. Moxvcro deinde,poftqvamhaecCulina pro Embryo- nefjqvivi&uruseft Orbeproprio:) eftinftructa , UterusCruo- remprxparat,qvcmEmbryoni propinet,& proinde everritur, qvidqvid minusutile occurrit jadecuttoto illoMotu,plerum- qveMater fe malehabeat. Cumenimnonampliusperemun- ftorium Uteri expurgari poffint Sordes, qvaeqve nec Partus Maturitatem poflint cxpein MundumCceleftem&^YibterraneumjimprefiTo Romx Annoi656. &|denud recufo Herbipoli nuper , Anno i66o. cum Scholiis Cafpari Schotti, etiam Jefuitae j Eadem hic trans- fcribere.aut compendiofe deducere non videtur Operae pra> tium : cum illaipfa Itinera Kircheriana fint mera Compen* dia aliorum Tomorum grandiorum, Itaqveeo Le&orem rc- mitto. Non pigebit cerce Laboris. De hac eadem Materia. Cceli &Mundi,ideft,qvodCceli fintfluidi.non folidi,qvodTer- ra nonmoveatur, fed Aftra,de Numero Coelorum &aliis, vide- rietiam poteftcompcndioseNieolaus Caufinus,Jefuita, de Do« moDEI, itemCafpar Schottus, fupra nominatus, in fuoCurfu Mathematico Anno 1661. edito, & alii. Nos ad reliqva extra ordinaria fubftantialiter explicanda properarnus» CAPUT IX. DE RERUM GENERATIONE & CORRUPTIONE. ^XVid de hac Materia fentiendum, fecile conftar tx fupe« ^Jrioribus.SienimGenerationisnaturalis Principia Arifto- ^""^-telica funt frivola, ficlitia,i.e. fiPrivatio eftmerumEns Rationis; Itemqve Materia prima, qva? inftar infamis alicujus Lup£,fitcontinud novarum Formarum appetens, contra Na- turam Rerum naturalium , appetentium femper potius fui Confervaticnem, qvam Corrupcionem. Si eciamForma non eftPars compofiti , fedei completo primum adveniat,ut Ens neutrum: Ergo fimul cum his Principiis fabulofis Ariftotelis, corruitetiamGeneratio& Corruptio Ariftotelica,ilIis fuperin- ftru&a. Deinde fiomnia Corpora naturalia potius, & vcrius, conftentex fola Caufa materiali internai.e. Si omnium Re~ rum Materia,eft f©la Aqva, Erfkiens vero internum eft Sc- tnen, iSo Caput IX. mcn, Fcrmentum, Idea, Archeus Seminalis,qvae perdurant& operantur in Compofito usqve ad rei Epilogum, ut juxta Vi- res ac Proprietates aDEO fibi inditas. Exhisinqvam jamdc dudis fupra, facile conftarepotcft, qvid vere fit Generatio & Corruptio realis, non mentalis. Adeoqvc non opus haberet hic ulteriori Deduclione. Ut tamen femel jam ftatuta foli- dius confirmentur, & magis dcclaretur, qvid proprie fit Ge- neratio & Corruptio, addemus adhuc aliqva notatu dignifu- m*, per aliqvot feqventes Seftiones & Paragraphos, SECTIO I. , J)e Generatione. %. x. De Trincipiis Generationis. SI proprie' velimus loqvi,duo tantum dantur primaria Ele- menta, Aer & Aqva, co qvod non poffint refolvi in invi- cem. Terra verd, velut Aqva orta, non poteft dici propri£ EIementum,coqvodin Aqvamiterum reducatur. Elementa vero nonfuntin fe invicem convertibilia. Siautem Aqva in aliqvod terreum Corpus mutetur, id accidit vi Semi'nis,ad- coqve Aqva Elementi Simplicitatem tunc exuit, confeqven- terTerra non videturproprie efleElcmentum,qviain Aqvam converti poteft, ut conftat Experientia Chymica. Ignis ct- iam noneft EIementum,aut Subftantia, fcd MorsRerum artifi- cialis, inmanu Artificis,adgrandesUfusaDEO data, pro Ar- tibus. Corpora vero, qva: creduntur mixta, materialiter funt Frudus folUas Aqvac, neqve alterius Elementi Conjugio opus habent: Gorpora nimirum five opaca, five diaphana, folida five fluxilia,homogenea, fivediflimilia,i. c. Lapides, Sulphu- ra,Metalla, Mel, Cera, Ofla, Cerebrum, Cartilago, Lignuni Cortex,omnia deniqve & fingula, funt Aqvs folius Frudus, De Rerum Generatione & Corruptione. ifa qviaomniain Aqvam omnino infipidam reduci folent totali- ter. Igitur dcbent folaAqva conftare & contenta efle. Plera- qve enimillorumperlgnem deftruuntur,&mox fponte dant Partem Aqvas. Qyae licetqvodammodo concreti Naturam re- ferat,tandem faltem ablata Seminis illiusconcreti Contagio- ne,Aqva ilia,five rerumMercurius,infimplicem&infipidam AqvamPluviaeremigrat, Sicdemum OIea&Pingvedines,per Ignem feparata,adjecT:o pauco Sale Alcali,Smegmatis Naturam aflumunt, & in Aqvam elementalem abeunt. Imoqvaecun- qve apcrto Igne concremantur, in ipfo Nubium Hofpitio,fpon- te in Aqvam reducuntur,ut fupra in Meteoris. Exhalationes itcm,qvae juxtaScholas debent efleMateria qvotidiana Ventorum,Nebularum ,Cometarum,MineraIium, Saxorum,Salfedinis Maris,Fontium & Fluviorum, Terraemo- tuum,omniumMeteororum j hae,inqvam, ExhaIationes,cum Penuarium tantuminNaturanonhabeant, nec Materiam tan- tis qvotidieRebus generatis, tantarqve Moli fufiicientem, me- rafunt Somnia, ac imperite fuis Effeclibus proportionantur. Nam.qva: Materia Exhalationum, vel folis Ventis qvotidianis crit fufficiens ? ltaqve & eas a Materia&Principio Gencratio* nis, adeo depraedicato, nos excludimus. ^fv^^^ -ff^^^M^^ - '^■'^■•f Nulla Generatio, aut Transmutatioftfine Fermentts, DEhis abunde videHelmont. §. zi. n, i. z. & feq. Duplicia au- tem videntur dari in Natura Fermenta, Unum qvod con- tinct in fe auram fluxibilem , ^rcheum feminalem, qvi fuo fluxuafpiratin Animam viventem» Alterumverofaltem con- tinet Initium Motus, feu Generationis Rei in Rem. Qyod. qvidcm Fermentum licetfui initiononhabeat Auram femina-!. lem,qvae fcoposRerum in compofito gerendarum,complecT:a- tur, moxtamcn Vaporc potitur, qvemFermenta tamlocalia, X i.e.locis i6t Caput IX» i.e. locis fingulis contenta , qvam , qvaeipfamet Materia; di- fpofitio externis Fomentis acqvirit, fufcitanr. Unde Archeo aliqvid fimile fit, qvod fe fuumqve fenfim Hofpitium trans- mutat,aptat, ad auget, agitqve porro deinceps reliqva,ad Pro- portionem PerfecTionis& reqvifitum Auraeillius feminalis ac- qvirendae. Hoc nempe Semen,q vadam primum generica Am- plitudine,luxuriat. Namlicet gaudeat,fubftratamfibi Maffam, ad Fermenticoncepti Scopum direxiffe,nonrard tamenaliun- de fomitcs ocultiorisLuminis fufcipit, fumptoqve temerario aufu,etiam in Animam viventem adfpirat. Exempla hujus Rei paulo poft fubjungemus, qvomodo generentur Pediculi, Pulices. In prioribusergo&vitalibus Seminibusfermentalibus generansipfe,infpirat Archeum cum fui Similitudine,fimulqve Auram vitalem una cum Seminis Mafla: In pofterioribus verd Fermentis,inflatur tantum FermentiOdor, a Vafis conunen- tibus, aut ambientis Contagio. Qyas ubi rite coaptata fuerinr, niox in />lantam,vellnfeclum formantur : excitara nimirum Aura illa abOdore,& Fermento fracedinis, qvae deindeinAr- cheum,RecloremRei,exaltatur. Fiunt itaqve Seminaacon- ceptu generantis , facien tis Imaginem fui per Libidinem, vel ab Odore Fermenti, qvod Materiam difponit, adideamrei pof- fibilis. Nam prout ab Odore Materia haurit Transmutatio- nis difpofitionemj fic ablmagine deinceps fit Materiae difpo- fitio : qvacFermentum fpecificum Rei generandas procurat & promovet. Inhoc autem Fermentum diftat aSemine, qvod Fermentum fitOdor,vel Qvalitas alicujus Fracedinis difpofiti- va ad Alteritatem & Corruptionem Maffe. Semen autem fit Sub- ftantia,in qva jam Archeusineft, qvi eftGasqvoddamfpiritua- le,continens in feFermentum,Imaginem Rei generandae, & infuper Notitiam difpofitivam Rerum agendarutTu Odorc itaqve,qvaecunqve Situmaut Fracedinem contrahunt,etiam_, Vermes mox concipiunt. Ideoqve Baifama putrefcere,aut ver- aicfccrc nefciunt. Unde ex Qdgre, Vermes etiam plurimi nafcun- De Rerum Generatfone & Comjptfone» 16*3 nafcumur; ficucecontra per Odores etiam Sanatio perficitur & impreflfa pelli Contagia , Odoribus fubinde cxpclluntur. Sedde Effeclu Odorum,in hac Materia Generationis, paulo poftfpeciali §. eos decIarando,agemus. Frudus ergo, qvos Vetuftascredidit eflfe Elcmentorum congeriem, funt proles unius Aqvae imprxgnataea Jemine, qvod in locis Mundi,tan- qvam in fuis uteris, Aqvam difponic ad generandum, Nam ubicunqvc Aqva Odorem acqvirit,mox etiam ineo ipfoFer- mentum ,&deinde Semen, inMateriseperFermentum difpo- fitae incepta difpofitione , concipit. Qyae omnia cum nova videantur&Paradoxa : paucis Exemplis iJIuftrabimus nunc & magisTerminos hos declarabimus. §♦ 3. £h)omodo generentur Cimlces y Pufices, Pedz- culi^ Mures f Pro hoc intelligendo , recole qvae fupra diximus, deFer- mento fecundigeneris. Hinc enim nontantunijPediculi, Ci- mices,Pulices & Lumbrici, Hofpites ac vicini fiunt miferias noftrae,noftrisqveqvafiexPenetralibus nafcuntur& Excremen- tisj fed etiam fi v. g. Indufiumfordidum,intra Os vafis,in qvo cftTriticum comprimatur, illico intra paucos dies (v.g, 21.) Fermcntum Indufiohauftum^&Odorc granoruiu Tritici rau» tatum, transmutatipfum Triticum fuapelleincruftatum, in_» Mures: eoqve magis admirandum, qvod ejusmodi Infefta, fexuum fignaturis diftinfta, prolificent mox cum iis, qvas Pa- rentumex Semine nata funt alibi. Ut& hinc amborum Se- minum Paritas& Fermentorum vitaleRobur par confpicuum evadat. Et qvod mirabilius eft , ex Frumento & Indufio, Mures,non qvidem parvuli, aut la&cntes, nec minutulj,aut abortivi, fedformati prorfus exfiliunt. In nobis fubinde /'htirialis oritur, & Pediculus aperta X x epidc» \ ' 164 _ Ca p ut cpidermide humana egreditur, alias qvoqvein Poris geneia- tur,non qvidem Ovi putamine lendis inclufus, fed exiguus & vix confpicuus. Pulex vero, non nifi exterius femper ,de« fumptoFermentOjgeneratur. Necfatis eftin Scholisdicere, talia infecta ePutrido exire. . Nam & Ova Avium infigniter putrent, fxtentqve immenfum , ante pulli Conftitutionem. Vita ergo ineffedebet iftis putridis Rebus, non minusqvam_i Ovis, Necfatis eftdubitaffcjunde talia Infefta vitalem Spiri- tum uniformem & fpecificum,e noftro defumant,cum natu- ralis Generatio prsefupponat impreffumSimilitudinis Sigil- lum, Namin Generatione hac anomaIa,fufficit Archeus,non qvidemhumanus, fed qviin Excrementis, Virtute fermenta- li ,& Identitatis ergo,femper gcnerat talia Infecla pariformia. Adeoqve licet fit monftrofa & anomala Generatio refpectu noftri ,eft tamen naturalis & ordinariain Ordine ad Caufas, nabis tantum Fermentum, & fotum addentibus. Fermentum itaqve indufii Tritico infperfum , per retroitionem refolvit Matcriam,&formatur fic mas adolefcens, nonautem recens natusjeo qvod refpectumhabeat,adalium fiendi modum. §• 4. G)vomodo generentur Pifces , Vegetabilia & reliqva Corpora, I Qvia ergo ^riftotelici Fermenta nefcierunt, hinc ctiam ignorarc debuerunt Corpora folida conftitui ex fola Aqva & Fermento. Vegetabilia etiam & Grana, ac qvxcunqve iis nutriunturCorpora ,ex fola Aqva prodeunt. Nunqvam ^nim Pifcator inftomachoSalmonisaliqvid Cibiinveniet. Sicergo cx fola Aqva, etiam fluviali,fit Salmo, & eadem nutritur. Sic Sturio caret Ore, foloqve Foramine pufillo in Gutture infra patet, qvo praner Aqvam nihil haurit totus Pifcis. Nutri- turergo&fk ex Aqva pariter omnis Pifcis: fi non imroediate, at De Rerum Generatione &~Corruption<% T&f at fahem fi gravida fit Seminibus& Fermentis. Ex falfo Ma- ri Pifcis fereomnis dulcis extrahitur. Ergo idem Pifcis Salem non in Salem, vel faltem Aqvam in fe,nonin Aqvamconver- tit. Conchylia etiam Offium loco , fibi lapideas teftas ex Aqva fingunt, prout&Limacumgenus omne. Sal ergo Ma- ris, cj i vix cedit Igni candenti, in Pifcibus Fermento eorum dulcefcit, volatilis fit eorum Caro, & fub Nutritione ctiarrL. totus diffipatur, absqvc rcfidentia & faece. Sic etiam Sal in primaevum Aqvae Elementum rransitj ficqve Mare,licet Rivos falfos recipiat, nontameninde fit falfius. Nam Aqvapuriffi* ma, licetomni Inqvinamento libera , nihilominus fub Linca j€qvinocliali,mucida fit, faetet, mox livefcit, dein viridefcit, & uitimo rubefcit horrore infigni : Qyx deindc fponte infc de integro redit. Concepto nimirum loci Fermento haec adveniunt,- eoqve confumpto,cefTant. Sic puriflima Fontis Aqva, fracidoVafis Fermento rnucefcit,Vermes concipit, Cy- niphesparit, imo pelletegitur. Paludesex Fundo fracefcunt: hincRanXjConchylia ,Limaces,Hirundines,Herbae. Imo et- iam natantes Herbae,Aqvam tegunt,folo Aqvae fracidae potu contentae. Etprout LapideseFontibus,qvibusSemen & Fermenturrij faxofum ineft: fic etiam Terra Fernientis metallicis fseta , cx Aqva Bur metallicum vel minerale efficit. Aqva vero alibi, conclufaTerrae,fi prope Aerem eft,Caloris momento agitata, fracefcit, nec amplius Aqva , fed Succus Leffa-seft. (eft Succus Tcrrae recensin Radicem tanqvam in Culinam Vegerabilis tradus,Tcrminuseft Paracelfi) Virtute cujus Succi, fracidi Fer- mcnti ,Tcrrac Poteftas collata eft germinandi Hcrbas. Succus cnim ille Terrae fracidus, pufilli Caloris ftimulo afcendit in Fumum, fit fungofus,ac pellc circumdatur, pro Fermento- rum inibi latentium reqvinto. Vices itaqve Fermenti &Vi- rcs Seminis, iftaFraccdohabet,fenfimin Archeos, per Virtu- X 3 tes tes feminales,in Vitam qvantam properans. Succus igitur Tcrrs frzcidzLeffat a Paracelfiftis dicitur. Unde furgit omnc Plantarum genus, carcns vifibili Semine, fataqve Semina eo prpmoventur in fuas deftinationes. Tot idco funt Fracedi-* Hum rancidi Odorcs, qvot rerum Saporcs proprii: qvia Odo» rcs nontantum funt Saporumnuntii, fed & Parentes promi* fcqi, utinfra pluribus oftcndemus. Pallefcit initio Fumus il- le Leffkfy jam coaclus, deinde fubflavefcit, mox fubcandide viridefcit,&tandem faturate; viret, explicataqve Speciei Po- teftate, varios Colores & fignata aflumit. Plura vide apud Helmont. de LeffasSucco §. zi. n. 3 z. Similiter Pluvia,in Terra Fermentum fracidum conci- picns,Z,(?^f (Succus) fa&a , in Radicis ftomachos trahitur Sudu qvodam,&experitur intra hanc Culinam, novam Fer* Tnenti inqvilini Fracedinem. Mox inde ad Corticem,feu Hc- par Plantse defertur, ubi novo illius Vifceris Fermento dita- tur,fitq ve Succus herbaceusac ligneus, ac tandem conccpta Ma» turitatelignefcit,herbefcit,velin Fructusabit. Caudcx vero, fi fub Terra citius fracefcat, proprio dehifcit FermentOjfumumtrans Corticem emittit, qvi fui Initio fun* gus eftjfed tandem in veramRadicem durefcit, ficqve Planta- ti Rami arborefcunt, Artis compendio, Plura de hac Mate- ria vide Loc.cit.n. 3 3. DeGenerationeCorporis humani,& proportionaliter do Animalium pcrfe&prum Nativitatq & modo, agemus infra fuo leco. §• 5- De Odortim fermentalium Potentia, QVia Odor continet SymbolumFermenti,& hinc femina- riamTransmutationisCaufam,ideo concludimus rerum Vires & Robur mafculum ex Odoribus cffe. Nam ubicunqve Aqva Be Rcrum Generatione & Corruptione. igj Aqva Odorem acqvirit, mox qvoqvc in eo ipfo Fermentum, & dein Semen in Materia? difpofitionc concipit. Siqvidenr plura folius Odoris Fine fiunt. Sa:pe enim Radix Caulis,Medul- la, Frondes,& Plantae intcgra:Hiftoria , propter Odoris Flo- reitij vel Fioris Odorem nafcitur > eftqve Odor mukaruni Specierum Finis ultimatus, tam in Condimentis,qvam Phar- macis. Deinde Odorcs & Sapores in Corporibus Seminum, appetitum, averfionem, vel neutralitatem pariunt. Appe- titus autem ficmotus, Imaginem in Archeo non fecus pingit, qvam in Foetu pra:gnantis. Qya Imago& EfTentia invifibilis Seminum, concitans ad complectendum, vel ab horrendum. Odor autem neuter infcrvit (latui & qvieti. De his vide Hel- mont /. z6. per totum & alibi. Imo fi res ipfa penitus infpiciatur, etiam interna Pharma- ea,tam folutiva,qvam correcliva foloOdoretenus agunt. Un- defaepius vifumcft, Qyartanam, Uteri exundationes, Melan- choliam, Colicam, folis ungventis fuiffe fanata. Certum eft autem,non ipfum Ungventum,fedejus tanrumOdorcsintrd ferperc &agere. Sicenim Epilepticus ex Odorccaditj Imd Cerebrum Epileptici, qvod nec audit, nec fentic, nec fi in Ignem ceciderit, fe retrahit: & tamen folis paret Odoribus. Sic Eryfipelas, Odore lintei leporino cruore tincli, fanatur, fi ficcumalligetur. Sic Vulnera, Ulcera, Apoftemata, Odori- bus,per inuncla applicatis,mitefcunt,vel exafperantur. Igitur fi fpontaneorum Animalium i.e. InfedtorumScmina,exOdo- ribus&Fracedine fintnativa, nec Specie differantab aliis,qvac congreffu fexuum procreantur : neceffe eft omnium Anima- lium Semina, fuos etiam habeant fpecificos Odores,qvibus Ar- chei adMateriam fiuntadaptationessfaciliorisqveObedientia; ad transmutandum. Unde tandemfiunt diverfitatesimptef- fionum, in qvaevis Vifcera, Organa, Fortitudines, in Robore & Vita. Afficiunt nimirum fperificiOdoresMateriarn,eamqve m i6g _ Caput IX. infui clientclam fubigunt, oboriturqve ex fpecifico Inclina- tio,&Philautia Rcrum. Ex aflveto demum facilis fit Rece- ptio, perfedior Adaptatio : ac tandem Amor, raptus in omnem Libidinem fui, Ideo obleftant fragrantia, perindc ut Lux placet bonis Geniis,difplicet malis; idqve non ideo,qvia fine,vel cum Luce,uterqvebenecernat,aut Aeris fereni ufura opushabeat,fed ob abftra&um & omnipotensLumen,cujus Ima- goeftLux DieL Odore enim & Lumine deleclantur Spiri- tus, eo qvod Lux&Odor eos immediate attingant, & pene- trent. Loqvimur hic deSpiritibus humanisCorporeis aliqvali- teri.e.devitali,animali,arteriali, Spiritus enimSangvinisin Lipothymico aut Epileptico v. g. plus tofta; Carnis Odore, qvam Aromatc refici deberet, nifi Fragrantia, qvatenus citd attingit Vitam, inhac Puritatem & Svavitatempraeparet. Vi- dentorergoOdores etiam Spiritus abftra&os attingere,prout peftiIensOdor,naribus etiam non perceptus, Archeum hor- rore qvatit. Sunt enim Odores, qvi Dolores capjtis,Naufeas, Tufles, Singultum, Vertiginem, Epilepfiam, Apoplexiam, Dy- fenteriam movent,& fuiContagio inurunt. Suntvicifllm & aliiOdores, qvi modo confimili eadem fanant,aut faltcm mi- tigant,fi Radicem fixiorem habent. Sunt etiamOdores fuf- focantes, fine perceptibili Materiae adftri&ione, funt & con- vulfivi: (untqve qvi falteminfatuant,ut in uteri Affectibus per- faepe occurrit. Exdictisapparet Ratio, cur Lumina&Odores ctiamin facris adhibeantur ,pro cultu DEI & Sanc~torum,qvia nimirum Odore & Lumine, non tantum Spiritus vitales, fed etiamipfi Spiritus immatcriales iisdem dele&antur, uti jam_» demonftravimus fupra. Ratio autcm, cur Odores fint tanta: Potentiae in Homine vel fanandovel dejiciendo,hic paulofu- fius aperienda & declaranda vidctur, Qvia Spiritus Vita: noftra:, praecipue arterialis, eft de Natura Gar fupra cxplica- ti,qvod manifcfte cernitur in Palpitatione> Syncope, Lipo- thymia. De Rerum Generatlone & Corrnptlone, itfp tbymia. Nam qvantum, qvaefo,CoIori vivido, Lumini vitali, tumidoqvc Carnishabitui , depcrit, Vultusqve ipfeqvam ru- gofior concidit, mox a praefatis malis & paflionibus ? Spiritus enim,qviantea placidoRuborc, velut omnia vivificabat,evolat mox,&Auraaliena fuba&us mutatur. Siqvidem cum Archeus in fe ipfo exNatura fit Gas,de Natura Salis balfamici: Si auram alterius Salis obviam repererit (prout fcilicet Sal Armeniacus, dumobviat Spiritui Salis petrae) facile per poros,& confeftira difflabilis,munium fuorum agendorum&Familia: totius obli- vifcitur. Neqvecnim in Guttas cogitur, co qvod exSangvi- ne arteriali paratur. Gas ergo vitale,qvia Lumcn eft&Balfamus (dc Odoris Natura) praefervans a Corruptione,a primordiali Geniturae adumbratione, incipit adseqvari Lumini folari. Poft Deliqvia ergo praefata(&difflationem Spirituum feu> Gas humanum) caeterorumMembrorum innatiSpiritus, velut fumigantcsadhuc,rurfusa folari CordisLumine accenduntur, prout Fumus Candelae extinctse alterius Flammam ad extin* clum Lychnum per medium deportat & reacendit. Qyan- doqvidem Spiritus Vitae noftrpe cumfit Gas , potentiflime' et^ iam& celerrime a qvovis iixoGas (qvales funt Odores) affici- tur,propter illorum fcilicct contactus immediatos. Nant mox fe invicem penetrant, ficut Lumen unius Candela* cum altero conjundlum. Et ideo nihil velocius in nobis operatur, qvam Gas, (cujusNaturaeetiam funt Odores) Hinc videmus in Cryptis&Cuniculis mineralibus &c. qvam cito Homines pe= rimantur. Idem fitinPefte, Carbonibus fuffocatis &Suffiti- bus. Imo & in Cellariis,nbi potcns Cerevifia fuum Gas eruclati faces ardentes extingvit, fubito Homines etiam fuffocat & Morte mul&at fubitanea. Igitur immenfe dolendum, & Sorshumana miferanda,percrafiamlgnorantiam penefuppri- mi & ignorari altiora fuffituum Remedia in morbjs curan-? dis, qvibus non tantum recreantur Lipothymici ; fed etiam Y aliorum Caput IX, aliorum plurimortimMorborum fiunt Curatrones & Sanatio- nes,reftaurantqve potenter Vires. Penitiusinferitur Gas, & cum Spiritibus vitalibuscontadumimmcdiatum fervantOdo- res, qvam Liqvorcsqvicunqve, qvi,finon venenataLabe,faltem fecundarum Qvalit3tum obtufis Proprietatibus, participes,no- cent facile: qvas Qyalitates, vel pra»cipue fublimem primze Digeftionis, tanqvam luto obdu&as foleas deponunt, fi non-> prxrerea adhuc ingenti Averfione Archei fuerant receptae vel cum Anxietate, Viribus digeftivis rebelles, & contumaces rc- fiftunt, His omnibus Circumftantiis noxiis& inutilibus, ca- rentOdores& Suftkus,& ideo feliciores & potenciores in fa- liando, tanqvam magis agnati & amici Spiritibus & Archeis* Plurade hisalibi. Deniqve dchac Generationis naturalis re- rum Materia,deFermentis, Seminibus, Odoribus, Fracedine s videex profelToapudHelmont, integrosParagraphos 20,21, 2J* 24. usqvead^j. Nobishaec paucula fufficianc. SECTIO IL De Corruptione. PUtant Ariftotelici, Corruptionem efle Ens privativum vel negativum , non pofitivum, folamqve Formam fubftan- tialem, cum omnibus fuis Accidemibus corrumpi , adeoqve Materism in omni Corruptione privari omnibus Accidenti- bus Formae prioris, in fe vero manere incorruptam aeternam- qve«- Nos vero contrarium tenemus & afierimus, Corru- ptionem neqvaqvam efle Ensprivativum , fed pofitivum , fal- fumqve efieeorum Axioma; qvod uniusGeneratio fit alterius Corruptio, necefiarid, &vice verfa. Imo debere in fubjeclo Generationis manerealiqva Accidentia prioris Formae. Deni- cjve folam Materiam in compofito, corrumpi non verd For- mam. Qvaeomniaoftendemusfeqventibus §§. %\ affociatus hxret, Siccitatis repagulis coercetur, vel prasdomi- nante Fermento,a Balfami indole non alieno,fovetur. Sic enim dulcia, Fumus,Sal, Piper, Aqva Vits, Acetum ,Olea diftillata praefervant Carncs. At faltem fub Vita: interitum magna eftutrobiqve Confufio Rei &opulenta virium Jaclura : Adeo ut Semina,inferioii compagini ihfervientia , non raro firnul intereant, unde Rerum afliftentcs Vulcani, velut metu perter- riti,&ut mercenarii, primi aufugiunt. Vide pluraabundc Ioc f cit. §. 19. per totum, Iixq de Corruptionis Hiftoria. '• $,i t €«rfti* De Rerum Generarione & Corruptione,' »7} §. i* Corruptio non ejl Em pri r vati r uum- i nectmiusGene'+ ratio, necejfario ejl alteriu* Corruptio,& e contra. Corruptio crgo licct inducat Transmurationem cum Refc alteriusintcritu, non cftPrivatio,necproindeGenerationem toeceffariofubfeqvitur, ut neqvc viciflim, Corruptidnem Ge- ncratio) fed fit ad eundem plane modum, ficut illa, qvas alterna Praefcntia, fe invieem excludunt , ut Lux alioqvin & Tenebrae. Nofter inprimis Interitus fubfiftit absqve Formaj fioftrae dcfeclu, citra ncceflitatam Materia: deftrudionem, fi Mumia perfeveret j licet Virze feu Formae Separationem in* cludat, Id enim non indicat praefentem Corruptionem> licet mox feqvatur fponte Corruptio, fi Arte non praeferve* tur. Sufficit faltem, qvod Corruptio non fit Haeres imme* diata Rei conftituta: > ncc ab inteftato fuccedat neceflarid Gencrationi. Sic etiam dum e Semine Res procedit v. g„ Frumentum, Flos, Fructus&c. non praecedit, aut comitatur ullaSeminum Corruptio. Solcecifmus enimeft in Verbo ac Re, &error gravirflmus, Seminum Promotiones, Perfedio» nes,ac Maturitates, Corruptionem aeftimare aut nominarc» Exempla igitur addu&a pra&icc probant,Generationem no* fam non neceflario inducere Corruptionem. Nam in Mu- miajpoft Vitam Hominis ablatam, feu potius poft Formam k Materia feparatam, nulla feqvitur Corrupcio, fed /'ermancn- tia;nec inFlore,poft Seminis Perfe&ionem. Sed haecomnia msgis patebunt in§. feq, Exqvibusoninibusfimuletiam con« f^tCorruptionem ncqvaqvam efTePrivationem ullam Arifto- tdicam, Chimericam , non realem, Ens merum Rationis, omnium Rerum eftentiale Principium,negativurn,privativum« qve, fedefle Ens rcale, pofitivum, Phyficum i. c. Difpofitionem novamMateriae, poftfatifcentem VulcanuinRei Reetorem ? re~ litfam. Y j Aa «74 Caput IX, §• J. An m Generatione denudeturMateria omni Acci- dente prioris Form£. Affirmant Scholx Ariftotclica:, putantesid efle de Neccf- fitateNaturas: at nos ncgamus id abfolute, aflerentes contra- rium,non eflein Natura neceflTarium. Probamus & declara- mus noftram Aflertionem , fc: Qvia prout in Morte Hominis i.e.feparata Anima & Forma immortali, non pereunt tamett fubordinats Forma? Offis, Membranae: ita & in Rerum contin- git Mutationibus,Viciffitudinibus ,Generationibus,Corruptio* nibus. Nam licet Cibus v.g. omnimodaTransmutatione, For- mam Sangvinisacqvirat, hic tamenconfervat nonobfcura Ac- cidentiaCibi prioris, qva* ideo ambulant de una Materia in aliam, dc uno Subjecto in aliud. Ec nifi h*c Veritas admitta- tur, fruftranea erunt & deceptoria omnia Remedia & Phar- ipaca, falfi&nulji erunt amnesMorbi, qvijCrapula , % Cibo &Potu provenire afleruntur. NamfiCiborum , Potuum & Pharmacorum Accidentia, Virtutes &Proprietatcs, /imulcum fuaFormain ftomacho pereunt, & nihil eorum ulterius per- gitad Membra remotiffima male affedta ,fanandaautcorrum- pcnda, unde proveniet Sanitas? unde Infirmitas? Sic Medici decipiuntaegros,dum fublata vitaliFormaex Plantis,Animali- bus, iisdem tamen Cadaveribus utuntur ad Morbos curandos, ctiam in remotiffimis Partibus latentes. Wxc omnia pauid poftclarius patebunt. ProponamusExemplum facli Aflerti. Prope" montes ad. Zomam inBelgio,Porcus, recedente Mari, vefcitur Sqvillis, Conchilibus,&c. Caro ejus fapit dein axungiam Pifcis,manet tamcnCaro porcina, Hebraeis prohibita. Deinde datur facpc Nutrici Medicina ,j qvac-Infantcm ladlentem tranfeat,& vi- dentfaepc Medici in Urina lactentis Pucri a fubfiftere adhuc Odoreim - ■ - ' ! JL -Lt_____ &: . . 3. ____ . ■■I De Rerum Generatione & Corruptione, «7? Odorsm Rerum,qvas Nutrix fumpfit,v.g. Oleum Anifi, Ma- cis,& ideoin eum Finem Nutrici talia propinant, ut abilla,li- cet transmutata in ejus Stomacho , & corrupta in fuo efle, transcant tamen Accidcntia & VirtutesinPuerum ,ubi iterum_, inejus Stomacho transmutantur, &tamen Odores priores et- iam usqvead Urinam perveniunt. Ergo falfurn neceflario eft, qvod iri Corruptione omnia Accidentia fimul pereant» Hoc idem experimur in nobis qvotidie,qvod Odor v. g. Balfami, Sulphuris&aliorum Oleorum,fentianturinUrina,inOris Sa- pore, rucluumOdore,etiam peft plurimas Horas, imo&Dies Transmutationis in Concoc_ionibus& Deftrudionibus aflwm- ptorum fac_a:, Unica nempc,v.g.Porci illiusBelgici Caro,fufcipitaIienos Pifcium Sapores, proCiborum varietate. Non enimcontin- gunt in Cibis migrationes Accidentium, defectu perfeclae & cflentialis Transmutationis. Nec etiam Urina redolet Tere- binthinam, Macim,vel Afparagum,qvateni.saliqvaparsexcre- mentofa Cibi eum cruore permaneat in Carne. Id enim nimis repugnat perfedae Transmutationi, Separationi & Ele- •ftionj, Archeo debitis, cui nempe inefl: Vis naturalis perfed^ transmutativaMaterix,difpofitiva inFiguras, Odores, C.lo- res,omnemqve Aceidentium Proprietatem. Igitur ncceire eftex Nitura, idem numero Accidens, ut eft: OdorTerebin- thina?., Macis, Pharmaci migrarc de SubjecTo in Subjeclum, efle,inqvam,informali transmutato, qvodpriu.eratin trans- mutabili, licet Forma Subjecti inha.fionis plene perierit. Eo qvod , ctfi non maneat Matersa , permanet tamen aliqvid, qvod Paracelfus & Chymici, hodie appellanc Vitam mediam Rei transmutata., qvampaulo poftmagis declarabimus. Manet nimirum Vita haec media,in Archeo transmutaro, cxArcheo transmutabili priori corrupto, non aliter ac Forma Offisin defunclo Homine. Na»i licet Sofnacho infit Vis fer- mentalis, !7<*_ _ Caput IX,_ mentalis, qvae fibi ingefta refolvat, acdeindein aliisOfficinis perfect^eadem transmutentur: non poteft tamen modo,qvid- qvam tam perfecle in nobis, immediato Digeftionumfluxu s aflimulandotransmutari, qvin decaeteronon fuperfint prio- ris concreti obtufiores Qyalitatcs Vitaemcdiae Rei. Exqvani- mirum Neceflitate contingere videtur , qvod aflveta alicui Homini Alimonia diverforum climatum , imprimar. in partes lolidas admodum peregrina contagia Proprietatum & incli- nationum* Unde tot uniusNaturae humanae contingunt dif* formitatumDiflimilitudines. Hincvidemus Hominem Ger- manum,per multos Annos inItalia, Hifpania, Gallia vifti= tantcm, nontantum Mores,fed edam Complexionem facild induere illai um Terrarum. Itaqvenifi concedatur haec noftra Aflertio, nulla erit Me~ dicaminum Poteftas, ut neqve Morborum Occafio. Nihil enimfacilius operaturadfanandum, qvam qvodperfui trans- mutationem penitiflimeintravitin intima, & proxime unitur iIliMembro,qvod fanari debet. Sicin Cibis,licet priftinae Ci- borum Forma: prorfus perierint, manfere tamen operativas Proprietates, prioris Vitaemedias:idqvein fecundam&tertian* fubinde generati transmutationem: fenfim nempe fatifcente nativa Vita; media proprietate, fub afccndentis Archei Do-» tninio,cujusviFermenti fubaftaeftMateria. Sic etiam qvoad Morbos ,pluraexCibis, licet inter transmutandum infignitei? cumArcheo noftro diflideant, qvia Fortitudinem& alias in-» capacitates habent, i.e.fordes aliqvas& impedimenta Nutrii tionis& Digeftionis: incorporanturvidelicct nobis,curnnota> Vitae fuae mediac, qvam difficulter exuuntj fubiguntur tamen de- niqve,fin minus rejiciunturcumExcrementis,poft relidumin pobis Contagium t ideoqve tandem degenerant in Sordes, Morborum Qccafiones , qvibus Archcus nofter diverfimode $ommotus &indignatus, fibideincepsMorbosformat. Qyac omnia De Rerum Generatione & Corruptione* 177 omnia non contingerent, finulla Accidentia in Corruptione, srut Generatione transirent de Subjedo in aliud Subje&um. Hasigitur Qyalitates fuperftitcs ,transeuntes, nos ambulato- rias vocamus. Unde qvod Schola: Ariftotelicaj clamant efle impofTibile,illud idem nos oftendemuscfle Iter commune & jieceflariumin Natura , adeoqve negamus abfolute, necefla- riumefle, Materiam Generationis denudariomni prorfus Ac- cidente prioris fui efle, nec Difpofitiones praevias fuperefle pofle, &qvod cuilibet Generationi fuccedat neceflario Cor- ruptio,aut Privatio. Qyj plura videredefiderat dehac Gene- rationis & Corruptionis Materia, confulat Autorem facpe memoratum,citatis§.§. 20. sji 23. 24. Viciflitudo ergo Rerum in Natura, & in hacLachrymarurrL. Valle, noneft meretricius ille Appetitus Materix Chimericac, impoflibilis, Hyles Ariftotelicas, fed procedit ex PoteftateAr- chei, Rerumefficientis, ut explicatumeft,in qvo Odor & Sapor Vitae mediae Rerum,generant feminalem Imaginem, omnis Transmutationis Originem. Decepit Ariftotelem in hac Transmutationis (absqve Accidentibus ullis remanentibus) Materia,Mathefis, ut in aliis. Sicutenim Species numerorum, qvibus nec minima unitas, addi vel fubtrahi poteft, non per- manet prior,qvin continuo ipfa muteturSpeciesj idem plus pu- tavitfieriin RerumSpcciebus,inqvibusnihii manereporTit,vel addi,vel fubtrahi, exalienojfed diverfitaseft per fe manifefta inPhyficis&Mathematicis. Similiter a Mathefi deceptus eft inMateria fuaprima. Sicut enim Mathefis,fibi proponit Corpus fine omni Accidente, omnium tamen Figurarum capax; fic hanc Speculationempro libitu etiamin Phyficam intrufit,ac inNaturamrealem, &huic Materiae affinxit Appetitum, Vicif- fitudinis -afliduae Formarum amantem , cjusqve efle unicarru Caufam, i. e. cenfuit fuam Materiam, omniForma & Qyali- tate vacuam,foloautem Appetitu meretricioad omnes& qvas- Z libec 178 Caput IX. libet Formas,omniumFormarum capacem , ficut Figuraium Corpus Mathematicum: qvafi vero omnium Rerum Natura, non potius appetat fui Confervationem , qvam perpetuam iftam Formarum /'ermutationem , per continuas Corruptio- nespriorum. Imoevidens eft,omnem Rem,Appetitu natura- li ; defiderarcmagis permanere,qvam permutari aut perire. §• 4» Explicatur , qhyfice,fed per folamMathefinftaretjqvod nos hicab- folute negamus,& dicimushunc univerfalem Apicemerroned pofitum effe , qvi per Contrarietates i.e. Rixas, Lites, Bella, Pugnam, Crifesqve fanandi tritam orbitam confignat. Qvae omniaeftemeraSomnia&FabulaSjnunc oftendemus perplura Argumenta evidentia. §. t. Argumentum f. Conftatexhaclenusdedudis,non dari qvatuor Elementa, fed omnianaturaliaconftareex Aqva&Seminibus. Ergocor- ruit De Mixtione Rerum/ i{(r ruit Mixtio fomniata ex qvatuorElementis contrariis,auteo- rumQvalitatibuspugnantibus. Sienim illorum Subftantiae ef> fentialesnon dantur,etiam eorum accidentalesQyalitar.es ne- ceffaridnon exiftent. De abfurdis exiftentiae Ignis elementalis, & ejus continuo defcenfu contra Naturam, adfingulasGenerationes&Mixtio- nes naturales,vide fupra Cap.II, SecT:.III. §. 3.&Cap.V. So&.L de Elementis inSpecie,item deTerra ibid. §. u Argumentum II. Sententia Ariftotelis firmaeft,Materiam fuam,omnis Ge- nerationis Subjecium , efle privatam omni prorfus Accidente, confeqventer omne Accidens, tam innatum, qvam fuperve- niens, dependere & profluere a Formarum Gremio : Sic qvi- dem,utomnisA&ivitas,tam Materiae,qvam Accidentium,ne- cefiario dependeata Forma, ejusqve Praeludio in Archeo. Si- militerdocet idem Ariftoteles('& cum eo SchoIae)Subftantiis tam matcrialibus,qvam formalibus, nihil pofle efle contra- rium. Si itaeft,ut tenetur ab omnibus pro certiilimo, non ap- paret unde Accidentia fuam fibi Contrarietatem emendica- bunt,praecipueqva? funtnuda,imniediata, &meraFormarum fuarum Organa? unde enim hanc Contrarietatem haufiflent illa , qvorum Materia &Forma (totaliafcilicet Accidcntium Principia) omnem a fe repellunt Contrarietatem ? praecipud cum Accidentia in fe confiderata, non tam fint Entia , qvam Entium ,adeoqve nihil fint, nihil operentur. Igitur necef- fe eft,fi inNatura eftaliqva Contrarictatislntcntio, eam pri- mario eflein Principio adivo, i, e. infinu Formarum, Unde feqvitur necelTario hoc Dilemma, qvod vel haclenus Formse ipfae (qvas putant pleriqve efle Subftantias, contra noftram ©pinionem) fibi invicem fint aclualiter & potentialiter con- Z % trariae i8*_ Caput X, traris jure primitivo , confeqventer falfum erit, qvod Sub- ftantiis hihU fitcontrarium5 vei qvod Accidentia eandemCon- trarietatem habeant, independentem a Formis fuis, &'expro- pria fui Natura, extra & contra Potiibilitatem ipfarum Forma- ram , i.e. qvod Accidentia non amplius flnt media , imme- diateproducla,&OrganaFormarum,fedex fe oriantur, ftent, perfeverent,& agant, etiam invitis Formis, extra & praeterFor- mas; adeoqve iintEntia independentia,& non amplius Entium. Vel certe tertio,aflirmandum eft nobifcum, nullam efle in Na- tura Contrarietatem , prasterqvam inter Agentia libera, ele- diva, fenfitiva, irafcibilia. Arguftientum III. c Si effet in Natura Phyfica Contrarietas aliqva,(femper exci- pimus irafcibilem,fenfitivam,nec loqvimur de Terminis oppo» fitis,& RelationibusLogices&Metaphyfices) illacerta effec irt manifeftis &primariis Elementorum Qyalitatibus. Atqvi in hisnulla eft Contrarietas. Ergo alibi nusqvam. Major probatur: qvia Scholae primarias Contrarietates in mixtis defumunt ex ipfis componentium Elementorum Contrarietatibus. Minor probatur perExperientiam. In Alpibus enim, continua Nive tecT;is(narrat Helmont.§. 1 j.n.i^) ubi lociFriguseftimmane, & Sol,nifi ningat, ferenus fplendet, vidi,inqvit, Sodalem, in la- tere,qvoSolis Radii ipfumdiredo,totafemiffediei, ferierant, Faciem & Cervicem habuiffeambuftas,non fecus ac fiCantha» ridesapplicuilfet,idqvefine Doloris & Caloris fenfuexperieba- tur. Nechocfieri potuitob nimiaijn Aeris & Caloris Subtili* tatem. Calorisenim Gradus ,non autem Subtilitas aut Puritas, urunt, Imo Corpusdenfius, utFerrum, ferventiusurit, qvam Carbo rarior. Multoqve minus propter Radiorum Reflexio- nem idfieripoterat. Urebatur enimparte,qvaSol, non autem adverfa, qva Montis Refiexio feriebat. Frigus enim Loci facit, qvo De MixtioneRerum, igj qvo minus Solis radiiferuiantur. Hincigitur conftat,utrum* qve hic (imul ftare,fimul operari, Calorem Solis,&FrigusLo- ci , & qvidem in Gradu intenfo. Unde etiam Nix in illis Mon- tibus Helvetiis & Sabaudia;, non liqvatur illo Solis ardore , eo, qvod Frigus Nivis, & Loci fimul, adaqvatum fit Calori Solis. Ergoibidem Calor & Frigus, intenfa, fimul in eodem Loco, Tempore,&Subjeclo Acris fefecompatiuntur. Ergo non funt Hoftescontrarii,rixofi,duellantes. Deductionem fufioretru & clariorem videapud Autorem prssfatum, §. 15. n. 24. 25, &feq. AdConfirmationemhujus Proba? Helmontianse, nonpof* fumnon, ego , qviheec fcribo, hic narrare,qvae mihi non fe* mel, hic Praga; acciderunt, non abfimilia. Saepius enim rigi- dififimaHyeme, Januario & Februario Menfe ,fenfi Habitum meum adFumigationem usqve aduri,Radiis foIaribusperFe- neftrae Vitrum,Tempore Meridiei,dum aliqvamdiu preedicti Radii Manicam meam,aut Pallium feriiffent. Et interim ta- men Aercxternus maxime algebat, & Nivesperdarabant con- glaciats, Ergoineodem Aere fimul hofpitabantur Radii fo- lares,habitum per Vitrum illud accendentes, & Frigora. Simi- liter fervens Aqva infufa frigids, pari Proportione,licet fta- timin commixto Teporem excitet, utraqve tamen QyalitaSj Calor & Frigus, gradu intenfo,eft in ifto Tepore, non fecus ac in jam praefato Aere Alpeftri,hyemali: tametfiSenfus eas non diftingvat. Nam alias eftimpoffibile, utCalor ille ^qv$,per Graduum momenta acqvifitus, pereat fimul mox in inftanti illo. Imo, nec eft pugna Contrariorum, qvs iftum Teporem ftatim generavit, ficut neqve Vidoria Frigoris Calorem fu- perantis,autexcedentis, dum prior Calorremittitur: fed Calor in Aqva eft Rerollaeum (eftTerminusParacelfi,nempe,Qya]i- tasnon habensinfeEns feminale,qvales elementales Qyalita- tes ? iterai Calor & Signatura Rerum fimplicium; Relolja;um, inqvam, i$4__Caput X» ' ■" * ' '"^ *f**mmmmmmmmmmmmm — — ■ ■ . — » ■ ■ [■M w fc——t»—aM—^—■————^3 inqvam,eft ille Calor in Aqva transiens,qvia violenter introdu- dlurri, Ideo enim cefiante Igne,a qvo produ&um ,feu Calor ille productus, fua fponte minuitur ftatim & ceflat, finonfo- vetur amplius, i.e. Calorin Aqvafervida, per minimas Sub- jeftifui Atomos divifus, fua fponteperit,non autem aContra- rictate Frigoris vi&us expulfive. Ulteriorem Dedu&ionerrL» hujusExemplividelococit.§,25.n. 15,16. ij. Nedicas incontrarium, qvod Ignis extingvatur ab Aqva, proptercontrarii Frigoris in Aqva prafentiam. Nam fi hocve- rum eftet, Aqvafervens nonextingveretlgnem, qviacaretFri- gore. Etinterim tamen Aqva eadem fervens,eodem modo extingvit Ignem, ut frigida. Ergo non extingvit Aqva Ignem, propter frigus. Similiter Ignis fortius crematfub Flatu&FrU gore Boreae,qvam fub FlatuAuftri calido : Folliumqve frigi- diflimus Flatus,femperIgnem magis accendit, qvamqvodex- tingveredeberet Contrarietate Frigoris. Aqva ergo Ignem pe- rimit, fednon viciflim Ignis^qvam perdit. Ignisetiam Aqvac cedit,»onFrigoreejus viclus,(calida enimco caret) fed perit fuffocatus, qvia Aqva Fuligines ejus impedit evolare, qvae Ignemficluftocant j ut videmus qvotidie in Fornace totaliter claufa,ubi fuligines non poffuntexirc» Sic etiam Oleum fervens Prunam candentem extingvit. Similiter, ficontraria, juxta Scholas, debent efle fub eo- dem Genere,Ignis igitur non poteft cfle contrarius Aqvae, cum Ignis non fitSubftantia,ut fupra fufe probavimus. Deniqve fi Ignis& Aqvafibi invicem eflent contraria,id effet primario, perfe,fubftantialiter , & fic immediat& eflent contraria tan- qvam fimplicia : eoqvedato, deberet eoram A&io & Pugna effe par & aeqvalis; fed hoc eft falfum, u t patet exdiftis. Et qvis non apertevideat fummam Difparitatem inter A&iones Aqvae &Ignis,tam in genere , qvam in Sp»cic,qvae adOculum pof- fent demonftrari fufe: fed non eft operae pretium in Re alias manife- DeMixtione Rerum» manifefta: Contrariaautem debenteflc,juxta Ariftotelem,fub eodem genere. Tandem demonftratum eft fupra , Subftantiis nihileflecontrarium:ita docent fereomnes. Si igitur Ignis & Aqvae Subftantiis nihil eft contrarium: Ergo nec eorum acci- dentibus. Qvod fi non funt contraria,nec in Subftantia, necin Qvalitatibus, corruittota illa depraedicata Rerum Mixtio ele- mentalisqvaternaria. Nam horum tantum duorum,fcilicet Ignis& Aqvaeintuitu,finxere Ariftotelici omnemMixtionum & Complexionum Contrarietatem in Univerfo.Sed anteqvam hoc Argumentum de Igne& Aqva, feuFrigore & Calore fe invicem compatiente in eodemHofpitio,claudamus ,pro Elucidatione majoriExemplorum jam adductorum, prius notandavidentur feqventia: qvantum adExemplum Alpium & alterum, qvod ibidem intenfumFrigus hofpitetur immediate in Aere,inten- fusverd&veficans Calor,ibidem fit ex parte Luminis folaris, adeoqveimmediate in Loco ipfo Aeris,in Aere verdmediate, Sed;cum ifte Locus penetret Aerem per totam fui Subftantiam, &Locus illuminatus calefaciatfimul Aeremipfum,qvem ide6 Lumenfimul penetrat, idcircoeft in eodem Aeris pun&o in- tenfus Calor fimul cum intenfo Frjgore j qvorum amborum nexus,gratum,& fenfuiamicum Tepcrem profert, illulbrium tamen. Qviaeffe&us utriusqve Qyalitatis connexae, prodit In- tenfionem magnam fub illo Tepore , veficando nimirum & congelando, ideoqve ne-c Tepor caufatur , qvatenus ambac Qvalitates connexs, aqvaliter intenfae, per Pugnam Contra- rietatisfefeconfringant,&reducant in mediamplaufibilemqve Symmetriam,fedSenfus & vulgares Philofophi (qvi fe juxtaSen- fualitates,ubiqveabsq}interiore indaginelabi finunt) funtRe- rum naturaliumnimis improprii & ruftici Judices in hac Cau- fa. Hxc contraIgnis& Aqvae, eorumqve Caloris& Frigoris fi&itias Contrarietates. Idemeftde Humiditate & Siccitate. Ha: enimQvalitates vix funt intelligibiles in abftraclo (Calor A a autetn s$6 Caput % autem, faltem fic confiderari potefl in Manu, prster aut extra Ignem, in Subjecto fibi improprio, qvaleeft Aqvaj fed Humi- ditas& Siccitas,funtpotius ipfaCorpora,utfic dicam,qvalitata. Nec ideo acqviruntur hx duaeQyalitatesperpartes,utCalor & Frigusper modum Qvalitatum. Humiditasenim proprienoti producitur, fed additoCorpore humido ad ficcum, apponitur plushumidi,& fic improprieHumiditasgrandefcit,i.e. increfcit qvantitative: nonautem qvalitative. Aqvaautemnunqvam fic- cefcit,licet Oculosfallatevanefcendo,nec totus Univerfi Ignis, ab unica Gutta Aqvae,vel minimam Humiditatem deiere poteft, aut minuerej multo minus qvicunqve Calor aut Qyalitas qvat- cunqve, Deniqve Siccum fonatproprieexfuccum,&continet tantum Negationemhumidi. Etlicet admiftione ficci videa- tur Aqvaminui in Luto, Aqva tamen femper fervat fuam in- trinfecam Humiditatem, & in eandem tamen omnia Cor- pora refolvi poffunt. Sicut & Corpus ficcum pariter fervat fuam Siccitatem. Nam in Radice illorum Mixtio non eft pe- netrativa:fedfoJa partium Appofitio, & juxta Pofitio. Humi- ditas ergo & Siccitas fic obligantur Corpori, ut nullatenus poffint abeo difiingvi. Aqva tota qvideminHalitum potefl: evanefcere*. nunqvamtamen vel minutum Siccitatisaffumere. ErgonecinterHumiditatem& Siccitatem, ulla datur Contra- rietaspugnans,dimicans»alterum hoftiliter perimens, Falfum igitur eft ex diclis, qvod qvatuor Elementa,aut eo- rum Qyalitates, interfe fint Contraria pugnantia, qvas con- fluantin Rerum compofitiones ,pugnentqve in talibusMixtis, qvibus clauduntur, non fecus ac in fui Simplicitate ob Contra- rietatem, qvodqve ideo fe conficiant, mutuo Bello inceffan- te,totiesqve a Privatione refurgant iterum immediate,& fe denuoininfinitummutuo dcvorent^riirfumqvc evomant per- petuo. Argumen» Argumentum IV, Pofitis tamen (fed non conceflis) ejusmodi Bellis continuis, inqvirere neceflariodeberemus, qvis ergo fit ille Appetitus in Elemento, fe ipfum ampliandi? vel Motus ille fupra termi- num a Creatore femel fibi conftitutum ? Nam inprimis, in, Elemento ifto vel illo, non eft ulla fames, fitis, penuria, vel fi-* milc aliqvid defecl:uofum,cui aCreatione fubeflent, Nec et> iam patiuntur Elementa defedus, multo minus Senfationeni defe&uum. Nam qvodlibet in feeft primum & fimplex , nec admittit Connubia,nec confumitur per Alimentationem, per qvefui Commutationem,nec habet Excrementa, nec ea ejicit, necRubiginem patitur, nec degenerat fatifcendo, in aliqvod Corpusfe purius,fe fimplicius. Deeftergoin Elementis ne- ceflitas ulla, qvafe hoftiliter appeterent confumere, Vidit enim DEUS omnia, qvajfecerat, &erant bona. Si ergo duo pugnarent invicem, faltem ifta Pugna neceflario efletmagnum & continuummalum,cujus Autoreffet ipfe Creator, Seqvere- tur enim inde ,qvod talis Proprietas Elementorum non cffet a DEO, neqve exPeccato> ergo ex aliqvo majore, qvam fit DEUS, Sinautem Elementa dicantur fick DEO creata, ut unum continuo commutaretaliudin fui Naturam, non qvidem ob Hoftilitatem mutuam,fed propterNeceflitatem Nutritionis: Ii- cet hocSubterfugium ridiculum fupponat,habemus tamenin- tentum noftrum, i.e. Ablationem & Falfitatem Contrarieta- tis pugnantis. Sed revera vanum & falfum eft hoc Commen- tum. Ifta enim Suppofitio non poteft fimul fubfiftere, cum ipfaThefi. Nam fuppofita hacExcufatione ,neceffeeffet Pu- gnam fore & refiftentiam. Aliasenim unum Elementum ftatim infe converteretalterum ,fibi contiguum. Nonenim eft fupe- randiDifiicultas,ubi nullaeftPugnae aut refiftenti^Neceflitas. A a 2 Qvadi- 188 ____ Caput X. ____ Qvarlibet enim pars Elementi haberet eandem / , aflionem,Mo- tum & Defiderium ,ad devorandum (Ibi vicinum, qvalia in Par- tibus aliis fibi agnatis fupponuntur, Adeoqve iffoe Aclivita- tesintenderentur in immenfum,utfacileftatimqve fubftratum fibi Elementum,absqve Reaclione in fui Naturam converteret: &hxc ficconverfa, deinceps rurfum inceffanteralia&aliafub- feqverentur jconfeqventer jamdudum unum Elementum de- voraffetalterum fibi vicinum: faltem Aerillefupremus,qviqve longiflime diftat remotusab Aqva, taediofiflima & longiflima Siti preftus,jam dudumperiifTet, aut faltem Ta:dio langveref, orbatus Alimentofuo naturali,utfupponitur. Argumencum V. Demusetiam omnia dedu&ahucusqve, faltem fic Creatu- rae eflentordinataeaDEO, cumAppetitu turbandi Ordinem& Harmoniam Univerfi,&primae fuae conftitutionis. Haberent nimirum ^ppetitum introducendi Rerum Diffolutionem & Difproportionem, primam Proportionem fuperandi,perimen- di,&in fetransmutandi vicinum,proutfaciuntpublici Latro- nes, Prxdones, Terrarum Vaftatores. Certe hx Pugnx Na turae, videntur I Daemone efie perfvafir, utficHomines fuam irafcibilem, & Vitia fua excufare poflint, &accommodare Rebusilla carentibus. Putant enim haruni Pugnarum Affertores, & ab Ethnicisedodi Philofophi, & ab his Vulgusfimul,inNatura effemajus,gloriofus,& melius vin- cert-,qvam vinci: Pares & Vicinos fuos fubigere, qvam fubigi. DEUSvero optimus, longe alia nos docuit, in Naturar apice, gloriofius efle pati, qvam inferre injuriam, vinci a Fortiori efle beatius, qvam dejccifle Inferiorem, Cum ergo DEUS in fuis jEftimationibus errare neqveat, hinc Ethnicorum, eorum Seciarum,& Vulgi yEftimationes, non a Veritate Na- turx, fed a Thymofi& Fragilitate noftra dimanarunt in hac. Materia De Mixtione Rerum, i T 1 Materia. Ideo fuht erronea: & abufivas , qvatenus o-ppofits funt Judiciis fcilicet Divinis. Nec etiam credibile eft apud Chriftiano-Catholicos, qvod ea,qvsDEUS contemnit&odit in Homine (Rixas,Lites,BelIa:) eademqj prohibuit, illa tamen ea- dempofTitin Legis fimplicitate&Naturx: Neceftitate,tanqvani gloriofa& neceffaria laudare& ftatuere,i.e. utfintin Natura_, Contrarietates , Pugnce,qvas in Homine longe vult abeffe. Argumentum VI. Si ullaeffetin RebusSenfu carentibus, vera Contrarietas: illa neceffario furgeret & prxfupponeret Conceptum Odii & "Hoftilitatis, in primis fuis formalibus Initiis radicaliter figil- latum: ratione cujus Ag,ehs expropria Philautia fibi concitarec Odium in Patiens-: vel haberet iftud Odium fingulariteraNa- turafibi inditum (propter Repugnantiam) aliqvam Diflimili- tudinem & Alteritatis nifum ; idqve fumatur qvomodocun- qve, eft fateri in Formis fubftantialibus radicales, feminales& medullares dari Contrarietates jadeoqve Subftantias ipfas fibi efle immediate invicem contrarias, qvod tamen eftcontra Ari- fiotelem, omniumqve Philofophiam. Argumentum VII. Certiusergoeft, Naturam agere univerfa per medias fuas Proprietates,nullofibi propofito fcopo Contrarietatis, Odii, Diffimilitudinis,aut Pugnce, Nam ex Fide primo verum credi-. mus, DEUM effe Autorem & Redorem aifiduum Natura: fuamqve Creaturam ubiqve in Bonitate, qvantumpoteft, ex- primere&teftari: DeniqveDEUMeffefontalelnitium Amo- ris, Concordiae& Pacisj odiffeqvoqveDifcordias& Contrarie- tates,adeo,utfipotuerit Univerfumcondereabsq;Rixis& Con- trarietatibus,idfcciffe, fitextradubium. Atqvi idipfumpotuir, qviaomnipotenseft,&fecitomnia, ut voluit. Ergo etiam id fe- cit.Minorprobatunqviaipfi nihilreluclaripotuit,nifiqvod vo- A i luic »90__ Caput X. Juirfacere liberum,utHomo & Angelus: fedRerumSemina,feu Naturae agenria, non donavitDEUSLiberrate volendi. Ergo ne- qve Agentia Natur3e,relii&ari potuerunt Deo, Ergoconfeqven- terfecitilla juxta benepjacitumfui Amoris, Bonitatis&/ , acis, Confirmattir. Sic dum fumo Cibum, nunqvam inme in- vcnio contra Cibum Contrarietatem, utneqvein Cibiscontra me. Sin vcrd Copia, aut Qyalitas Cibi me ofFenderint; de- fedum qvidem in me experior, non autem Contrarietatem. Nam fi qvis averfatur Cafeum, non arguit Contrarietatem, fed feminalem Difpofitionem,nocuum aliqvidoperantem: vi feminaiia DEOdirecla. Nam propterneceflariasinRebusVir ciffitudines,non debemus dicereQyalitates qvaslibet nocuas, efle Hoftilitates& Inimicitias Rerum. Id enim tantum fieret per Metaphoram, aut Figuram Rhetoricam, & Poeticam, fi ep nomineillaficvocaremus. In Philofophia vero naturali loqvi oportet proprie,ubi Verba aliasSenfum mutant, Rerumqve Ef* fentiasalienant: & praecipue,ubi inde tota medendi informis Crafis, in Perniciem humanam diftortaeft. Contrarietates enim, non tantum Vultum Naturae totidem Vitiis confpurcanr, qvot funtRcrum Agentia & /'roprierates, fed & ipfumNaturae Parentcm ,DEUM, videntur accufare, qvafi Odiorum,Rixarum- qve Factorcm. &Fautorem. Adeoqvetotum Univerfum fic ef- fet tantum Hoftilitatis Hofpitium, perpetuum Duellum,&vera Erynnis,nuspiam fuiCreatoris Typum exprimens: qvae omnia funt Abfurda. Ergo Contrarietates non funt in Natura a Crca^ tore,qvieasafpernatur in ele£gris, fi ha?c Bafis Figmentum eft,ut probavimus, cor» ruit certe tora hxc Ars medendi hodierna, & injufie tot Homi- nes,proSanitare reftituenda,occiduntur. Adeoqve in hoc pun- clo agiturnon de Lanacaprina,fedde Pellc Hominis, &Vka |>retiofiffima. SECTlO lt DeMixtione ex qnjatuor Humoribus>Pituita,fla~ va Bile,atra Bile & Sahgvine, O SUpponunt communiter ex his qvatuor Humoribus confti^ tui accomponi Hominem,Sangvinem&alias hunianiCor- porispartes. De Sangvine nulla eft Controverfia, nec ullus deipfo negabit,* tota Difficultas eftde tribus jeJiqvis, i.e.de flavaBi!e,atraBile,& Pituita. Qya? an revera demur&itafe habeant,utcommuniter fupponitur, hiceftexaminandum* SUB SECTIO U Inqvo fabfiflat bujus Opinionis Suhflantia? Stcut Cibus & Potus,& inde confeclusChylus, eft Caufa mate» rialis Sangvinis 5 ita volunteadem efife Caufam materialem ctiam utriusqve Bilis, & Pituitae. Caufa efficiens debet efle Hepaf, & Venas a Ventriculo usqve ad Hepar intermedia?. Finis conftituitur,ut alant partes conftitutivas Hominis pri- mas: & hoc ex NeceffitateNatura;, item ut Biles tingant Uri- nam& faeces, ftimulent Alvum, excitentin StomachoAppeti- tum De MixtioneRerum. ioy £um,&hocproutilitateNaturae. Forma&Natura decernun- turPituit* , qvod fit muccofa, falfa, incipiens feu imperfe&us Sangvis, transiens tandem in Sangvinem , aqvofa, frigidaj Bilts flava debet efle amara , flava, ignea , aqvea, seruginofa, incipiens,feu imperfe&aatra Bilis. Tandematra Bilis debetcf?. fe experfeci&adufta ,fiava&torrida, frigida,terrea,nigra, atra. Via Pituitasdebet tcndere exSangvine feu Hcpate (aliaspitui* £am& Catarrhos pituitofos volunt afcendercexStomacho) ad, Caput,Cerebrum , deniqve ad omnia Membra Corporis5 unde hispituitis, catarrhofis, fere omnes Morbos dedicant, adfcri» bunt. SemitaBilisJtav£,dhera etiam,debetefleuniverfalis,al- tera a Jecore in Lienem, indeqve in Inteftina,pro Excremento- rum PicTura,in Ventriculum pro Vomitu,pro Appetitudn Uni- verfum Corpus, iterum pro Morbo IcTero inducendo. Atrae Bilis iter partim ftatuitur generale, idem cum Sangvine focioj, partimabHepate itiFellis veficulam, indein Stomachum, ali^ qvando etiam in Caput. Hofpitium & Officina peculiaris Pituit£, nulla aflignatur. Flaya 2?//i,Lien pro Hofpitio ailigna- tur: 4tr£Bi/i,Veh'cuhVellis. Fundamenta horum Somniorum non alia invenio, qvarri merasParabolas, aPari, Simili, Exemplo. v. g. I. Fundamen- tumeflentialeeft: Dantur inomnibus Rebus qvatuor Elemen? ta,feuqvatuor Qyalitatcs elementales: Flava bilis reprsfen- taredebetlgnem: Atra Bilis,Terram : Sangvishaud dubie Ae- rem:i.e. PituitaagitPartes &Perfonam Humiditatis:Atra Bilis, Frigoris: flavaBilis, Caloris, Et qvid Sangviss 1 absqve dubio, Siccitatis. Nam ha?c fola remanet fine officio , tinh Miniftro vicario. II. Fundamentum eft hoc : inLacte reperiuntur qyatuor. diverfa,Serum,Butyrum, Cafeus &Lac. Ergo a pari in Sangvi- nedaridebethicNumerusqvaternarius.i. e. Serum eft Piruira, Butyrum eftflava Biiis, Cafgus eft AtraBiliSjLac,Sangvis. Bb 1 III. Fun- HHHHHI 196 Caput X# III. Fundamcntum eft : Hi qvatuor Humores apparenc poftVensSectionem in Sangvine extra venato : Ergo etiam re- periuntur in interiori Venarum : iidem apparent ex Vomitu, cxUrina, exFecibus A Ivi, ex Iftero, i. e. atra & flava Bilis,item Pituita. Ergo negari non poflunt. Sed perluftremus obiter ferid fincero, germano Oculo, fingulahaec Commenta, & qvidem Caufam horumHumorum materialem. Eftne poflibile,exunico,fimplici ChyIo,ex fimpli- ci Pane v. g. & Aqva comefta tam fubito produci pofle tot di» verfos eflentialiter,& contrarios Humores, utHumoriftae vo- luntj 1 autcertelatet forfan infinguloBolo Panis,aut fingulo Potu Aqvae, autin fingulis Herbis fimplicibus, in fingulis Ci- bis, hicqvaternariusExercitus,utriusqveBilis,Pituitae&Cruo~ ris, A<5tu,vel Potentia virtualiter? Qvis credatin fimplici Po- mo,infimplici Pane,& fimplicibusomnibus,latere Choleram ? Melancholiam, jPituitam? aut fi qvadruplex hic Eflectus pro* venit non ab uno fimplici, fed a pluribus diverfis Cibis, has Virtures in fe continentibus,qvis has fcietdignofcere,feligere? Ergotot dabuntur Humores diverfi,qvotCibidiverfi mandu- cati? Efficientem. Qvomodo contra Naturam omnium aliorum Agentium, Hepar & Venae intermediae, unica Sangvificatio- nis Actione naturali univoca, producent fimul & femel, tot Eftectus diverfos, difparatos, invicem repugnantes & dimican- tes? nimirum Cruorem,Pituitam,utramqveBiIem;&has qvi- dem duas in duplici Specie , qvarum alteram cum Sangvine, Unitatem retineat,alteras duas,ut excrementofas ad Lienem & Fel amandet: & fic idem agens Hepar,non amplius qvatuor,fed 6. Humores diverfos produceret, fcilicet ultra qvatuor illos celebratos,adhuc Biles has duas fpurias, a Confortio reliqvorum qvatuor unitorum, in Exilium relegatas i Ut hic taceamus de fe- ptimo Humore, Lotio. Sed qvis credat haec omnia Paradoxa, & pugnan- De Mixtione Rerum. 197 pugnantes effecT:us,unicam Caufam & Agens,fimul unica A&io- nepatrare?contraconfvetumaliorum naturalium Agentium? Fines. Qvid Pituita,Cholera,atra Bilis, neceflaria ad Con- ftitutionem Partium primarum ? forfan,ut conferant Mol- litiem, Duritiem, Humiditatem, Siccitatem &c. Partibus ,qvia ad hsec folus Sangvis eft infufficiens ? Ergone fimiliter ad omnia aliaCorpora, ut conftituantur & conferventur mollia, dura, ficca, humida reqvirenturflava& atra Bilis, Pituita? Si autem tantum proutili rcqviruntur, utfcilicet tingant Farces, Excrementa: Ergone fascium Color eft tanti motnenti, tanti emolumenti , ut ad Faeces aureo Colore fcecundas, fit opus tam periculofis Pictoribus, Tinctoribus, qvi pro hoc Officio interea in Corpore humano tot mala patrant, fere omnesMor- bos infligere afferuntur $ Si verd ad Alvum ftimulandarn,ad qvid eft ergo,v. g. naturalis Expultrix. Si tandem ad Appetitum acuendum, qvis credat hsc Excrementa profcripta ajecorc, qvaealiasex fuaNatura naufeam movent & Vomitum , illa ea- dem nunc,ex fingulari Beneficio,inficiendoStomachum, debe- recaufareAppetitum,eumacuere, & non potius profternere, ut qvotidiana docet Experientia , in abundantibus ejusmodi Excrementis? Naturam Cf Formam: Pituitamuccofa , falfa, frigida j Sic potius deftruet, obtundet Sangvinem fubcilem, fpirituofum» Etfi Pituitaeft Sangvis inchoatus, imperfcdus, qvomodo dif- feret eflentialiter a Sangvine? Magis enim & minus s perfe- dum & imperfeclum non rnutant EfTentias. Ergo jam non erunt amplius qvatuor fed 3. rant-um Humores, Cruor cuni Bileutraqve? Bilisfiava, undc fcitur qvod fit amara? gufta- runt nealiqvando Humoriftx ? certe Aqva Sangvini extravc- nato innatans, & Urina fiava, falfum oftendunt hunc Sapo- 8-em,amarum ,per Experientiam. Et, fi Bilisfiava feuChole- raeftignea, qvomodohic Ignrs fubfiftere poteft in his tot Hu- Bb j moribus 198 Caput X, moribus aqveis fluidis? forfan Lumen & Candela Aqva? inw merfa ,nihilominus manebuntin extincta? TandemfiChoIera haec eft inchoata , imperfecta Melancholia , feu Bilis atra, Ergo utraqvenonhabebit diverfas Eflentias, Proprietates,fed eruntidem Humor eflentialiter. Nam magis&minus non mu- tant Eflentias. Atra vero Bilis qvomodo potefl: efle frigida, terrea, fi oriatur a Bile, Matreignea, adufta , torrida ? Ergone Caufas ignea:, urentes, producent fibi e Diametro diverfos, contra- rios, frigidos? Et fi atracft perfecla Bilis,jam noneruntdua; Biles amplius, fed unica tantum elTentialiter: confcqventer duo tantum Humcres,Sangvis nim; perfetlus &imperfecT:us, Bilisperfeda & imperfecla. fias. In Anatomia vera, impoflibilis efl Via Pituita: ad Ca? put, Cerebrum, omnia Membra , ut infra oftcndetur. Simili? ter Cholerae praeclufa eft naturalis Via ab Hepate deorfum ad Lienem,ad Veficulam Fellis ,& inde.reditus ad Stomachum. His omnibus manifefte contradicit Anatomia,utinfra patebir, Hojpitium, Lien & Veficula Fellis longe funt nobiliora Vifcera a DEOadfinem excellentiorem fabricata,qvam utde» beant efleCloacaeExcrementorum profcriptorum. Et ad qvid hcec Excrementa periculofa recondantur & conferventur tam. fludiose, in Membris hifce prseclaris, inter Membra & Rotas principalesFabricae humaniCorporis connumeratiss 1 curtalia Excrementa non immediateperqvascunqve Vias expelluntui? eCorpore, ficutExcrementa alia, Sudoris, Sangvinis,Pituita?, Fxcium,Corruptionum,qvorum nulli fingularePalatium aut Domiciliumeft dedicatum? cur his biliariis fuperfluis Excre<« mentis,omnesMorbos in Hominc patrantibus , parata fint tammagniflca Hofpitia? Fundamenta. Qvx eft Confeqventia, dantur in aliis Re- busqvatuor Elerncntaj Ergo qvatuor Humorcs in Homine? Nam De Mixttbne Refum» 199 Narn fi falfum eft Antecedcns, ex fuperioribus. II. Eo etiam conceffo, abfurda eftConfeqventiai, Nam eodem modoargu- mentari poffemus>& inferre. Ergo in omnibus Rebus,in Lapide* inLigno, inHerba ,dantur hi qvatuot Humores,utriusqveBi~ lis,Pituitx,&Sangvine. ImohaecSeqvela meliorvidetur,qvam altera de Homine folo, & ex hac generali Seqvela, dependet haec particularishumana:qvaefalfa erit, fi univerfalis illafalfa cft» Ejusdem Farinaedifpariseft,fimile deLacle. Scilicet Lac eonflat ex qvatuor Humoribus.Ergo & Sangvis humanus. Nam reperientur qvasdam, in qvibus plura vel pauciora dantur,in qvs fecerni poffunt. Ergo etiam inconftanter infefemus, toc diverfosdifcordes Humores in Hominef Idem eft de III. Fim* damente, negabimusenim infraapparentias illas cffe Biles,& J>ituitam: &dato ita effe, etiam conflat praeter qvatuor illos Humores fomniatos,ineodem Homine,dari Urinam,Semen f facpe etiam Hsmorrhoides ordinarias, & fimiliadiverfa, in Foe- minis, Ergo plures ficftatui debeant Humores inHomine, & qvidem aliter in Maribus , aliterin Foeminis, aliterinhoc,aIi>- terin altero Homines 1 Sedhaeeomnia magis examinemus hi* ftorice& fpecialiter» SUB SECTIO //, Declaratur (f narratur Jpecifice, h&c Hifioria Humorifiica* TDlltant ergo , praecipue Galenifta;, abforpto in Mefenterii Venas Chylo,eundem deportariad PortanjHepatis, Venam njmirumCaudicem,ex Ramulis,perMefenteriumin Inteftina diftributis furgentem, & fub transitu per exiles Venarum Ra- muloSjinHepar cxtenfos,ChyIum talem Vi Hepatisconverti in Cruorem, fimulqveinPituitam& Bilem utramqve: has dein ambas Bilespartim feparari »n Lienem,&partim in Fellis Fol- lkulum,utfcilicetLien & Folliculum illud fint earum Ctifto- des& Qfficinas: reliqvas vero in Hepate naturales duas Biles remaneu- 2 0© Caput X. -*- _- _ 1_ rcmanentes, tanqvam £angvinis Partes couftitutivas & inte- grales, commifceri fimul Sangvini,ad nutriendarum partium Corporis Neceffitates. Etin horum qvatuorHumorumSym- metria,feuConfonantia ac Temperamento,confiftere omnem Sanitatem:in Ametria verd eorum hofpitari omnes Morbos, Et hanc Ametriam Humorum, provenire tarn ex Elemento- rum qvatuor repugnantium continud, Lucla perpetua,& hofti- li indefelTaqve Pugna innata. Pituitam exhis voluntefle San- gvinem nondum perfeclum,inconcoftum j Bilemverp flavam eflelnitium atraeBilis, &tandem per aduftionem, nefcio cu- juslgnis, retorrendo,transire in perfeclam atram Bilem, feu Melancholiam. Utriqve Bili affingunt fua Excrementa re- jeditia,& Excrementorum receptacula Hofpitia. S^ngvjni vero &Pituits, eorum obliti, nec Excrementum, nec Excremen- torum Hofpitium affignant» Adeoqve tenent exhisqvatuor HumoribusconftituiCarnem,Sangvinem&c. ac easdem rur- fus refolvi in eosdem qvatuor Humores, contra propriam ^riftotelisReguIam, qvodFprms non deturregreflus a Priva- tionead Habitum. Decernunt nempe, ex Cibis fabricari Chylum, homogeneum qvidem in Stomacho,qvi tamen, fe« paratis indealvi Excrementis craflioribus, femper in qvatuor Humores (prater Urinam) unica Sangvificatienis A&ionc transmutetur, heterogeneos $ nunqvam vero in illa univoca Adione unica, fiat unicus,vel duo vel tres, qvinqve,aut plures Humoresi&hocproptcrNumerum&ReverentiamqvatuorEle- mentorum, qvem credunt firmiter efle Qvatcrnarium. Un- deconfeqvenseft,faltem hanc qvaternariam unius Chyli Re- partitionem, derivari,non qvidem ex diverfis Ciborum Varie- tatibusj fedprorfus eflentialiter dependere, cx ipfa Sangvifi- cationis Entelechia propria. Et fic unius Actus naturalis Sco- pus erit qvadruplex, eflentialiter differens, feu una Actiopro- ducetfimul qvatuor Effe&us heterogeneos,eflentialiterdiver- fos, De Mixtione Rerum, ioj fos, contra ipfam Aclionum Naturam, qvod ha&enus eft inau- ditum. Ha:c eft Hiftoria& Comoedia Humorum j Videamus nunc, qvomodo ifta fua Placita probent» SUB SECTIO flL Hiftoria Probationis qvatuor Humorum refertur. NOtantpoft VenjeSeclionem , faepe Aqvam aliqvam fuper- natantem,& qviahaec Aqvaipfis fubflava&pallidavidetur cam nominantBilcm flavam, feu Fel jlicet re ipfa experimen- tialiternon fit amara,&careateflentiali FellisProprietate. Se- dimen verd hujus Sangvinis extra venati perScctionem Venar, circaFundum fubfiftens, ponderofius & aliqvo modonigrius, appellantBilem atram» In medio vero hujus Sangvinis emifli, notant rubrum Sangvinem,inqvo dum Fibras aliqvas albidas animadvertunt,Coagulationis gelatinaeMatres, hasFibrasdi- cunteflePituitam» Hancftatuerunt Anatomiam Sangvinis extravenati, feu pe» Se&ionem emifli, & ex eo definierunt & difpartiti funt Cruorem interiorcm intra Hominem viventem, vigentem: Cum tamen fciredeberent,hunc Cruorem extravenatum emif- fum, differre a Cruore intra Venas vivo, ficut difFert Cadaver a Corpore vivo. Nam Sangvis extra venalis, ftatim moritur & corrumpitur,Spiritibus omnibusmoxindedilapfis. Undema- l^difcurritur a Cruore corrupto, mortuo, ad Cruorem vividum, adhuc intra venas vigentem, Ex his Afpe&ibus Sangvinis extravenad,mortuijfacilis erat Humoriftis trium priorum Humorum Difpofitio , nimirum Sangvinis, Pituitae, & flava* Bilis3 qvia notarunt Fibras illas al~ bidas,aliqvandoinSangvine,pro Pituitaj fupernatantem ve- ro Aqvam, proflava& igneaBile, & Sangvinem ipfum rubeurru per totum: ficputabant fe tresqvidem manutenere Humores eflentiales Rerum conftitutivosj fcd qvia recordabantur de Cc qvatuor ioi Caput X 4 qvatuor Elementis , omnia mixtaconftituentibus, deeratillis qvartusHumor,procomplemento in Homine. Igicur,ut & in HumoribusiftiscorrefponderetNumerus fuis Elementis,exco- gitarunt tandcm qvartum, atram Bilem , Terrac vicariam. NamCruorem aeqvipararunt,feu fubftituerunt AerijflavamBi- lem,Ignij Pituitam Aqvae. Reftabat ergo Terra fimiliter ac- commodanda. In qvo Pundo inqvirendo, tandem aufu & Authoritate propria,jufferuntprodire in Arcnam,Bilem atram, leuMelancholiam ,a reco&a ignea & fellea Bilegenitrice,- ita utretcnto Bilismaterno, five paternoNomine, jufla fitaflava Bile,inatram degenerare, & fic ab igneo Liqvore excogitato fabulofo, jufluseft prodireLiqvor terreus, frigidus,torridusqve amaror, in Fel aduftum & fub tepore Vita*, Aciditatem aflumere, aeqvalmportunitate, ficut in Carnibus & Humoribus mortuis, casdem torrere,aflare,frixare folemus. Eodemmodo & Privi- legioipfi invivis Humoribus&Carnibus,procedereineptcpu- tarunt, adeoqve ex Materia ignea (6 Abfurdum!) juflerunt per Attum Ignis biliaris & teporis,fieri frigidum & terreum produ&umimmediaie. Cum tamen interim illi omnes, et- iam hodieaccufentj^nv^ diftillata, de Caliditateablgne mu- tuata. Igitur fingulari Privilegio, fola Bilis atra debetex Igne prodire frigida. HaxSomniaobtruferuiuHumorifta:procer- tiflima Veritatc, oftendendo ctiam Icierum & Vomitus ama- ros (prseterSangvinem extra venatum)proflavaeBilisProbatio- ne,& eandemflavamBilemdeindc Lotio qvoqve, Stercoribus qvibuslibet,etiam Sordibus Aurium & Oculorum in cfle, auda- &er affirmarunt. SUB SECTIO m Negxntur reftitanturinGenerebiqvattiorHumores. HOs qvatuor Humores fuperiori Seculo Anno 1500. pri- mus,tanqvam Fabulasirrifit, Paracelfus, fimulqvc ddu- fic, DeMixtione Rerunv fit, Humoriftarum Nomine, Galenicos,& Arabes Medicos, Vir GermanusHelvetus, 1541. die 24. l Septembris mortuus, Me« dicusfelici{fimus,Chymicuseximius, Anno/Eratis 47. Nos hic aliqva tantum proferemus Argumenta, Falfitatem & So- mnium horum Commentorum convincentia j fimul tamert monemus aliqva ex feqventibus Argumentis,videri pofle ea- demcum prioribusaliqvibusjfed fi prima Fronte ita appare- bun t, fciatur ea talia, licet in Verbis aliqvibus 5 vel />arte aliqva, videantur eadem fonare,qvae jamfucrint diclra, fingula tamen denuo novoshabere Scopos, Nervos& novafacere Argumen- ta. Qyodfemel profemper monuiffefufficiatpravie. Divi« demusigitur fingula Argumenta hic & in feqventibus in fin- gulos Paragraphos» §. t. Non danturqvatuorElementa, inRerumNatura,necMix-* doRerum ex Elementisqvatuor,ut jamabunde probatum efi utrumqve. Ergo hoc ipfo corruit Qyaternarius qvatuor Hu- morum, in illis principaliter fundatus. §. i* Paritas dc La&e,aut Cruorc nihil urger,aut docet,imo cfi: in- appofitiiTirna. Nam Aqva fupernatans Cruori extra venatp, poftSeftionem Venaeemiffo, noneft pingvedoColoftri,fuper- natans La&i. Igitur vel hic eft difpar Agens, vel difpar Materia, vel utrumqve eft difpar. Ergointanta Amborum Diffbrmita- te,ideftSangvinis & Lactis,non poteft fundari qvatuor Humo- rum Neceilitas. Dcinde plura reperiunturfacpe in Sangvine extravenato, v. g. Sudor,Serum, Urirwe refiduum,aliqvando etiampauciora apparcnt. Nam facpe Cruor illc emiffus, caret omni prorlus Sero, fepc etiam per totum uniformiter totus rubet coQgulatus j qvod freqvens efta multis Sudoribus, & Po- tus Abftinentia.Ergone tot erunt tunc etiam Humores effentia- les conftitutivi, qvot Apparcntix extcrns? Ergone Serum fu- Cc 2 pernatans, 204 Caput X» _ - -»—— — —i—Mi _ « -■ ~ - -_______ -__,_____^^^ pernatans,Urina,Sudor,inCruore extravenato vifa, erunt Sy- nonymacum Bile&Felle? & unum qvid cum ipfa Sangvinis Eflentia? Ergonefic aliqvando erunt Humores, r« z. $.4. 5.6.? Refert Helmontius, fe vidifle & infpexifle aliqvando unico mane ducentorum fanorum Rufticorum Sangvinem emifium, per Venac Seclionem , ex Confvetudine fola, Ibi qvidem Cruoreserant fubnigri ,faepe etiam fubviridi liqvorepermixti, fubinde tantum leviterconfperfi. Alius Cruor eratper totum aqvofus.,alius muccofus, aliusinFundorubebat,alius magisin Summitate. Alteri Aqva fupernatabat clara,pallida,flaya,qva: alibiinclufalatebatinmedioCruoris. Alius Cruorcratpuncla- tim maculofus, akerpertotum exrubente pallidus,alterinpu- niceum,atrumve Colorem propendulus: prout demum alius per ftratafub viridiserat. Interim omneshi Ruftici,erantin fe fani,robufti j Ergone totdiverfi Humores eruntfingendi,qvot hicapparebant Sangvinis contcnta diverfa ^Ergone idem fingu- lorum CiborumCremor & Chylus, qvotidie & femper in tot partes fecabitur. v. g. juxta ipfos Humoriftas in 6. nimirum Cruorem,utramq; Bilem in Cruore retentam,& iterum in duas Biles excrementitiasin fuaHofpitiareclufas (prasfertim, ubi ve- rumFel tota ProprietatedifFert abillo liqvore Cruori extrave- natofupernatante) dein iterum in Pituitam. Qyibus 6« Humo- ribus, CiLotium addideris,jamordinarieqvotidieficconftitue- nturexunico CibiChylo,&Cremore 7. Humores,nonamplius qvatuor depraedicati. Et hoc juxta ipforum Humoriftarum proprium difcurfum. Si autem confiderare velimns illas du- ccntas ruftici Sangvinis diverfitates, jam exunico Chylo, con- ficientur qvotidie xoo. diverfi Humores eflentiales Cruoris conftitutivi. Ql% omnia funt nimis irrationabilia, §•3. Ivlala ergo eft Argumentatio a Sangvine extra venato, ad Sangvinem vividumj in Corporeadhuc vigentem. Efi; enim tan- ta De MIxtioneRerum» 20£ taDifparitasinterutrumqve, qvanta inter Corpusvivum & Ca- daver mortuum. Nam ha;c Cruoris extra venati tanta Con- tentorum Heterogeneitas nafcitur, poftqvam Cruor fe di!po- fuitadmox futuram Corruptionem ;adeoqve Heterogeneitas iftaaccufat qvidem Contentorum inMortefa&aDifparitatem: fed non ided infert vividorum Humorum fimilium necefTa- riamCounexionem. Namut§. praecedenti vidimus, nonin_. omni femper Sangvine reperiuntur omnia & fingula hxc con- tenta, fed inuno majori, in altero minori Numero,& funt po- tius effe&us corrupti Sangvinis mortui,qvam vivi naturalis. §• 4» Igitur in Sangvinis & Laclis Corruptione, peffime funda- tur Frgmentum Humorifticum. Sangvis enim totus varie mu- tatur, etiam in Lac qvod Lac poft fuiCorruptionem tantum habet fubordinatasPartcs, Serum nempe, Cafeum &Butyrum, nec unqvamplures. Aliqvando etiam totus inllbere Famiinae coagulatur in durum Tumorem, Cafei Forma: aliqvandoto- tus in Pusalbum,flavum,fubviride. Aliqvando in Liqvorem pungentem, rodentem, aqvofum migrat, ut in Cholera, Ulce- ribus: aliqvandoetiam inLiqvoremferofum, fali'um,totusre- cedit, ut in Hydrope, multisqveHydragogis: farpe etiam Picis inftar totus nigrefcit, ut in Cruore extra venato,Gangrana: fre- qventer etiam in cinereum, putidum lutum, utin Diarrbaeis: alibi etiamtotus in flavum virus, Iclerum prsefert, qvaliter & in demorfisaSerpente cernitur. Alibi etiam totus Cruorabsqve SeparationeHeterogenei mutaturin Melicerides,Atheromata, & in Diabete totus Cruor mutatur in Lotium lacteum : prout fubTabe totus migrat in Sputum fubflavum. An forfanexhis totdiverfis Coloribus,Humoribus, toti- dem erunt ftatuendi HumoresHominisconftitutivi, qvot cer- Huntur Cruoris Degenerationes? Fortene toterunt fimilitcr Liqvoresin^qva } qvot funtcrcfcentiaexTerra, feu Frucius ex Cc 3 Aqva? 206 ____ Caput X. Aqva? Nam Cruor in nobis eft inftar Aqvae, nec Opus habet di- verfis Seminibusin Hepate, ut fit unicus arqvalis Humor nu- tritius,fed in Culinis Membrorum ultimis fuas afleqvitur re- qvifitas Diverficates, qvibus fungitur in Officio Nutritionis fin- gulorum. Itaqve conftantcr negamus, Cruorem ,qvamdiu vi- vit, haberePartesintegrales difparatas ulla fui Heterogeneita- te j fed omnemDiverlitatem afiTerimus fieri, tandem poftejus interitum,aut Extravenationem. Unde inepta eft Confeqven- tia: AqvafupernatatCruorimortuo. Ergo eftBilisfellea. Nam ha:c Aqva non eft de ejus Eflentia,auc contentis,nec magis Cruo- ri eftagnata, qvam Currus agnatus eft Homini infidenti. Si- militerabfurde feqvitur: fundus Cruoris extravenati aliqvan- do minus rubet. ErgoeftatraBilis. ProutSedimentum Lotii, inferretur efle Pituita. FundorumenimVarietasaPonderum Praeeminentia pendct in liqvidis, An etiam Vir fani Judicii credat, Vinum, Cerevifiam, Herbarum Succos, fuam Melan- choliamad Fundoscum tfedimine deponere? Qvidenim com- mune habet MeJancholia cum Heterogenea Sediminis Subftan- tia ? Qvoad Colorem vero: omnisVEthiops habet Cruorem fe- reatrum, plerumqve veroabsqve fero: Nullus tamen eerum efl Melancholicus; omnesautcm iracundi j & tamenflava Bilisin illis deeft. Sicetiam Cruor extravenatus, qviab ambiente Aere, velcontinente,inPelvirefrigeraturftatim,rubefcit magis,qvam ille, qvi ad fundum demerfus diutius tepuit. Nam & hoc or- dinarium eft,qvod extravenatus; Cruor qvilibet, ftatim in Cor- porenigrefcat. Qvaecunqve enim facileputrcnt,faciieetiam admittuntPutrediniscomites, citiusqveputrefcitpars Cruoris, qvaediutiuspoftfuiMortemtepuir. Necmirumergo eft,qvod pars Fundi inferioris intenfius nigrefcat. UndeHeterogenei- tasinLiqvore mortuo tcpefcente,autraox putrefcibili eft Co- ruptionis adseqvatum indicium. Etqvid fi Cruor ex pallido rubeat,anid proindc^icuitxeritadfcribendum? an Pomaru- bea, De Mixtione Rerum. 207 bea erunt magis fangvinea, qvam palfidiora? aut Pruna fub- nigra erunt magis melancholica, qvam albicantia ? Errant igitur toto Coelo,cum fuis Similibus a paritate Ladtis,a Pari- tate Sangvinis corrupti extravenati, ad intrudendos qvatuor Kumores in Rerum Naturam, & Mixtioncm Pbyficam. . §• 5- Videmus aperte in Diftillationibus Chymicis, ex Herbis Hon nifi unicum faltemSuccum clarificatumprodire, curnon pariter unicum tantumLiqvorem, feuCruoremnoftri confti- tutivumagnofcamus? feu Sangvificationem fimplicem &uni- cam Hepatis Actionem ,univocamqve,ex indiftincto Cremore, unicoqve VentriculifermentoChylumfactum? Neqvc enim, licet parsChyli vertatur in Lotium,ide6 culpanda eft DifFor- mitas agentis Hepatis,fedrecipientis fola Incapacitasj neqvc ctiamideoUrinam pro qvinto Humore amplecli audent Ad- verfarii. Licetenim parsLotii materialiter remaneat in Cruo- re, non eft tamen de Natura Cruoris,prout Serum in La&ealias eftParseflentialisLadtis. Aqvamergoin Cruore extravenato fupcrnatantem (qvam Aqvam fatentur alias Humorifta?,Sudo- rem,Serum&Urina: refiduum, adeoqve totam reipfa credunt excrementofam j ergo non effentialem conftirutivam) hanc," inqvam,Aqvam fupernatantem turpitera;qviparant, nunc bu- tyrofseparti, Lacliqve fupernatanti, nun-c Eleniento Ignis adx- qvatae, nunc vero iterum comparant eandem feroLactis, & longe turpius, utrumqve horum , indiftincle afumilant FeJli diverfiflimo, jf. 6. Ve3 iftiqvatuorHumores fiunt paritcr fubunico aftuSan> gvifkationis,eadem Officina,ex qvolibet Cibo,eo,qvod ab He- patis Deftinatione principaliter,immediate,fimpliciter&fem- per fintintentij velfiuntlocis, momentis,& A&ibus diverffs> tlifparibus. Non poteft dici, qvod fxvtffti his divcrfi-5 difpari- fcus: 208 _ Caput X. bus: qvia fic non effet unius & ejusdem Cruoris partes conftitu- tivar. Sin autemdicanturfieriiisdem &paribusLocis,Aclibus, cur, dumLotium & Bilis fiuntfImul,unumnon mifcetur in- dividue cum altero: cum alias in Natura,Aqva mifceatur Aqvae infeparabiliter,prout etiamFeldicuntmifceri Urinae? CurLo- tium nunqvam amaricat, fi femper ipfi Fel fit commixtum , a qvotingitur,ut ajunt? cum tament Difruptio Fellis in Pifcc etiam minima,totum Pifcemamaroreinficiat,ita,ucnullaElo- tione tolliinde poflit? Curnonidem praeftat Fellis tanta Co- pia in Urina ? Et qvis eftille tam exqvifitus Separator,qvi potuit aqvofam Bilem,tam cito& purea Lotiofeparare ? Etinterirru non potuit totum Lotium materialiter a Cruore feparare, ut ipfimet fatentur? Et qvare demum Bilis ifta,feuFel Cruoris, una cum Lotio non ad Renes deferatur, fi fupra Hepar creda- tur Bilis Cruori permixta ? Similiter qvompdo inbona Ana- tomia BilisabHepa te facta in Hepate, devenire poterit ad Fel- Iis Folliculum ? repugnat manifefte Anatomia. Et ubinam qvaefo fit Sangvificatio? An circa Portam,& Cavum Hepatis ? an vero in ipfomet Corpore Hepatis? An demum inipfa Vena ca- va fupra Hcpar j 1 AtqviqvocunqvehorumLocorum fiat hxc Bi- lis cum Cruore, faltem inde, feuexiisLocis, non eft Venaere- greffus,pro Bilead Fellis Veficulam. Deberet enim a Jecore, motu retrogrado, incertisqve duclibus, pergeread Veficulam Fellis. Et,obfecro,qviscfiet ejus Viae Dudor? Deinde cur faltemiftaeambaeBiles in Cruoris maffa perma- nentes, haberit fua Excrementa & feparata Diverforia pro iis, Lienem& Veficulam Fellis? Pituita vero & Cruor carent fuis Excrementis, eorumqve Flofpitiis naturalibus ? Sunt forte meliorisvel pejoris Conditionis,qvam illa? Si autem urraqvc haecBilisfiat infraHcpar, qvisScparator eas ab invicem fepa- rat? &qvorfum? Cum intcrim ibidem fimul generata,perfeclc Lotio mifceantur i Si vero Fcl hoc,feu Bilis utraqve,fiat in celer- rimo De MixtioneRerura. 209 rimotransitu,pcrexiguosexilesqvcVenarum Ramulos in He- pardiftentos, idqvefiac fimul cum Aclu Sangvificationis, re- cordentur,qvaefo, Adverfarii Exilitatis harum Venularum,feti Ramulorum , qvas vix fatis fint, pateantqve Urinse transmit- tendse. Adeoqve reqvirerent momentaneam Urina, Cruoris, & trium reliqvorum fi&itiorum Humorum Transmutationem a Cremore fa&am. Deniqve qvam hac fint impoffibilia per Ana tomiam,vid6 pra&ice demonftratum apud Helmont, lib. contra Humoriftas Cap.I.n, 14. &alibide Digeftionibus. §■ 7- Demum fi Jecur utramqve Bilem & Pituitam, una cum Cruoregeneratjcurmagnam Bilium Partem, licetfint Partus ipfius genuini, legitimo thoro nati pro fpuriis tamen & Ex- crementis defpicit ac deponit ? reliqvasvero duas in Cruore rc- fervat, ut legitimos Filios?cum alias Cruoris fimplicis & ho- mogenei,vel nulla efie deberetpartium fingularum Dualitas, velcerteomnesefte debercntneceffario duales, confeqventer &Sangvis & Pituita deberent habere hanc Dualitatem , ficut utraqveBilis, i. e. &Sangvis deberct fimuleflelegitimus ac fi- mul Spurius rejiciendus in aliqvod fingulare Ergaftulum, 8i Pituita etiam legitima ac fpuria, rejicienda in fuum nativum Domicilium. §. 8. Siunico Aclu Hepatis, hiomnes qvatuor Humores fimul direfto,ordinarioqve Deftinationiscurfu fiant,cur Hepar ex homogeneoChyli liqvore,generat iftos qvatuorHumores di- verfos, naturaliter tanqvam neceflarios , cum tamen revera nullatenus iisfitopusjnecad fimpliciter, nec ad melius efle? vel oftendatur evidenter & probabiliter,ad qvid fimpliciter fint neceffarii^adqvid utiliores? fidicanturneceflarii adalen- dum fingula Membra,cur potius Hepar,autqvicunqve Separa- tornondumproditus,Bilem utramqvefic mutilat&feqveftrat Dd in »io Caput X. jnfuas thecas,qvam Pituitam ? qvam tamen fatentur Adverfa- rii efle Liqvoremdefe&uofum &frigidum, adeoqve contrana- turalem, Mortis, Erroris Naturs & Indigentice vitalis partici- pem ? QyomodoHumor iftedefecluofus, vitiofus, Partes necef- farioalat, conftituat?Cur id Sangvis per fe folus praftare non poffit? Similiter edicantHumorifta;,ad qvid tandem etiam Bi- lis,tamuna,qvamaltera£itneceffaria?Qvisearum EfFe&us ne- ceflarius? forfan tantumutnoceant? Mala perpetrent? Mor- bos pariant? Cur Natura in omnibus aliis A&ionibusfit tam fa- gax, fibiqve benefica, aut femper agat, qva;funtoptima,in hac »utem Humorum trium impertinentiumFabricatione,fittarn_i ftolida,ut continue libi fabricet, &qvidem non exerrore, fed cxprofeflb, qvotidietam noxia,&ultra Menfuram femper, in fui Perniciem? Credendum neeft,DEUM fic Naturam huma- nam & animalem condidifle, ftupidam , ineptam , improvi- dam? Sed ha: Nugae magis apparebunt in his Humoribusjfpe- cialiter examinatis,qvosin Specie nunc aggredimur* SUB SECTIO F„ De Pituita, IPfa DocTxinselnconftantia & Varietas fatis prodit Humoris & Do&rinxFalfitatem. Nunc enim dicunt Humorifta:, Pitui- tam fimulfabricari cum Sangvine inHepate,mancre Sangvini permixtam , tanqvam Partem conftitutivam ,differretamen ab eo tantumTepore acfotu, carereExcremento, tandem muta- ri in ipfum Cruorem. Paulopoft iterum alibi contrarium do- cent,aflercntes, Pituitam fabricari in Stomacho, &effe Vapo- rescontinuo ex Stomacho in Caput & Cerebrum afcendentes, ibiin Capitefieri Muccum cxcrementofum, indeqve decidere rurfum inomnesfereCorporis partes, ac patrare fere ornnes Morbos Membrorum,internos &externos,Podagram, Chy- ra|;ram,Phthifim, vocantqvePituitas illas muccofasdeciduas, Catarr- De Mixtione Rerum* 211 Gatarrhos: unde & horum patientes dicunt Pituitofos, Phleg- maticos. Deniqve plerosqve Morbos his Catarrhis pituitofis decidentibusaCapite, a Stomacho tamen originaliter emiflis, adfcribunt. Igitur Pituitae Natales, Naturam, Proprietatem, Effedtus,plane contrariis,diverfis, &difparatis Definitionibus & Defcriptionibus depingunt, qvarum alteram demonftrare voluntin Sangvineextravenato,perFibras albasaliqvandoin- natantes ; Alteram vero per diverfos Catarrhos, Morbos: fed in utroqve nonnifi Somnia mera!& Fumos vendunt, §♦ i. De Pituita Sangvinis conflitutiva. DicuntPituitamnondifferre a Cruore, nifi Tepore& fo- tu,tandemqveinCruorem mutari: feu Pituitam proprie effe_# Cruorem inchoatum, fimiliter flavam Bilem volunt non dif- ferreabatra, nifi fola Infpiffatione Reco&ionis, feu flavam Bi- lem effe proprieinchoatam atram Bilem &o Si itaeft,ergonon differt effentialiter Pituita a Cruore, & Bilis flava abatra ; adeo- qveficdeficitqvaternarius Numerus, adeoproclamatus,&vix duo fuperftites remanent Humores, Caro enim tofta , affata, cocla,non differt effentialiter a Carne cruda: nec Pituitai Cruore,nifi fola Maturitate: ficut Poma immatura,non diffe- ruut effentialiter a maturis, nec Uva acerba, ab Uva matura. Igitur eodem titulo, totus Chylus Stomachi crit />ituita, qvia eft inchoata immatura Pituita. Immo hoc ipfum videntur exprefse docere Humorifta.,dum alibitradunt fuam perpetuam Catar- rhorum afcendentium &defcendentium Hiftoriam de qva §. feq. Deniqve fiPituita fit Senio, defeclui & Imperfc&ioni at- tributa,adeoqve Morti,qvam Vitaepropinqvior,&magis,qvam Bi!is,hincetiamNaturae magisinimica, vifus effet Creator fe- verior, qvi talem Hoftem peromnes Venas,Cruori adaeqvatd permixtum , imo intrinfecum , effentialem reliqviffet, nec ipfi Hofti tali Receptaculum elongatum , ficut Bili dicaffet,& fic Dd 2 ab ni Caput X, ab Initioftatim Mortis ProdromutnNaturae Humana? copulaf- fet, contrailludSapientis: qvod Deus Mortem nonfecerit. Er- go irrationabileprorfus videtur efte, hanc Pituitam Cruditatis, Senii & defeduum Filiam , etiam in qvovis Puero , Juvene, Viro&c. vigere,aca DEOordinatameflejcujus Probatio, alia riOnfit,qvam merus Muccus, Sordes, &Scori«: qvalia faspe per Vomitum&Sedem ejiciuntur, deficiente Ventris Culina, vel exPulmonibus,Naribus. Qy«e omnia potiusfunt mera Ex- crementaex Errore Naturae prognata , qvam partes Hominis conftitutivae, & fpeclant potius ad alterum genus Pituitaeca- tarrhofsein Stomacho natac, deqva paulo poft, qvam ad hanc^ Pituitam fangvineam. Porrd nunqvam potucrunt Humoriftae Pituitam in Venis oftendere, nifi tantum Fibrasaliqvasalbas, qvaeaVenae Sedio- ne in Aqva tcpida fecerni videntur: adeoqve nec potuerunt anteCruorisMortem eiTe,aut videri,fed tuncprimum,poftejus Mortem aliqvando incipiunt. Cruor enim qvandoaVenis cxit, moritur. Qyamdiu vero eft intravenatus adhuc, vivus alendisPartibus utilis, cjuspars folidior a reliqvo fuo Corpo- reindiftindta erat, qvia Compofitum verum & integrale erat. Undeillae Fibra; funt pars Cruorisoptima , Alimento partium proxima, non vero Pituita defeduofa,cruda, fenilis. Probam claram videapud Autorem noftrUm,Traituitae,qvamBiIis: qvod probat ipfeper Febrim ter- tianam. Si hoc fitin Febricitantibus j qvantoergo plus Pitui- tse iti Sanis & perfecle digerentibus qvotidie i Qvantum igitur m De MixtioneReruim 213 iti frigidioribus, Faeminis, humidioribus, fi Humores ifti fiant juxta ComplexionumDifpofitiones,ficutvolunt? lmo fi huic Pituita; fangvinea: adhuc adnumercmus alteram Pituitam ex Stomacho ad Caput continuo afcendentem & defcendentem: ubialiqvando videmus in Coryza TuiTi & fimilibusPhlegmati- bus,integraspelves qvotidie ejici. In tali Cafu,nec Caput totum, necVenae,nec omniaMembra erunt fufficientia tantae Pitui- taecapienda;,&tamen ex Naturae Ordine, Necetfitate, Lltili- tate,generatar,confeqventer fic totum Hominem (&percon- feqvens omne Animal) fola Pituita implebimus,fubmergemus» Imo indefeqvetur omnem Digeftionem necefiario & naturali- ter efie defecluofam & vitiofam. Nam Pituitam fatentur ipfi- met Humoriftae, femel efle imperfe&um Cruorem, altera vice faciunt eam efle Excrementum catarrhofum ubiqve cladet graviffimas, etiam Mortem inferens. §. 1. De Pituita Catarrhofa, St&machicA. Contra hoc Pituitaegenus fcripfit Helmontius integrum Tra* ctatum peculiarem , le&u jucundum , fed folide fundatum, qvem infcribk Catarrhorum Deliramenta: ubi eam explodic multis Demonflrationibus Mathematicis, Medicis, Anatomi- cis, ejus Impofllbilitatem, Abfurditatem probancibus. Nos hicpauca ex iis libabimus. Oftendit ibi per totum, nullum Vaporem ex Stomachoad Cerebrum ferri pofle naturaliter,{exceptis inebriativis, nar- coticis)& fi quisafcenderet,neceffario inVia tam longa diftla- retur, refolveretur,&Viaproxima ejiceretur^velper Os vel Na- res,(proutalias videmusfieri cum Vaporibus exlgneexhalanti- bus, &Fumis) vel certe una cum Sudore, anteqvam ad Cere- brumpertingeret, prxcipueOre hiante, aperfis Naribus, Po» ris&c. Sudorehis Vaporibus multo craffiore,peromncs Vias proximas exeunte,expulfo. Q_yod fi nihilominus hi Vapores Dd $ pertina- 21 * ______ Caput X» pertinacesper Vim obdurati afcenderent,idcertefierideberer. per Corporum tot interje&orum Penetrationem, alias natu- raliter impofiibilem. Etfi tamen afcenderent adhuc& penetra- renc per duriflimum Cranium, in Cerebrum usqve, non pof- fentibi rurfum in Aqvam concrefcere, in Cerebro frigido;ad hoc enim^reqvireretur Teporaliqvis,aut Calor: Si tamenid fie- retinCerebro,certeficAqva refoluta illa cum Mucco (multo crafiiore) per Nares femper patentes exiret; aut fi pervicax nol- let,aNatura Rectrice expelleretur, ut aJia noxia, hoftilia, per Viam proximiorem, vel faltem perPoros Cutisfatis fubtilis& pervia: Capitis Cutis facile profcriberentur, Qyodfi nec in hocNaturae ordinaris obedirent hi Vapores, feu Catarrhofi Pituitofi,non eftdemonftrabilis hujus Defcenfus Via, Semita, Modus, in omnia interiora Membra,pra?cipudremotiora, qvin potius citiusqve in tali Via ,aCaloreMembrorum naturali ite- rum refolverentur hi Vapores,authae Aqvae defcendentes, & fic evanefcerent,aut per Cutim, per Poros proximos,ubiqve pro- ftantes, expellerentur I provida Natura. Si tamen nec hoc ju- varet,qvis, qvasfo ,eflet Pulfor & Duclor hujus Pituitae conti- nuo tam pertinaciter afcendentis, hinc inde dextrorfum, fini- ftrofum , antrorfum, retrorfum, graffantis? An Calor aliqvis? anFrigus? SiCalor,qvomodoCalor eos deorfum pelleret? Si Frigus, qvomodoeos furfumtraheret? Qyisdeniqve effet Du- dorilletam paradoxus per tot Vias difparatas? furfum, deor- fum, finiftrorfum, dextrorfum? Cur ifti Vapores, non potius proximam Cutem penetrarent,perPoros exhalarent?Qyomo- do tam durum Os Cranii penetrarentillaefi, usqve ad Cerebrum intrando, indeiterum pro libitu integri exeundo? Qyomodo fieri po(Tet,ut non totum Cerebrum inundarent, occuparent} confunderent, deprimerent, fubmergerent ? Qyomodo hi rc- belles Vapores in Cerebro,refolvipoflunt rurfumin Aqvas ? an a Frigore Cerebri ? An abejus Calore, ctfi in Aqvas ibidera, qvomo- De Mixclone Rerum. 215 qvomodocunqve fintrefoluti , qvomodo, &a qvo, Aqva illa tam artificiofe fubtiiiatur, utpenetrare poflit Cerebriim,Me- nynges,Cranium,Suturas, Carnes,falvaqve perhzec omnia Ob- ftacula perrumpere, deorfum fluere? Et fi ha:c Aqva refoluta perrumpere ac depluere poteft etiam per OfTa folidifTima ,cur non potius exit pariter & perrumpit, per propiorem Cntem Capitis,molliorem ,apertiorem? Deindecum talis Aqvarefoluta,efTetutpluvialis, a qvo& ubi, iterum concrefcit , incraffum Muccum,falfedines, corro- fiones i qvaefunttales Officinse?qvi Fabricatores tamdiverfi? Ita negamushuicPituitaeCatarrhofae, Materiam,Locum,Viam, Confvetudinem,Admiffionem,Penctrationem in Cerebrum, perCranium, perMenynges, Etdicimus,qvod qvicqvid ex Capite manat, Muccus eft,& merum Excrementum, exErro- re Cuftodum errantiunij& Latice,feu exErrore Archei Capi- tisab Aura frigida ,autSeminibus noxiis irritati, furiofi, pro- veniens, qvi Laticem & Succospro Alimento deftinatos, fibi fubmiflbs ,fic pervertit, corrumpit varie, ut alibi videbimus, Confeqventer non a Stomacho -eo eft deductum ,nec iljuc ex Capite,Viaeft&defcenfus naturalisj vid. ibid.Lococit.pIura. Imo fi veraeflet Scholarum Dodrina in his, &de Apoplexia, Paralyfi, qvam tradunt,non poflet ejusmodi Pituita ex Cere- bro defcendere, ad inferiora Mernbra, fine prarvia Apoplexia &Paralyfi in Capite priusindubie excitandapravie. WamApo- plexiam& Paralyfin proprie collocantinfimilibusHumoribus pituitofis,obftruentibus Viasprincipesdeorfum. Plura Abfur- da& Impoflibilitates hujus Pituita: Catarrhofaj demonftratas, vide apud^utoremcit. ex profeflb. Exqvibus omnibuspatet, Doclrinam communemdePitui- t£ Humoreadeodecantato, efTemerumFigmentum } non Ens, cxtra Rerum Naturam. vagans. SUB n6 _ CaputX. ' l...........■..... 1 >U|i« Mj|_ SUB SECTIO VI. Bilis flava (f atra rejiciuntur. QVomododepingant& fundent Humoriftashas Biles, jarn fupra vidimus. Nunc Argumenta contraria per §§. ali- qvotiuftremus. §. i. Procedamus ftadmadManum pradticam.SumaturHumor/ ille in Sangvine extravenato, fupernatans (qvi putatureflfefla- va Bilis,exqvo adufto perfici debetin atram Bilem) coqvatur, five afFetur,qvocunqvegradu,fiveTeporis, five Caleris, nun- qvamtameninde atra ,retorrida fiet Bilis^ sruginofa velpor- racea,mukoqveminusatra illaacida,qvam dicuntTcrram fer- mentare. Ergoeft Resfi&itia. Qyae fi fiat,autficretorreatur inLiene: ergo non eft Sangvificationispars,autCruoris. Sin, vero fiatin Jecore cum aliis tribus Humoribus, ex eadem fimi- lari Chyli materia,a diverfisagentibus,cum in Hepate fint exi- lesactenuiffimi Venarumramuli,continuoLotio transmitten- do occupati, nccctiam Venae Hepatis dire&ein Splenem refpi- ciant: non videmus,qvomodo atra Bilis, abHepate feparata, adSplenem deferatur. Utraqve autem Bilisdeorfum,ad fua feparatimCollegia, oppofita Confufione, in tam exilibusVe- nis,Officinis Sangvificationis,ferri deberent. Impoflibilita- tem& Abfurditates talisaflertaViae, vide pluresloc. cit.dedu- ctas Anatomice' a Num. 71. Itaqve fierinonpoteft haec Generatioab Hepate,'necindc deduci in Lienem:alias ficLiennutrircturab Excrementis. Ec qvomodo nobiliflima Vifcera, Stomachus & Lien , fic fierent peflimi,noxiflimiExcrementiReceptacula? Qvomodo exBile fiava , ignea , calida fiat Humor frigidus, melancholicus ? qvomodo flava fic differt ab atra , fi uno Caloris pundo fiat atra ex flava ? qvomodo teterrima Natura Scoria > repudiatum, & DeMixtione Rerumi 217 & horridum Excrementum,fit Stomacho in Deliciisf Qyomo- do curet ejus Appetitum, ad edendum i Qyae Neceflitas cogit, qvae Lltilitas fvadet, tam inepta, abfurda fingere ? §. ti Porro ex unicoPane& Aqva fit Chylus. Si ergo in Pane& Aqva, lateretqvadruplexHumorinNatura, eodem Jure omnis Herbarum Succus femper deberet efle qvadruplex, qvod eft Somnium. Deinde cujuslibet naturalis Agentis,univoca tantum & fimplex eft A&io: neceffe ergo eft, vel in Hepate, Bilium Pa- tratore^fidaefle qvatuor fimulagentia, diverfae Sangvificatio- nis,velcorruere qvatuor Humores in fi&a Rudera. Siverd propter Ciborum Diverfitatem , Varietates Humorum in Cruo- refingamus, jamex tot Eduliis fimul fumptis centum Humo- resad minimum concedendi erunt in Cruore. Hoc Argu- mentum fufius dcdu&um & multiplicius, vide loco cit. fatione di&um. De Purgatione & Se&ionC| infra fuo Loco plura. SECTIO UL De Mixtorum Temperamento ex dftrorum Infiuentiis. PLeriqvenon tantum Gentilium, fed etiam Chriftianorum, putantomniaSublunaria,qvoad Aerislmprefiiones Meteo- rologicas,Tempeftates& Viciifitudines Temporum, tum qvo- ad Rerum Generationes,Corruptiones, Mixtiones, tum qvoad Inclinationes, Complexiones, Naturas dependere ab Aftrorum influxu. Hinc illa Axiomata : Aftra inclinant, non neceffi- tant; Sapiensdominabitur Aftris: Hinc fiunt totRerum Pra> did:iones,Prognofticationes, ficut Calendaria & Converfatio qvotidiana fatis fuperqve oftendunt. Anautem revera ita fe in Re habeant, hic paucis examinabimus. §♦ 1. De Offcio & EjfecJu naturaii dflrorum > & an Ajira inclinent, an vero necesftenti Inprimis ex Scriptura Sacra certumeft, qvod Aftrorumj Effedus&Officiumpropriumfitsqvod CoelienarrentGIoriam DEI,& Opera Manuum ejus annuntietFirmamentum, i. e. qvod Coeli primarid fintcreati, ut enarrent immenfam DEI Maje- ftatem, Potentiam, Bonitatem & Sapientiam; qvibus nempe qvatuor Columnistotus qvafi ftat,& innititurGIobusllniverfi. Stelligerum autesn Coclum tanqvam Piaco annuntiat admi- 3 randa *3»__Caput X, _ randa Opera Manuum Domini Creaturis intelle&uabilibus, Dehis videTheoIogiam noftram naturalem uberius. />raeter hunc indubium Aftrorum Effecftum, admittuntur qvidem hacienus Prsdicliones Aftronomicse, Meceorica?, do Annorum Sterilitate,Fscunditate,Stationibus Sationum,Na- vigantium Periculis, Principum Morte, Peftibus, Inundatio- nibus,imo de qvibuscunqve a Directione Arbitrii noftri non dependentibus: qvatenus ifta omnia ereduntur primis Ele- mentorum Qyalitatibus efle connexa. Usqve adeo, licetMa- gnatumMortes, Bellorum Tumultus& Incendia.inEpheme- ridibus & Calendariis permittantur prcgnofticarijilla tamen permittuntur, non ut Contingentia libera feu arbitraria,;inul- to minus utneceffaria:fednuditertantum,ut EffecTrus prima- rumQyalitatum Elementalium,Complexionum naturalium, lnclinationum, qvibustamen Sapiens dominari pofllt. Sed qvantum hiccontrabonam, veram,Chriftianam no- ftramPhilofophiam erretur,patetexhactenus demonftratisde Ficrione MixtionisexqvatuorElementis,aut eorum Qyalitati- bus. Porro & qvam procul in hoc etiam a Sacris recedatur,hic eft oftendendum. Si enim itaeft, qvod Coeleftes Influxus ob- tineantCaufasPhyfica^Rationem, fane illorum EffecT:us erunt de Necefiitate connexi fuis Caufis. Erg© neceffarii, ficut alii Effe&us Caufarum fecundarum, qvarum Effe&us neceflarid fuccedunt,pofitis illorum Caufis: nifi fupernaturaliter impe- diantur,aut aliunde mutentur. Hoc omnibus Caufis pro- prium. Et nemo id poteft negare, Si vero hx Influentiac cceleftes tantum permodum prse- nuntii & Signiconfiderentur,etiam fic importabunt Necefllta- tem, vel melius Infallibilitatem. Qyjnimo longe arctiorem, inferunt, fi certam credamus Divina: Providentise Prxfcien- tiam & Opera Manuum Domini per Stellas prsefignata creda- mus, Qvocunqve ergo modo fumantur Aftrorum influxus, Aftra De Mixtione Rerum, Aftra neceflitant aut infallibilitant,utitaloqvar. Nara magis improprie neceflitare dicuntur, fed potiusinfallibilitare. Aftra enimprsfignifkantia, infallibilia qvidem funt,fed nonnecef- fitantia, cogentia. De hoc videTheologiam noftram natura- lem parte z. de Praefcientia DEI» §• 3- ' ^v&nam DEI Opera pranuncient AJlra ? Probabilius nobisvidetur,qvodpra:nuncient Effeclus, qvi dependentex Caufisliberisac contingentibus i,e. qvi concer- nuntVitam,Ortum, Virtutes,Durationes, Viciflkudines, Re- gnorumSuccefllones,Temporum Motus, Alteritates fuccefli- vas* Nam aliosEffecl:us,qvoscaufantur naturaliter,i e.jEfta- tem,Hyemem ,Fertilitatem, Annonam, Dies, Annos, Eclipfes, Solftitia &c. potius Phyfice efliciunt,qvam praenunciant. Prioris vero Claflls Effeolus enarratos, non nifi blasphc- me eximere poffumus a numero Opcrum Manuum DEI. Ipfe cnim transfert Regna, Vitam largitur &Morbos, Fortunam& Eelicitatem, qvamvis id faciat per Caufasfecundas medias, fibi fubordinatas: ita nos Fides docet. Ipfe eft Princeps Vitat & Mortis,Rerumomnium a. &n. dat& tollit Vidorias,Famem, Bella,Pefks, licet etiam comitantibus Caufis fecundis partiali- bus, ctiam liberis, mediatricibus, Concaufis & Occalionibus: qvibus tamen univerfis praefidet ipfe DEUS,ut Caufa totalis,im- mediata,independens. Et ideo horum omnium Praxo eft Firmamentum. Haec prasnofcere Diabolus ex fe non poteft, pracipu^ea, qvspendent abEventu Arbitriihumani,nifi depic~ta prius le- gatin Aftropraenuntiante. ExhacAftrorum Piclura,&ex nul- lo alioCapite,faepeDaemones praedixerunt& pradicuntj pro- ut Hiftoriae veteres & recentes abunde docent. Ejusmodi crgo Contingentia, Aftrisdepi&aefle,credibiliuseft, non qvi- . dem 2f____ Caput X» ___ dem omnirsd omnia talia, fed forte unius Seculi futura j fimili- ter probabiliuseft,Tragcediam,feu Comcediamcujuslibet Ho- minisin fuo Aftro depiftam eflfe,cujus Pi&uraceflTetcumipfius VitsEpilogo. Nam undealiasMagi,&Sagae alias a Datmone edocli/aepe talia HominibusParticuIaribus vaticinarentur ?Ex qvibusconcludendum videtur, qvod Daemon legat Stellarum Piftiiras,qvibusFirmamentumdiciturinScriptura praenuntia- re Opera Manuum DEI. Dices: Sedqvorfum fiunt,autfaciunt Signa haecpramuntia, qvsNemomortaliumnovit, &qvaenecDiabolus fcire poteft? Refpondetur t, Sufficit, qvod praenuntia futurorum enarrent Gloriam DEI primario,ac Infinkudinem Sapientiae & Prasfentiae fuae. z. Nonfecit DominusVerbum utaitScriptura,qvodnon fignifkavit Servis fuis, Prophetis. 3. Si Hominesea nonno- iint,fufficit,qvodfaltem Angeli praenuncia illa futurorum Ie- gant,& proinDEUMdenovo laudent, Itaqve S.Scripturaaliam,vel majoremAuthoritatem Ccelo &Stellis attribuere non videtur, qvam, nt Stellaenobis fint in Signa, (i. e.futurorum pranuncia) in Tempora (i.e. AerisMu- tationes) in Dies deniqve & Annos (i. e. Menfuram Temporum & Rcvolutiones.) Qvare faccrTcxtus adimit Stellis omnem aliam Poteftatem, praeter jam cnarratam : qvae Aftio Stella- rum non nifi per Blas (feu Vim) motivum & alterativum acci* dit , ut fupra de Meteoris diximus. Ex his dicendum videtur,inCoeli?,tanqvamTabulis,defcri- ptos efle Typos Rerum per Secula fucceffivarum. QyosTypos aliqviLegesFati nominant,& qvod Provinciis, Regnis & Ho- minibus fus fint Stcllse, qvibus depida fit Scena,fuo Subjeclo Rerum contingentium, in Revolutionibus Dierum, unicuiqvc iftarum ftatutarum,feupraevifarum. Acproinde mirum non eft,qvod faepeDaemones noverint horumplurapraedicere,utte- ftanturHiftoriae» Eoqve niinus id mirum,fi fingulis noftro- rum DeMixtione Rerutiv rum fui funt Angeli Cuftodes deputati, futurorum fui Cli- entis prsfcii. Prout Montis Gargani, Regnorum & Rerum- publicarum fui funt Rectores Spiritus, & Proteftores. Ut conftat ctiamex Hiftoriis facris, de Angelis Przefidis Judaeo- rum,Gargani praefidibus. Sicnon tantum Afcenfionis& Pc- riodiRcgnorum,ibidepiclafuntpraenuntia: fed & Hominuni fingulorum decurfus, exitus,fuo^ftropeculiari, hiftorice figu- rantur,qvae fimul typice depinguntur. Qvam qvidem Scien- tiam,Spiritibusnotam,Homini naturaliter prohibitam, licct multotics legamus,Etymo Augurum Cceli,folis tamen DEISer- vis, Prophetis & Sanclis concefifam, pro ejus beneplacito faep& reperimus. Qvibusdam cnim typicam Aftrorum Notitiam, largitur,uttribus Sanclis Magis Regibus: aliisdat Somnia,ut S.Jofepho, & iisdem tribus Magis, fimulqve eorum Somnio- rumInterpretationem veram,ut alteri Jofepho,& Viro defide- riorum, Danieli. Sunt &hodie aliqvi ,velut Amentes & Ebrii, futura praedicentes, nefcientes tamen qvid ? cui? qvomodo? autqvare? haec&fimilia ominentur. Pro Confirmationedi- cl;orum i. e. qvod in Aftrisdefcripti fint Hominum E ventus, cx- tantpaffim Hiftoriae jPraedidlionumfimilium Daemoniacarum* Earum miras aliqvas & recentes lege apud Helmont, §. 22. n. 2 7.nec aliunde fuerant haec eruta per Daemonem, qvamex AftrorumTypodepi&o. Hi funtEffecius Aftrorum, qvi dici folentpotiusnccerTitantes,(ke. infallibilitantes melius) qvam inclinantes, nec ulli Mortaliumlicitum eft, cxtendere Fines, Effe&us,Inclinationes Stellarum,fupra, extra, vel praeter Inten- tioncm Crcatoris, qvae apertd conftat ex facris Literis, ut fint inSigna, Tempora,Dies,Annos. Depluribusaliis nihil con- ftat. SiveergofinttantuminSignapraenuncia, five demumin Caufas Temporum,Dierum & Annorum: cum in utrumqve Fi- nem, fint mcdia qvibus DEUS utitur,tanqvam Caufis fecundis„ Gg infallibi- ij4__Caput X. infallibilitare & qvafi neceffitare debent, non inclinare tantum cumeventu inccrto& fallibili, §. h De Inclinatione & Complexione Hominumnatu- rali in communi. Qvantum vcroadComplexiones Hominum naturales feu Inclinationes, nusqvam apparet ex Fide Sacra, autSacra Scri- ptura,StclIasefte Inclinationum Caufatrices. Sed qvotiesfunt StellaeCaufae Caufarum,toticsetiam funt Caufae Caufati necef- fitantes,infallibilitantespermodum aliarum Caufarum fecun- darum. Sol enim non minori necefficate,Diem & yEftatem ad- vehit, qvam ardens Stramen fubter ficcum Straminis Fafcem, illumaccendit. Si vero tantum funt Signa praenuncia ,tunc et- iam non excedunt Conditiones Praefagii , nec ullatenus vicerrL. Caufse Phyficaeafiumunt. Infallibilitatem tamen important fnon Inclinationem tantum)fine praejudicio Arbitrii liberi Hominum i Libcrum autem Arbitrium nullo modo inclinari poteftab Aftris. Per- inde, ficut Amicus non eft BelliCaufa inclinativa, aut incitati- va, fi / > rincipiperEpiftoIam fecrete annunciat, Hoftem Arma parare, & machinari Invafionem Caftri. Unde apparet falfum commune illud Adagium: Sapiens dominabitur Aftris, QyafiAftra portitarent aliqvem in Cxdes, Furta, Homicidia,AduIteria,Seditiones,Ebrietates: Sapiens ta- menLibertatefui Arbitrii poffit irritas facere ejusmodi Incli- nationes Aftrorum , hoc enim vocant Aftris dominari, Qyjc tamenfunt falfiffima. Nam juxta Fidem: non eft Sapientis, neqve volentis, neqve currentis, refiftere malis inclinationi- bus,fed DEI miferentis, i.e. Gratiae DEI,fineqva nihil pof- fumus. Adeoqve hic Sapiens non intelligitur, qvicunqve munitusGratiafufficienti^hancetcnimDEuslargituromnibus fapienti- De MixtioneReruifl» 13$ „jixjml jg—niirfiamJiitfifci ' «r~~ *•**-— - ■■ ■ ■, ■ ■ 1 —■ — —«— **9fKKgaatmi*m*m _ fapientibus &infipientibus.) Nam talis fi dominaretur Aftris (ideftjlnclinationibus ab Aftris pendentibus) non eflet,qvod formidaret Inclinationes.iis cnim dominaretur certd , neqvc Gratiaegeret abundanterefficaci: Qvodtamen apud Theolo- goseftfalfum. Supponitur etiamhic falfum, qvia de Stella- rum Deftinationenullo modo eft,ut in nobis caufcntur Inclina- tiones ,fed tantum, utfintin Signa,Tempora,Dies, Annos. Deniqve Coeluma DEO creatum eft finc Labc. Si ergoincli- naretnos ad mala, eflet nobis vicc Diaboli Tentatoris , imd qvod amplius eft, Inclinatoris: Qyod Rationi rectae eft abfo- num, & Divinas Bonitati injurium. Omnis autem prava lncli- nationobisnon foris,autaliundc advenit: fed intus a Peccato inolevit. Nam juxta S. Scripturam: A Corde funtHomieidia, Adulteria,& malae Cogitationes: Ergo non ab Aftris. Sed uc haec Afierta clarius explicando probemus : Confideremus 1. per diverfos Rerum EfFe&us, qvomodo ^emen Belluinum fponte fluat in Animam viventern, &non obfcure difcurren- tem. Similiter licet in Embryone primum elucefcat Poteftas aliqva,tanqvam Anima vegetativa,eadem tandem perficitur,& furgit in Gradum fenfitivae : Cumqve Semen HumanurrL» nonfitimperfedlius Belluino,dicamus z. etiamillud paripaflu fluere,ac tandem perfici in Animam fenfitivam. Nontamen fic,qvafi hsecfenfitivapariter transeatin Naturam MentisHu- nianae, eoqvod incompatibiliter fintoppofita, fed qvod fuper- ftite Anima fenfitiva,utinfrade Anima videbimus (qvas Anima fenfitiva,nec Subftantia eft,nec Accidcns, fed de Genere Lumi- num,ut fupra de Formis) qvodjinqvam,exfuperftite,Naturaet- iamlubensfufcipiat Animamhumanam, tanqvam Adum ejus perfe&e ultimatum,fefeqve ambaeCaufaintuspacificd compa- tiantur,utpauIdpoftoftendemusefle probabile. Hispratmiffis. 5. Confideremus Canem efle Animal vorax, mordax, in- vidum, vigilans, latrans, venaticum, fkpe ingratum, adulati- Gg z vum, 136 _ Cap ut X, __ vum, eaqveomnia,ve!ut Proprietatcs feminales & fpecificas, Seminicaninoineffe, non autem abAftriseis imprefifas, Illa- rum Proprietatum caninarum etiam plurirnas cognofcimus Speciei proprias: aliqvas veroa Parentibuspeculiares acceptas j usqve adeo hinc Canum profapias Pretio difterre fcimus» Cognofcamusergo, fimiles Conditiones Caniefife de ftirpeSe- minis, &nonaftrales(qvis enim hoc aftumabit?) adeoqve ubi confimiles Inclinationes inHomine videamus,moxetiam has, cx Proprietate aliqva canina, in Seminc humano dclituifie, exiftimare rationabiliter poflumus. 4,, Deniqve notamus in fingulis fere Animantium Specie- bus,diverfas Proprietates fpecificas, qvas Conditiones, qvate- nus toti Speciei communes,velper Familiasdifperfas, fcimus nonabAftris, qvce cuilibct Animanti, nonfemper funteadem, aut ab AlmutenNativitatis fux: fed prorfus, &tantum exSemi- ne oriundas. Hinc Judicare pofliimus, etiam Hominum ejusmodi Incli- nationes ex brutalialiqva Proprietate Seminum,Nato inolefce- re. Reperimus etiam inter Homines, nonraro integras fa- milias furiofas, ftupidas , callidas, infolentes , petulcas. Idcirco hinc difcere poflumus Ingenium, Judicium, Memo- riam,Mores, Inclinationes, Imo Mortis & Fortunae Difpofitio- nes,omnino ab Aftris removere,etiam fexus Varietatem. In- fuper videmus,qvod Conditiones& InclinationesHominum, mutentur fa:pe per /£tates,ita utPueri aliis Rebus oblectentur inPucritia fua, qvam dein Viri efte&i j qvod fobrius Juvenis qvandoqve fiat Senex Potator,& vice verfa. Adolefcens libe- ralis Senex fit avarus Euclio. Avaritia qvoqve Seminum, (qvodqvi minusindiget,minusqveappeteredeberet)faepe Ho- minem comitatur. Qvs certe omnia non ex AftrorumDi- rectione pendere poflunt, fi idem Almutentotam VitamHo- minis moderctur. De hoc§. j.plura,& innoftraMathemati- cavide. DeMIxtioneRerum» 237 §. 4- Velnclinationibm Hominum inSpecie. Diftingvamusetiam nunc Inclinationes has naturales, ut una fit, qva naturaliter qvis propendeat in Profeflioncs certi Generis Vita,v.g. Religiones, Artes, Scientias, Mercaturam, vel Negotia exercenda. Haec vocari poteft IncJinatio Voca- tionis. Altera concernit Mores, Virtutes, Vitia,qvae Moralis, autEthicadicipoteft. Tertia fpeclatad Sanitatem,Morbos,Vi- tam longam aut brevem. Hanc vitalem appellemus. Qvarta eftFortunarum i. e. Divitiarum, Honorum, & fimilium. Hanc Fortuns dicamus. Singulas perpendamus. Membrum I. De Vocationi* Inclinatione. HJEc de Fidc creditur a DEO eflfe : Qvi immediati creat Mentem humanam,eamqve dirigit, ad certam fui Voca- tionem,in qva fibi placere poflit maxime. In huncetiam Fi- nemDEUS eidem Homtni tradit condignaTalenta, alii qvin- qve,alii duo,alteri unum. Ideoqve oranes Vocationis In- clfnationesjcenfendaj funt bonae, qviaa. DEO$ nullatenus ve- roab Aftris. Membrum II. De Inclinatione Morali 3 Virtuofa, Vitiofa. HiEc,uteftmere Belluina, ita dependet ex Seminis Ente, nonveroabAftris,proutjam oftendimus. Aftraenimcf- fent fimpliciter mala, fiHominem ad mala, ad Vitia inclina- rent. Erraffetqve Creator infuoJudicio,qvandodixerat 5 qvod viderat cuncla^qvas fecerat, efle bona. Ergo Inclinatioad ma- lum , emanat ex corrupta Natura in fui Radice ac Semine. ACordeenim malas Cogitationes, juxta Lucem Evangelicam, & ab Anima confenfus: prout etiam a Confvetudine peccan- Gg 3 di 238___ Ca put X. ' di fortis Inclinatio. Bonum vero provenit ex DEI Gracia, exVoluntate, ex liberoExercitio. Nulla veroRatione exStel- lis heec nobis funt advena. Igitur prinia noftri conftitutiva, a Prxvaricatione Adami fuerunt inqvinata aeqvaliter, fed in- aeqvaliterdiftributa, ac participata , vcl ex bonitatc Seminis, velMatrisconceptu, vel Educatione &c. velecontra. Ideo- qve Inclinationcs omnes feminales crefcunt, augentur, vel de- crefcunt, juxta Proprietatem fluxuum Seminis ,ad Augem & Declinationem, Sicut ergo Brutorum tot Inclinaticnes fpecificae, neqva- qvamdependentab Aftris,autHorofcopo,ut omnes fatenturj fed in Semine funt fundatae: ita pariter de Hominum Moribus, Vitiis, Inclinationibus naturalibus , eft difcurrendum $ qvia poft Adae Lapfum, fimilisfa&us eftillis,&fimiles habet, utilla, Inclinationes brutales, qvantum adPartem fenfitivam anima- lem. Unde pro moralibus Hominum Inclinationibus, Nati- vitatesnon funtindagandae. Aliunde enim Homini taleslncli- nationes non adveniuntnaturaliter,nifi ex parte fui,Corporis, qvod totum,qvidqvid eft,debet Enti feminaIi,non aliterqvani Brutorum Corpora. Anima fiqvidem immortalis & excellen- tiflifima longe diverfaeNaturae,muIto minuspotefthabere fuam Inclinationem, a labili& caduco Stellarum motu : fed tan- tumaufcultat Naturae in Adamo &Pofteris corruptae, & faepc per eam fimul, cheu! abripitur in Corruptionis mala. Anima tamen fenfitiva Hominis, Mentis qvafi vicaria, majori gaudet Libertate,qvam Brutorum Animae,propter Si- gilla a Mente principe fibi fuggefta. Sed Animae Brutorumj fua; Speciei Inclinationibus, fub pauca Latitudine,contenta» vivunt, ubi interim fenfitiva Humana ad omnes exfpatiatur. Confirmanturhaec: qviaetiam in feroNepotenon rarore- furgunt Mores, Geftus, Inclinationes, Vitia, Virtutes Avi, antea non vifi, & hoc unde ? Nifia Familiae Sem.rne« Differt De Kfixtlbne Rerurru 239 Differentia ergo Inclinationum moralium fenfitiva? Hu- mana:, a fenfitivae Brutorum Inclinationibus, eft ifta ; qvod ut Faetus humanus, fimul ac nutriri incipit propria Qvadra ac Cu- lina,non efl: fpeciei alicujusPlanta^prout neqve Brutum alicu- jusfpeciei, qvando Animafenfitivafimulcumrationali affiuit. Ita Senfitiva humana non alligata ad fpeciem aliqvam bruta- lem, vagatur peromnium brutalium Inclinationum Latitudi- nem,ac facile aufcultatMentisimmortalisInclinationibusaiie- nis,proprio lubitu fibi indi&is. Mcns etiam incorruptam Natu- ram habens , facile viciffim fenfitivs Motibus & illecebris ce- dit, faepeqveper effrenem Appetitum, Loco fuo difcuffa,fcrvit ut pediffeqva Perturbationi, qvas illam Loco pepulit. Indc inolefcit Inclinatio aliena, cujus ufu & defiderio fit Confve- tudo fortis, qvae tandem Mentem jimmortalem Dominam, qvafi incarcerat. Exqvibus faltem pater,IncIinationem mora- lem efle de intimis Anims fenfitivae Proprietatibus, ex Ente Seminis difpofitive labentibus: confeqventer Aftra nullam caufandi Poteftatem innos funt fortita, praterqvam pcr Blas Meteororum,ut fupra vidimus. Cacterum licet Incltnatio Vocationis,vel Moralis, farpe et- iam mutent Inclinationem Vitalem, de qva mox dicemus, ur. dum Potator fit .Podagricus; Rixator vulneratur aut occiditur: Chymicus Afthmate perit, Dcaurator Aurifex tremit, illa ta- men fiunt occafionaliter tantum, nec Aftrologo qvidqvam Ju- risdcferunt. Sed dchispauld poft plura. Membrum III. De Tnclinatione Vitali, ideji, Sanit^tis,Morborum. HJEc dependet ex Debilifate vel Robore Seminum,totaqve fubeft Directori Archeoin Natura. Unde plerumqveFor- tes creantur fortibus, &Boni, bonis, Membrum Capnt JC Membrum IV. De Fortunarum Statu. Hic improprie diciturlnclinatio, & crcdendum efi: imme- diate I DEI manuprovenire, omnes omnium Fortunas, profperas, adverfas. Haec cnim concernunt tantum Difpo- fitionem Divinam, non autem Inclinationem naturalem,mul« toqveminus ab Aftris dependent, licet in Firmamento vide- antur prsefignata!,ut fupra. Sortes enim noftras in Manibus tuis,Domine. Crcdimus itaqve Chriftiano-Catholici omnes omnium fimilesSortes,bonaseflein fe,&plenarieprovenire & efle in Manu DEI, noftri Parentis. Credimus itaqve, qvod qvantum qvisqvc ab hac Opinione eft remotior, tantum fit Gentilitati, Ethnicismo, Atheismo vicinior. Apageigitur, cumhis Stellarum Inclinationibus, &Ten- tationibus. Prxter Rationes enim adduclas, infuper fit inju- ria DEO, tollitur vis Meriti & Supplicii, aperitur qvoqve Via. ad Atheifmum,& Deftinationum fatalitates, detrahitur DEO, ejusqve Gubernationi ac Providentiae. Itaq ve Sapiens dominabitur Aftris; non qvod dominari pof- fit Effec1:ibus,qvifuntcopulati ad Aftrorum Revolutiones,tan- qvam ad Caufas naturales, neqve dominabitur illis,ut Signis pratnuntiis, qvafinempe ea poflit mutare,profuo libitu : fed tantumpr£videns,qvodfeptemPlanetce,Blas motivum & alte- rativumconcitaturi fint,undeSterilitatcs,Frigora,Calores,^n- nons caritates neceflario feqvantur, poterit fic Sapiens provi- dere fibi tempeftive de neceflariis, adeoqve Aftrorum fluxu na- tis Incommodis obviando ,a pofteriori qvodammodo domi- nari. Hoc Nomine Aftrologus inter Sapientes poterit nume- rari. Sinautem Metcorilimitdsexccflerit,inter Augures Ccel*, aS. Scriptura explofos,reputanduserit j qvosS. Ambrofiustelis Aranearum aflimilat, qvibus creduli implicantur& necantur ab De MixttoneRerum. 241 _ ___ T V1L _____ J 1 —— —— mm ab Araneo, Daemone. Sicuc enim Aranearum telae, Mufcis & Culicibus ,fc ipfas irretientibus,captandisinferviunt, qvx ta- men a robuftiori Animali, facile diffringuntur: Sic ha: aftra- les Prasdicliones, credulos minusqve in Fide firmatos, tan- tumcaptant& necant, interim tamen funtnulla;,&falfa?, ut jam docebimus. §. 5- DeNullitate& Falfttate Pr&dicJionum Aftrologicarum. Qyod autem Aftrologiae Fundamenta fint vana , nulla, in fe,autfaltem conjecturalibus Regulis innixa,fic probatur: Ex Parte Nullitatis i, qvia volunt feptem Planetis attribui Figu- ram , Ingenium,Fortunam, Mortem nati Filii. Sedjam de- monftravimus DEUM,Stellas inalium Finem deftinalTe, non autem inCaufas Praediclorum. Ergo, ficontradicanttalesPra:- didiones Aftrologiae, Divinae Deftinationi, eo ipfofunt falfae &nullae. 2. qvia hactenus adhuc non conftat inter Aftrolo- gos ,deSchemate, feu Ordine Ccelorum,an fcilicet, $ & fe- rantur Orbibus fingularibus infra Solem, ficut volebat Ptolo- maeus,& omnes Judiciarii veteres: An rotenturparibus Circulis circa Solem, qvod nuper Tubus Opticus fic exploravit. Vide in Kircheri Itinere Extatico, in Scholiis Schotti, fex diverfa Schemata Cceli, inter Aftronomos controverfa adhuc. Igitur concidunt omnes Aphorifmi Praedi&ionum, in illo Funda- mento Ptolomaico & Veterum innixi > qvod fcilicet femper fintSole inferiores. 3. Si duo ex Planetis, praeter So- lem,maximum Sidus,circa Solem ferantur, fintqve tantae Po- teftatis in Judiciis Aftrologicis (nempe & tam vicini nobis, faltem illae Maculae, vel Stellae in Sole, vel illi propin- qviffimae, erunt longe majoris Authoritatis, ad refellendum omnes veterum Aftrologorum Aphorifmos. Et Stella;,qva: nuper funt circum Jovem volventes repertae, (de his ex Pro- Hh feftb i^i Caput X» feflb vide IterKircheri in Jovemt) convincunr, Almagelti Re- gulas (ine Fundamento efte fcriptas, conjecluraliter. Uc interim fileamus de Themate & Opinione Copernici, qvodSo! feniper ftet,Terra vero continuomoveatur jper qvam Opinionem absqve dubio ruerent omnia Phamomena & Prx- dicliones Aftrologicas antiqvas. 4. Incertiflimum eft Punctnm Nativitatis cujuslibet Hominis: cumqve Aftra in fingulo pun- clo varient, neceflarioomnisPraedictiodebetefle incertiflima. Vide apud Helmontium Hiftoriam Principis, qvi notato Tempore Nativitatis fua?,occulte profe curavitapud diverfos Aftrologosindagari, de PunctoNativitatis fuaj, qviomnesin- ter fegraviiiimedifcrepabant & remotiflime. Haec deNullitate. Porrode Falfitate Fundamenti harum Praediclionum adhuc clariusconftat. Fatentur enim ipfimet,//ftroIogi, Excentricos fuos, & aliosTerminos Aftronomicos, efle meraFigmenta, & impoflibilia inReipfa , adfalvandashasTheoricas: qvodidem fonat, acfeignorare Ccelorum Orbes,ac Stellarum Lationes, omniaqve tantum^harc fingi, proCaptu conjecturali noftro,, Adeoqve pofitis his Figmentis,;non eft mirum, fi confeqvan- turplura ipfis affinia falfa, abfurda, Figmenta. Dantur infuper apud MedicosRemedia aliqva,qvando fce- tus Parturientium fubinde per Diem &FIoras ftat in Parturitio- ne, qvod eo Pharmaco fumpto, mox infra Horse Qvadrantem Mulier parcurit, ficqve eluditur Punctum Nativitatis, itemqve Hermetis Trutina de Empfychofi. Nam inter tot Horas & Pun dam' a foloPatre Luminum,DEO,producT:a,in Materiaper Se- men,& Archeum praevium,ad Maturitatem jam difpofita, ad- coqvc,nec fint Subftantiae, nec Accidentia, fed Creaturae neu- trae,nullatenusdePotentia Materiaegduclae, jamfatisfuperqve diximus fupra,Cap. IV. Sed. III. pertotum de FormisRerum. Eft ergo Anima fenfitiva Luxqvaedam formalis,a DEO infula, poft fufficientem Materiae Difpofitionem, cui primario Vitae fenfitivae Proprietates conveniunt. Sed ejus Defcriptio & Qvidditas melius declarabiturin feqventibus. SECTIO II. GhjotuplexJit Anima inHomine. T TOc ideo hic qvaeritur,ut determinetur proFundamento JTj.dicendorum,an Anima fenfitiva in Homine, fit qvid di- verfumab Animaimmortali,intellecT:uali ? Hinc controverti- tur inter Philofophos: an in Homine fit unica tantum,i. e. Ani- ma intelleclualis , an duae ? an tres? idqve an fimul ? an fucceffive ? dehac Qvaeftione folidiflimus Caramuel inTheo- logia fundamentali,RomaeAnnoChrifti 1656.edita &impref- fa, jufiufummi Pontiticis, Nam io"2 6.ficQva:ftionemdetermi- nat. Sicut certum eft illam Sententiam effe haereticam , qvae multas Animas rationales eidem Corpori adfingit: ita falva Fi- de De Anima» 245 de admittuntur qvaedam Opiniones , qvaeunica Anima non funt contentae. Tresenim fucccfTivereqviruntViridodicom- muniter, & tres in eodem Homine coexiftentcs nonnulliPro- feflores Salisburgenfes tuentur. Ita Caramuel. Idem ubiqve fupponit & tenet Helmontius, de fenfitiva faltem, diverfa k Mente immortali. Ejusdem Sententiae referuntur apud Mo- randum,Theatinumrecentiorem, de Anima Tr.I. Qvaeft. 10. n.196. pluresDoc~r.ores,afterentes: qvod ubi funt plures Gra- dus eftentiales Vitae, (qvales vegetativus, fenfitivus & rationa- lis in Homine)ibiplures dari Animas. Ita docet Plato, Ga- lenus, Jandunus, Philop , Occamus , Miranda & alii apud Conimbricenfes & Ruvium, qvos feqvitur ex recentioribus exprefseZabarella, refutans Argumenta contraria folide, in- ter fenfitivamnempe &rationalem. Ergo haecSententia non poteft dici improbabilis. Videex profefto de hujus Opinio- nis probabilioris Firmitate Zabarellam praefatum,lib. de Anim. Facult.Cap. 5.6. 7. 8- 9- Idemdocentomnes Averroiftae» Fundatur eadem hxc Sententia,in illa celebri Qysftione: An in uno compofito poftint efte plures Formae fubftantiales£ Affirmativam apud Morandum de Anima Tr. I, num. 147. Qyaeft. tuentur , Avincenna > Jandunus, Venetus, Averroes, Soncinus, Henricus, Scottus, Occam, Mayron, Niphus,Phi- lop, Zabarella,Trombera,Dandinus, Rasqvaligius, Theatinus recentiffimus,&alii ibi citati. Hanc ipfam Sententiam tenet ipfeetiam Morandus ibidem Concl. 1.&2. num. r48-& num» 149, ubi praecipuo duo firmiter ftatuit: jfcil* 1. plures Formas fubftantiales poffe invicem fubordinari , 2. in uno Compofi- to fimul efte pofte plures Formas fubftantiales. Eadem Do- drina confirmatur, exalteracelebriQyaeftionedeFormispar- tialibus) i, e.An in Corporeanimatoincludantur pluresFor- mx partiales, fubftantiales ? qvam P. Petrus a S. Jofepho lib. 8, Phyf. Cap.I. Art* II. pag. 268- fic refolvit: Refpondeo, proba- Hh 3 • ' bilior 24<5__Caput XL biliorem femper mihi vifam fuiffe, Scoti Opinionem , qvi Formas illas partiales fubftantiales in Corpore vivente admittit. Videibiejus Rationes folidas,. Hajc Opinio videtur commu- niusrecepta, & fere certa, Ex qvibus evadit manifeftum, qvod Anima fenfitiva in ITo- mine, faltem ut Forma fubftantialis, fubordinata immortali intellectuali ,aut certe ut Forma partialis, fubftantialis, di- ftinfta ab immortali,intelkcl:uali,admittipoflit probabiliter, finon certo. Deinde hsc Sententia valde conformis videtur illi Veri- tati TheologiccBj qv:e Hominem communiter diftingvit infu- periorem(rationalem, immortalem, pure fpiritualem) & in- fcriorem(i. e.animalem , brutalem , fenfualem) fibi invicem repugnantes. Unde & illud Apoftoli: Sentio aliam Legem in Membris meis, repugnantem Legi Mentis meje. Ergo inter fedebent eflediftincta,Homo fuperior,i,e, Mens immortalis, &Homo inferior,i,e. Homofenfualis, animalis. Nihil enim fibiipfi contrariatur. Simile eftillud: Corpus^qvod corrumpi- tur,i.e, fenfitivum perAnimam fenfitivam,aggravat Animam immortalem. Etillud: Animalis Homo non percipitea,qvas DEI funt. Ergo aliud eft Homo animalis, carnalis, &Homo fpiritualis. Omittimus plures Scripturas hujus Sententiac confirmatorias. Qva: Sententia eo magis fubfiftit in noftris- jPrincipiis fupra pofitis, ubi docuimus, Animas effe de Natu- ra Luminum, qva manifefte fe invicem penetrare poffunt,& fimul ftare in eodem Subjec1o,fine ulla Confufione unius cum altero. Qvid ergoremanetScrupuli? Deniqve prceftans Philofophus & Medicus D. JoannesMar- ci, Univerfitatis noftrs Pragenfis, Redor Magnificus, in fuo Opere Philofophico de Idaeis operatricibus, hanc Qysftio- nem ex Radice examinat, & refolvit pro Sententia noftra Cap.II, ubi conteftatur, eam communiter a Medjcis doceri, neqve DeAniifia. 247 ncqve prorfus Sacra: Fidci adverfari, fimulqve folide eva- cuac omnes Objediones contrarias, Toleti & Ruvii,qveni, fi lubet, vide Cap. citato, circa medium. Et revera non apparet, qvod centenacDifficultates, alias fblidepoflint folvi, ac Arsvera Praftica Medica Morbos curandi, falvari qveat,in Opinione contraria, qva: principaliter fundatur in Iioc Ar- gumcnto, qvod, fiadmittantur plures Animatin eodemCom- pofito Hominisjjam ficiftud Compofitumnon fore fubftantia- le Compofitum per fe, fed potius Compofitum per Accidens, Sed^rgumentum hoc non eft tanti Momenti,nec adeo forte, ut perfacile perfringi non poffif. Sicut apparetapud Doclo- res noftra: Sententix,in Solutionibus Argumentorum omnium apud D. Marci Lib. cit. Solent hic in Scholis plura inqviri de ^nima , i. e. An omnes fint indivifibiies? Qvae partes Corporis fint animata:? Qvomodo diftingvantur Potentis inter fe,& ab Anima? De Sub> jec"to&SpecificationePotentiarum,& fimiiia. QyiapafTim func communia, & ex noftris Principiis', ac mox dicendis facile re- folvi poflTunt, eahicomittimus : &ftabiIito Fundamentoprx- miflo,nunc Sedem inqviremus Animae, tam intelleclualis irn- mortalis, qvam fenfitivajin Homine. Unde fit. SECTIO UL Inqviritur Sedes Regia Anim& buman ✓"^Um omnes Animae& FormseRerum,fintqva?dam Lumina V-/a DEO Corporibus infufa, proMente immortali, Principe convcnientior Thronus in Homine reperiri vix poteft, qvani Anima fenfitiva, qvacpariter eft luminaris Naturas excellen- tiffimas. Unde probabilius vidctur ineaMentem collocafle fuam Refidentiam. Idcirco eadem etiam Senfitiva videtur in pleris- qve Vicariam agere illius excellentioris & /'rincipis Regins, Anims fcilicet immortalis Iiumans. Siqvidemhxcnon habec propin- 248 Caput XI» I ■! |- 1 --- I IIIMI» ■.....——o»^——1—— t^mm^^^^^^^^^^Q propinqvius & fibi fimilius Subjectum, in qvohofpitari poflir, qvam Lumen illud vitale,qvod Anima fenfitiva,in qva fcilicec Mens involvitur & Mandaco divino ligatur Vinculo Vitae tem- poralis. PereunteautemSenfitiva per Mortem,& fui Annihila- tionem,non poteft Mens diutius fubfiftere in Corpore: adeoqj properat evolando ad Ens Entium , ut ad Loca fibi deputata transeat. His pr3emiflis inqviramus nunc Thronum hujus vica- rixRegix inCorpore Humano, i. e. Animae fenfitivae, Licet igitur Anima ha;c fit ubiqve, ubi eft ejus Vita: atta- men ficut Sol proprie non eft, nifi in fuo Loco , i. e. in Ccelo, tametfi Lumen ejus fit, qvocunqve ipfc Sol afpicitj Ita pror- fusde Loco centrali Animasfenfitivaeeft judicandum,tanqvam Mentis vicariae, Dehoc vero Regio Centro,Throno,Cancel- laria Animae in Corpore,varie i.nter Philofophos concertatur. Plato certat pro Corde, cuiSacra videntur fuffragari,dum do- cent,exCordeHomicidia, Adulteria emanare. Alii,prscipue Medici Caputrefpiciunt,tanqvam Hofpitium Difcurfus& In- tellectus: praefertim qvod Cor, tam indefeflo agitati Pulfus Motu,non poflet non Animam fenfitivam reddere turbidam & inqvietam. Alii volunt Animam in toto Corpore efle vagam, glifcentem, incerti Laris incolam,difperfamqve,qvo- cunqve verfus Vita eft prasfens. Sed iftinon refpiciunt,qvod partes qvaedam, Vita fofpite, amputentur: Aliae vero etiam lcviter tantum percuflae ftatim Mortem adferant totius. Er- go in his videtur magis Anima refidere,qvam inillis. Saepe enimaliqvis concifo Vultu,&Capite velutimminuto,Mortem adefle fibi teftatur jcujus tamen Cor, Tepore&Pulfu fuo,'ad- huc afleverat praefentem efle Animam. Idqve indiu Agoni- zantibuseft qvotidianum, ubi omnia videntur jammortua,fo- loCorde adhuc viventc. Videhujus aflerti aliqvot Hiftorias; apud Helmont, §.41. n. }.&fcqv. ubiCaputglobo trajediam &promormohabitum,Cor adhuc vivere deprehendebatur, & fimilia* DeAnims, 249 fimiiia. E contra in Stomachi OriSciopercuffi, mox Viti, Pulfu , Motu in Corde privati ,mortui totaliter funt reperti, Itaqve,falva. Ecclefiae Catholicss Genfura > hac de Qvatftionc» , aoftra Scntencia eft, ut feqvitur. SECTIO IV. Statultur Anim& Tbronus repertm. T IcetVita fitlndex Anima:, &Anima fit ubicunqve Vita, ta- JL^nien ficut abfciflb Digito,vel Pede,non evoiatAnima, vel Vita totius: neqve tamen Anima, aut Vita ideo in partes diri- mipo(Tit,ita utAnimain toto fuiintegrali, ullatenus fitdivi- fibilis, videatur tamen Mors propinqva, lasfo Membroaliqv» nobiliorej certum interim etiamfit,qvod ftatim pereat Vita, in abfcifTo Membro, liceta toto, AnimcePars non fitproindc ablata. Ergo indepatet, qvod non fedeat Animain qvacun- qveParte centraliter, ubi eft Operatio & Prafentia Vitse. Igi- turomnino necefle eft, utalicubi fedes Anima: fit, velutpro- prium& centraleejusDomicilium. Inde cnim dimittitfuoi Radios,inftar Solis in Coelo,luminares&vitales , perArche- ura, qvi eft vitalis Lucis Organum,& velut fupremus Ala: pr«- fectus Animse fenfitiv£e. Anima enim ipfa eft qv3sdamLux,ut fcepe:dsxirnus,&Sub- ftantia lucida in Mente immortali, in aliis vero Animabuseft qvidem Lux,non tamen Subftantia,ut fupradc Forma vidimus, .Itaqve Creator Deus, (cui fit omnis Honor & Gloria!) fer- vavit qvendam Progreffum, I fimiii in aliis Animabus viven- tium, qvi nos ,ipfo illuminante, inducetinftruendo in Ani- msenoftrse SoliumRegium,uta crafTioribus melius confidere- mus abftracliora Anirnse noftrae. Itaqve examinemus in Plan- tis Sedem Animae vegetativcE,utpoce craflioris,& faciliorisDe- prehenfionis, qvsEfacilius etiam in nosinduce£,infenfitivse pa- rcmSedetru Certum videtur in Arbore, Radicem,eue initium vitale fuh Ii In 2$o Caput XI» InRadice enim,velut in Culina,peregrinus Succusconcoqvitur, alteratur, apriftins AqvsSimplicitate alienatur, fubitqve Di- fpofitionem Fermenti ibidem locati. Co&us autem inde diftri- buitur,ut magis magisqve coactus,fimilis evadatjjuxtaulterio- ris cujuslibet Culinae Neceflitatem, qvat inhabitanti Spiritui jam fuasfanxitLeges- Similiter certum eft,deftru&aRadice,to- tam Arborem exarefcere. Paritereft inhumano medioCorporis truncoStomachus, qvi non eft tantum Saccus & Pera,aut Ciborum Olla: fed revera in ipfo Stomacho,praefertim in ejus Orificio, tanqvamincen- trali Punclo & Radice,ftabilitur evidentiftime Principium Vi- tae, Principium Digeftionis Ciborum, & Difpofttionis eorun- dem ad Vitam» Sicut in Radice Arboris proportionaliter diximus. Qyidqvidenim Phyfici, magni Momenti,de Corde, perpenderunt unqvamj id totum , velint, nolint, Stomacho commune fecerunt,ut Cardiogmus,Cordis morfus, Cardial- gia,Dolorve Cordis, transmutativo & mutuatoNomine aSto- macho fint feducta. Hinc Stomachi Orificium ipfimet Me- dici dicunt Praecordia. Itemqve Syncopes, Deliqvia, Infultus Epileptici , qvaeqve Vitae frena geftare videntur, ab Ore Stomachi Originem fumunt, ut fatentur ipfi Medici. Idem docet qvotidiana Experientia in Phlebotomia, in qva faepe Vena aperta, mox Vertigines &Obfufcationes Vifus fentiuntur manifefte,exStomacho,tanqvamRadice,emanare,acce{Tare ite- rum,qvotics digitus apertae Venas impofitus, & inderemotus, fentiuntur iterum Symptomata,e Stomacho oriunda, & inde excitata, imo eadem Symptomata , curantur per Remedia Stomachica. Ergo ibidem videtur effe Sedes centralis Animae, ficutin vegetativis. Stabiliamus nunc hanc Sententiamplu- ribus Argumcntis confirmatoriis. Confirmatio I. Hoc ipfum roboratur ex Sacra Scriptura: Qvae Cogitationes afcen- De Anima* 251 afcenduntinCorveftrum?ubinondicitdefcendunt(ex Capite) in Cor veftrum. Neqve dicit: Qvae Cogitationes nafcuntur vel furgunt a Corde veftro? fed dicit,afcendunt (i. e, ex Stomacho) adCorveftrum. Nam& fsepe Stomachus ideo Cordis nomi- ne vocatur, dum I Corde Adulteria &Peccata oriri ccnfen- tur. Omnisenim Cogitatio,primafuiOrigine,alibicerte de- betnafci,qvamin Corde, Pulfus namqve & motus vehemens Cordis indefinens, id vetare voluit. Qvod vero Cogitatio Cordi fic tribuatur communiter , eft Locutio juxta captura Vulgij Cor pro Animas fedc fumendo. Confirmacio II. Idem patet in Plantis, ubi licet Seminum Neceflitas ten- dat ulterius,ad Multiplicitatem Funclionum, ac etiam confe- qventerpergatin partium Heterogeneitates; non tamen ideo Vis vegetans, feu Anima vegetativa difcedit ex priftino vege- taliqveThoro,Radice, qvo femel fibi Sedemfigit,nec inde mi- grat,autdividitfe propter Difperfionem Culinarum variarum. Qvod longe formaliori &manifeftiori modo contingit, poft- qvam Seminis Difpofitio in Animantibus belluinam Figuram ornavit, & Membrorum Varietatem ordinavit. Tunc enim a DEO datur Anima fenfitiva& motiva, eaqvetunc necalibi ftabulatur, qvaminprima Radice, qvafibi deincepsomneFo- mentum praeparat. Idclariusinfra trademus dePotentia ge- nerativa. Qyantum ad Vegetativa,proprie loqvendo,non putamuseflfe Animamqvandam vegetantemin Plantis&Brutis,fed eftPote- ftas qvsedam vitalis tantum,& velut Anima;Prodromus. Ani- ma autem fenfitiva adveniens, habenasilliusPoteftatis Arche- alisin fefufcipit,& vitalis illaPoteftas praecurrens ,in Archeb liqvefcit, & deinceps fe fubmittit Anim«e fenfitiva. Capuc enim.occupatum Difcurfuanimali,vel Cor Pulfibus agitatum continuis, operansqvc inceftanter,in fabrkaSpirituum vita- Ii z lium, afx Caput XI, lium,acCruorisinSangvinem transplantandi,nonfuntaptaor- gana Animae belluinas. Sed haec Anima ubi in Radice repe- rerit Hofpitium fibi pracparatum, ibidem refidet, permanet, recinde alio migrat. Nam revera Cor famulatur Stomacho, dumtota Vita tantum incumbit fabrica Spiritus vitalis: ficut &alia Membra,inflbi demandatis Funclionibus. Confirrrjatio III. Qyia ipfa Experientia qvotidiana docef, qvod novelliFa;- tus limen Vita: primum,incipiat a fuclu & fomno : atqve in Iiocfu&u & genere Vitae , aliqvamdiu perfeveret per Annos. Qvx ambo u e. Suclus & Somnus, contingunt in Stomacho (prout infra videbimus) ubi nimirum per Animam ftabiliun- tur & confervantur Vires vitales in Radice, qva potiffimum nutriri,foveri, fomentari, & increfcere eadem impofterum fperat Anima» Nec enrm Animae Studium, vel Officiumfuic unqvam,vaga<* fi,aut migrare,nunc inhunc,nunc in illum Locum,uttandem jproprium Thorum frbi inveniat aut eligat. Dirigitur enim ab Intelligentia fua non errante, &abInitio Vitae ftabilitur certa fua fede. Ideo ablnkioCreationis, Seminum Origini defti- jftatum eft eentrum, Mandato Dei & Vinculo, ne fedem Ani- mamutet, aut ali^na Loca inqvirat, fibi velut ccmmodiora. Novic enim FinesDeftinationiscujusqve DEUS;,qviregitomnia fortiter, & difponit fua fvaviter. Eft qvidem in Jnlmamh Cerebro vis motrix, & Officina fenfitiva : non autem, qvod ideo Anima difeuffa primordiali jfede, migraverit a radicali Hofpitio , ipfi per Creatorenx* dcputato , ad Caput. Faeultates enim & Functiones Ani- mae fenfrtivae funtqvidemin Pluralitatem partium diftributse; interim tamen ipfa Anima inconeuffa manet priftino Loco, ubi vin&a jpriusfuit,&aHigata. Nee enim propterMuniumDi- verfita- De Anima. Verfitates difcerpta eftiqvippe qvae per Miniftrum & Aulaefuae Pr£efedum,Archeum,omnia perficir,& radioillo vitali,ubiqvc velut praEfens, adfifi.it. Prouc infra de Senfationibu3 clarius videbimus. Confirmatio IV. Qyia iterum Experientia qvotidiana nos docer, omnerrL. Impetum primorum Conceptuum, omnesqve Perturbationum primosMotus,&liminarem ac primitivam Agitationem, con- tir.gere circa Stomachi Initium. Nam fi ex improvifo Born- barda explodatur, eodem Ittus rumore, moxcirca Os Stoma- chi fentitur Concuffio. Sic etiam , fi repente Nuntium trifte, aut mala nova, prxcipue ante Cibum fumendum, afFerantur, nufpiam alibi fentitur repentina , accelerataqve Alteratio, qvam ifl centrali illo Anima; Hofpitio,i. e. Stomacho. Perit hinc ftatim Appetitus , recufat Stomachus Comeftionem. Qvod adeo verum eft,ut omnes / 5 hilofophi& Medici, etiamj inviti , inadvertentes, ibidem, i.e. in Stomacho locaverint concupifcibile Anima? Diverforium. Qyod, qvia Duratione eft prius Difcurfu , Motu,& Senfarione externorum Sen- fuum :ita&denotat ,imd convincit Anima? primordiale Ho- fpitium ibidem cffe. Adeoqve in Morbis huic Radici Reme' dium opponi folet & debet, unde Error & Morbus promana- vit, nonvero Membro,Functionibus rantum deputato. Igno- rata enim Habitatione & Aula Principis Anims, ubi omnia Edi&a pro CorporisRegnogubernando formantur, perperam certe recnrritur ad Loca Executionum limitanea aut civilia tantum. Ibidem enini, inilla Aula, Anima fufcipit primiti- vam & plurimorum Morborum labem,Pertubationem & Con- tagium. Igitur & ibidem Medelae funt applieanda*, fi a Radicc malumcurare velimus. Cbnfirma- Caput XI» Conhrmatio V. Id ipfum noftrum hoc Paradoxum , inviti etiam aflenfi& confefli funt femper omnes ferd Medici & Philofophi, dum_» jamdudum admiferunt primos Motus feu Impetus, qvi non funt in noftra Poreftate , contingere circa Stomachi Orifi- cium, indeqve furfum ad Caput fcandere. Certum eftau- tem,qvod omnis Motus primus, a Centro incipere debeat, ad- eoqve centrum Aninice effedebet,ubi fentitur Conceptuum& primorumMotuum Initium. Dicuntur autemlmpetus, qvi nonfunt in noftra Poteftate : eo,qvod fint Animse fenfitivas primi conceptus adhoc inordinati, nondumqve Mentisimpe- rio luftrati. Ex qvibus omnibus clare feqvitur,qvod Aula Animsefenfitivs fit in Stomacho, & pracipue in ejus Oriflcio. Qvod hucusqve probavimusproThrono Animse fenfitiva;, intelligendum pariter eft, proMente immorcali Imperatrice, in Anima fenfitiva refidente&imperante,utfupra. Adeoqve radicalis hujus fenfitivas Thorus eftin Stomacho, ejusqve,Ar- cheo vitali, ibi ftatmanetqve tota Vita: non qvidem tanqvam inSacco,Pelle,Membrana, Olla, Carcere, Cellula,vel Cortice« Nec eft in iftafede comprehenfa, pro more clauforum Cor- porum intraCrumenam. Sed exorbitanti modo ineft in Pun- cto centraliter , ac velut in Atomo , unius Membranae fpifll- tudinis meditullioj eftqve in Loco nihilominus, non pla- ne localiter j Sed qvia omnis Anima eft Lumen a Patre Lu- minum Rerumqve Creatore datum : Lumina autem , func qvidem immediate in Loco , fed mediate in Aere locato, ut fupra de Meteoris diximus. Sic qvoqve Anima fenfitiva eftinLoco , feu fede fua fimiliter, proportionaliter. Mens vero Imperatrix noftra , cum fit .Subftantia luminofa ,ut de Formis jam diximus , penetrat hoc Lumen alterum , qvod eft Anima fenfttiv3.,&viciflim hoc penetrat Mentem, eamqve De Anima. fxpc obtundit fua corruptels Adamicas Contagione. Nam Lumina fe invicem penetrare pofTunt,ut patetper Experien- tiam. Sed de Animae utriusqve Combinatione ,Natura, Pro- prietatibus, paulo pofl: ex profeflb plura. lnterim reliqva Ar- gumenta profeqvamur confirmatoria. Confirmatio VI. Probatur iterum Sententia noftra,a tenerrimo fenfu Oris Sto- -thachi t prac caeteris omnibusMembris,ita utnonferatManum appofitam, velCingulum,Ligamen, licetcoflis utrinqve inni- tantur, Ergo certum Indiciumefl", ibidem fubefleacutiffimum Senfum, & Vitam ,omnis Senfationis Fontem , i.e, prodit fc Res ipfa,nimirum fe efleAnimam fenfitivam, primario noci- vis obviam, Mentiimmortali obvolutam. Hoc ipfum faten- turetiam invitasScholas, dum docent Orificii Stomachici Te- neritudinem, feu nimis acutum, accuratum & prscifum Sen- fum,caufare omnempcene Animi Syncopen. Exqvibuscon- ftatibidem vitalis Initii Lumen,feu Inirium efie,qvi introitus primarid laceflentibus Caufls ftimulatus , fentit mox fui incommoda. Non autem decernitur aliqvod Mandatum Principis, nifiex Aula, uti neqve VitasPoteftas delegatur ali- unde, qvam a Vitae Prasfide,i. e, Anima. Confirmatio VII. Qvia Stomachi Status praefidet omnibus totius Corporis Di- geftionibus,etiam remotiffimis, centenis, internis,externis, deniqve Membris millenis fingulis. Indeetiam omncsMor- bi promanant, incipiunt, transfunduntur. Ergo ibi daturne- ceflario fedes Regia, undiqvefua Mandata,five bona,five no- xia, decernens. Sic inde profluunt Febres, Apoftemata, Ar- thritis,Podagra) Cholera ,Lienteria , Coeliaca tormina, Diar- hcea,Paralyfes,Apophtharma,Calculus,Morbi ha:redicarii,Pavo- res,Amentiae- Qvomodo idfiat vide apud Helmont. fingu- lorum 256 " Capat XI» iorum DeducYiones a §.10. usqj 14. & infra magis patebit. Simili- tervis Venenorum principaliter afficicLumen vitale Animae,in Stomacho, videid§.cit. n. 16. Harc enim mala omnia a Sedc Animae vitaii fagittantur, vel Jaculo emittuntur,radiantur, & propagantur,communi Archei ductu, velVitae Participatione inftillantur a Stomacho ad certa Membra, ita ut in Pulmo- nem reje&a, efficiant Phtifim, in/*Jeura, Pleurititem, in Pra> cordiisFebres, in Renibus Hydropem. Adeo ut qvidqvid ha- clenus corruptis qvatuor Humoribus, aut e" Capite defluenti- busmalis &Catarrhis, tanqvam omniumfere Morborum Cau- fis, defcendentibus in omnia Membra, dedicatum fuit 5 id to- tum ia Fru&um& Productum Caufze vitalis, i.e. Animae fen- fitiva», & turbati Archei referendum eft,|ut fuo Loco infra raagis patebit. Confirmatio VIH. Qvia Cibi, Potus, & Pharmaca Vim fuam flatim amittunt, circaprimam Stomachi Digeftionem,neculterius vadunt,aut mittuntur :qvia nutriunt fimpliciter ,& idedomnem Larvam, Nutritioni horrjdam debent exuere, ibidem aut planddefpi- cere,autin Excrementa abire, confeqventer fic inutilia fiunt cxfe materialiter Sanationi, Interimtamen conftat,qvodfa- nent etiam remotiflimos inde Morbos, Vulnera Manuum, Pedum, Capitisj qvod aliter ficri non poteft,mfiper Animam imperantem, & ejaculantem Radios fuos, adPartes male af- feclas,qvasficfanat. Ex qvibus conftat, Animam ibirefiden- tem,mandata fuadiverfimode exercere,in totiusCorporis fin- gula Membra, &agerc per modum Ju{Tus,Moderaminis, Regi- minis, ficutetiamfaepe Truculentia:,Furoris, Tyrannidis(i.c. in Morbis),itaut ad hoc non indigeat Canalibus, Ventis,Fla- tibus, Vaporibus, Fuligine, &omnium minime Calorum, Fri- gorum,Defluxionum opej fed hax oraniafolonutu,Lumine, Irradicatio- Dc Anima. Irradiationc j inftar Solis, Lunae, & omnium Luminum , per- agit in inftanti,necindiget Curru,Rheda,&Viis intermediis, fucceflivis apertis. Declaremus tamen hic paucis, qvomodo fiant pleriqveMorbi? qvomodo propagentur ex Stomacho? SuntinconcavoStomachi,acidum,amarum,falfum,nidorofum fcuputridum,virulentum,infipidum. HaecfipcraclaDigeftione totali,fuoTemporenon expellantur per Vias,deceffus ordina- riosj fedErrore Archei transplantentur hinc indeinaliasCor- poris Partes, ibiqve coagulentur, aut abftergantur : Itaqvc hsmorbofae SpinaeexStomachi Radice transplantatae, in Pul- mone fi firmentur, caufant Pthifim, Afthma & fimilia Pe&o- rismalaj in Articulis Manuum pedumqve Podagram, Chira- gram,Ifchiadicam : in Renibus Hydropem: in Pleura, Pleuri- tidem:alibifuisLocis Febres,Epilepfiam, Apoplexiam,& reli- qvos Morbos, Inde faciunt Archeum^ulaeprsfeclum ,furere, plura Symptomata patrare (de qvo Archei furore infra) donec illa Spina virulenta fit ejefta, vel ipfe ^rcheusad Qyietem re- ducatur, perRemediauniverfalia &appropriata$aut Spinailla evellatur,perRemedia ibidem generaliavel fpecialia, de qvi- bus fuo Loco. Igitur illud amarum , acidum, falfum , virulentum &c. qvamdiu manent intraStomachi fepta, funt ibi amica;fedcx- tra illudTerritorium, qvocunqve devenerint, vel inhaeferinr, funtinimica, hoftilia, donecexpellantur ex toto RegnoCor- poris. Haec fummatim de Ortu Morborum & Sanitatis in Stomacho. Et ficfatis videtur ftabilitus Thronus Regius & principalis ^nimxinStomacho. Sed qvia Animaefenfitivaein gubernando Minifter fummus,&Vicarius Generalis Archeus, aliam tenet Sedem & Refidentiam, non procul a Regia Aula dif- fitam,nempe in Liene; unde inter Stomachum & Lienem fum- maCorrefpondentia,Cbncurrentia,& qvafiindividuum Con- jugium intercedit,ex qvibus ambobus,vel ut ex qvodam Duum- K k viratu, 258_____Caput XL_ iratu, tota Hominis Refpublica & Oeconomia gubernatur: Hinc paucis etiam hane akeram Aulam,Cameram& Cancel- lariam cum Principali (ficut Camera Spirenfis Imperialis,cum Aulica Imperiali)concurrentcm,perluftremus &examinemus» SECTIO V. De altera Animx fenjitiva Cancellaria, in Spiene per Arcbeum coliocata. IGitur ex diclis prorfus necefiarium cfi:, qvod omnes primi .Motus,Impetus,primiq; Conceptus Animacontingant in Cu- biculo Anima:.Qyi licet maximefentiantur circaStomachiOri- hcium,deprehenditur tamen Splenem infervire proFermento Stomachi,ejusdemqve qvafi efie Solem, Co&orem & Directo- rem. Unde amborum iftorum Vifcerum Confpiratio vocari potefl: Duum viratus,feu,'Regimen Corporis,ac Cancellaria qvafi duplex Anima:fenfitiva% Namlicet Fermentum digeftivum & fimilia Stomachi fubfidia videantur Famulatum referre: In vitalibus tamen Famulatus, ut Poteftatem & vires continet, ita &Dignitatem & Authoritatem prsfert. Adeo, utficutin StomachofuntSenfus, Deliqviatotius,& Coclionum Privile- gia ., maximc fenfibilia, manifefta & aperta:nihilominusvita- le Spiraculum tam multiplicium Arteriarum, tamqve potcn- terStomachi Digeftiones caufans, qvod eft Splen, jufiit Deus absqveDualitate, Diflidio,autPra:feientia potcntiali,fieri cum Stomacho unam utriusqve Vifceris Oeconomiam,diverfis qvi- dem Officiis,in unum Scopum confpirantem 5 licet utrumqve fuo Opcri attendat, idcirco & Loco feparatum. Unicus!nimi- rum hujusutriusqve Regii, Vifceris eft nifus concors, confer- taqve Intentionis Chelys ejusdem Aniinae fenfitivae ibidem_i refidentis. Vicinus igitur Splen Stomacho foris incumbir,qvafi eun- «iem foveret, vitali Artcriarum contextu. Non qvidem qvod Arteriae DeAnima,' „i - _. i , ■■ i i ■ — '' * — ■ ■ "--- ■ ■ m Arteriae omnem Vim dent Spleni, fed Vifcera hxc fc habent per modum Aftrorum. Licct enim Aftra a Sole Lumen fuum _nutuentur,fingulis tamen eft peculiaris fua Proprietas & agendi Robur. Qyod inLuna longe eft evidentiiTimum ,ut patetex Marisreceflu, /£ftu & Exundationibus. Unde licet Arteriae multiplices Splcnis, Solis Vices teneant, ipfe tamen Splen,gc- miuam & natalem Dignitatem , fibi peculiarem,obtinuit„ li- cet Cordis Famulitio in Praeparatione Sangvinis & Spiritus vitalis gaudeat. Ergo Splen Sedes Archei, fummi Miniftri Animae, Sedes eft,, qvi cum fit Organum immediatum, & generalis Vicarius Animat fenfitivae, determinat Acliones vitales Animae in Sto- macho refidentis, Ipfe eft ejus totalis Executor Mandato- rum, & Director. Vix enim Anima fenfitiva aliqvid medita- tur autoperatur,citra Opem Archei. Unde & in Exorbitationibus ejusdem Archei, fubminiftra- turStomacho& Animae, Averfio, Confufio,Exorbitatio,Indi« gnatio. Ipfaqve Anima fenfitiva, tanqvam Mentis immorta- lis filiqva, femper utitur Archeo, velit , nolit. Hinc omnes Amentiae dicuntur praecordiales, & adfcribuntur Hypochon- driis* Qvaetamenabeadem fede,ut abeodem Animae Fonte, velut unici punfti Laefione,promanant. Remedia pariter vix extra fepta Stomachi materialiter exeunt, & rarafunt,qvae ad Lienem usqve tradncuntur. Qyod patet abunde ex Diffi- cultatibus qvartanae Febris curandae. Sedhaec aflertade Ani- mse fenfitivae utraqve Cancellaria , concurrentiam mutuam habente, feu de Animae Duum viratu in Stomacho & Splene, oportet pluribus Argumentis corroborare & magis declarare, Sitergo Argumentum I. Ibi eft fedes Animae, ejusqve Tlironus, Aula ,CancelIaria, ubi fiunt & exeunt primi Conceptus, Mandata, Impetus, in Kk z reliqva i6o Caput XI» reliqva Reipublicse Membra, fed hxc contihgunt in Stomacho, ut fupra jam oftendimus,& in Splene, ut deinceps utrumqve demonftrabimus. Ergo. Min: fic probatur. Teftantur Scholas cum Hippocrate, Amentiam & Epile- pfiam, ex Praecordiis & Liene prodire,qvi Stomachi eft fodalis & lociusThori. Idemeft de Praecordiis& Hypochondriis, qvod Nomen daturOrificioStomachicommuniter. Adeoqve Scho- olasipfaefic teftantur,ibidem qvoqve in Stomacho,feuejus Ori- rificio& Liene,ubi Officina Amentiadatet, etiam in Sanitate, fedemrectijudicii efie,juxtacommune Axioma: Fundio vitia- ta eftejusdem partis,cujusin fanis eftincegra j& contra. Et ficuc Amentiae omnes caufant vigilias j ita certo Argu- mento eft,qvod Somnus, Sopor, Vigilia, Dementiae, eodem degant in Hofpitio. Nam Somnus, Vigilia, Phantafia,Somni- um, funt Poteftates verfantes circa idem Subje&um, acfiunt ineodem Organo & Hofpitio, ut infra deSomno , fuoLoco, magispatebit. Indubium etiam eft, qvod in Momento cef- fet omnssOperatio Menris,perfufpendium :proutadMomen- tum fufpenfi faspe funt teftati. Si ergo Caput Locus proprius eflet Imaginationis, perfeverarent utiqve aliqvamdiu , vel longius,MentisOperationes in Capite illazfo exiftentes, qvse tamenftatimin Pun&o intercidunr, qvam primumLux ab in- ferioribus, i. e. a Stomachi & Splenis Regia fuit denegata, aut interclufa. Signum ergoeftPhantafiam refidere inhoc Duurn» viratu principaliter, originaliter. Argumcntum II. Ibidem etiam habitare Potentiam concupifi:ibiIem,proba- ri poft ex Galeno, qvi Rabiem ex morfu Canis rabidi profe- ctam, vultcurari perCineremex Cancris combuftis. Haec au- temRabies inconcupifcibi!i,feu metu Liqvidorumseftuatjun- de & Hydrophobia dicitur. Cinis vero a Cancris, ad Cere- brum deferri non poteft,ut ibi curet malum. Nihil enim illuc vadic De Anima» z6t vadit, qvod prius non fit in Stomacho transmutatum : Nec itur ad qvintam vel fextam Concoctionem, nifi per primam & fecundam. Unde & illa Rabies fit per intervalla , oblato nempe poculo aliqvo aut Potu,inConcupifcibilcm furit, Ne- mo autem Potuum Concupifcibilem Cerebro unqvam dica- vit. Ergo dum Canis rabidus Docl. Baldi momordit Digi- tum , Virus iftud ftatimaDigito in Stomachum ferpfit, tan- qvam primum Animae fenfitivc Organum : uti etiamad Sple- ncm fibi convexum : qvorfum Lixivii illius operatur Reme- dium, ita ut Paffioni Hypochondriacae fit Subje&um. Argumentum III. Ibidem qvoqve hofpitatur Potentia vegetativa : qvia fu- pra oftendimus, Splenem infpirare Eermentum digeftivum Stomacho, qvodidem eft dicere,acLienem efle Vegetationis Exordium,i. e. Concoctionis, Nutritionis, Augmentationis: Potentiam autem vegetativam fpeclare ad Animam fenfiti- vamjnecdari in Animantibus fingulariter Animam vegetan- tem, fed efiePoteftatem vitalem, Anknaeaemulam,fupra jam infinuavimus. Argumentum IV. Conceptus Animae funt primiin Animae Sede, i. e. Duum- viratufaepe memoratojqvi etfi fortedepurenturin Capite,non tamen ided negant fuum Fontem. Imo licet in Cerebro recu- derentur,nontamenadhocMotuum Succeffione,ab Animain Caput,Opushabent, *anqvam Peregrinatione. Nam Volun- tatis funt longe craffiora Imperia , qvam Conceptuum : & tamen vixconcepto MotusMandato, Fidicinis Digiti celerri- me illud Mandatum exeqvuntur. Itaqve Adiones utriusqve Cancellariae, non interrupta Luce radiant in fua Objefta. Ideoqve Difcurfus, fuis Officinis adaeqvatus, utrobiqve Leges fumit,ac vichlim alias ftatuit. Laxa alioqvin , confufa, turbi- Kk ) da, a6z _ Caput XI. da funtCerebri Phantafmata, fi aliqva Splenis noxa,aut Error intercurrat. Sicut patet in Sufpendio, Delirio febrili,Hypo- chondriacis,Rabiofis,ApopIe&icis,Epilepticis. Confeqventur Cerebrutn debet efife SubjeclumStomacho& Lieni, &obedire eorumDuumviratuideliro, Undenon mirum eft,qvodSplen, fubHofpite exotico peregrinas formet Ideas,& Conceptus alie- nos, eosqve perficiendos furfum inCerebrum mittat. Hinc etiam videmusin Hypochondriacis, ftatim Conceptuscx Hy- pochondrio, in Vultum afcendere &inOculos, ibiqve confu- fos apparere,paulo poftiterum etiam pacatos. Propterea fu- pra bene a(Teruimus,primosConceptus Perturbationum fen- tiri primum in Prscordiis. Nam fi alias efurienti adferatur trifteNuncium, mox perit Appetitus. Ergo Nuncium& Appe- titus in idem cadunt Hofpitium. Idem fentitur ibidem in^ Orificio Stomachi, ad qvamcunqve Irritationem vehemen- tcm Irae, Excandefcentiae, Terroris. Unde illavulgaris ^verela: ba$ ltltr fcic ©flU iff ufccrgnngcn / qvkmvts revera nuilaft Bilti, fedArcbei alterati Motus } conftqventer Anim& fenftivs. infulttu ibidcm dominantis. * "V •f iT 'l r ''' \ Argumentum V. Ibidem fiunt Somnia,.Sbmnus,Sopor. De Somno infra fpecialiter id probabimus. Nemo enim Medicorum haclenus dubitavit, qvin Incubus, terrificum Somnium , fufcitetur ex Praecordiis. Nam plerumqve id contingic durioris Cibi caena largiori, vel alias Stomacho laborante. Qyod omni- bus eft manifeftum. Idcoqve hoc accidit, noncubanti in late- re dextro, fed tantum dormienti fupino in Lumbis, vel faltem inlaterefiniftrojdum fciliccc pene fatiseft dormitum. Tales fentiunt tune obfcure 5 ratiocinantur, putantfe Manibus tan- gere, &Oculis videre,non tamen pofiimt fe moverc: Sentiun- tur enimaudiri& fentiriOppreflioiies. Eft nempe Stomachus onuftus De Anima* 2rincipia contenderent, ibiqve coagulati, pariant con- tinuos Somnos,perpetuos,aut Catarrhos qvotidianos, indefi- nentes, aut Paralyfes indubias J Contingit etiam praecipue inter nos Religiofos rigidiores, fatpius una eademqve No- £re expergefieri, totaliter Somnum difcuti, furgere, ftudere, alia peragere, & rurfus obdormire, adeoqve ferrtie ad Lubi- tumtotidem ,flent Nervorum unius Nodis, imo fatpe unius Horae, Obftru&iones, Refolutiones, iteratae Obftru&iones, & lufus reciproci Vaporum ficludentium. 7. Multos adhuc loqventes Somnus occupat, poft trium.. forte Momentorum fufurrum. Qyomodo in his tam repente, omnium Nervorum Conftipatio prafto erit? Praecipue cum paulo ante vix aliqva gravedo talium Graflatorum fentiatur. £h>are ftmiliter etiam Somnus citius obrepit jacentibus, qvam ftantibus autfedentibtis, cum alias motus Vapormnab infcris longe facilior ejfedebeat, in Corpore ereBo, qvam in ctibantefupino, aut lateraliter? Sic ergo fmus Cerebri toto Somni Tempore proin de* bebunt ejfe repleti, non qvidem Spiritu animali, fedpcregrinis, cru* dis, crajfis & morbofts Vaporibus ? Ipftqve Difcurfus Authores % Spiritus, tantisper debebuntferiari , dormire^velprocul evaga- ri? moxautem inpunclo rurftts omnia illa gravata Organa libe- rari adfomtttm Campana, DracuU, aut Lubitunt Excitatoris? L l z Confefihri i<5$ Caput XI. Confefim etiam rediread fua OJficia, Spiritusanimales , ubictm- qve interim fuerint evagati ? Hhantafia Splenis & Stomachi abftrahi- tur acogitando,de Neceilitate vegetante, qvse ideo infelicius tunc fuccedit, ut docet Experientia & Inqvietudo Nodtis poft Intemperantiam, Crapulas. Etqva.fo,crapulofe Vaporifta,cur poft Epulas tibi dolet mane Cornu finiftrumin Capite fupra Frontem $ Refpondebis: qvia Orificium Stomachi inclinat ad latus finiftrum,&qvia plurajamSecula docent, qvod Vapores doloriferi ferantur e Sromacho inCaput 3 doleantautem,qvia acuti, acres, mordaces,e Vino reliclij Itemqve, qvod ejusdem lateris fervent Perpendiculum, nec extra vagari permittantur, Sic Galenifta. Sed corruit totahaecRefponfio,ex jam di&isde impotfibili ejusmodi afcenfu ex StomachoinCaput vaporofo, Etdatoetiam eo, cur poft fumptum Jentaculum,autPotatio- nem reafliimptam, exnovis his Vaporibus afcendentibus,non potius intenduntur illi Doloresacuti? Cureorum Augmenta ceffantt Refutationem hujus Argumenti Anatomicam vide ibi §. cit. 47. n, 13. 14. ItaqveCaput per Vapores illos aqveos , a Stomacho non magis lancinatur, qvam Mentum virile a Va- poribus Tefticulorum in Barbatis, nonautem incaftratis: fed totusille DolorprovenitaDuumviratu, i.e. Stomacho & Lie- ne, male affecto per Crapulam, inde ejaculante luminariter CompalTionem in Capite. Vide ibi plura, Deniqve conclu- dimus,etiam Scholis invitis], Imaginationem qvandam fanam & integram deberi, etiam Spleni, fi vitiata & pracordialis Melancholia indepromanet, ficut Scholae fatentur.Sed de his plura,ubi agemus de Imaginatione exprofeftb. Argumentum VII. Confideremus etiam in Foetu Senfitivam primum occul- tam latere in vifcere Nutritioni dedito i. e.inStomacho(ut in- Ll 3 fra 269 27° _ CaputXL _ fra de generativa videbimus)efleqvehoc vifcus juvantium& nocentium Notionem. Poftea Infante nato &Puero,eandem_. Senfitivam diftincliores conceptus ibidem formare, qvibus Motus Mcmbrorum obediat Spirituumqve. Tandem Cere- brum,fuiqve clientes Senfus moventur,ut obediantConcepti- bus in Duumviratu primitus principalibus. Sed non ideo re- cedit Anima a Vifcere, qvod primo Vegetationi (cujusRadix eftin Stomacho) prcefectum fuir. Totaenim Spiritualitas fpe- ftat Animam fenfitivam. Argnmentum VIII. Studentes inordinate , etiam intro fentiunt Satietatem, compofitam ex Vertigine, &Anxietatecumfufpiriis,& Manu OsStomachi oftendunt affe&um. Inde verd Dolorem Capi- tisaccufant. Qvod finihilominus perfeverando inftent Stu- dioilli, percipiunt circa Os Stomachi Lipopfychin qvandam, ac deinde Imaginationem fibi inverti. Ergoibi noxa fentitur, ibilabeseft Intelledus, &Anima ibi principaliter refidet. Argumentum IX. Etiam Venus&Salacitasin Splene refident, & Stomacho, volint, nolint,Adverfarii: qvam antiqvi Renibus adfcripferunt. Sed ipfos omnes Erroris convincunt ipfi Pifces & Volucres Aves emm carent Renibustf Urina, prout efi manifeftum, funt% nibilominus Aves falaciffinu. Similiter Pifces iisdem carent , (f tamen funt f&cundiffimi t? venerei. Ergo credendum eft Ve- nerem efle Anima: fenfitiva: Officium , adeoqveinParte,qva primi Motus, etiam dormientibus nobis fiunt, collocandam efte. In nulIoenimNatura plusfuitfolicita,qvam in Sexuum difcrimine. Unde ab Initio adumbrationis Fstus, confeftitn occupaturin Veneris Organisjprout infra de generativa pate- bit. Plura efficacia ibi vide §. cic. 4.3. n. 43,. Qyodfi antiqvi veruminhoc docuiflent, Avescertehac in parte, longe eflenc nobis Dc Anims» nobis nobiliores, qvia Venus ipfis eflet collocata innobilio- ri Hofpitio, qvam nobis, fcilicetin Cloaca fere, & Lotii fa- bricaacOffkina. Pollutiones etiam non contingunt Homi- nibus inter vigilandum invitis: qviaSomnus eft EfFe&us Sple- nis,huicqve in Deliciis. Et ideo in Somno fiunt invitisjadeoqve & Splene oritur ille invitus Effectus, Alias, fi a Renibus prove- niret, ficut Urinaeft indimittendolibera, & vix etiam adultis maturis invitis obtingit: idem paricerelTetdealteraEmiflione, vix unqvam futura involuntaria. Signum ergo eft Venerem non in Renibus,fed in Splene,Somni Parente,refidere. Alioqvin qvid Renibus cumSomno communeintercedir. in his voluntariis Operationibusj 1 Annon freqventius mejitur vigilando,qvam dormiendo? Qvia juxtaSchoIasipfas^Somnus fufpendit qvasvis Excretiones, fola Sudoris & inutilis Seminis excepta. Hasenimlibentius operatur in Dormitione, qvam in Vigiliis. Alias certe vigili pronior effet fpontanea, involun- taria, invita ejusmodi Corruptio,qvam dormienti j & tameru Experientia dormienti incontrarium clamat. Profluic autem ejusmodi Excretio , cum lafciviae Somno, ut pandac, Somni,Somniorum, & ejusmodi PolJutionis idem effeOrganum,(icut funt unius Anima: Opificia. Ec ficucSan- gvificario incipic in Venis meferaicis, tanqvam in jecoris Sto- macho: ficSpermatis CoctiofitinTeftibus a Splene, Imo cal- culofi, utroqve Rene faepefunt obftructi, impcditi, nihilomi- nus tamen manent falaciftimi. Qvod certe non fierer, fi Venusin Renibus refiderec. Unde enim primi VenerisMo- tus, fentiuncur manifefte circa OsStomachi, (non vero circa Renes.) Ergo neceflTario ibi,i. e. in Duumvirato>Fons eft-illius, vide ibi §. cit45.an.4z. usqvead4?. plura pro Confirmatione Affertorum. Argumen- Caput XI. Argumentum X. Qviain Corporis trunco,Orificium Stomachi Centri lo- cumpoflldet: undeRadii tam furfum,qvam deorfum comodif- fime fparguncur. Hinc ipfe,& Splen VitaeSymmetriam cufto- diunt utrobiqve,&fimulac fuum fubtrahunt Regimen,ftatim Partium,qvantumvisprincipum,Vires eclypfantur: fic enim re- pente fiunt Deliqvia, Apoplexis, Epilepfiae, PaIpitationes,Verti, genes, Amentiae. Uxc omnia moxferiunt Caput. Non autema Capite oriunda effe,unica docet Paffio Hypochondriaca,qvam omnesabsqve ullodubio collocant in Hypochondriis ftoma- chalibus. Llnde etiam Nomen hoc participant. Sic etiam vide- mus qvotidie Syncopen immediateab OreStomachi fic ema- nare,qvafi ibidem confiftat; unde&ibidem ftatim injectisLi- qvoribusaromaticis,reftituitur patiensinlntegrumji. e. recipit mox Intellecl:um,Senfum,MoturB,& Pulfus anteaimpeditos vel interclufos ; adeoq; inde colligitur,has easdem Fun&iones me- moratas interclufas, qvx alias Capitifimul&Cordiadfcribun- tur,a Stomacho repente fcandere & impediri debere. Videapud Helmont.4j. n. 22.aIiqvot Hiftorias,huic Scopo infervientes. Ex qvibus omnibus colligitur vires intellecluales, Phantafiae, Motus,Senfuum,collidi&reftitui in Duumviratu noftro. Lipo- thymicietiam afferunt fe fentire,omnium Vaporum A&ivitate celerius, in Prsecordiiscomminatum Deliqvium , & citra So- mnum mox fufpendiomnem Conceptum. Unde clare patet primordiales Anima:Conceptus, formari in Praecordiis ,iisqvc interemptis, ftatim etiam concidere Intelleclionis Lumen. Dehis vide plura cit. loc. n. 23. 24. 25.26. Argumentum XI. Si AnimaeSedes effetin Capite, ibineceflario primi Motus fentirenturPaflionum,Terrorum,Pavorum,DeIiqviorum.Prius enimCaput,tanqvamimmediatuiH fubjeclum, Dolorafficeret, qvara DeAnima* j-rj __|______! i a a jmiiB ■ - ~\- r~|———n - 1 i qvam Stomachum, qvia juxta communeAxioma: exLacfionc AcT:ionum,innotcfcitPars larfa. Necverifimile eft, qvod fi Ca- put primitus hosprimos Motus apprehenderet & fentiret, ta- lia triftia , & repentinos Pavores, eos ftatim in Stomachum immitteret, &nonpotiusad Nervosconfines,qvibus intimius praeeft. Imo crudele videretur, Partem fibi non fubjeclam, Stomachum , qvaerere, & fubjeclam i. e. Nerves relinqvere. Atqvi experimur qvotidie hos primos Motus Paftlonum,Ter- rorum, Pavorum, Deliqviorum, &c, in Stomacho primura fentiri, iisqve illum concuti. Igitur indepatet majorAutho- ritas Stomachi, ejusqve conjugisSplenis,in Caput, qvamCa- pitis in hunc Duumviratum,effe, Argumentum XII. Sopor, Somnus, Vigilia, Deliria, Apoplexia, & qvaecunqve Symptomata,vulgo Capiti adfcribi folita, qvotidie curantur, mitigantur, & abolentur Remediis ftomachicis, non autem Cephalicis. Unde & Helleborurn his malis commune Reme- dium,eft vomitivum,adeoqveStomachum afficiens,non Ca- put. H$cautem Remedia ftomachica Caput non aliter attin- gunt, nifi per Regimen luminarc, & Radios folares Aniniaein Stomacho refidentis,feuperDeuteropathiam.Ergo ibi eftSedes vera^nimae. Plura Argumentavide apudHelmont. §. faepeme- moratis43.&47. Corollarium utriusqvc Se<5rionis,qvarta;&qvinta?. EXdi&ishuc usqve Se&ionibus,qvarta&qvinta,eft manifo ftum, in Stomacho refidere Animam fenfitivarn (& in ea Mentem immortalem) tanq,vam in fuoThoro&Throno, undc vitalesuniverfim Poteftates funtdefumendaf, Et qvidqvidhanc Animam turbat, vel laceffit, id ipfum per Remediorum Uni- tatem recedere compellitur, i\ eadem Remedia, Vires & Eflen- M m tiam S74 Caput XI» , MM^MlMM^Iaw^HM^ —, — —------ „|,|____ _——^^^^— tiam omnium Membrorum in fe contineantj qvalia funt Re- niedia univerfalia, dc qvibus infra Parte fecunda. Unde ficut Radix totam ^rborem, hujusqve Digeftionum omnium Co- mcediam, tam in Frondibus & Corticibus , qvam in Ligno, Medulla & Ramulis gubernat: Ita & in nobis contingit per Stomachum & Lienem, vi Gubernationis Regiminis eorum univerfalis, tanqvam RegiiDuumviratus,& Cancellarisefupre- mae, Ubi Stomachuseft Fons, Director& Gubernator cste- rarum Digeftionum omnium totius Corporis humani , tan- qvamjure ordinariofibi fubordinatarum. Hic ipfe Duumvi- ratus, Intelleclu proprio (ut infra patebitde Imaginatione) Mente immortali, & infuper Intelle&u alio rationali, acvi Phantaftica Animae fenfitivae conftat, qvce utitur fuis Organis diverfis,diverfimodediftributis.Qyorumtamen omnjumCol- legium, fcilicet Comitia,intra Sedem Anima? celebrantur, tan- qvam in principe Aula , & inde Jura fua deinexercentur in omniaMembra fuae Reipublicae, i. e. in Inteftina,in Cor,in Ca- put, in Nervos, imo& inMentis aliqvando principes Facul- tates, item in Pulmones, Renes , & reliqva omnia Mem- bra. Adeoqve Locus centralis Animae eft Orifkium Sto- macht, non fecusac Radix Vcgetabilium eft Sedes eorundem. Archeus autcm tanqvam Animae fenfitivae Cancellarius, aut fummus Aula: Praefedus acVicarius, refidet inSplene. Mens vero immortalis,DEI Imago, imperat in Anima fenfitiva,cui eftinvoluta. Cerebrum eft Membrum executivum Animae Conceptuum, qvatenuspra:fidet Nervis&Mufculis,qvoad Mo- tum j fed qvoad Senfus poffidet in fe Facultates,Memoriae, Ima- ginationisjPhantafiaperficiendse. De qvibusinfra ex profeffo, Deficiente ergo Stomacho,Pallores^Tremores, Siccitates, Atrophiae, Tormina , Afthma, Idleri, Paralyfes, Contraclu- rae,Vertigines,Apoplexiaeoriuntur. Llnde fsepe defeclus extre- mi nonaliter fuperantur, qvamper Reruedia ftomachica? Et i contra De Anima» contra malum Scomachi, paric procul I fe diflitos Morbos. Imo hodie dantur Potiones vulnerari«e,qv£efanant feliciter, etiam Vulnera externa remota Artuum. Maneat ergo &vi- vatStomachus cum fuo Liene, Sedes Animae, Vitce, &totius Regiminis Monarcha. I sectio vl • J";: • Anima Modus gubernandi defcribitur. HOc agit Anima in tota fui Corporis Monarchia regenda> absqve omni Readtionis Sufpicione , & fine omni Re- fpectu ad Conta&um fucceflivum, i. e.absqve Motulocali de Locoin Locum j item fine confenfu Partium vicinarum in- termediarum , aut remotarutrw Sed prseftat hoc fuum Im- periumfingulisMembris,Virtuteprorfus Magnetica & Sym- pathetica. Qvcefi detur alias inObjectum diftans, Magnetica dicitur. Sed ubi in noftro Corpore circumfcribitur Ani- ma, appellemus eam Aclionem Anima*,ad aliqvalem difFe- rentiam Magnetifmi, Aclronem meri Regiminis, in qvaAni- ma agens difponit de proprio Membro patiente, five Objedto fuae Sphxra, tanqvam de clientejuris hereditarii, juxta inna- tam fibi Legurn Ordinationem ex Symbolo fubjeclam» Ani- nia nimirum hicTutoreft: patiens verdMembrum eft Mino- rennis. Eiqve fimilis eft in Univerfo Aclio Aftrorum,tam in fe invicem, qvamin fublunaria noftra \ qvae Actio Aftrorumabs- qveControverfia, eft influenrialis,&rniraoperatur,acapaucis capi poteft, nifi & eam Magnetice & Sympathetice cperari dicamus. Exhisconftat,hic noneffe Confenfu partium opus, autMotuper Partes fucceffivo. Regimen enim Principis non petitConfenfum Subditorum,fed fieripoteftininftanti,in di- ftans aeqve, ac in propinqvum. Unde Fabulsfunt fruftranez illae deprasdicatae a plerisqve: Revulfiones,Derivationes,Vapo» Mm i res zyS Caput XI» rcs, Halitus,ex Stomacho in Caput & alia Membra inde defcen- dentesper Canales,per Anfra&us. Admittimus qvidem libenter alias Aftiones corporales, V.g. qva Calor fibiproxime admotum calefacit, &VianV, qva Ruftus exStomachoper gulam inGuttur & Nares afcendit, il- lametiam,qva Excrementa fuis Canalibus deferuntur, &fi ex- orbitent, maximd noxia expelluntur. tfec, inqvam;,omnia adrnittimus; fed ideo non efl negligenda altera A&io Animan influentialis, qvam hic in humano Corpore Adionem Regi- mlnis vocamus. Qyslicet ordinarie non vageturextra Cor~ pus^eft tamenabftrada a colligante medio, necagitfolo Ra- dio dire&o acfolari, fedetiamaltero qvodam,nempe infenfi- biliter peaetrante totam Partium Compaginem, & permo- dum Lunae, qvidqvid obliqvc etiam afpicit, id afficit. Haec A&io Animae regentis , qvaqvaverfus radiat, penetratqve absqve Colligationis Lenocinio: non tamen,nifiad Obje&um proprium. Datur & alia Actio fpiritualis Rebus incorporeis propria,v.g. Animas immortali: alia fallax, nimirumDamo- num. Sed dehis Sedtione feqventj. Connrmanturdicta omnia ExempIisqvotidianis,vuIg6 no- tis9 videlicet Irae, Metus, & aliarum Animae Paflionum, qvae iniclu Oculi, & citius afflciuntCorpus diverfimode, & fingula Membra, utfubito Genua labafcant, Appetitus percat, ftent Comae,Vox ha;reat,faliva fpumet, Sudoraecordiis,auc alibi nata,agunt vi Poteftatum fuarum formalium vel luminofarum, juxta Ideam dotalem fibi im- prellam,&afficiunt Lumen vitale Animaefenfitivae,Archeo,ad- eoqve partibus infitum,&penetrantfemutuo radicaliunione, idqve vcl Gontagio Veneni permanente, & transplantante in- natum Partium formale ac vitale Lumen: vel tantum pro exiguo Temporis Spatio, ut fit inEpilepfia: cumLibertatere- deundi vel non, juxta Radicis fuaeExigentiam. Ex his fatis liqvet, Lumen aliqvod intelleduale manare continuo ab inferis ad Caput, cujus interceptione ftatim, v. g. in Sufpendio & Submerfione Jicet Cerebrum , Medulla fpina- lis, & Nervinon lardantur, perittamen omnis Animae Virtus, Poteftas & Lumen. Unde&in febrili Delirioab inferis fufcit»- to, perit Difcurfus Rationis. Eft ergo reciprocum Regimen Inferiorum adSuperiora,& econtra. Qvaetamen omnia fiunt celerrime,absqve fidis Vaporum & Fuliginum fabulis, qvae revera funt abfurda & impofiibilia mera, citiusqve perOsacMotus tales Vaporesexirent,qvam_, contraNaturam Partium,reciperentur, attraherentur, & ho- fpitarentur in Membris improportionatis. Probationes lm- poftibilitatisharumFabuIarum,vid, Loc.cit. n. 48. difirufe. Stomachus ergo, ut concludamus, noneftconfiderandus, ut fit tantmu*.Saccus, vel Ahenum nudum coqvendis Cibis deftina- HMS DeAnlma» 270 1----1—— ——-—— — - ■ — ' -...... - ■-- deftinatum, fed ut Vifcus vitale, qvod guftu pollet, olfacir, &fertur diverfis Appetitibus, ac fi Animal effet, &qv£edam fac- pe ita afpernatur, ut Homo mori malit , qvam hanc vel illam Buccellam,invitoStomacho,deglutiat» EtlicetStomachusvi- deatur infervire toti Hominij cstera tamen ipfi viciuim di- verfimode debent obtemperare, ut nifi aufcultent ferio,atro- citer fkpe vapulent. Adeoqve ex Stomacho non folo, fed et- iamex Splene, unicum facimus ,Connubium, & Thorum con- jugalem unum, in qvoSpleni,vices Mariti tribuimus, primo- rum Motuum:& Stomachoprimi Senfus. Unde Stomachus eftLienis,& LienStomachi Complementum, Sub unicoTho- ro & Throno, amborumeft Principatus, & unus Duumvira- tus, unutn Regimen univerfale. Plura de hac Materia vidc loc.cit. apud Helmont.§. 48. pertotum. Sed cum pauloan- te Mentionem fecerimus de Ideis Animae formatricibus, & pi$ricib-us,eas hic ex profeflb dilucidemus. SECTIO VII De Anima Imaginativa , Vhantafia & Ideis operatricihis. Dlximus Sectione V. primos, Animse Motus & Conceptus, confeqventer eorum Fabrum , Phantafiam , refidere in Duumviratu centraliter, & pracipue in Splene: nuncoporrec id clarius explicare. Vis igitur primorum Motuum,efl effrenis qvasdamlma- ginativa,in Arbitrii Poteftatem non redada, in Splene ftabu- lata. Et licet in Principio, imaginatum non (it, nifi merum Ens Rationisj non permanet tamen tale. Phantafia enim eft Virtus figillifera, &vocatur haclenus Imaginativa, qvia for- mat RerumconceprarumImagines,feu Ideas,easqvein Spiritu fuo vitali chara&erizat , ac proinde fit Idea ifta Ens fpiri- tale igo Caput XI, tale , feminale & potens ad perpetrandum Res magni Mo- menti. Hacc Imaginativa , poft conceptasIdeas,deinad Sto- machum, Duumviratus Socium diftenditur , & hinc (in fexa Fcemineo) etiam facile ac piimordialiter adUterum. Spkn ergo tam Fons eft Idearum conceptarum in Imagi- nativa Hominis, qvam in ipfius Archei imaginativa propria. Danturenim plures Imaginationes Rcrum, qvam haftenus in Mundo vifibili fjqvi nihil nifi vifibilia fcivit) fuit putatum jin- vifibilis autem Mundus multo eft major & confiderabilior, qvam Mundus vifibilis, ut Sedionefeqventi videbimus. Ar- cheus enim etiam fuas & peculiares habet Imaginationes,pro- prias,fanveredicidebeant Phantafiae,anMetaphorice,hic non difputamus) qvarum Virtute continuo fentit Antipathias, Sympathias, Philautias (ficut habet Magnes,Succinum, Helio- tropium,& pleraqve aliacreata) atqve inde fuscitat dedu&os fuos Motus. Certe Cbncepta Archei , moxpracfatis Locis, potentiMimasafieqvuntur Determinationes jqvae qvia Locum natalem olent, Hypochondriacavocantur,ac primorum& in- difcretorum Motuum ferunt Momenta, Et licet Imaginatio inanimata, qvae absqve Fortitudine Imprefiionis, vel alicujus praejudicati lnclinatione,ibidem cun&atur, tandem velut fo- mnialis,indiftincta&peneconfufa flat, ob qvam raro incuriofis Hominibus Tempora incanefcunt; tamenImaginationes,qvae in ipfis primorumMotuum Officinis,fufcipiunt alicujus Paffio- nis Deliberationcm , tales etiam Spiritus, in Cerebro anti- qvatos adfealIiciunt,Contagium loci fubeunt,fiunt&cudun~ tur Idea Judicio orbata?,ac feminaliter pariunt ErTectus, fuis Caufis conformes, Hypochondriacaj fcilicet Amentias, Confu- fionis,& Perturbationis fufpeclos. Hinc nempe fuos qvisqve patitur Manes. Archealis tamen jam dicta Imaginatio, ut confenfum Animjenon optat: ita nec expeclat^ideoqve con- tingit infenfibiliter, ac nobisinfciis. Seddehispluradeinceps. Compro- De Anima. agi Comprobantur hax Paradoxa Exemplo Praegnantisevidenter, qva?,v.g. fifua Imaginativa concepit magno Defiderio Cera- fum, velqvid fimile, illius Cerafi in Fastum ,Idea.m , inqvam, feminalem, figillarem & fponta indelebilem imprimit. Qvae Idea viridefcit, flavefcit, rubefcit fingulis Annis inCarne,iis- dem Stationibus Anni,qvibus alia Cerafa in Arboribus fic appa.- rerefolent. Sedcur hxcv.g.Cerafi idea, nonin Matrem,fed in Fsetum a fe alienum imprimitur i Caufa eft, indefinens ne- qveficta Matris AfFe&io, qva naturaliter pluspro Foetu,qvam pro feipfa vigilat. Illa ergo Sollicitudo nimia , fetui qvafi continuoincubans,Ideama Paffionibus fuis genitam, uno Ra- dio ad fuum Fxtum dirigit. EtqviaManuseftOrganum A&i- vorum principale: ideo Sollicitudo illa defcendens ad Ma~ num,qvafiadDefenfionem fui Fsetus, conceptam Ideam reci- pit, pergitqve ulterius in Faetum. Atqvi cum Ideas fint qvae- damLumina vitalia feminalia: ideo penetrant femutuo, Lu- men maternum & Faetus,absqve Llnionis Stupratione. Ergo concepta Cerafi Idea,fuperveniente Idea Curae maternae,dirigi- tur ad partem fanus,qva Manus Matris Corpus attigerit. Cura autem qvaelibet fempe*eftpropter Finem, ad qvemManus ex- ecutive operatur. Manus ergo, tanqvam Organum executi- vum Volumatis, depingit concepti Cerafi Ideam, Parte illa, qva Materfibi Manumappofuit. Undeconftat, qvod Cogi- tatio,qvaceftmerum non Ens, fiatmox Ens reale& qvalifica- tum. Liqvet etiam hinc , qvod Spiritus primario imbuatur illa Imagine,& femelaliqva Idea inbutus,deinceps imparfiar, aliis fuis Muneribus exeqvendisj ut patet in Amentibusj eo qvod femel concepta Idea fit: Sigillum ad determinatas tan- tum Resagendas. Nam propter aetheream Simplicitatem il- lius Spiritus Archealis, fe ita maritant iftae Idea:, ut impofte- rum non feparentur ab invicem, Materia & e^us Caufa effi- ciens, qvamdiu Suppofitifuerit Identitas. Nn Cura igi _Caput XI. Cum ipfa Idea fit femper in illo Spiritu, qxx ptoinde illa Idea fpoliari neqvit, absqve fui DifTolutione. Simile v, g. cft,dumPracgnansterretur ab Anate. E6 enim ipfoldeam En- tis,a qvoterretur, iniprimit Imaginativa in Spiritum : ita ut Idea ifta fiat ibidem feminalisj &ita qvidem, non tantum Embryonem formatum deftruit, fed hunc etiam transformat in Anatem. Ex his paucis Exemplis conftat non tantum Po- teftas &AuthoritasImaginativae, fedetiam,qvod Idea ablma- ginatione hauferitVim figurativam ,& habeatfimul Vim femi- nalem& figurativamj imo & Potentiam efficiendi Metamor- phofin Rerum. Itaqve in Hominibus, Ideam Scminis proli- fici primum penetrant Ideae Inclinationum, ad Mores fcili- cet,ad Scientias, Affediones, Morbos, Defeftus &c. Puer etiam per Educationem, rigidam vel mollem, incipit defle- ciere a nativis Inclinationibus. Tumdemum,ubi Difcretio- nealiqva pracdituseft ,per Exercitia & Confortia,invariasinci* dit Affectionum ldeas, qvibus plerumqve in Vitam totam obedire cogitur: qvia a teneris Ungvibus fimiles Educationis Ideae,& Exercitii freqventiorisimplantantur. Moxdeindcin Adolefcentia, Ideae vEftimationis&Honoris vigere incipiunt, qvarlicet plerumqve fint adhuc infontes j ubi tamen fe his afTo- ciaverint Paffionum , vel uniusfaltem Affeftionis Ideae,Manu Inclrnationumintroduclae, priores Idea> penetrantur a fortio- ribus,putaQdii,Amoris,Vindi&ae,Luxuriae&c. Verum fiTimor accefferit:inde tam vehemensldea infurgit,ut jEgritudinem violentam cum perpetua Pufillanimitate incutiat. De his uberius Helmont. §. 4. Tracl. 1. de Morbis. Sunt autem Idearum mitiffimaeAmoris,Gaudii,Defiderii, qvae tantum obledant fua Svavitate , totamqvc fic irretiunt Animam,ut Delectationibus & Voluptatibus continuo inhi- ent. Violentiores funtldeae Irse, Triftiriae, Agoniae, Invidiae, Mctus, Arrogantise? Defpe&us,TerrorisjVindifts, Temulen- tiae, ^■■■■SB De Anima,__28} :i£,Ze!otypiae ,&Defperationis. Dehis videloc. cit.n. 9. Sunt autem repentinxomnium atrGciffimae& maximelethalestqvia ex improvifo Imaginativam qvatiunt, adeoqve totalcm qvafi Archeum contaminant. Hisfuccedunt diuturnae Ideae: qvia qvadam AfTvetudine fiunt Fures domeftici,qvinoveruntTlie- fauros,horumqve clauftra. Hinc fortis Confvetudo Iigat Animam, qvatenus Idese,in Archeo influo receptae, tandem & Archeum,infitum partibus Spiritum, contaminant, & qvafi adamantinum firmant. Ideae verd Inclinationum ad Virtu- tem, fupernaturaliter dantur , nuncpoft corruptam ^dsePec- cato Naturam, ldeae autem Inclinationum ad Artes & Defectus, ab Ideis feminalibus /'arcntum nobis implantantur: velaPue- ro,per Educationem inftillatae,abeunt in Naturam j qvatenus Ideas nativaspenetrant, & iisdem coalefcunt. Sunt etiam Af- fe&iones, proprii Nominis, produdalndinationum,Paflio- num) & Affedionum Exercitia, nec contingunt absqve nova-j Id earum Propagationej & qvae ideo Vitae inftar vernaculam in nobis parant Habitationem & Habitudinem, jPaflionesautem funt internae Jnimx Motiones, circa qva- rumFrenum&Repreffionem totus verfatur Stoicismus. Per- turbationes tandem funtPaffionum,plerumqve a Caufisextrin- fecis fufcitatae Ideae. Paffionum autem communis Matereft Defiderium: qvod fic nafcitur. Corrupta Natura, nunc in fo naturaliter verfa, ideo meditatur libentcr,& fere femper tan- tum fibi plaufibilia: qvatenus continuo verfatur circa Obje&a Concupifcentiae Peccati. Etficutlgnis eSilice: ita aplaufibili- tateObje&i nafcitur Defiderium, Cui nifiper modumSurculi inferamus DEI Timorem & Amorem, pro freno, & fuccideri- mus Conceptuum Plaufibilitatem,in primo fuiGermine, feu primaHerbaConceptuum primorum : jara Fomitem in Natu- ra noftra corrupta reperit hoc Defiderium, accrefcit Malitia, nondumqvepras fui Exiguitate patens, trahitfubfe moxtotam Nn 2 Animam i 284__p a P ut xt « Animam in Servicutem & Mancipium; tandemqve infatuac qvafitotam, eamqve excruciat} ita ut ferva evadat iili Appe- titui,perqvem de Throno fua: Majeftatis fuerat dejecla,- Ho- rum omnium Explicationem Phyficam curiofam,vide loc.cit. n. 14. Dehderium autem bonum femper ex Gratia fuperne da- tur, cujus produdumeft Amor, Nitorqve Animae producens Perfeclionem Charitatis. Virtutes ergo, qvatenus ex Gratia proveniunt,tranfcendunt ab Imaginativa fenfitivae,cum fuis Idcis in Intelle&um, adeoqve tingunt totam Animam fuo Nitoreaureo. Proute contraVitia, Paffionum& Peccatorum Exercitia , tingunt,vel potius contaminant, Animam, utfiat qvafi belluinaj altera vero virtuofa evadat qvafi Angelica. Hinc illud ChriftiRedemptoris noftri: Lupi rapaces:Genimi- na Viperarum: dicite Vulpi. Ex hucusqve di&is conftat. 1. Ideas cudi ,in Imaginativa per Cogitationem, z, Imaginemfui imprimereinSpiritum Vitar. 3. Effe Media operativa, qvibus Anima Corpus fuum movet& gubernat. 4. Effelmagines feminales. 5. Graduari juxta Po» tentiam & Fortitudinem Itnaginativae. 6. Per eas humanuni Embryonem faepe mutari in varia Monftra. 7. Omnem Homi- nem,perImaginesTriftitiae,Terroris, formare fibi feminalia Venena , qvaeqvafiPefr.es, vel violento alias langvore , confu- muntHominem. 8- Qyod etiam extra Corpus Imaginantis egrediantur, ut patet in Cerafo Faetui impreffo,de qvo Sectione feqv,, uberius. Et hae Ideaedebent effeimmediate,non qvideminipfa Ani- ma, fed immediate in Archeo impetum faciente i. e. in genera- li. Siqvidem absqve Idea hujusmodi Archeus plane exfors maneret omnis Aclionis ,Operationis&Propagationis. Ergo &abIdadsomnis Naturae motio,(etiam innon animatis,prout videbimus Secl. feqv.) omnis Actio, tam in Remediis, qvam_> V«nenis, omnisqve Poteftas naturalis feminaliter impreffa eft aParen- DeAnirra* 28$ aParente qvolibeccunqve. Imo introducuntur fspt etiam Idese exoticae, alienae,afcenduntqvein jam conftitutas nativas, inqvilinas:qvialdeae lemutuo penetranr, non aliterac Lumi- na,&fervantSymbolum Archei, cum Arcbeo perpetuum,Syu- gamicum. Qyx Ideae dum Materiani capeftunt, jam Morbus natuseft. Uberiorem Explicationem vide.Ioc. cir. n, zo.& feq. Vnde ficut Ideajfeminalesac primitiva?,in Semine a Pa- rentibusplantatx,flgurant Hominem, Brutum , Plantam : fic qvoqve fupervenientes Ideae Inclinationum,Affecluum,Pafllo- num ,determinant etiam Vultum Hominis ad Phyfiognomiae Delineamenta: qvs dein qvoqve variantur per Ideas pofteras Morum,Confvetudinum &c. Hinc etiam Bruta per Ideas mole- ftas Libidinis, non pingvefcunt, ficut caftrata. Eunuclii vero, fi incurii fint, pingvefcunt: qvi alias etiam per Ideam Tsedii,Cu- rarum, macilefcunt. Unde autem Ideis fit tanta Potentia, fcitu dignum eft, qvodTabula, feu Materia, fuperqvam, vel in qvam Phantafta fuas depingit Ideas, fit ipfamet ArcheiSubftantia j qvx femel per Ideam conceptam deturpata, &tanqvam feminali Princi- pioinftructa, deinceps adalia Munia inefficaxeft. Ideofcili- cet incurii tarde canefcunt: & a fenfu contrario , Solicitudi- nes multse Senium pr£cipitanr,ac maturant. Juxtaillud : Spi- ritus meus attenuabitur, & Dies mei abbreviabuntur. Hinc etiam omnes fere Morbi, qvi fanantur fimiliter per unicum Remedium appropriatum, vel univerfale: qvod Remedium vel hanc Ideam morbificam abftergat, vel auferat Materiatn occa- fionalem. Utroqve enim modo fic Archeus per fe redit ad Sanitatem 5 prout infra magis patebit, ubi agemus de Caufis & Remediis Morborum» Vide etiam loc. cit. a num. zj.&feq. Deduclionem Morborum &Remediorum, perclaras&pauas Demonftrationes. Archeus ergo eft primus Motor & Aftor in omnibu*, a Nn 3 Princi- 2 8 Sympathetica , Anti- pathetica , Magica naturali, Extatica in dijtans 4 "TSF.his aliqva attigimus in fuperioribus, ubi egimus de Ani- -"-^mat fenficivaE Adione Regiminis,feu Gubernationis modo, qvo Membra fuas Monarchia: regit. Nunc ea in Specie cx profefioelucidare oportet. Qvod autem dentur reveraejus- modi A&iones,&Virtus in Rerum Natura indiftans operans, nimirum,Magnetica, Sympathetica , Symbolicai demonftrat in primis Vinum,qvod turbatur in Cellario,dum Vitis etiam re- motiffima, etiam perplurima Milliaria diftans,florereincipit. Idem in Cerevifiis longe manifeftius apparet> qvse fimiHter turbantur, ab Hordei florentis Virtute, qvae tamen faspe inter fe diftant aliqvot milliaribus. Idem apparetin Heliotropio, Perficaria ,Magnete, Succino,& aliis infra adducendis. Ergo in his&fimilibus,alio recurri non poteft,nifi ad Confenfum naturalem,fymbolicum, magneticum, fympatheticum, mu- tuum,inter Agentia talia proportionata, tam procul invicem diftantia, Qyod demonftramus Paragraphis feqventibus. §. i. Hm Virtus turbatrix Vini & Cereruifa longe di- Jiantis, nonpotejl Aftrts adfcrtbi. Probatur hsc Thefis: qvia Vitis creata jam habuitfuas Vi- resnaturales, ante condita Aftra. Ergo illaab Aftris emendi- care non potuit. Nam in Creatione Mundi Vitis receperat a Creatore Potentiam crefcendi, & fe multiplicandi^ante crea- tas Stellas & Sydera,ut patet exdi&isde Meteoris. Nam Vegeta- bilia jara erant ante Stellas, i*e. Die tertia creata : Stellae vero DeAnitna, vero qvarta Die funt conditae. Ergo neceflarid Vegetabilia omnia, erant in fuo Vigore ante Stellas,earumqve influxum putatum. Eigo in Eflentia neqveunt efle conjundla, qvorum unum absqve altero confiftere potuit, Imo Stellas in alium Finem non funt datse, nifi in Signa ,Tempora ,Dies,Annos j videGenefim Itaqve ifteunus,idemqve adhucignotus Spiritus motor,Vinum abfens,& Vitem longe difTitam regens, eaqvc colloqvi qvafi faciens, & compati, non poteft efle ab ^ftris. Nec aliunde id poteft aflignari naturaliter,qvam fi recurramus adproxima Symboli,Unitatisqve Commercia,Vini &Vitis in- ter fe, vel ad confenfum Magneticum, vel Sympatheticum in- ter Agentia qvadam, procul ab invicem diftantia. Idem eft: de Cerevifia & Hordeo alonge" inter fe correfpondentibus, Similiter videmus Praegnantem fuo Foetui ,afe alieno,impri- mereCerafum:itemSagas &Magos per Incantationes, Fafci- mtiones, faepe occidere Homines,Vaccas,&c. per diftans,me- dianteCera , aut alio abfente Inftrumento. Etalia plura oc- curruntin Natura, qvae infra adducemus, qvalia noftra Te- nuitate explicare non valemus. Donaautem Divina Natu- raeattributa, Daemoni adfcribere fine,Reievidentianimis im- pium videtur,qvando eadem non ftatim capit noftra exigui- tas & Intellectus imbecillitas. Qyod autem illae Sagarum Ca> des& A&iones in diftans non a fofo Dsmone praeternaturali- ter fiant,&multo minus aliae mirae Adtiones,in diftans ope- rantes, eidem Daemoni fint adfcribenda:j fed qvod illae Saga- rumCaedes,etiam ab ipfis Magis, Sagisqve naturalirer produ- cantur,alia vero miraab ipfaNatura peragantur,deincepsde- monftrabimus, Sic. Oo §. z 4 An iy6 Caput XI. §. 2» An Mir# ejmmodi ABiones in diflans Damoni Jint adfcribenda ? Qyantum ad A&iones nocivas Sagarum in diftans,cer- tumvideturde Fide, qvod Daemon ex fe, Homini & Rebusei fubjeclis,nocerenon poffic, nifi exDEI jufib, utejus Minifter Jufticiae, autexCooperatione liberi Hominis, DaemonisMan- cipii,Inftrumenti,Magi,Sagae. Similitercertum videtur,qvod praeter Potentiam locomotivam & alteiativam Rerum fublu- narium, ad inftar Aftrorum, Dsemon non poffit aliud in fub- lunaria. Hscenim Potentiaeipoft Lapfummanfit falva,tan- qvam ei natufalis , ficut reliqva connaturalia. Poteft ergo Ventos, Tempeftates, & fimilia ciere , Venena conficere & ejusmodi j non tamenHomini autRebusei fubjedis,injicere, ficutneqve Cultro,Gladio, aut Veneno, velalio Inftrumento per fe Hominem, Vaccam,aut Canem occidere,fine Minifte- rioalicujus Creatura? libera;,qvalis eftHomo. Nam Deus & AngeIi,imo & fan&i Homines ei commendare poflunt. Sed hoc Argumentum deSagis paulo poftexprofeflbclarius dedu- cemus. Dealiis EfTeclibus miris, qvos nofter Iutellectus ca- pere non fufficit fxpe , judiciofiffimus Caramuel in Theolo- gia Morali, Anno 1645, imprefla, lib. 3,de Confcientia dubia, Corol. 36, n. 1381. ficdocet: ln dubio,an EfFectus proveniatl Caufa naturali, an a Damone? prafumendum eft,procedere a Caufa naturali. Hsc Conclufio ponitur contra multorum Levitatem,& Pracfuinptionem,qviomnia,qv£ non intelligunt, ftatimde Superftitione i. e. Opera Damonis accufant. Rern fateor,libenter difco,& femper vacoLiterisac Experientiis,& fingulis Diebus crefcitapud me naturalis PoteftatisOpinio, de- erefcitq^ Potentia Dacmoniacseiniqvitatis, Multa dicuntur de- Nigromanticis alibi, fed noncoramTefactisjetfitaKd^mto- tura De Anima. tum Terrarum Orbem circum eas, nihil videbis, qvod & qvan- do excedat Naturae Vires. Deum pofle punire Hominem fcio, & poflfe ei in Pcenam permittere Dasmonis Familiaritatem, nou ambigo: id feciflfe aliqvando,Hiftoriae facra? & prophanae teftan- tur. Siqvidrarum videas, GratiasageNaturai. Conditorenim Potentiilimus condidit Naturam potentiffimam. Hoc fuppo- no, fublatere aliqvandoPadtum ,aut DaEmonis interventum qvousqvevideam evidenter,non credam, Ita Caramuel. Sed haec Naturae Potentia magiseluccfcit exdicendis. Igi- tur nifi evidenter conftet & doceatur, EfFectus fuperius ad- du&i&Virtutes illaein diftansoperantes,Daemoni adfcribine- qvaqvampoflunt, fine graviffima DEI, Naturae Conditoris,In- juria &Blafphemia. Nec qvisqvam afleret eosdem Effectus a DEO fieri fuper- naturaliter & miraculose: reftat ergo illas fieri naturaliterj qvam Virtutem nos vocamus, aut Magneticam aut Sympathe- ticam,'Antipatheticam, Symbolicam, &f3fpeetiamMagicamj naturalem. Qvod poftremum nunc de Homine paucis de- monftrabimus. §• J. AJferitur in Homine effe Virtutem Magicam, extati~ cam, naturalem, mirorum patratricem. CErtum eft deHomine,Creatura libcra, ex Fidc Divina, qvodfit Imago Dei fa&us. Ergo eft ei fimilis in pluribusj qvod ipfum docetfacer Textus: FaciamusHominem ad Simi- litudinem noftram. Ergo ficut Delis omnia creavit ex nihi- lo, eademqveconfervatific etiam Anima Hominis, Dei Ima- go & Similitudo , poteft ex nihilo creare aliqva Entia realia, efficacia; qvales funtldeae reales, feminales, rnirorum opera- tivae, ficut fupra jam vidimus, Has Ideas vero creat per Ima~ ginativam,perIntellecT:um& Voluntatero,& per eas regit in- O o i tra t$t Caput XI» trafc ,totum Corpus,omnia Membra, omnesSpiritus>Monar- chice, Virtute qvafi magnetica, aftrali, fympathetica. Ethoc prseftatnon tantum ad intra,fedetiam adextra,etiam in diftans operando mira. Latet enim in Homine, ex Vi Imaginis Divi- nac,Virtus qvxdam Magica,Magneticanaturalis,perPeccatum Adx non ablata (maturalia enim ipfiremanferuntintegra, las- fa tantum fuerunt graviter:)remanens adhuc in ipfo ,fed qvafi dormiens jperqvam, fi ipfa excitetur five a Deo, fiveab Ange- lo,fivea Datmone, evadit Homo extaticus, five fupernatura- liter,fivenaturaliter(:fi fcilicetha;cVirtus dormiens excitetur per ArtemCabalae, autalia vi naturali,de qva infra dicemus:) ea, inqvam, Virtute fic excitata, transfertur Spiritus exterio- ris Hominis ad Locaremota, videtfutura, ut praefentia,perpc- trat mira, per hanc fuam Virtutem Magicam naturalem, feu Magiam naturalem. Ita ergo Daemon non poteft Hominem, aut Jumentumj cx fe folo occidere per Cultrum, vel Venenum 5 fed indigetIn- ftrumentoad hoc,Homine libero, Hinc cxcitat fuiMancipii feu Sagae, malam Voluntatem,ad formandas Ideasliberi Con- fenfus&DefideriijHotninemvel Beftiam talem & talemocci- dendi. Ipfe veroDaemon parat,Venenum,v,g.autaIia Occifio- nis defiderat&media,Sordes, & fimilia confveta: hisapplicat Ideam Defiderii&Confenfus SagKj qvae Ideaexnaturalifua ef- ficaciaoperativapermedium defertur aDaemone ad incantan- dum feu occidendumHcm-iinem,Brutum,eiqveapplicataIdea Saga:,cumInftrumento illoparato,occidit Hominem vel Bru- tum,nonper Dsmonis PercufIionem,fed pcr Sagje Ideam li- beram Voluntatis, emiffam naturaliter: nonaliter, ac fi Saga praefens incantando cum Cultro, Veneno, Sordibus illiscon- ficeret. Et hsec A&io Saga? eft naturalis, licet Darmonis con- currentis fint praeternaturales. />robari poft haec Virtus Idealis extra Hominem agens, per De Anima. 295 per varia Exempla v. g. Taratantulae, Bafilifci, Torpedinis, Afpe&us Sagarum refpe&u Infantium, Ergo Anima huma- na , Senfitiva: naturaliter copulata, poteft extra feinvia age- rein diftans, five id poftea fieri dicatur Magnetica Virtute, five Sympathstica, five Antipathetica, five Symbolica,five qvo- modolibet, nobis hicfufficit, hanc ei ineftePotentiam & Vir- tutemldearum. In his confiftit Subftantia hujus nofira; nc- vae Philofophiae, de Virtute Magica naturali Animae, utpluri^ mum qvidem poft Adae Peccatum innobis dormiente, fubin- de tamen excitari iblita} five a Deo & Angelo,& tunc fuperna- turaliter: prout contingit in Extafi fupernaturali in Prophe- i.lis,& aliis Dei Donis; live fubinde a Dsemone: prout in jani praefatis Adionibus, & tunc eftnaturaliter ,& fimiliterfifiat per Artem Cabalae &c. Verum, uthaec magni Momenti & no- tatu dignifllma, clarius cognofcamus, fufius, folidius, cxpli- catius, eadem perluftremus&dilucidemus infeqventibus. §. 4- Declaratur & confirmaturfortlus h&c Virtus na- turalis Magica Natura. Notandum h Qvod ex Confenfu Theologorum Myftico- rum, Homo dividatur in Hominem externum & internum* Utriqve aflignantur Mentis cujusdam Poteftates, Sicnempc Carni & Sangvini Voluntas competit, qvs non fit Voluntas Viri,nec DEI Voluntas, juxta D. Joannem, Simiiiter Pater cceleftis qvaedamrevelat Homini interiori: qvaedam vero reve- latCaro& Sangvis,i.e. Homo externusAnimalis. Hincldo- lorum fervitus,Invidia &c. inter opera Carnis rite numerantur, (cumin Imaginationetantum confiftant) qvodfieri nonpoflet ab Apoftolo,fi & Carni etiam non eflet fua Imaginatio & Volun- tas elecliva. De his videatur Evangelium. PorrodariExtafeSpHomini interiori competentes,certum O03 eft. 294 Caput XI» cft. Dari qvoqve Extafes in Homine animali exteriori pro- pter intenfam Imaginationem, pariter extra dubium eft. Imo Delrio in fuis Disqvifitionibus Mag. admittit & refert, Puerum qvendamin Civitate, Infulcnfi Belgica , tam violenta Cogi- tatione ductum, qvod flagranti Defidcrio eodem,videndi Pa- rentem,qvafi perExtafin raptus,eundemParentem multis in- de milliaribus abfentem , inviferit, & ad fe rediens,omnium, qvai viderat, memor , multa qvoqve Signa apud Parentcm vera: praefentia: dederit. Plura occurruntfaepius, & in Hifto- riisrecenfentur. Qvae hicomittunturBrevitatis ergo. Iftud autcm fuifle Defiderium exterioris Hominis, Sangvinis fci- licet & Animalis,certum eft, Nam Anima femel disligata aCorpore, nunqvam nifi Miraculo reunitur. Igitur in San- gvine eftqvaedam Poteftas extatica, qvae, fialiqvando Ideaar- dentis Defiderii fuerit excitata, etiam ad abfens ObjefturrLi exterioris Hominis Spiritum deducerepoffit. Ea autem Po- teftasinExteriore Homine latet, velutinPotentia, nec duci- turad Actum, nifi excitetur, accenfa Imaginatione , ferventi Defiderio, vel Artealiqva,pari naturali Cabalae, Dxmonis &c. Seddehis infra commodius loqvemur plura. Notandum & fupponendum z. Qvod Daemon fit juratus Hominum Hoftis,qvibus noceret indefefse , ubi & qvantum poflet, fi eflet fui Arbitrii, ficut non eft. Et licet fuis Sagis Mancipiis pariter fit Inimicus,ea tamen nunqvamprodit,ut capiantur a Judicibus, partim ne per hoc aliqvid decedat fuo Homagio & Honori, partim nea Judicibus praevia Pcenitcn- tiacomburantur,fibiqvee Faucibus eripiantur talia Mancipia. Ex qvibus eonftat, Hominem Peccati mortalis reum , fi Dae- mon periepoflet occidere, neqvaqvam id'procraftinaret, ut eum lucraretur fic. Atqvi videmus, qvod non occidat eos, Ergo non poteft. Talem tamen in Pcccato mortali Saga fae- pius occidit,&qvilibet Homo. Ergo Saga poteft>qvod Da> mon De An?ma + mon non poft, i. e. Saga poteft non fecus ac Sicarius enfe aliqvem , Libertatis Arbitrii fuildea, necare. Igitur in hoc Actu eftSags qvaedam Poteftas, qvae non eft Satiians. Ergo Satjian ioteftas Magica. At qvia in Somno,tota fubinde Pomi Scientiadormit: hinc et- iam qvandoqve Somnia funt nobis Prophetica,& Deus ipfe iti Somniis faepius Hominiper Effectumidcirco propinqvior eft. Llbi videlicet interior Magica, jam per Scientiam Pomi non interpellata,fefeusqveqvaqve exerit,intelligendo:proutnem- pe,qvando fe etiam in Poteftates inferiores demergit, moven- do Euntes in Somno (:v. g. Noctambulones:) tuto cosdem de- ducitin altiflima Prascipitia, & falvos reducit, qvo Vigiles nunqvam fcandere,autdefcendere potuiflent, Ftecper Experientiam funt qvotidiana. Hoc idem expe- rimur qvotidie,in moribundis,inParentibus&c.qvifcepemi- ra prcEvident,prxdicunt,&qvafi caufant miraculofe, per Ma- ledi&ionem,Benedictionem,Imprecationes,Filiisfaclas. Mira etiampatrant fxpius moribundi, hauddubio perhanc Virtu- . tem Magicam,naturalem,innatam,& tuncexcitam.IgiturPrin- cipium Cabalas inter dormiendum hauriri afleritur, confopita fcilicet Pomi Scientia. Intellectualis Animae ^dtus clarus femper & inconcuflus eft ,ac qvodammodoperpetuus jtamen qvamdiu Principale Agens Vimfuam usqve ad Senfus limites non traduxit, nondum per totum Hominem propagata eft iftiusmodi A&io fublimis. Namnos,qvi una cum Virtute fen* fitiva, cum carnali Intelligentia fumus 5 per eandem perpetuo (prob Dolor) a Scientia altera (f Magica fupericre, difirabimur y avellimur, in llmbra Cognitiomspotius, qvam in ipfa Veritatis Lu* ce retinemur. Nec enim advertimus nos intelligere Incolae Te- nebrarum,ni(iqvando facta eft Facultatum mutua qvxdamTra- duclio,acveluti Adionumanguli,diver(isagentibus prorogati, circamediumcomplicantur. Dehis vide plura Exempla San- Pp clorurrj zo8 Caput XL ., iii I r.........i »ii - ' i.......■- ■ -....... „1 1 ctorum Extaticorum, praecipueCaramuelis,DominicumCar<. melitam Difcalceatum, qvi Victoriam, in AlboMonte noftro Pragenfi,Catholico Exercituiprasdixit,eiqvepr££fensadhortan* do adfuit. Miraibi leges. Sathan itaqve etiam hanc Vim Magicam excirat, alias dor- mientem in fuis Mancipiis, & eadem utitur loco Enfis in Manu potentis,i. e. Sagx, qvaeid poteft naturaliter. Nec aliud prorfus Daemon adfert ad Homicidium illud ,pra;ter Excitatio- nem dic~be Pcteftatis fomnolents, & compulfae plerumqve Voluntatis Confenfum in Sagis. Propter hsec duo , Daemon tanqvam totum fibi tantum deberetur Officium,poftulat fibi per Pactum certum, perpetuam Oppignorationem,Servitutem, Adorationem Sagce illius. Cum tamen hatc Poteftas colla- ta fitHomini gratisaDEO,&Homini plane naturalis. Igitur Dsraon fic falfodecipit Homines,reliqva vero , qvaeibiinil- lislncantationibus agit>funt mera Ludibria,Oculorum Fafci- nationes,Larva:falfce. Adeoqve fibi Damion falfo attribuir, cjvod ab ipfis Magis fit naturaliter, & fic fibi furatur Honorerru alienum,indebitum, Opera verdDasmonis,qvs intercurrunr, utjamdiximus,funtmera ridicula , impertinentia,apparentia, nulla. DEUsenim non permittit eundem Iatius aliqvidpoffe, fed vinclum tenet: realesvero & nefarios in his A&us, Saga exeritdefuanaturaliFacultate. Nam per Ada Peccatum ob- literata qvidem funtDona Gratize,non tamen DonaNatura?. EteademadhucDonanaturalia, licet non fuerint fublata, ftant tamen, velut Somno coercita& fopita, qva; Excitationc aliqva efficaciOpus habent. Qvo valde inferviunt Contem- plationes,Orationes, Vigilia:, Jejunia,Mortificationcs,ut dc« vida fcilicet Carnis Somnoientia, Poteftatem illam agilem,cce- teftem, &expeditam in Deum , nancifcantur , eumqve coram alloqvantur fvaviter,qvinon nifi inSpiritu,i. e. interioris Ho- minis fundojvultadorari, De his vide praftica Exempla in Cara- m Caramuelis Dominico cit.in Vita D. Jofephi ,alias Hcrmanni, ubi ftupenda de hoc genere invenies. Huc etiam facit Ars Cabalaj, qvaePoteftatem illam naturalem Magicam,vclutSom- no excuffo, Animae reftituit. Sed totam hanc Doclrinam no« vam, Exemplo Praclico confirmemus. §• p Ueclarantur j?£c Exemplo TraBico uberim. Affumamus tantum ipfa SagarumOpera:qva;Iicet nefaria fint&horrenda; eadem tamen Radice,indifferentead bonum & malum, i. e. Poteftate Magica naturali nituntur. Efto ergo Saga,in Stabulo abfente, occidit, v. g. Eqvum. Hic Virtus qvaedam naturalisa Spiritu Sagae egreditur»non vero&Daemo- ne, qvae Virtusopprimit vel ftrangulat Spiritum vitalem Eqvi. Hicfciendum , duoeffe Subjecla Morborum & Mortis, Spiri- tum nempe & Corpus, in qvo Morbus habitat. Et qvia in Cor- pus omnia Entia agunt,tanqvam maxime paffivum 5 putatum eft reliqvum fpirituale Dominium fuiffe Sathanae. Aliud ve- roeftSpiritus, impalpabilis, invifibilis, qvi per fe ipfum omnes Morbos,patitur, &patientehocSpiritu,etiam Corpus patitur: qvia Actioin Corpus terminatur,fed nonecontra. Actus igitur pracfatusSaga;, plane naturaliseft:licet Virtu- tis Excitatio facta fit Auxilio Daemonis: non minus,qvam fi porrecto per DaemonemEnfe,Saga Eqvum trucidaret: Actus ifte Sagaenaturaliseft & corporeusj prout alter praecedens eft A&usnaturalis&fpiritualis. Homo enim non minusnatura- ]iterconftatSpiritu,qvam Corpore:nec eftRatio ideo,curunus yfclus dicatur naturalior, autcur folum Corpus agere dicatur, Spiritus vero feriari faltem ^clionefibi propria, qvatenus DEr Imago eft, omnino deftitui debeat? ImoSpiritusvitales funt, qvipropriiffimefentiunt,movent,recordantur,non veroCor- pus, ipfumqve Cadaver, Omnis igitur Actus refpicit magis Pp 2 proprie; ^oo Caput XI» propriefuum Agens, qvam agentis Hofpitium,Corpus. Igitiir Radius aliqvis fpiritualis a Saga abit in Hominem, aut Bru- tum necandum , juxta Axioma: non fieri Actionem ,• nifide- bita fiat Approximatio AgentisadPatiens,&CopulaVirtutum adinvicem,fiveeadem Approximatio fiatcorporaliter,feu et- am fpiritualiter. Qvpd nuncadManum vifibili Tefiimonio probemus. Sirecens Cor Eqvi,per Magam ma&ati (Cor enim eftSe- des Spiritus vitalis) clavo transfigatur , affetur Veru, vel Crate torreatur, mox Spiritus vitalis Sagse illius, fine alterius medii Interventione patitur, & inde Saga tota ipfa (non enim Cor- pus, fed folus Spiritus fentit) immanes patitur Ignis crucia- tus & Dolores. Qvod alias nullo modocontingeret, nifi fa- cta fuiffet Copulatio Spiritus Saga;, cum Spiritu Eqvi. Eqvuus enimftrangulatus retinet Vim qvandam mumialem, (fic voca- mus,qvandocunqve Carni adhuc confermentata eft Virtus li- qvoris vitalis,i. e. Spiritus infitus,qvalis infponte,prae ^Egritudi- ne,aliaqveinferioris Ordinis Difruptione, morientibus, non reperitur) cui Vi mumialiEqvi, comes eft Spiritus Sag£, ipfi eqvino Cordiper Vimillam mumialem copulatus. In Cordeer- go Eqvi recenti, anteqvam ad Sagam,Dilfoiutione fuus remi- gret Spiritus,fitalligatio Spiritus Sagae,qvi retinetur per infi- xum Clavum, & Toftura utriusqve Spiritus fimul, unde per Ma- gnetismum, extremolgnistermino, Sagam in .Spiritu fenfiti- vo agitari contingit. Effecjus autem ifieab Intentione mu- tatur. Si enim Vindicta Experimentatorem concitaverit ad hancTorturam,tunc Effectus maluseftmoraliterjqviacontra Dfaim. Si vero tantum fiat Periculum, feuProba,utSagaficfe prodere cogatur, Judicibus fubjici, & proximo,fibiqve impofte- rumIndemnitas procuretur, Dei Gloria augeatur^ejusOfFenfio major prspediatur, in hac certe Intentione bonus multis 3 vi- detur. Non eftautem cogitandum totumSpiritumSagxabiiffein Cor De Anirca* Cor Eqvi,(fic cnim mortua foretj fed univocam qvandam Spiri- tus,Lucis qve vitalis Participationem,proutin Semine Paterno qvalibet vice, totius Hominis Architectus Spiritus, etiam ad plures Faetus fufficiens, propagatur, Spiritu tamen Patris ma- nente integro. Ifta enim fpiritualis Lucis Participatio, eft Magica,Virtute Verbi Divini (:AnimaIia & Herba: producant Semen:) locuples Communicatio, & unum producit decem_, Myriades Seminum 3eqvivalentium,ac Spiritus feminales in- tegrales totidem, tanqvam de Lumine Lumina accenduntur. Qyid aucem fitproprie Spiritus Magneticus,& Entitas,, Plian- tafia Parentegenita, paulo fufiusinfradicemus. Neceft,qvod aliqvis putet, hanc Cordis eqvini in Sagam Readtionem efle tantum putatitiamjaut Ludibrium Daemonis,planefuperftitio- fum, &damnabile} cum videamuse contrario, qvod Saga in- fallibiliter prodatur, & cogatur ih apertum prodire,vclit, no- lit. Qyod tameneftplanecontraIntentionem Daemonis,imd ipfimetDiabolo in Praejudicium ,ut fupra jam diximus. EfFe- dtus enim talis eft perpetuus, nunqvam fallens, habens Fun- damentum in Ratione & Natura fpirituali, minime vero Super- ftitione innititur. Fxempla fimili modo Sagarum ladarurrL, occurruntfere qvotidie. Confirmantur haecomnia,alio qvotidiauoExemplo:nem- pe per Cadavet Hominis ma&atum, ante Judices pofitum, qvod praefente Homicida ,incipitSangvinem ebullire,certum- qve faepe Delicli Indicium pracbere : licet jam antea Cruor reftriclus fteterit. Nam moriente exVulnere Homine, Virtu- tes inferiores ,qvae funt mumiales,(!:eaeenim efFrenes non funt innoftra Poteftate:) Vindiclae faciendae Veftigium fibi impref- feruntj hinc praefente Homicida ebullit Cruor & efHuit, qvafi &in Ira impreffo Uitionis fimulacro agitatus. In Sangvine enim etiam poft Mortem,ineft fuus maclatoSenfus praefen- tis Homicidas, fua VindicTa, qvia inefteidem qvoqvefuaPhan- Pp 3 tafia. 30 Caput tafia. Idem confirmatur Exemplo Abeiis occifi, cujus Sang- visin Coelum damavit:uti& alia Peccata in Ccelum claman- tia. Hinc etiam in Obfidionibus plerumqve Peftis comitatur: qvia fcilicet Spiritus Magicus exterioris Hominis } concepit in confii&ibus Arrham Vindidas imprefiam. Aliqvando et- iam Milites ad Defpera-tionem pra; Paupertate , eorumqve llxores, fic moriendo, fere adiguntur , mukaqve imprecan- tur Ditioribus,Ofneialibus, Infortunia: unde fortiffimae Im- prefiiones,in Spiritum fidereum morientis, pofthumaerelin- qvuntur * qvi Spiritus mox ab obitu in Aere oberrans, Cux Chf- fis,i.e, fpirituales nocendi & ulcifcendi modos comminifci- tur, & promptus patrat. Peftes autem cjusmodiXunt trucu- lenta?, nemini parcentes, velut divinitus immiffe. Et qvia funt fpirituales fruftra Remediis corporeis operam evadendi tentant. Verum non eft tutum hic Mumiarum ad invicem Connexum & Concordantiam exprimerepluribus: inde enim emanavit tota veterum Necromantia. Et ideo DEUSin Lege vetuit, Corpora fufpenforum refinqvenda in Patibulo , neve Solfuper ea occidat,propter EffecT:us jatii didos. Pluradehis vide apud Helmont. in fupplem. §. 15, In his ergo fita efi: tota Bafis Magicae naturalis,non vero in Benedi&ionibus,Ceremo- niis,aliisqve vanis Superftitionibus, qvae pofteriora inventa-. videntur, a Dasmone, ut decipiat Homincs, &fibi attribuat, qvae revera non habet, tum etiam ,ut omnia confpurcet fuis Zizaniis, etiam bona alioqvin. Imo & Magiam faspe Sacrae Scripturx bene interpretantur, ut vidcre eft in Magis Sanctis Eoicis, Itaqve fub hocMagiae Vocabulo, altifiimam Rei Co- gnitionemingenitam, &potentifiimam ad agendum Potefta- tem, nos fub intelligimus, nobisqve cum Adamo aeqve natu- ralem ,per Peccatum non extin&am,fed velut fomnolentam, ideoqve Excitamenti indigam. Qvpd Excitamcntam fit,vel pcr SpiritumSan&um > ut in Magis De Anima» 303 MagisEoicis,&aliishodieSancliscontingit freqventer,vel per Sathanam, poftpraeviam Oppignorationem (:ubi tamen fuo Mancipio occultat, hanc Virtutem eflfe Homini naturalem, fedeam fibi mendaciter adfingit: ) vel poteft etiam ipfemet Honio fibi per Artem Cabalae Excitamentum tanta: Poteftatis ad fuum Libitum caufare. Hi tales vocantur Adepti, qvorum etiam Reelor eftSpiritus Dei> H«ec Virtus Magica, utjam vidimus,eft qvoqve in Homi- ne exteriore, fcilicet in Carne &Sangvine, fuo tamen& lon- geeffcetiori modo. Imonontantum in Homine externo 5 fed etiam proportionaliter in Brutis,(:fic enim Genefis Animaffi Brutorum Sangvini ineffe narrat, & eundem hoc merito co- mediprohibet i.e.extra Ciboshumanos profcribit:) ficut&in aliisrebus forte omnibus etiam,ut infra fufius videbimusjcunt fingula totius univerfi Adumbrationem in fe, contineanr, eo- qve faltem Nomine,DEUM,i.e. Omnia inomnibusefle> Vete- resferio admonuerunt. TandemConnexio eftinter Res fpiritualiter agentes. Et frcutSpiritus cum Spiritibus dimicant,ExemploSagae &Cordis eqvini ^Cruoris &Occifi,& Homicida?:ita &Spiritusinter fe amicantur,ut fic loqvar, Exemplis magneticis, & Rationibus propriis,proFafcino&Ligaticne Animarum 5 prout deDavid & Jonatha legitur, & plura aliaExempla teftanturqvotidie. De- niqve Homines praedominantur ca:teris Creaturis corporali- bus,&Vifua Magica naturali domare poflunt aliarum Rerum Virtutes Magicas. Ex hae Hierarchia, hucusqve dilucidata aliqvaliter, fatis conftat Majeftas, Excellentia, Potentia Ani- maehumana:, & qvod, qvx ha&enus in Sathana Dominium, nonnifiruftice &nimis corporaliter Philofophantes mukire- tulerunt, militent contra Dei Creatoris Gloriam & Anima- rum noftrarum Excellentiam. Ut autem lucidiora evadantj qvKjam de Spirituum inter fe Duello , vel Amiciiia > & ad in- vieem, 304 Capac XT, vicem Confpiratione diximus: opers Pretium erit, hic pariter Spirituum Arma,eorumqve Rempublicam paucis defignare. i^V|?.vf/. 6. '' ?r W DeMundo invifibili, intelligibili &-Spirituumbu- manorum Republica. . Serid hic iterum recogitandnm eft, Exemplum prsgnan- tis Fa?min£, qvxper folam Imaginationemimprefilt Cerafum Fcetui, ea Parte,qva Manum praegnans fibi admovit. Qvod Cerafi fimulacrum in Fcetu,noneft otiofa tantum Macula jfed £bo Tempore cum cxteris Arboribus floret, niaturefcir, mu- tatis nimirum Colorum & Figurarum (ignaturis. Ardua profedto &facra Vis humani microcofmiciSpiritus, qvi extra Truncum arboreum, verum Cerafum,i. e. interioris Cerafi Proprietatibus infignitam Carnem,folo conceptu pro- fert, UndeduoneceffarioConfeqventia colligimus. 1. Omnes omnium RerumSpiritus,& EflTentias, veluc innobis latere,& microcosmicratice tantum Phantafianafci&educi. 2.Animam concipiendo generare qvandam ideam Rei concept£,qvas qvi- dem proutantea latebat ignota,& velutlgnisinfilice-: ficCon- citatione / J hantafiae produci qvandam realem & effentialem Determinationem qvidditativam Cerafi: qva? non fit Qvali- tas nuda, fedaliqvid Subftantias fimile, inter Corpus & Spi- ritumfeu Animam, ambiguum, i. e. ita fpirituale , ut non fit plane corporea: Conditionis exfors: cum Acliones Anims in Corpus, & inferiores fibi Ordines propendentis,terminentur: neqve tamen ita corporaie,ut Dimenfionibus claudi pofiir, qvod etiam Entifeminali proprium eft, utfupra recenfuimus, Hxc igitur Entitasidealis,cumex Mundo invifibili acintelle- ctuali Microcofmi excidit, Corpus induit; & tunc primum Loci &Numerorum Determinationibusclauditur,&evadit Ci- vis vifibilis Mundi,Rcipublica: feu Monarchise. Objectum De Anlma» 305 Obje&um illiusnuda& purain feipfo EflTentiaeft,non Ac- cidens, confenfu Theologorum Praclicorum, i. e. Myftico- rum, Protheus itaqve Intelledus nofter hanc conceptam Ef- fentiam velut induit ac veftit. Sed qvia qvodvis Opus, fivein- ternum,five externum,in fua propria Imaginefierihabct: In« tellc&usagnofcit, Voluntasdiligit & vuIt,Memoria recogitat* Ethaicomnia faciunt,non nifi perlmagines, Hanc ergo ean- dem Imaginem Objecli fui Intclledus induit: & qvia Anima eft fimplex CorporisForma, qvaeqvocunqve fc avertit, idcir- conec Intelle&us agens duas fimul Imagines habere poteft, fed prius unam, mox alteram. Super Intelleclum ergo,&com- prehenfam Imaginem ,adhuc lenem, tota defcendit Anima,& hanc Eflentiae Cognitionem format in Imaginem perfiftentem, feu idealem Entitatem. Entitas igitur illa in Intellectu ad« huc leviseft, nec alibi Confiftentiam reperit, qvam in Pra> gnante,qvam Confiftentiam in aliis Hominibus nancifcitur non nifi per Voluntatem, i. e. Intelledus femper procreat En- titatem, fed eam non induit, feu invefl.it, nifi per Volun- tatem,exceptis folis pr3?gnantibusFaeminis,utdicT:um. Sivc igitur Peccatum dicamus nihil, five aliqvid, faltem Confenfus in malum nunqvam fit,finereali Procreatione hujusmodi Entitatis cujnsdam , ejusqve AflTumptione & Induitione. Et h«c eft Caufa Farcunditatis Seminum. Phantafia enim Li- bidine commota, Entitatem lenem patrat: qvam fi Anima per Voluntatem induat (:prout femper Adio incarceratae no- ftrae Mentis deorfum & extrorfum vergit:) tum eandem En- titatemin Liqvorem Seminis difpergit, qvi Liqvor Seminis non nifi alias fterilis foret. Haec Aclio velut per Mentis Alie- nationemfit: abeunte fcilicet Voluntate,per veram Magicam exterioris Hominis, in Eclafin qvandam, in qva fit Communi- catio Lucis cujusdammentalis,fuperEntitatcm,defcendentem in Corpus Seminis. Qvoties cunqve igitur Cogitatiofenfum Q.q & * 2o6 Captit Xf. & vellc in Confenfumtrahitj toties nafcitur & induitur turpis Pellis , idealis Entitas fpuria : qvo partu, Voluntas dicitur confirmata. Ma qvoqve idealis Entitas, qvoqvo verfusaVo- luntatedirigitur,eo vadit. Hoc pacto, Voluntas movet nunc Brachium/mox Pedem,&c. Porro qvando fpargitur dicla En- titas inSpiritum vitalem, ad aliqvid amandum,juvandum,no« cendum$levi tantum indiget Incitamento, five DEI, Artis, vel Sathanx opera,fadlo, ut nimirum peregre abeat Portiun- culaSpiritus,qva:Entit3teiTi jam induit,obeatqveMunusfuum, ipfia Voluntate injunftum. SicMafculus Semenextra fe de- ponit,qvod per Entitatem,qvamhaufit, facundum efl longe, & extra fuum truncum fungitur fuo munere, ut Experientia qvotidie docet. Corpora, ergo, profe&d, vix Mundi Medie- tatem,faciunt. Nam & Spiritus per fe fuamhabent Mundi Me- dietatem, imo totum Mundum qvafi complent. Itaqve intoto hoc Contextu dedu&o, Spiritus ejusmodi vocamus Magnetifmi Patronos, non illos, qvi cxCcelo demit- tuntur,mult6 minusidde Infernalibus intelligimus jfeddeiis, qvi fiunt inipfo Homine ,ficutexfilice Ignis,nempe exVolun- tate Hominis, aliqvantillum Spiritus vitalis influentis defu- tnitur, & id ipfum aflumit idealem Entitatem, tanqvam Com- plementum ac Formam. QyaPerfe&ione nada, Spiritus, qvi antea Aura aetherea erat purior, inftar Lucis fubtiliatur, me- diamqvc Sortem inter Corpora &nonCorpora afliimit. Mit- titur autem eo, qvo Voluntas ipfum dirigit, vel falteni,qvo in- nata Spiritum Scientia infallibilis, juxta Scopos Rerum agenda- rumeundem mittit. Sicergoidealis illa Entitas,Itineri jamac- cinda,qvodammodo Lux,&non amplius Corpus,nuilis ftrin- gitur Locorum ,Temporum aur. Dimenfionum imperiisj ided ramen,nec Dxmon eft> nec ullus ejus Effedus, nec ulla ejus- dem Confpiratio, aut Pa&um jfed qva?dam fpiritualis Afeminalem&figillarem, qvalemhabetHomo ex Di- gnitatelmaginis Dei, qva ipfius Pedibus fubftituta funtomnia. Igiturtalesldeasmentales& operativas, debet Daemon mutua- ri a fuis Sagis, qvas figillare dein poteft in Sordibus fuis & Ve- nenis. Hinc etiam in Jure vocantur Sagx Veneficae , qvia Operam fuam contribuunt principalem, in nocendo Homini- busaliis,&Venenadeferendo, ad incantandum Hominem, vel Brutum, modo fupra diclo, Hinc dicuntur a Jure qvafi Faclri- ces Venenorum,non qvod Venena propinent potandatantum, fedpotius, qvod ex non Venenis Venena qvafi confkiant» Saga ergo illas Sordes, afe, per Ensideale Defiderii contami- natasfufpendit, fepelit,propinat, imd & Manus fuas ungit & lavat hisSordibus,dirisqve Venenis imbult,utper Conta&um, transferat illa Venena in Obje&um, cui vult nocere, Illas ve- ro Idea: feminales, monftrofae, venenofae, cum jam fint alte- rius, & peregrini ArcheiCives^introductsein Corpus incantati, adeoqve extraLocum& Subje&um proprium,ftatim per illas contaminatur & corrumpitur Archeus incantati, prout fitin aliis Venenis peftiferis. Et cum Daemon haec applicare non poflitperfe,fufcitat Ideam fortisDefiderii,Odiiqvevoluntarii in Saga,ut mutuatis iftis liberis & mentalibus Mediis Volunratis Sagae, transferat fuum velle,per qvod incantandum afficere intendit. Imo nec Homo alium occidit Cultro,nifi accefierit Defi- derium in Confenfu libero, & refolutae Voluntatis Imperio, Propterea ergo exigit Dasmon attactum Saga; ad Corpus incan- tandum, velfaltem ad aliqvid,qvod primario fit afFeclum, & demum Corpus incanrandi, utin illud Vi Sympathetica , na- turali (:qvalis eft qva Chalcanthum naturaliter abfens Vulnus fanat:)Ide£E receptae agant, & deinceps in Corpus,cujus Sympa- iheticum Commercium, ejusmodi Effluvia naturalia tenent, tanqvam De Anima. tanqvam media. Deniqvc fepulca fub Limine, vel fufpenfa, nocent, imd & in primo intrantem tantum fuam explicant virulentam Feritacem , absqve Sags contadu ad incantan- dum Corpus, citraqve Notionem, Odiumaut Defideriumno- cuurn,contra primum intraturum. Probari haec poffunt aliqvaliter a Vifu Bafi!ifci,vcl Torpedi- nis directione. Nam ficuc BafilifcusRadiovifivo fuum virus fpargitin Objeclum , non in Locum, &non in Corpus aliud qvodcunqve,Iicet fibi vicinjusj fed tantum in illud , tn qvod primo Oculi Acumen direxit & vibravit. Et ficut Torpedo non in propinqviorem aliqvem ,forte Vifus fui Venenum eja- culatur, fedporius &tantum in trahentem eminusFunem: fic fcilicet Ideae feminales, connexae Sordibus fufpenfis veLfe- pultis, vigoranturabldea Defideriiaccenfi,tanqvama Volun- tate Bafilifci, vel Torpedinis, & exercent illam tantum in Ob- jedtum determinatum. Etlicet hxc Similitudo non refpon- deatusqveqvaqve inamborum Terminorum Identitatej fuffi- cit tamen faltemdemonftraffe,non tantum Homini,fed&vi- lioribus Animalculis, naturaliter ineffe Vim attributivam & executivam Intentionis i!lorum,qvibusfoloVifu,Intentione, Defiderio, vel Odio nocere inflituunt. Dos enim ifta natura- lis extenditfeetiam ad qvscunqve, qvas magnetice velfympa- thetice fua eminus movent Obje&a. QvxMedia & Dotes,adhuc excellentiori modo , Homini naturaliter tributain exiftere, nonefl abfonum, dum omnia fuis Pedibus fubftituta credimus. Igitur pariter Attaclu vel Iftu fimplici, Saga: fuaincantamenta transferuntin Objeclum; idsoqve &Medio fympatheticoaliqvid fimile ibi tegitur in illis: longeqve adhuc ftri&ius, dum ad Cruorem, Pus, velaliud Cor- poris effluvium obligantur talia Incantamenta. Unde Sagae inhis utuntur modis&mediisnaturalibus,aliasetiam in Tor- pedine & Bafilifco confvetis, qvam visnefarie &per Damonem curentexcitarifuasVires. Ita- 310 Caput XI. ItaqveSympathetLca & Magnetica, carent omni Fraudis Diabolicce .Specieex fe,nifi ab Urentibusperverse adhibeantur. Unde&mendaciter & falfoDxmon fibi Adorationes &Litur- gias petit,& pia-fcribit exhiberipro talibus S^irtutibus, qvarum penes fc nulla prorfus eft Poteftas. Caeterum hic exurgit Mo- ralisQyaeftio: Anfit fuperftkiofum,fic percutientem Sagam,re- percutere, ut naturaliter eodem modo reflc&at Incantamen- tuminfui Authorem ?Sane videtur, qvod non. Qyia naturali Jure licitum eft, Vim vi repellere,prafertim fi id non tam exira autOdio, qvam ex fui Defenfione, ac noxa; Averfione contin- gat. Igitur prout jamdemonftravimus,qvod vis Incantamen- ti potiffima pendeat ab Idea naturali S3gae: ita & confeqvens eft, praefatam Repercuffionem effe prorfuslicitam, propter natu- ralem Ideam Defiderii, qvo qvis fe eximere optat & ftudet ab illato Incantamento. Adeoqvein Repercuffione,ncmo laedi- tur aut proritatur cum Damone, Vi alicujus Pa&i, Imo fola ifta Repercuflio, Vim incantamenti prorfus naturalem mani- feftat,ficut& Darmonis Impotentiann Salvo inhis .Ecclcfia? Sacrae Judicio, DeniqveproCoronide,loco Fundamentotum notenturhae paucae Thefes,alibi jam fupra traditae. i. Qyod omnis Forma vitalis fitLumenvitale fuiCorporis. z. Qyod omnes Formae tamInanimatorum,qvam Animatorum,licet difcrepent inter fe, Gradu,IndolejLumine tamen omnesconveniantinaliqv» eftentialiter Iuminofo. j. Qyod Luminis ergo fe invicem immediate attingant & penetrent, prout unum Lumen aliud penetrat , interfecat. Sicut etiam fit, qvando folares Radii collcttiperVitrum inConum,licetinunum Punctumcoeant, &inde regredianturdiverfimode,non tamenqvoadEntitatem inter fc confundantur. 4.QyodideodivcrfainGenereautSpc- cieLumina,femutuo,inftarLuminisimmediate penetrent, & operenturcommunicativejabsqveLafTatione. 5. Qyod omnes Corpo- . >r " ■ De Anirra, Corporum Formrc fint vera Lumina, non tamen omnia fub- ftantialia, licet entitata , pra?ter folam Mentem humanam. Illa enim folaoperatur cumSuperioritate,attingit & pcnetrat omnem aliam Formam fe inferiorem,illo praecipue Titulo, qvod fit vera Dei Imago, & ei inhabitet Regnum Dei. Et hax ex Fide&Natura. 6. Qyod ideo Dxmon non poffitattingere ali- qvam Formam, ut in ea fuum velle perficiat, absqve Dei juffu. 7- Eadem Virtm Amm& agens indiftans, confirmatur variis Exemplis naturalibm. Exemplum f. Daturhodie aliqvod Ungventum Magneticum. Si nimi- rum ex vulnerato Corpore Cruor, Bacillo vel alteri Inftru» inentoilliniatur ,&fic Bacillus cruentatus tali Ungvento ob» ligetur, vuineratus etiamabfens fanari eo ipfo poflit & folear, per folam Bacilli Inunclionem & Ligationem , idqve Virtute Magnetica. De hoc curandi modo qvseri poteft, & folet * An lit naturalis? an fiatOpera Daemonisfuperftitioseacprjeftigiose? proSuperftitione fieri,probat hocArgumentum : OmnisEffe- ctus vel immediate procedita Deo , & ficeft Miraculum,&Ef- fcclus fupernaturalis: vela Dsemone &eft Effeclus prsftigiofus: vel a Caufis naturalibus ac ordinariis,& tunc Effeclus eft na- turalis. Atqvi haec CuratioMagnetica,feuMagnetifmusnon eft Miraculum a Deo patratum immediate, nec cft naturalis> ergo eft Diabolica. Refpondetur : Licet contra Majorem poffemus oftendere, diclam Enumerationem Hffe&uum effe infufEcientcm.NamHomointerioretiamagitaliqvosEffedus, qvi tamen non comprehenduntur fub illis tribus modis: qvia Virtute Magica naturali plura facpeagitftupenda , etiamextra fe naturajiter, fed non ordinariej & tamen ille Effe&us non fic 3 i x Caput XI» fit expadto Daemonis, prout haclenus oftendimus, nec eft Effe- clus naturalis ordinarius, nec immediate Dei : confeqventer Majorem legitime negare poiTemus. Nihilominus eamficco Pede pertranseamus, & negemus folam Minorem, qvatenuS afTerit Effectum Magnecifmi,& illius Curationem, non effe na- turalem. Multi dantur Effectus naturales,qvi tamen non con- tingunt ordinarie, fed rarius accidunt. Idqve fieri natura- liter,multis Rationibus &Exemplis deincepsprobabimus & de- clarabimus. Inprimis enimccrtum eft, mukam fuiffe Dek Bonitatem in omnibus, qvi omnia creara condidit in Ufum Hominis, nec qvemqvam Hominum admifit Affefforem in Confilio fuo sterno , qvot, qvantasye Rebus indere veilec Virtutes& defaclo indidit. Certum etiam videturaPeccato SuperbiaeHominem excufarinon poffe,qvi,qvando nonperci- pitaut percipere potcft in (ingulisRebus Rationemnaturalem, (:qvafi univerfa Dei Opera metiri fuo Acumine ac penetrare pofiet:) ideoqve mox auda&cr negat, Deum talibus Rebus Vir- tutem hanc,velillammirandam,a fenon perceptam, dediiTcj qvafiHomo,Vermiculus, compos effetDEi & Confiliiejus: qvi fic omnium Animos ex fuo seftimat incapaces: qvia putatfie- rinon pofle, qvod ipfe capere non poteft. Nobis certe non videtur naturaliter impoffibile, aut nimis mirum, qvod cx- tra Magnetis Corpus aliqvid eonfimile , &folo Magnetifmi Nomine cxplicabilem aliqvam Virtutem, Rebus etiam aliis DEUsCreator dedcrit. Cur enim nonpoflet plura ejusmodi Corpora, aut Virtutescondere&Rebus aliis indere?Oftendatur aliqva Concradiftionfs Implicantia. Nonne fufficere debe- retad Magnctifmi Pofitionemjunicum faltcmdari Exemplum naturalc iftiusLapidisjMagnetis,adcujns Normam csetera qvo- qvc diverfimode diftributa intelligantur in Creaturiss 1 & ta - men plura enarrabimus ejusmodi Exempla naturalia proabun- danti? An ided, qvia fibi novum , paradoxum , im ognitum cft, De Anima. cft, proindeftatimdebetid efie Diabolicum? Abfit tamimpiS, male,&indebite dcDivina Majeftate fentire; nec certe ided talem Honorem ftatim Diabolo attribuere, & blandiriei de« bemus. Qyid enim fvavius Dxmonem poteft afficere,qvam fi bono- rum Operum & mirandorum Gloria , eidcm tam facile defera- tur, qvafiipfe eflet Author eorum? Unde bene Caramuel fu- pra citatus dicit: In-dubio, anEffectus proveniata Caufa na- turali ,an a Daemone , pro naturali efle praefumendum: qvia ,Naturae Conditor potentiflimus etiam Naturam condidit po- tentiflimam. Undenon credam fublatere aliqvod Pa£tum,aut interventum Daemonis,inaliqvoEfFe&u, qvousqve idvidearh' evidenter. ItaCaramuel. Similiteregohaecfcribens confului eundem D.CaramueIem,tunc Vieinumnoftrum in Emaus Ab- batem, de miris illis F.Tobiae,Laici Novitii, A&ionibus,qvafi prodigiofis,Anno idyi. patratis,qvidfentiret? ubimoxomnia rejecit& irrifir,tanqvam deceptoria, confulens,ut talem No- vitium expelleremus cumejusmodi Miraculis&prodigiofisIl- lufionibus. Qvod etiam faclum eft. Deinde conceditur ab univerfis , qvodNatura materialis, fuo Magnetifmo, qvotidie trahat aSuperis cceleftibus Formas, Coeleftiumqve Favorem continuo expetat. Et qvod viciflimCceli aliqva ab Inferio- ribus invifibiliter ad fe alliciant, in Aerem elevent, ut fitliber & reciprocus Aditus, & in unicum totum Univerfum Mem- brorum concinna invicem confonansChelys. Magnetifmus igitur,qviapaflim re ipfa ubiqve viget, nihil novi,praeterNo- men,continet, nec Paradoxuseft, nifi iis, qvi cunciairrident, & in Daemonis Dominium ablegant, qvascunqve ipfi non in- telligunt fua Ratione imbecilli. Tandem,qvid qvaefo in hoc Ungvento eftfuperftitiofum? An qvia componitur ex Ufnea, i. e,ex Cranii humani violenter occifi Herba, item ex Mumia & Adipe Hominis ? Atqvi his Rr omni- 1X4___Caput XK____ .,_ omnibuslicitiffimeqvotidieutiturMedicus,& vendit Seplafia, An vero, qvia modus utendi, tibi forte novus, vulgo iufvecus, admirabilis videtur , crgo ideo EfFe&us Diabolicus erir t Deni- qve ipfa etiam Remedia in fe funt Res naturales, qvibus Deus eam Facultatem dedit, utmoxvidebimus. Nec habethasc Cu- ratio ullosRitus, Verba,Chara&eres,SigilIa,Ceremonias, aut vanas Obfervantias Temporum , Rerum facrarum. Unde er- go de Superftitione fufpe&a effet? Qvicunqve ergo hancMa- gneticam Vulnerum Curationem putat effe Diabolicam, non qvia Fine,& mediis illicitis conftatjfed qvod modo ipfi inco- gnito procedat, is eodem Argumentoconvic"tus,automnium, qvjE recenter etiam,& olim, celeberrimus illeMathematicus, Athanaftus Kirchcrus,Profeffor Romanus Jefuita, infua Arte Magnefia, & inmagno Opere de Acu Magnetica , & recen- tiffime CafparSchottus,itidem Jefuita7~deMagianaturali,ma- gnis Voluminibus ,&alii paffim,tradunt ,aut qvse mox nos hic adducemus,horum,inqvam,omnium,autdebet adducereCaU" fas qvidditativas: vel fateri Operationes illas Magnetis omnes effe Diabolicas: velfaltem confiteri tandem , Magnetifmum, effe Proprietatem qvandam occultam, per hanc Appellatio- nem, propter manifeftam illiusLapidis prsrogativam, acxte- ris abftrufis,& vulgo ignotis Qvalitatibus naturalibus direm- ptam. Stupendas etiam MagnetisOperationes naturalesPhy» ficas aliqvot vide apud Helmont. in fupplem.§. 15. n.19. Item apud Gvilelmum Gilbertum, Londinenfem Medicum de Ma« gnete, & Kircherum, qvibus duobus , nemo hactenus meiius fcripfitdeiftaMateria. Hic tantum obiter addimus, Dorfurn Magnetis,ficut Ferrum movet,ita & Intcftinumpellit, curat Herniam,omnemqve Catarrhum deNatura Martis, itemPar- tum Naturac. Qyjeomnia, aut oftendantur apriori, qvomo» do fiant naturaliter, aut, fi id demonftrare non poteft Adver- farius,proDiaboIiciscondemnet & pronuntiet. Qvpd vix au- debir, DeAnirria. jiy debit,fifani Judiciieft. Sed de hacMagneticaVulnerutn Cu- ratione, qvomodo ftat naturaliter , & qvomodo Gbjectiones diflblvi pofTinr,dicemus& declarabimusinframagis. Interim progrediamurad aliaExempla. Exemplum II. Eft Liber impreflus Franekerae,Anno 16 11. apud Udalricum Dominicum Balck,de Lampade Vitae,ubi reperitur ex Paracelfo, fiSangvinem calentem xgri Hominis, includendo Teftae,& pu- tamini Ovi, qvod fovendum exponitur, &Carnibus admiftum hunc,inqvam, Sangvinem fiCani efurienti,aut Porco dederis, mox/£gritudo in Canem,ate JEgro ,trahitur &abit. Ibidem probat plures Morbos veraMagneticaCura fanari,v.g. Hydro- pis, Podagrae, Icleri. Qvorum praecipue illud de Sangvinc Cani dato, fit folius Sangvinrs MumialisMagnetifmo. An fic Proximo Sanitatem reftituifie, erit Diabolicum? An fic alios Morbos Proximi curafle,erit Dsmonicum? Exemplum III. & IV. 'MulierablactansInfantem,qvocitiusUbera fibifterilefcanr, cmulget Lac in Prunas, & mox flaccefcunt Ubera. An forfan Damon eaexfugit ? Idem fit, fi qvis Excremento ftercoreo re- centi Ignem Ferri fuperftruit, mox per Magnetifmum nates Cacatorisfiunt fcabiofae : Igne fcilicet torrente Excremen- tum,&Toftura;Acrimoniam,qvafiDorfo magnct:co,in Anum impudentem propellendo. Anne&hoc Diabolicum? Praeci- pue fi fiat non ex maloFine? Qvam mirabiliter item Succi- num necet Magnetice Vitriolum, vide apud Hslmont. loco cit.n. n. Exemplnm V. Qyjdam Bruxellenfis in pugna amifit Nafum, adivit Chirurgum qvendamTagliacozzum,Bononisdegentem, ce- Rr i lebrem 316 __CaputXI, lebrem, utalium Nafum ab eo fibi fieri curaret. Et cum In- cifionemproprii Brachii,adfijpplendum Nafum>prOCarneex- fcindendaformidaret,convenit mhuncFinem Bajulum qven- dam, pauperem Hominem, ex cujus Brachio Caro excifa, & pro Nafo novo alteri applicata,accrevit ipfi in Forma Nafi. Poft r$. Menfes Bajulus ille in remotifilmo Loco % Bruxel- lis, i, e. Bononix , 100. Milliaribus ab altero Loco diftantis, moritur,& eodem Momento alteri fanato Bruxellis, comper- tus eft Nafus infititius friguiffe, ac poft aliqvot Dies putrilagi- nececidifie. Id poteft Bruxellae probari per Teftes. Saltem hoc Exemplum omni Daemonis Illufione carebit. An non eftMumia» Magnetifmus illeplane confimilis, qvoNafusVita communi, Senfu & Facultate fenfitiva, toc Menfibus Infitio- num Jure gaudens, repente trans Alpes ex Itaiia Bruxellam us- qve operans, mortuus eft? qvid hic Diabolici ? Hujus Rei i.e. Nafi infititii tam fubitd mutati Cafutn inveftigantibus inven- tumfuiteodem fere Momento, qvoNafus frigere incepit,ex« piraffe Bajulum. Qvid hic qvaefo Phantaftici ? Exemplum VI. RadixCarlina (qvae Cbamaeleontiseft) plena Succo & Vi- ribus evulfa, Mumiae humanx contemperata, tanqvam Fer- mento exHomine,cujusUmbram premis, Vires & Robur na- turale inte trahit. Ita HeImont.§. cit. n. 24. Sed hoc prasfti- giofum dices, qvia Paradoxum? Qyafi non eadem LepraNa^ amani in Gehazin effet traducla, & I&erus idem Numero in Canem aliqvando transplantatus» Exemplum VII. Heliotropia certe Magnetismo qvodam feruntur ad Sa- lem,& etiam ab Occafu ,ubi hodie Solem reliqverunt, cras ad Ortum videntur reverfa. Nec dici poteft id ifieri,vel Virtu- tc Caloris,vel Lucis folaris. Nam Die nubilo & frigidiore, Rythmum De AnJma* 317 Rythmum tiunc Solis fervant, & Nocte opaca ab Occafu ad Ortum moventur, tanqvamSoiispedifTeqvi. Hocne Diabo- licum cenfebis? Forfan tibi&aliud fupereft Subterfugium, ni- mirum,qvod fit HarmoniaSuperiorumcum Inferioribus,& Fa- cultas tractrixplanecaeleftis, qva: fublunaribus tibi non videtur communicanda. Qyafi vero Microcofmus, coeleftisSortis in- digus,nuilam in fuoSangvine & Ufnea notaret AftrorumRe- volutionem, ut fupra jam vidimus,& infra magis patebit, Exemplum VIII. Qviddicemus de Philtris? qvae MumialemConfermenta- tionem reqvirunt Perfonarum,ut ad certumObjeclum trahatur Dile&io. Imo daturpaflim Herba, qvsefi teneatur& foveatur Manu,donec intepuerit, ac mox alterius Manumdetinueris, qvoad & illa tepefcat, ille totus,ad Diesaliqvot,ardet tui Amo- re. Affirmat Helmont. loco cit. n. ij. fe hoc ipfum pra&icaffe in qvodam Catulo,qvi mox reli&a Hera fua,fccutus cftillum, li- cetperegrinum,femperadeo,qvod Noctu ante fores ejularer, donecei aperiretur. CalorenimpriusHerbamcalefaciens,non folitarius, fed Effluvioqvodam Spirituum naturalium concita- tus, Herbamad fe determinat, & fibi individuat:afTumpto vero hoc Fermento, per Magnetifmum alterius Spiritum trahit,& fubigitin Affeftionem amorofam. Exemplum IX, Multi etiam Morbi curantur per Arcanum Sangvinis hu~ mani Magnetice: nifi enim Sangvis, Pus, Urina , & perfpira- bileEffluvium,continud aliqvid fecumde Spirituvitali deme- rent, educerent,iisqj incffet ParticiparioqvasdamTotius, extra Concretutn naturale,fort£ non adeo brevis Viu Hominis eflet. Exemplum X, Perficaria,five PiperAqvaticum,Confolida,Sophia, Ser- peatina,BrafentelIa, & plures aliasHerbce, hoc habentpecu- Rr 3 liare, 3!& Caput XI. !■■ —Wfcpp^H ——■WMta—i——»■ ^ i i...... ii ii...... miK ii^t in iil Wwi ^w^rtiiiMW—|^ liare, utfifrigida: demergancur in Aqvam (:prout& Qyercus cxcifa, flantc Borea, verniinofa erit,ni(i mox demergatur fub« ter Aqvas:)ha:,inqvam,Herba!, fi frigidaein Aqvamdemerfx > & fubterVulnus autlllcus aliqvantisper intepefcant.»mox verode- fodiantur in Loco cacnofo, ubiputrere incipiunt, etiam fata- gunt attrahere ex /Egro, qvidqvidnoxium eft. Idqve faciunt primo in Putrefaclione fui Corporis. Virtutes enim tunc jam qvafi Corporis repagulis folutae,libere Magnetifmum,alias in fedormientem & impeditum ,exerunt, & juxtaContagionem &Compreflienem a vulneratoaut ulcerofo Loco acceptam, reliqvum mali vel etiam eminus multum exfugunt, Sic Me- dicinac, fic Alimenta qvafi diflblvi debentin Stomacho, donec Virtutes fuas exferant. Qyjd ergo mirum , fi idem fiatinHo- minis refoluto Corpore? Exemplum %h Si qvisFoliaAfaridecerpendo, furfum vellicaverit, purga- buntalium,i. e. tertiam Perfonamhujus Traclationis nefciam, per Vomi tum tantum: fi deorfum carpendo torqveantur,folam Al vum dejicient.Cert£pra:terAfarum,& Sambuci Extremitates, id reliqvaPurgantia nonhabent,qvajqvomodocunq}decerpta, univoce operantur femper. Sed in Afaro,Planta integrali, Proprieras elucefcitMagnetica , adeoqve ad Carptionis Sen- fum varie dotat fua Folia. Habere autem non tantumPlan- tas, fed creata fere fingula qvandam Adumbrationem tum An:ipathix,tumSympathice(:qv£ fineSenfu confiftereneqve- unt:) magispatebit ex feqventibus. Exemplum XIF 4 s Helmont.Loco cit. n. 33. narrat fehaberc notam Matro- namqvandam, qva: fa:pius,eunte&redeunte Paroxifmo,Po- dagra affiigebatur. Caufa fuit ignota toties reiterata: Reci- divas. Tandem advertit, qvod qvoties poft Remiflionem fc- deret in Sede, qva Frater ejusolim, &in alia Urbe Podagricus Cojc- DeAnima, ^rp folebat, ftatim ab inde Morbum repullulare fenfit. Qvi Effe- ctus nullatenus Imaginationi aut Scrupulo adfcribi poteft: ut- poce 4 qvodduo hccc fint longe pofteriora illo Effe&u. Si au- temin illa Sede fraterna alius fediffet, nulla accidit ei Morbi Rcdintegratio. Ergo jam Fratris mortui Mumia , Sedem Contagio fuspectam merito reddidit, qvseSororifoii, &non alteri cuicunqve Podagrico,fluxus illosfecusqyieturos mcve- ret,trans omnes Veftes penetrans. Exemplum XIII. Saphirus cseruleo Colore fatur, fi Anthracem ,qvo Peftis fe prodir, attigerit, & aliqvamdiu affri&us fuerit, mox veroau- feratur,nonceffat Saphirusille jam abfens,Virustotum excon- taminato extrahere magneticei modoid fiat tempeftive,Viri- bus/Egri nondum debellatis. Ideo foJentlocum ^poftematis in Circulum,paulatimaucto Saphiro, confcribere: ne fcilicet exiens Virus , qva infenfibiliter evolat, latius exfpacietur, & nobilem aliqvam vicinam Partem latius proinde infe- clet. Qva enim Virus e Corpore tabido magnetice , tan- qvam perTubum extraclum, exhalar, totus ille Circulus cir- cumfcriptus nigrefcit,& tandem in Efcharam combuftus,exci- dit: Corde interima mortifera Contagionepra?fervato. Qvod autem id fiatpcrMagnetifmum Gemma:,non vero exalia Vir- tute, vel Veneni intus edomatione,Locus ipfc proMagnetifmo datcertiusTeftimonium, Nam non nigrefcit ftatim fub du- clu, velperduclumSaphirijfed mox abinde atrefcit, combu- ftus immediate per Auram peftiferam ,i.e. Arfenicalem.iRhac, & non alia Via egredientem. Qva Virus continuo exhalat,ni- miruminConum, refumptis Radiis venenofis, ibidem neceffe eftLocumimpetum,fvati,atrefcere&combui'i:qvceficutfuccef-. fuTemporis contingunt, Virus qvoqve fucceffive cffiuere ad tra&um abfentis Gem.ms,edocent < Idem Saphirus, cum ma- neat 320 Caput XI. ■ inr ■■■iMMMt^MWWWi ■ m — — » — ***** —I I » — ncatin fcinteger,& incorruptus,indiget tantum certo Tempo- re ad hoc, ut Radium fuum influentialem per atta&um Mumiae copulet Radio Aura:peftiferce,qvo eam mox abfensexigat. Ad didlam, inqvam, Copulationem,utfiat Alligatio Virtutis Sa< phiricx ad Venenum, reqviritur certum Tempus v, g. Hors |, qvo circumdatur Anthraci Circulus. Ubi&hocmirumeff notandum,qvod licet ^fnthrax recen- ter pluribus Locis fe fimul oftentet, folus tamen ille Locus,qvi Saphiro circumfcriptus fuerit,amburitur,fidentibus&pereun- tibus caeteris. Nota etiam : Qyo fspiusSaphirus Venenum ex- fuxeritjeo potentior laudatur deinceps, nihil verodc fuis Vi- ribus per hoc amittit. Vide plura de hoc Exemplo, &Qbjo» ctionescontrarias evacuatas,loco cit, n.54.^5.36^ Exemplum XIV. Imo& Homini, hacin Parte, fuuseftMagnes,qvoTempo- re Peftis, perfuam infenfibilem Transfpirationem in fehaurit Virus e contaminatis forinfecus, Tunc enim fuo Magneti, Na- tura, qvasalias tantum bonos Succos attrahit, fuccumbit,no* cuam Auram allicit,& Mortem intro vocat. Contra qverru Magnetem fuus eft Magnes contrarius, i.e.Saphirus. Ipfe cnim Saphirus,vel etiam fruftum Succini lucidum, priusper feptem Planetarios Pulfus confricta (:funt enim hi in Guttu- re,Carpis Manuum, prope Pedum malleolos,& ad Cordis Thronum:) & collo Periapti,vel Amuleti vice appenfa,huma- manumillum Magnetem pracellunt,impediunt,adeoqvedi- rae Luis funt Amuleta certillima ; alioqvin plane inefficacia, fi Pulfuum Confriclio non prsceflerit. Plura Exempla ftupen- daVirtutis Magnetici Lapidis,videfufiusinKircheri Arte Ma- gnefia, Anno 1630. Herbipoli imprcfla. Hseccine omnia & plu- rimaalia ,aliqvis Diabolica cenfebit, & Pa&o cum Dsmone inito adfcribet ? Exctn- De Anima* Exemplum XV. Pro Coronide hic adducamus miras aliqvas adhuc Reruni naturalium Virtutes. Refert Helmont, loc. cit. num. 4j» fc vidiflc Militem qvendam, qvi fruftulum Ufneae (:eft Herba qvaedamcrefcens in Cranio Hominis v. g. fufpenfi,autalias vio- lenter occifi, nafcens mediantibus Aftralibus&MeteoricisIn- fluentiis:} fruftulum,inqvam,ejusmodiUfneae, intraCutem& CarnemCapitis, confolidatum gerebat, qvi amice dein inter- cedens,inter duosFratres invicem deVita dimicantes, Gladio in Capite csefus in Terram cecidit, qvo Iftu Pileus & Coma, ad Cutim usqve,velut novacuIa,difciffa erant , Pelle tamen illaefus evafit. Subjungit: Vos conjicite , cui nam Caufae Pellis tutela fitdedicanda? Ego conjecTiuris incertis nonafve- vi Animum torqvere. Fulgur interim Enfe eft multo poten- tius, fi Laurum, non faltem Vitulum marinum qvatit, nec Eqvum Fulgur attingit, cujus Chamus Vituli marini Pingve- gineinundtus fit: nec Stabulum ferit,cujus Poftes,tali Adipe funtpingves. Experientia efttrivialis. Transeo tamen,&aliis hancArenamrelinqvo,ubi prius fimile Paradigmamonuero. In Arduenna D. Hubertus colitur,qvo omnes a Cane rabido demorfi tendunt, fi flocculus ibidem ex ejus Stola, intra Fron- tisCutem,demorfi atalirabido Cane folidetur, impofterum, anulla fera rabida feriri poteft , Dentesqve arcet flocculus. Dices: id fieriper Miraculum. Refpondetur: Efto Miraculum perReliqvias illas fandas patratum. Deus tamen in Miraculis ut plurimum adlatus Naturaevadit ,ejusqveMorem obfervar. Nam qvi folo Verbo poteft omnia, etiam mediis fubinde uti- tur. Sic Sudor in Sudario D. Petri, efto Ungventum Magneti- cum» Sudor vero i£grorum, vel etiam aliud infenfibile Efflu- vium, abiis effluens, efto Sangvis vulnerati, intra Llngventi PyxidemBacillopofitus, ftatim undiqve Noxa exyEgro magne- ticetrahitur* Idqve eo fit potentius, qvo Magnes ille fuper- Sf natura» »ii Caput XI» naturalismajoriseftEfficacia:. Par fcilicet videtur utrobiqvc Ratio, & par modus, nifiqvod in Mundomateriali,Sangvine &Ungvento,feumediis CorporaIibus,id contingat : in fuper- naturali vero, per Amicorum Dei Reliqvias, multumcerteet- iam hoc Nomine venerandas. Qvae,utUngvento nolrroMa- gneticoproximiores evadant, ex qvibusdam Locis, Fonterru Olci,Liqvoris,Balfami> Aqva:,(qvales funt Oleum S.Cathari- ns,Manna S. NicoIai,Aqva S. P, Auguftini,S, Wenceslai) indefi- nenter ftillantem,DEiis in variis Locis excitavit, qvo fcilicet magnetico Remedio ,utrobiqve i.e. inMundo naturali & fu- pernaturali fuffulti, certo fciamus Curationem Magneticam, DEoeffe acceptam, & inutroqve Mundo, confimili Ordine, pari paffu, unoqve Du&ore ire. Hinc recentesReliqviaz, faepeplura&auguftiora eduntMi- racula,vel ubi transferuntur,& noviter tanguntur: qvia ne~ ceffe Magnetem fricari,& moveri,fi trahere.debeat. Referc ibidem n. 49. de S. Huberti Reliqviis,qvomodoper eas, aliqvis, non tantum liber deinceps a Cane relinqvitur furente, fed etiam qvod magiscft adhucRegium, alteri demorfo I Canc rabiofo, poteft Tempus differre ad multas qvadragenarias,do- nec is pollit illas fua Commoditateadire,fufpenfo interim & fi- lente Veneno rabido. Confangvineum qvoqve dedit Natu- raZinzilla (iqvseftExcrementumDiaphragmatis inPhlegmo- nem abiens:) occidit, ubi zonx inftar circumierit. Curatur autem tuto & celeriter, fi Sangvine cujusdam, qvi femelillo Morbo laboraverit, forisvel tenuiter Locus inungatur. Nem- pe qvi femel ab illo Morbo convaluerit, Sangvinem non tan- tum Balfamicum obtinuit, unde impofterum ab illo Morbo fittutusjfed ctiameundem Affectum curat in proximo, ejus- qve Sangvinem,cutaneoatt,ic"tu,vi Magnetifmi, inBalfamum fimilem transplantat. Simile qvid reperitur in Pefte femel infeclis^ fedemerfis. Nam& talesdeincepsnon facileabeadem corripiuntur. Seddehisfatis. §-8>iW- De Anima. §• 8- Sohuntur Objecliones contrari&. Prxcipue contra hucusqve de Virtute Anima: in diftans operante Magnetica, Sympathetica&c. dedufta,opponi pof- func fimilia. ObjeBio I. Per Ariftotelem non poteft Accidens transire de Subjecloin Subjeclum. Sed Refpondetur: Jam fupra nos oftendifle in Materia de Generatione & Corruptione, hanc Regulam Ariftotelicam e(Tefalfam. Ibienim docuimus de Vi- ta media Rerum, neceffe efle,ut Accidentia, & Virtutes v. g. Ciborum,Pharmacoru.m, maneantvel transeant, ad novurru generatum,aliasfineEffecl:ufore. Videibi plura,&apudHeI- montin 5"uppl,§. fi n. 39.40,41. Unde ficut Ariftoteles inaliis pluribuseft fine Fundamento, ut fupra fa?pius vidimusj ita& in hacMateria de transitu Accidentium de Subje&oin Subje- ctum, graviter erravit: & maxime, qvod docuerit ex hoc Capi- tej qvod eadem Cicatrix, qvaeherifuit in Homine vivo, ho- dienon poffitamplius efle ih ejus Cadavere mortuo. Siitaef- fet,fruftra nosSS.Reliqvias veneraremur^fifoIaMateria prima Ariftotelica fidtitia tantum fuper eflet, & non remanerenc aliqva Accidentia in corrupto, qvaeolim erant in vivo, Ecce qvo Ethnicus Error Ariftotelis propellit Chriftianos! Objedtio II. In cceleftibus ImprefTionibus conceditur haec Virtusin diftansjfednegaturparVisinfluentialis in fublunari- bus. Refpond: fic omnes recle Philofophantes erunt fimul re- prehendendi,qviannotarunt fuperam Lationem, inlnferiori- busefle,modoinferiori,& vicifiTim InferiorumAnalogiamrepe- eririinSuperis. AnnonHerbae, Animalia,&aeger Homo Muta- tiones Temporumfuturaspraefentiunt, & praefagiunt? An non qvoRanaprofundiusfibi inftantisHiemisHofpitium excavarit, eo immanior Bruma i Hinc enim aufpicia funt Meteorica: non Sfz qvi- 3*4 Caput XI, qvidem,qvod iftafiantMotu Coelorumpraxoci, & adhucnon- dumpraefente,feufuturocantum,fedqvia creatis fingulis fuum ineftqvafiCo2lum,Cceliq;rotatio,dependensexEnte£eminis,in cujus Spiritu(:ut pote qviuniverfiCcelaturamcontinetOfuum eftCcelum>& fua funt infuper Afcendentia. Undeuna qva> qve Res fuum Ccelum Ccelorumqve Syzygiam continet: Cce- lorumtamen Motus, qvianobiliffimus, qvia communiflimus Rerum partieularium Ccelos (:fic appellemus ex alterius Verbi defe&u:) dirigit juxtafe» Hxc nimirum Caufa eft cu- jusqve naturalis Inclinationis. Etubi Creatura aMotuillo Cceli,tanqvam Norma communiffima, proprii Coeli perfvafu exorbitat,ftatim adefl: Morbus&defe&us, Hinc/Egroti pra> fentiunt Tempeftates, Temporum futuras Mutationes, non item Sani. Mare enim fi flueret & reflueret tantum,ex ductu Lunae cceleftis, & non etiamVi fus proprisLunae Hydroman- ticae: Venti etiam,fi ficoncitarentur tantum,v. g. duciu Mercu- riicceleftis,& non proprii AftriChaomantici,profe&o necef- fent ufpiam Venti provinciales, & per totum Orbem confi- milis flaret Ventus, Mare etiam flueret ubiqve, fi non eodem Tempore,faltem eodem Rythmo: qvod eftcontra Praximno- vam Navigationis. Qvia unicus tantum eft Mercurius &fim- plex LunainCoelis. Sat igitur hic eft oftendiffe obiter, Natu- ram cceleftem & Enormanticam ineffe Rebusipfis,qva: tamen ad Rythmum fuperioris Lationis fefe concitet & moderetur, qvamdiu non vult refra&aria haberi, Similiter Firmamen- tum noncaufat futura,nifiremote,idqve primis Qyalitatibus, vice cujusdam Coqvi: alioqvin opulenter annuntiat Opera Manuum Dei. Res ipfas autem continent in Ente feminali Firmamentum particulare, ratione cujus fymbolizant fupera cum inferis lege Amicitia: & Philautias. Ex qvibus faltem nunc colligere poffumus Magnetifmum& Vires influentiales, pafiim ipfisRebus fublunaribus effeinficas &proprias. De Anima, ObjeBio III. Transeat, Magnetifmum in fe habere aliqvid ccelefte, feu Virtutem aliqvam cceleftem ei ineflej nullacenus tatneneadem fublunaribus aliis eft tribuenda. Et qvidem et- iam ipfeMagnes trahituraPoloccelefti, nonvel ex Virtute fi- bi propria infita. Sed Refpondctur: Qvid hoc aliud eft,qvam ne- gareMagnetifmum extravel prasterMagnetifmum dari? Nam (i univerlaliter omnium SublunariumInfluentiam ad invicem, vocemus Magnetifmum:eamqveoccultamCoaptationem,qva abfens in abfensper Influxum agit, five id fiac trahendo, five impellendo,Etymidefedu Magnetifmum nuncupemus, fi, in- qvam, fic loqvamur univerfaliter j cumaliterha^c vocare non fciamus. Certe qvi negat extra Magnctifmum dari Vim influen- tialem Sublunarium,ad invicem,& darifibi Inftantiam exad- verfopofcit, is Abfurdum rcqvirit apert&, nempe Magnetis- tnumextra Magnetifmum,nefcitqve,qvidneget autpetat. Ex- emplaenim fa&i ipfius evidentis, Magnetifmiin fublunaribus exiftentis,§. antecedente fuflkientia attulimus, qvafi Adver- farius non credit,experiatur & verum inveniet* fi vero credit,cur negat apertam Experientiam? Nonne idem convincunt qvo- tidie Exempla Vitis& Hordei, qvsflorentia movent diffitiffi- mum Vinum & Cerevifiam, nec id poteft naturaliter adfcribi Aftris,autDaemoni,aut Miraculo continuo. Qyod veroMa- gnes trahatura Polo, & non Virtute propria infita moveatur, eft falfiflimum , prout demonftrat ad oculum Helmont. loco cit. n-45.& feq.per varias Experientias, Mathematicas& Me- chanicas. Ex qvibus Remonftrationibus conftat, qvod in Ma- gnetefit Virtusinfluentialis, qvascicra refpeclum Propinqvita- tisObje&i, Cceleftium moredibereadPolum usqve fertur,cum fitfpontanea Magnetis ad Polum Eradiatio. Itaqve fi unica Virtusnaturalisjam anobisrepertaeft, inSublunaribus ad Ob- jeclum diftans longiflime diradians (:fcilicet in Magnete ad Polum, per tot millena Milliaria opcrans:) qvas Diabolo ne- Sf 3 ( qvaqvam Ii6 Caput XI. i m H*m m m m ——i» — ■ ■■ — ■ ■ . n ■ i w i p h ■ ■ nn m'i ■f—w—Sl qvaqvam adfcribi poteft, fufficienter fimul probatumeft, etiani paresplures prorfus naturales efle polTe, qvales jam in Exem- plis & Llngvento Vulnerario, plures adduximus. Magnes ergo, velFerruma' Magnete,contactum , cum fponte propria ad Polum feconvertant, neceflarid extenditur qvasdam Qyali- tasa Magnete ad Polum; qvam novimus fieri citra Effluviurn aliqvod corporeum: ideo eandem fpiritualem Qvalitatem no- minamus, contra aliqvos inexpertos diffentientes, qvi Spiri- tum,contra omnem Naturam, corporeum diftingvunt, velut qvid praiter Naturam, Et fic putant aliqvi Theologi rariores: Medici verd Spiritum contra crafllorem Corporis Compagi- nemdiftingvunt. Hoc pacTo dicimus folis Lucem&Ccelorum. Influxum ,TorpedinisEjaculationem,Bafilifci Radium vifivum &c. Qvalitates plane fpirituales, qvod fcilicet non Commu- nione fubftantialis Evaporationis in diftans, difpergantur illae Qvalitates, fed tanqvam imperceptibilisLucis medio,diradi- entur a SubjecTo in SubjecTum debitum. Ex qvibus pater, prim6 Qvalitatem naturalem in Ungvento illo Vulnerario Corporeo ftabulare fpiritualem. z. Qvod radialis Lucis in- ftar,feumedioac Vehiculo tracTus feratur in ObjecTum appro- priatum. 3. f>>vod Spiritus mundani Senfatione qvadam (omnivalitates adlonginqvumtf deftinatum ObjeBum, Et hic Spiritus mun- danus noneft Dsmoti aliqvis, fed Aura ^Etheris purior,ac vi- talis, qvi Spiritus Solem Titaniaqve Aftra, & Spiritus intus alios latentes, totamqve diffufa per Artus Mens agitat molem: adeoqve Mundum Cbmmunione qvadam ,Partium ac Viriuni Confpiratione moderatur , juxta Confenfum omnium recTe Philofophantium. v. g. Heliotropia fentiunt Solis iter, Mare Lunac ftitium utrumqve notat. DeniqveomnisCreaturaper Vitam, EiTentiam, Exiftentiam & Senfationem, Creatoris fui Majeftatern, Libertatem, & Praefentiam atteftatur. Obje* De Anima. Objeclio IV. Qyjerit forfan Adverfarius \ qvidtandem tra- hatur a vulnerato illo, & qvomodo fiat Tradio illa per Un- gventum abfens ? Refpondebis i. Qvando Antagonifta often- derit, qvomodo& cur MagnesFerrum trahat, fefeqve ad Po- lum convei tat: tunc&nos refpondebimus, qvomodo Mumia attactam Mumiam per Mamum fanet. Refpondebis ta- men i. didactico Analogifmo fie: qvod bene fit notandum, in Vulnere, non tantum fieii continui Solutionem} fed fimul ctiam introduci exoticam Qvalitatem, unde labra Vulneris indignata, mox aiftuant , apoftemantur, imo totum abinde Corpus Febribus,ac varia Symptomatum Syndrome confli&a- tur, Sicut Ovum, cujus Putamen vel leviter faltem eft lajfum, putrefcic, ubialias potuiflet confervari. Igitur Magnetifmus hujus Ungventi , trahit peregrinam illam Difpofitionem ex Vulnere,unda labra,nullo demum Accidenteprxgravata, fine Dolorefunt, & mox concrefcere feflinant, nullatenusimpe- dita. Naturse enim ipfa? funt Medicatrices 5 Medicus vero tantum Minifter Naturce; necPharmacum in Vulnere Carnem parit, fat agit, fi Obfiacula removerit: qvx aliasunicum iftud Vulnerarium Ungventum , fatis arcetfecure &opulenter,&fic Vulnus fanat. Objcclio V. Cur Ungventnm hoc potius attrahit, feu alli- ckalienam illam exoticarn Qyalitatem , qvam aliqvid natu- rale, & Vires Venarum t prarcipue cum Sangvis in Llngvento adhuc fit fanus, adeoqve adfcifcere deberet potius Sanitatem Vulnerati, qvam Indifpofitionem, prout de Carlina fupra eft diclum ? Refpondebis:diverfos dari Magnetifmos: Qyjdam enimFerrum trahunt, qvidam ,Paleas,Plumbum:qvidamCar- nem,Pus. Aliqvorum vero eaeftgratia, utpeftiferam tantum Auram extrahant. Cumigitur Effecius hujusUngventi fit fanarcperfecl:e,bre- vUer,,absqve Dolore, Sumpribus, Periculo& Virium jaftura: hinc 3*8 Caput XI,___ hinc patet Virtutem ejus Magneticam, haud dubie aDno na- turaliter inefle (:Iileenim omnia fvaviter,perfecte & feliciter perficit:) & non a Dsmone i qvia fi ifte hic eflet Cooperator di« ctas Sanationis, eadem certe effet imperfefta , cum Roboris Amifiione,Debilitate ,Ja&ura Vits, difficili Convalefeentia, velMali alicujus majoris &Infortunii Recidiva. Qyae fingula Curis DiaboIicis,& ejus Naturas funtannexa: hic autemtalia procul abfunt a noftro Ungvento Magnetico. Qyodfi eflet Remedium Dsemoniacumifaltemtunc deficeret, qvando Vul- neratusin Peccato mortali conftitutus , qvafi a mortuis hoc Remedio revocareturj qvia tunc Dcemon alias cum Sangvine & Vita fimul Animam aeternum perdidiflet, fi Hominem non juviflet,& fi mortuus ex Vulnere fuiflet ille Peccator. Tan- dem negamus aflumptum, fcilicetSangvinem extra venatum_» efleperfectefanum: fedaflerimus potius, eum Vita communi privatum, & initia alicujus Corruptionis efle ingreflum ,&fal- tem obtinere adhuc Vitam mumialem. Huc facit Cruor pu- tridus,&tamenMagneticus inOvo. §. 9« <§h)omodo operetur Magnetifmm ? An per Senfationem. Hucusqve oftendimus dari Animae, & plurium Creatura- rum Operationem Magneticamin diftans naturalem. Nunc inveftigemus modum,qvo id fiat, Certum inprimis eft Ma- gnetis Lapidis, & Rerum omnium inanimatarum Magnctif- mosfieriper naturalem Senfationem, omnis Sympathiae au- ctricem, Cum enim Magnes fe fpontead Polum dirigat,opor- tet eundem noviflc, an in fua Directione non fit Errorem commiflurus? Qyomodo autem Magnes Polum novifle pot- eft,finon fentiat,ubi fit? Similitercum idem Magnesad Fer- rumeminus pofitum fetorqveat, Polo neglefto, neceflariuni DeAnima+ 329 eftipfumpriusfenfiu^eFerrumillud.Varios igiturSenfns&Ima- gines Magnes habere debet. Necetiam fatiserit ei fenfifietantum, nifi Amoris & Phi- lautise Stimulos addamus, adeoqve dicamus, eum Phantafia. qvadam naturali dotatum eflc,cujus Imprefllonis caufa uni- verfi Magnetifmi funt conflati, Alia enim Phantafia dirigitur inFerrum potius,qvam in Polum: tuncenimpcr vicinum tan- rum Spatium Virtus fua fpargitur. Mutata cthm eft ejus Phantafia,qvando Faetum,Catarrhos,aut Inteftinum,ut Medi- cina,cohibet,prout jamvidimus fupra. Alia qvoqve Piianta- fia Magnes trahit aliqvid ex Vitrolgnibus excocto; minutu- lum enimejusFragmentum,inMaflam vitream injectum, duni coqvitur,e viridi vel luteo candidum effkit. Licet enim ipfe Magnes rubeo fit Colore faturatus,& Igneconfumatur vitria- rio: interim tarnen dum vivit,etiam ex candenteVitro Liqvo- rem tinc~tumattrahit,confumit j adeoqveejusTraftionon tan- tum ad Ferrum eft: fed etiamadPartem illam £ream,qvaedim*- culterex Vitro abiret,&hadenus Vitriariiseftin Ufucommuni. Alias mirandas Magnetis Virtutes vide in Kircheri Arte Magne- fia fupracit. Succini etiam Phantafia Paleas &Feftucas trahit, Tractione qvidem fatis otiofa,fed Traclionis Signatura per- fedlili. Nam Mumiae noftrae maritatum,noftro qvoqve Magnetc fortius,trahit in adverfum,&Zencxton,feu Amuletum evadit, Peftem extrahcns. Gummis vero immixtum Succinum,Virus & Plumbum,fua Imaginatione jam transplantata, eVuInero trahit: variata nimirum utrobiqve trahendi Voluptate & Voto. Et qvidmirumeft (mifiapud eos, qvi omnia ignorantes, omnia qvoqve mirentur:) qvod res inanimes Phantafia pol- leant? Cum is,qvi totus Vitaeft, res omnes crcet, nullamqve ideoexManufua mortuam expedandam promifit? Nullaqvc penitus Res ab ipfo proveniret, in qva & Ipfe non elucefcat praefens* Spiritus enim Domini replevit Orbem Terrarum: imd Tt hoc 3}o Caput XI, hocqvod continec omnia, Scientiam haber Vocis. Nonne pa- riter in Porno prohibito multam Scientiam fuiffe creuimus? ejusqve Efu Protoparentes noftros fimul Scientiam efitaflc & intus concepifle, ex Fideconftac ? Etan nonScienria umnis Phantafiam fui Generis prafupponit? Sic enim aliqvot fimpli- cia qvoqve Amentiam,alialnfaniam , alia Furorem maniacum inducuntt non qvidem per Cerebri humani deftruftionem, autSpirituum ejus diiTipationem, (:in tali enimCafu non con- ftarenc Vires&Robur furiofi, & validiflimse Vires;) fed per in- trodudam illorum Simplicium alienigenam & furiofam Phan- tafiam, qvae Viclrix Phantafiam humanam fubigit, & eandem, pro Tempore, utin Delirio & Phrenitide; aliqvando etiam perpetuo fibi fervam efficit, prout in Lunaticis & Vefanis eftvi- dere, Nonne pari modo Canum rabies in Hominem tranfit ? Phantafia enim Furoris maniaca in Salivam transplancata, mox triumphat deSangvine illius Animalis, qvod apcrta Cure, utut tenuiceractigerit. Tuncenim/>hancafia prifca,Ioco mo- ta,cedic,& peregrinseTinctursePhancafiam Hydrophobicam ve» lir, nolit,a(Tumit. Unde tandem Mors binfica,i.e. ex fola /Egri- tudinomenrali,exalcaca nempe&excitata VirtuteMagica Ca- nis, fuper Phantafiam Animalis dcmorfi non excitatam,fed fomnolentam, Eodem plane modo, Phantafia Tarantulael&uexiliimpri- mitur,&exeaMentealienacimox tripudiant,faltantq; immen- fum. In eo tamen differt Tarantula: Venenum a Canis rabidi Veneno,qvodhocagat Poteftate magica Canisexcicata', adeoqj perMagicam veri Nominis j illud vero per Facultatem Magi- eam fomnolentam, prout etiam in Napello & caeteris Deleteriis exiliqvantitate Hominem necantibus,patetDirTerentia: qvia contraCanem rabidum nullum Animalfe tueturautdefendit, qvia eft Poteftas magica ligans, contra qvam non valent Den- tes, De Anims. 331 tes, autCornua: qvod deTarantuiae Veneno dici non poteft. In Homine ergo externo, ut fupra, imo & in Sociis Anima- libus Vis magica velut confopita eft,nec in folo Homine pot- eft excitari (: licet qvidem multo facilius:) fed etiam in confor- tibusqvibusdam Animalibus, Imo necfatiseft,Spiritusad in» vicem cumSpiritu hanc fervare Concordiae & MonomachiaLc- gem, fed etiam intotoUniverfolatetSpiritusqvidam,qviSym- pathiae&Difpathiae Leno, Confabulator & Actionum Promo- tor exiftit 5 & ratione cujus Magnetifmus, tanqvam per Ve- hioulum ad diftans Objeclum extenditur. Id probamus acl Oculum. Si fuper Teftudinis Chordam, lenem Paleam,ancipiti ex- tremitatein Aere,inftarStateraependentem , pofueris, &altc- riusTeftudinisfimilem Chordam,autFidempulfaveris eminus, ubi Toni in octavo fonant &concordantj tunc alterius alias qvietae Teftudinis Fides, morae impatiens, fubfilir, prs Laeti- tiageftit, &invifam Paleam fubfultu fuo excutit (:An forfan Dasmonhic erit Fidicen?ncqvaqvam:)hanc tamen Paleam non contingitfubfi!ire,licet omnes alias Fides alterius Teftudinis unanimiter, fortiter & cominus pulfentur. Nec etiam nu- dusTonus alteram qvietam Chordam fubfijire cogit. Nam id tunc qvilibet Tonusefficeret;fedfolusilleSpiritus lenoin me« dio habitans,& Aftionum naturalium fidus Exccutor & Adju- tor, Sympathiam Chordae ad fimilem Chordam defert, pro- movet, & concaufat illum Effeftum. Si itaeft, proutnegari non poteft, cur ergo Nomen Magiaj adeo perhorrefcimus? Siquidem tota Natura Maga eft, nec ullam habet Po.tentiam, qvaenonproferatur aForma: fusPhantafia, & qvidem magice, SedqviahaecPhantafia,inCorporibusElectione carentibus de- terminataeeftldentitatisj ideo ignoranter & mftice nimium> non Phantafiae illius Rei j fed Proprietati naturali, hadenus ii ftetic adfcriptumj & Loco Caufae, Effecium attuierunt ex Tt z Ignoran- gji__Caput XI/ IgnorantiaCaufarumverarum,cumtamen alias omne Agens agat in Objecium proprium, prsfentiendo nempe illud , qvo fuam Activicatem, non temere, fedin Obje&um tantumfpar- gac:poft Senfum fcilicec Objccfti j commota Phantafia,difper- gendo idealemEntitatem,& copulando eam Radio Entitatis paffivce. Haec nempe fuit magica Actio Rerum naturalium: Pro- prii tamen Nominis Magica & Phantafia,eftinCreaturis Ele- clionis Poteftate ditatis, Ut haec omnia meliusintelligamus, oportet ea declarareper aliqvas Demonftrationesadhuc, Vi- cleamus nunc primoper ClafTes, Virtutes magicas & /'hanta- fias Formarum &Rerum omnium naturalium, earumqveftu- pendas Operationes. Membrum I. De Formarum diverfarum Fbantajza, & Virtute Magica naturali. Proprietates itaqve formales, manantes a Formis triunr Principiorum naturalium, i. e. Salis, Sulphuris & Mercurii i feu SaIis,Pingvedinis & Liqvoris,unde Corpus qvodlibetcon- flatur,&in eadem iterum refolvitur. Proprietates, inqvam, tales formales emanant a Phantafiis harum Formarum. Qya?, qvia funt valdecorporales, & inSinuEIementorumadhucha> rent: ideovocantur eommuniterProprietates formales & oc- culta:,propter Formarum Ignorantiam , qvs alioqvin revera funcEffecliiJS magici,a Phantafia diclarum Formarum propaga- tijfed ignobiliorcsy&maximecorporales 3Finibus tamen,qvos refpiciunt, fatisfacientes abunde, Hujus generis funt Virtus Alvi fubduciiva, fomnifera &c, Alccrum Genus feu Gradus funt aliae nobiliores Proprie- taces, exPhantafiaFormarum mixti oriundsitales funt in to- to, ratione Forma:, ut Magnetifmus Magnetis,Virtus TincTiu- rartifflj Ucm Specifica & appropriata omnia, qvaj ratione vel totius De Arnma. 353 totius Homogenei, vel Forma: alicujus ^artis integralis, non autem folius alicujus Principii accidunt: qvalia funt,qv£ein Carne, Radice, FoIiis,Fruclu fita funt, & non in ullo trium Prin- cipioruminde feparatorum. Item Antimonium,qvamdiu in fua Forma manet, fummas Vires obtinet: qvas tamen in fuis Ptincipiis nunqvam afleqvitur. Et ha: etiam funt deGremio corporali ,ideoqve Magica fpiritualis in hifce adhuc occulta eft,& hadtenus putata deberi tota Naturae,qvam contra Ma- giam ineptd diftinxerunr. Dehocpuncto vide apud Helmont. loc, cit. n. 154. Exemplu/n. Tertius Gradus & Claffis eft Virtus Magica,qv£ profluit exPhantafia Vit£,totius integralis.Et hinc cft in Brutis & Homine externo: qvae magis abfoluta eft fpiritua- lis,nondum tamen adfummum dcducla Apicem, fubindeqve tamenmulta Excitatione, forti Phantafia,per Entitatem intro- dufta,admagnum Culmen afccndit, & Hominis interni Ma- giam veram aemulatur qvam proxime. Csterum cujuscun- qve Bruti Anima Vim habet creandi Entitatem realem, & per Voluntatem, (:.i»e. Carnalem fenfltivam:) dimittendieamlon- gius. Tale Brutum eftMagicum , ut Bafilifcus, Canis rabidus, Pifces multiapud Olaum &c. Talisqvoq; VirtuseftinSangvinc multorum Aanimalium. Hinc nempedicitS. Scriptura,Ani- mameffein Sangvincextra venato,etiam num perlgnem co- clo,fortaiTis&perfotum plane putrido. Ignofcat Ledor de Voluntate Brutis attributa : ficenim ex defe&ualterius Vcrbi nominamus hanc Facultatem, qva Bruta exeqvuntur fuas In- tentiones,feu Apprehenfiones. Qvartus tandem Gradus eft, Virtus magica a Corpore qvafi abftracta , qvs fit Excitamento interiorisfoteftatis Animas: undefiunt potentifTimse Procrea- tiones^ImpreiTjonesauguftiflima:,&EffecT:us validiffimi. lltro- biqvc fcilicet Natura maga eft, ac per Phantafiam fuam agir» Etqvia qvo fpiritualior,eo potentior eft^ ideo qvoqve Magica eft Etymon analogon, Omnis ergo ex enarratis Virtus ma- T t ) giea, 334 Caput XI. ^ __ gica, Excitationeeger, v.g. infima per Teporem prsvium ex- citatur. Nempe Vapor qvidam , feu aura fpiritualis, ratione cujus,denfe dormiens Phantafia ex pergefit,& incipit Velita- tio corporeorum Spirituum media, qvae eft Magnetifmi, per Attactum prjevium excitatur. Summa autem Magica, qvse eft Brutorutn&Hominum, Conceptu inte!leclualiexcitatur:Ho- minis qvidem intcrni, nonnifi per Spiritum San&um, & per ejusDonum,Cabalam,excitatur:externi verd,per fortemIma- ginationem affiduam &intenfam Speculationem,imo & in Sa- gisper Daemonem excitatur, Sangvinis autem extra venati, inqvo Animahabitat,excitatur Magica,qv£inPotentia adhuc eftadAdum; vel per afcendentem Imaginationem fortiorem v.g. Magi ,Sangvinetanqvam medio utentis, & in illud me- dium Entitatem fuam accenfam ftabulantis; vel puta Ungventi vulnerariiPhantafiaafcendente,Proprietatisin Sangvinelaten- tisexcitatrice; vel per prxviam deftinationem Sangvinis ad Corruptionem, perqvam fcilicet Elementa ad Separationem difponuntur,&Efientice(:qva:putrerenefciunt:) eiTentialesqve Phantafiae,qvae in PotentiaProprietaturnlatitabant,in A&unu deveniunt. Cujuslibet ergo Subjecti Phantafia obtinuit validum Ap- petituni,ad alterius Rei Spiritum,ad aliqvid nimirum loco rnovendum, attrahendum,expellendum velrefpuendum,re- pulfandum : Ibidem,&non alibi,nos Magnctifmum, velut naturaleejus Rci Donum magicum a Deo illi inftabulatum, agnofcimus. Eft ergohac Veritas,formalis qvasdam Proprie- tas,a Sympatheticis& abftrufis Qvalitatibus fegregata. Nam iftarummotrixPhantafia,nonad Motum localem; fed tantutu ad Motum alterativumdirecte fluit. Unde omnis Magnetif- museftSympatheticus,vel Antipatheticus:non tamen viciffini omnis Sympathia vel Antipathia eft Magnetica. Ex hucusqvc deduftis vidimus, nontantum Sangvini inefle Phantafiam & Appeti- / DeAnima. 335 , | 11 mmm m ■ - . ■ —■ 1 > 1 1 ■ — «whkmk - , Appetitum magicum, fed & Humoribus, Cibis, & Excrementis: cum id ipfum varia Morborum Prolcs patefaciat. Pracgnantes enim peregrinaappetunt,&Virgines, naturali Uteri exorbitan- tis Oeftro pallidae funt, ac celeriter, cjvodappetunr, digerunt: non qvidem ex ratione,nec confangvinitateNatura: humana;, id pofcentisj fed exoticaHumorurn Phantafia,ficiftulte imperan- te jfeductee: qvibus Sordibusexpulfis, fubitam lazforum Jppe- tituum Sanitatem fa:pe reftitui videmus: vel etiam faturata eo- rundem Humorum amente Phantafia , compefci cernimus. Igitur in Sangvinecft fua Phantafia,qvae qvia potentiusibi viget, qvam in cseteris Rebus ,• ideo Sacra Scriptura Sangvinem, etiam coctuni, & edi promptum, animatum vocat. Et qvia eadem-Phantafia tradux ineft, inde contingit,qvod in Poft hu- mofaepeMoies,Geftus& Conditiones^vi emicent.Hinc etiam Nobilitas exbenemerita VirtuteOrtum fumpfit: alias Nobili- tasimmerito continua Sxirpis Propagatione augeri putaretur, nifiAvorum Moresin feris Nepotibus fperaremus probabiliter elucefcere. Exqvibus eftmanifeftum, qvod non tantum Phan- tafiaAnimalisin Cruorem imprimatur, poftObitum etiam per- tinax ; fed etiam,qvicunqve ex ftragulis,v.g. ex pelle Gulonis (:eftAnimal inMofcovia freqvens & voraciftimum:) contegi- tur,fomniarecogitur continuodeEpulis,Voracitate&infidiofa AnimaliumVenatione:pro Indole fcilicet viventisillius Ani- tnalisjadeoqve ex folo externo Tegmine, traducitur /'hanta- fiaAnimalis qvondam vivi,Pellibusejusholpitata 3 in Homineni fubter eas Pelles dormientem. Unde ad Propofitum noftrum, de Sanatione per Ungven- tum vulnerarium magneticum declaranda &c. Similiter illa fit aMiniftcrioPhantafiae Sangvinis vulnerati. Exhoc enim Capi- te,Sangvisille extravenatusin Bacillum affumptus, Ungvenro magnetico introducitur. Tunccnim PhantafiaSangvinis,aIi3s adhuc fomnolenta, lentaqve ad Adtum, Vinute Ungventi niagnc- 33<* Caput XI. Magnecici excitata, ibidemqvc reperiens balfamicam & mc- dicam Ungventi Virtutem, optat (ibi induclam Qvalitatem,im« pertiri fuo toti,& exinde elicere fpirituali Magnetifmo omnem percgrinam Tinfturam: qvod cum per fe,apte non fatis pofliC efficere,Opem Ufnea:,Sangvinis, ^dipis & Mumix implorat, qvjc fimul in Balfamum coalita talem > qvi non nifi in fua Phantafiaetiam medicus,magncticus, fimulqve omnis Qyali- tatis alienae e Corporc eft tra&ivus, cujus nimirum reccns Sangvis,Spiritu abundans,apportatuseftj fivc Hominis fuerir^ fivealterius Animalis, Eft igitur PhantafiaillaRadix & exta- ticaexparteSangvinisreeenter& novifllme apportati jTractus vero Magneticus in Sangvine inceptus,medica UngventiVirtu- teperficitur. Nontrahitautem Ungventum Vulnerislnfirmi- tatemadfe,ut fiatPyxisPandorsej fed Sangvinem noviter alla- tuminSpiritu alterat, medicum reddit, ejusqve Poteftatem magicam excitat: indeilli Virtus qvzdam medica & magneti- ca,qva?redit ad fuum totum , curatura germanum Spiritus Sangvinem,per totum Hominem texfugit fcilicet triftem Im- preftionem ex Vulnerato, camqve medica Poteftate, peritu- ram expellit,forasexigit. QvajVirtusmedica, dematrixma- li,eftpartim inSangvineexcita,partimetiam eidem ingencra- ta,per Ungventumj Spiritu nempchujus in Spiritum Sangvipis ficimpcrante, exfua Phantafia, i. e.exDono creato naturali. AlioqvinSangvis,integris putrcfcensViribus,fub teftaOvi, & jamqvafi compcdibus perprfeviam Putredinem liberatusSpi- ritus, trahitmediante Mumia Canis, & realiter transfert Mor- bum, qvi fedet in Phantafia& Oeftro Sordium, in ipfum Cancm, non aliam fcilicct obCaufam,qvamqvia fineBalfamo Ungven- ti interveniente, Magnetifmus perficitur. Ubietiam notandum venit,fi Vulneratumcontingatplura fimulrecepifTe Vulnera,fufficere Sangvinem ex unico faltem. Vulnere haberi^&ficcurari unicaOpera qvoqvecxtera: qvia Sangvis V De Anima» 337 Sangvis illeconcordern cumSpiritu totiusfervatHarmoniam, & ab coinducitQyalitatem infeftam, non tantum a Labiis Vul- neris; fed etiamtoti Homini communicatam» Exuno nem- pe Vulnere febricitare folet totus Homo,cur non fimiliter & poteritfanari? Membrum 11, £>vomodo Homo, etiamfolo Nutu & Pbantajia operari posfit, extra fe in difians ? Habemus ergo cx didis Myfterium magnurn haclenus ignoratum. OftendimusnempeadOculum& Manum,inMo- mine fitam efie Energiam, qvafolonutu &Phantafia agerepof- fitextrafe,inprimere Virtutem ,Infiuentiam aliqvam , perfe- verantem & agentem in Obje&um longiffime etiam diftans,ah- fens&c. Qvo folo Myfterio facileelucefcunt omnia ,qv;eha- clenusanobis funt dida, de ideali Identitate inFomite fpiri- tualiafportata,&peregre ad Munia fuaabeunte,de Magnetismo Rerum fereomnium genito,tam ex Phantafia humana , qvam cujusqve Rei propria:nec non de Hominum MagicaSuperiori- tate,fuper reliqva omnia Corpora fublunaria. Clarum enim eft,conftatqve Experientia fine nulla Controverfia, ex Chaly- be fieri Acum, qvaeMagnetis atta&u Polum Antar&icum oftea- dit navigantibus; Chalybem vero irritp conatu in Acum nauticam cudi,nifi debitus Magnetis affri&us prxceflerit. Qyae cum fintextra Contro?erfiam,oftendemus nuncfolo nutu Fa- bri, Acum nauticamfabricari pofle. Incudi ergo, qva cuditur AcusexChalybe,fit infcriptus, feunotatus Septentrio,idqvein Lineare&a : deindeftet Faber dorfoverfusSeptentrionem refpiciente, ita, ut cum Chalybs sub Mallco ducituradfaciendamAcum,eam verfus fe & Bo- ream trahat, Eth£cfaciatFaberexprofeflb,cumadvcrtente Intelledu & Voluntate. Acus ficfaftafine ullo alio Auxilio Ma- Uu gnetis, 33 8 CaputXI. ——— m— — " — —.....*"■..... mmm i i ■■■■——» gnetis,Polum notabit j&qvidem fine Variatione folita. Acus autem,qvaefit ficcafualiter fupraLineamdiclam, & infcio ac involuntario Fabro,inanis eft,necPolum notat, ut altera. Ergo ImaginatioHominis fabricantis ,illo Momento qvafi Nativi- tatis Acus,cumjam maximus fervor Ignis inChalybe defiit, & fubobfcura tantum adhucRubedo adeft,imprimitejusmodi Fa- cultatem Magneticam,& qvidem in Chalybem, feu Subje&um appropriatum. Id autemfieri non poteft a Ccelo, qvia tunc etiamCceluminflueret, qvandoFabernihil intendit, & infcius eft, qvod tamen falfum efie conftat. Si vero Ccelum influeret adcertamtantumHoram & Pofitionem,jamtriumpharetCha- ra&eriftica, &Sigillaria Siderum Ars ,abEccIefiaprohibita. ErgonuIlaRationeCcelummagnumidoperatur j fedCon- ftellatio illa,qvae influit tunc in Chalybem (:& omne fortaflis Sigillum:) fluit tantum ex Coelo microcofmico,i. e. exhumano noftro Olympo, Et ideo irrita funt illa Sigilla, qvae non cu- duntur a Fabro Mago in fua Phantafia exaltato» Interiores nempe Entitates&Phantafis Rerumaliarum cedere & fubmit- tere fe debent Phantafiae noftraehumanaejperqvam Sapiens do- minabitur Aftris: Cujus imperio fubjecit Creatorvqvid qvid eft Ccelo conclufum. Hasc Experientia jam enarrata, de tali Acu, confirmatur plurium Teftimonio,& pluries. Vide Hel- mont.lococit. n. 170. qvi aflerit fe ipfum id fuifle expertum. Sic Afarum & Sambuciextremitates ,aufcultant Phantafias im- perantiDecerptoris,utfupravidimusExemploXI. Sic etiamcla- vus Cordi eqvino infixus,ex mandato &nutulnfigentis, deti- netibi SpiritumSagae,&ne Examinatur Hippocratis Sententia de SubjeBo i Senfationis. Mentem noftram in hac Qyjeftione paucis exponemus. Cum omnis talis Spiritus fit mortuus,& Cadaver, nifia Vita ipfa illuftretur :& cum Vitaipfa,illo inSpiritu latens, non fit Spiri- tui illi propria, & infeparabilisabeo, fedtoto Subjectodiftin- gvaturVitaa Spiritu vitali Animali;(:nam utramqveprounico eodemqve Spiritu habemus:) ideo inprimis patet,qvodSpiri- tusille,fiveanimalis,five vitalis dicatur, non fentiat imme- diat£;fed potius ipfamet Vita propinqvius &immediatiusfen- tire &dolere videturilloSpiritu. Demonftravimusautemfu- pra de Formis Rerum, qvod Vita,five Forma Rerum fit qvadam Lux,fpecialis Crcatura,lucens in fuo Hofpitio,per omnium Par- tium compofiti fui Satellites$ non fit tamen Subftantiamec Ac- cidens, fed Ens neutrum. Hoc pr£fuppofito,& fupra probato, deSenfatione&Senfuloqvemur multopropinqvius,qvamHip- pocrates, ut,fi Senfatio olim dicebaturfiericum Paftionc Cor* po- DeAnima* 343 poris,in qva Spiritus impetum faciens,recipit Impreflioneni Rei fenfibilisjqvae ideo etiam abufive dicitur ipfamet Species fenfibilis 3 ut, inqvam, fi ita olim ab Hippocrate dicebatur, nos modointelligamushanc Impreflionem unico Momento, eo- demqve Punclo infinuari Vitas fibi inexiftenti.Sub qva nempe Infinuatione,Applicatione,& Adaptatione,tumprimum oritur Senfatio, facla in ipfaVita & per Vitam. Cujusfcilicet VitaePro- prietas infeparabilis fit ipfe Senfus. Cumqve Vita non fit Cor- poris,necCorpori propria,ncc Soboles Proprietatum corpo- ralium jfedexDono Creatoris fitLux adveniens, fupra Sortem Elementorum&Coelorum:hincqvoqve Senfatio noneftCor- po'rum, nec Materias, necSolutioniscontinuij(:ut in Vulneri- bus:)fedProprietasplane vitalis,deipfo Formastrunco. Sicut etiam non eft fatisad videndum dari Ocuium,Medium &Spiri- tumanimalem , utfiatVifioj fedinfuper reqviritur Applicatio Spiritus vifualisad Vitam. Ideoqve Effeclus videndi, ututpror- fusordinarius eft,fuperattamen totam Naturam elementalem: qvia Vitae ipfius continet Iconem & Symbolum: eo,qvod Vifio, Guftatio, Odoratio,Ta&io, Auditio, fintEffeclus immediati Vitas, ludentis per fua Organa. Nam in omni Senfu necefle eft, Spirituum Lenocinia, & perceptas Rerum Species adaptari immediate ad Vitam, fi unqvam Senfationes contingere de- beant. Tantaeitaqvc Molis eft Senfatio ipfa, ut omnium Sub- lunarium ambitum,cumtota CceIorum& Elementorum Po- teftate,facil£excedat. Undeproprieloqvendo de Senfu & Senfa- tione,ipfa Anima fenfitivaeftprimarium&immediatumEns, qvod omnes Senfationes agit,&agendo in fe tolerat. Ideoqve SpiritusCerebrieft tantum Organum mediatumj Vita veroeft Organum,feumedium,qvo Anima Senfitiva perfentitexterna irruentia. Senfatioenim non eft immediate in eontento, nec in continentibus, nec etiam inSpiritu,perNervosinPartes vi- tales diffufo: qvia ille Spiritus,impetumfaciens,differubAni- ma 344 Caput Xfc ina fenfuiva non aliter,ac Fumus materialis pingvis ;i Flamma, per qvam accendicur Fumus ille. Anima vcidimmortalis, feu Mens humana,cota eftimpervia htamanis Conceptibus: qva- tenuseft fimulacrum ipfius Dei incomprehenfibilis. Anima vero fenfitiva,licet Semine occafionali incipiati-n Natura, i. e, difpofitivea Seminej tamen cumficilliusDivina; Imaginis Ima- goproxima, tota qvoqve humanitus eft incognita,&ideonon poteftperCaufas definirijfed cantumobfcuroReflexionum Cir- culo, ad fuas A&iones & Propriecaces defcribi poceftj (:id qvod faciemusSecl. feqv. exprofeflb:) Ut fcilicec^nima fenfitiva fic Luxformalis, cui primario Vitae fenfitivae Proprietates conve- niunt. InHomine autemeadernfenfitiva Animaeft Subfter- niculum & Hofpitium Animae immortalis, & immediatum Syn- desmon,cum Creatis corporeis prseter fe. Ifti ergo Anima:ad- huc remotior eft Afpectus,relativus ad Vitam:cum Vita & Ani- mafintdiftin&a,tanqvam Abftradum&Concrctum:vel potius tanqvamEntis Proprietas, & Ens ipfum, Unde haec Anima per Vitam fentit in Animalibus, videt immediate in Spiritu Optico, qvi in Pupilla habitat,conceptas Species. Spiritus enim Opticus ibidem eft Speculum diaphanum, cujus Luxeft ipfamecibi prsfens Anima fenfitiva,Sedes &pedifleqva Men- tisnoftrsimmortalis. Igitur non eft hic opus recurfu fufceptarum Specierum vifibilium fenfibilium aliarum,per Nervos fucceftive ad Cere- brumjfed Anima immediateubiqveprxfens, Vim omnemSpi- ritui Opticode fe elargiens , ipfa videt, cernit, & difcernit. Cerebrumvcrd efttantum Officina & Condus iftorum Spiri- tuum. Hinc Nervi non deferviunt deferendis Speciebus, in Senfatione hauftis,ad Cerebrum , tanqvam Vehicula j fedtan- tum irrorandis Spiritibus in Cerebro illuftratis,ad refocillandas Partes& confirmandas,qvibus ipfi inferuntur. Ex his ergo concidit Opinio illa Ncrvorum Patrona per Senfatio- _____De Anima» _ 545 Senfatione& Subjecto Senfuum :fimilitcraltera proSpiritibu* animalibus, Neceftpar Ratio Senfuumexternorum.ullacum Potentia Phantaftica & fuis Sororibus agnatis internis, Nara Species fenfibiles exterius percepts ab Anima, abftrahuntur aSenfibilitate, & tum demumtanqvam de Materiaexqva,cu- duntur indeSpecies in Imaginem Rei fenfibilis. Alias fenfi- tivaexterne intrantia,concipiuntur concreto modo, inOrga- nisSenfuum, ac proinde non tantum facpe difplicent, fedjam etiamdolent. Putamus dcinde Animam fenfitivam (:qvaeeft Homo carnalis, vetus, Adamicus, & Lex carnalis:) non di« ftingvia Luce formali &vitali,necfedereimmediateinSpititu influente,qvi totus nimirum labilis cft,& fluxus, Spiritus autem, qviinOrganis moxaprima Conftitutionein olevit, licetvivar, Vitaultima Seminum: nondumtamen vere vivitVita media animali,(:qvaeeftfenfitiva:) donecLumenvitale fuperveniens, a&ualiterin Foetuluxefit. Cujus Difpofitiones gradatim pramiittuntur: fed tamen unicoinftantiaDivinaBonitateCreatoris illuminantur. Qyod non aliter contingit, qvam in confri&u Silicis ad Chalybem, qvando Ignis in momento refultat. Lux crgo indicibilis illa, accendituraCreatore,inSpirituVifcerum nobiliorum: &pri- m6 qvidem in Corde (jaut Stomacho:).Qvae Lux,ut fenfim Vires acqvirit,potentius dilataturjnon aliter ac Candelae inferiorisFu- mus,Flammam vifibiliter fufcfpitdeCandelafuperiore demif- fam. Adeoqj licetOrgana Oftlciorum diverfitatibus fint direm- ta,inferviunttamenConfpirationemutuaNeceflitatibus&fini- bus a CreatoreDominoprsefixis. Eft tamennihilominusomni- um Vifcerum &Membrorum,unica tantumCheIys,continuata homogeneaqvcVita ,acAnima fenfitivaj qvas in fingulisqvas- dam determinationcs,feu Proprietates, qvas per Semina fibi praeparaverat,fufcipit,& moxpofteainduit. UtenimFIamma Candelac non extenditur extra,vel fupra fiaamSpha&rami nec pe- Xx rit 34<* Caput XI. rit,qvamdiu degit intra iftam Spharram , licet inde exortaj Fuligines evolent extra Sphaeram , Flammx expertes: Ita fi- tniliter Spiritus influi , licet participatione Vitae illuftrati difflentur, peregre vadant, & ideo materialiter in condo minuantur; Imd & fic Luminis vitalis Vivacitas flaccefcatj nihil tamen de Animas fenfitiva; Efientia perit, Qyja Vita non acqviritur per Partes & Gradus, neqve fubfiftit inftar Acci- dentium ; fed femper eft Vita,licet in ifta Luce,plus minusve Vi- vacitatisappareat. Nonaliterenim,qvamficut Ignis,ubiali- qvantillus eft , non minuslgnis eft, qvam alter intenfus, i.e» uterqve eft Ignis: ficetiam qvidqvidexhalat exCorpore, Vitaj Participatione anteagaudens, Vitam tamen amittit, qvam pri- mumegreditur extrafuos limites. Interimtamen reliqvaVi- ta manet Vita, licet aliqvantum debilior* Tandemde Mente noftra,Regina,& Anima immortali,ubi refideat, tenemusfic: Cum fciamus etiam Empfychofin fieri eoipfo inftanti, qvo Anima fenfitiva adeft; i, e. dum accenditur iftudLumen formale^animale ,fenfitivum: tunccredimus et- iam adefle Mentem immortalem, eamqve totam federe im- mediate in Anima fenfitiva, tanqvam aflociata» Unde non credimus eam federe in aliqvo Corporis Angulo, v. g.Cerebra, Corde, autViCceris alicujus Ergaftulo,autSpirituum Ofricinaj fedexiftimamus,Mentemhanc efleper totam Animam fenfi- tivam degentem,habitantem, hancqve penctrare, neqve ejus Sphasram excedere, qvamdiu vivitur : atqve haftenus multis fubiacere Circumftantiarum Importunitatibus. In Morte autem feparatur Mens: qvia ipfa Senfitiva, tanqvam Lumen Candelae,innihilumabit. SeddeJiisfufiusSedt.feqventi. Qyac omniahucusqve deducta praeguftanda erant,ante Senfationis genuinae, Doloris& aliarum AfFedionum lenfibilium Expli- cationcm. Qyam nunc aggredimur. ; f. i.Ex* De Anima* 34? §• h Exponitur noftra Sententia^ de Sen/atione } Do/ore, Ira, & aliis Pasjionibus , qvomodo Jiant t In his Difficultatibus, nemo melius nobis Viam aperiet ad Pundtum Veritatis, qvam Dolor, utpote maxime . fenfibilis. Dolorenim eft noxia,&triftisSenfatio,inSpiritu vitali conce- pta,perVitaminferta Animaefenfitivae. Etproxim£ loqvendo; Senfus eft Animaefenfitivae Paffio, in Spiritu Vitae concepta. Nihil enim Iaetari, triftari, vel dolere poteft, praeter Animam ipfam. Adeoq,jSenfus,cum fitDolorisvelCbmplacentiaeprima Conceptio, omnind fit in Anima primario. Ideoqve Senfus, praecer illam AnimaePoteftatem ,concipiendi & judicandi paf- five, deexternisfibi irruentibus, nihil aliud nobisrepraefentat, Qvae cum exAnimapendeant,cujus tota Hiftoria nobis caeca eft: non fuic mirum hadtenus,non nifi ofcitantcr a Scholis aclum ef- fe de Anima& Senfatione vera. InDolore ergo Anima fenfiti- va fere brutalis,triftatur,furit ,irafcitur, angitur , prurit vel timetprimario. Et ficut eft Radix fontalis omnium Aclionum vitalium; fic& Mufculosnon tantum,fedetiam Partes qvasvis, naturaliter movet,ac contrahit ad tonum fuarum Paflionum. Igitur Senfuseftexternorumfenfibilium Ac"tio: qvaedumcon- cipiuntiirinAnima , patitur ipfa qvoqvenon minus qvamfo- cia Vita, Spiritus animalis,ac reliqvum Satellitium. Mens au- tem immortalisRegia nihil qvidqvamhorum,infui Subftan- tia,patiturj fed tantumin fuo fubjcdo, fede,Hofpitio, Anima fcilicetfenfitiva. -rflias enimomniaSublunaria funtnimisin- valida,ad afficiendum Ensillud immortale, deinceps Duratio- ne aeternum. Scd parum adhuc eft, qvod Anima fenfitiva patiatur a Senfi- bilibusj.nifi ipfamet fibi faepe' hoftilis fiat,dum impatiensexorbi- tat.Inchoat ncmpeagere,dumper fenfibilia irritatur&patitur. Xxz Tunc 344 Caput XI. Tuncenim Spiritum vitalem, totiimqve Corpus concutit, ac demum vitalem Supellectilem prodiga diffipat, fibiqveMor- bosparat,acNecemaccelerat. Adeoqvea conceptisfenfibili- bus, fcmel ftimulata (:prout eftmerus Actus & tota irrationalis, brutalis, irafcibilis,concupifcens:JinFurias tranfilit, & fym- ptomatice,feu furioseomnia concutit. Undeillud Adagium; Nemo magis laeditur, qvam afe ipfo. Senfibilia ergo Laefio- num ac Morborum funt Occafiones: Anima vero fenfitiva, casdem Occafiones praefentiens, necferre volens, fuos varie; concitat Miniftros, impreffisqve Ideis a Seopo alienat. Hinc poftea variaMorborum Semina ac Proles. Adeoqve Aninu tolerat,&patiturpraefata abObjecto fenfibilijundeperSenfatio- num ftimulos agitata, agit patiturqvedemum, qvatenus pro- diga, furens fuam diflipat Oeconomiam. Dumqve fentit fvavia,plaufibilia, juvantia, fibiqvegrata, non cftin hacfui Sen- fatione differens ajudicio fuo, qvo alias fentit noxia , corro- fiva, pungentia, lacerantia , confundentia, qvod cft non nifi per Accidens, plane ipfi Vitae externum. Inde facile dignofcitur , qvodSenfus ac Senfatiofiat per Judicium Animae fenfitivae, delatum fuper conceptum fenfi- bile,alterantis primum per fe,juxta conceptam Senfationem, deinde portatulterius adaliud Judicium Phantafiae, afenfitivo Judicio femotum, non fecus, acSenfus & Phantafiadifiident Facultatibus,non autem Subjeclo. Itaqve Paftiones, Affe&iones materiales omnes omnino, immediate tribuimus Animajfenfitiva^fuisqveSatellitibusSpi- ritibusjnon autem ipforum Organis. Undefunt qvaedam v. g. titillantia, qtae pruritu Rifum & fubfultum concitant in ali- qvibus>qvaein aliis nee minimum horum commovent, Non raro enim Animaintus obtenebratur, naturali Senfatione, & contriftatur, vix agnito Obje&o : imo alibidelirar. Alibi fic Aninta Senfmva infenfitiva, ut v. g. in caducis Morbis, pro ali- qvo De Anima, 345 qvo tempore, in Paralyft fape etiam ad Vitam totam,fa!tem in laefis Organis, etiam adhuc viventibus. In multis autem absqve Senfu& RationclicetSpiritusanimalisadhuc emanent, acin habitum difiufi moveant, & interim etiam noxias Impreflio- nes alioqvin hauriant. .Sic fuus eft Vitae,& fenfitivae Animae illius Torpor, AmentiaacMoleftiaintus,licet nihilextraqvatiataut aggravct. Imo&in Somnofua eft ftulta Libido,Fames,Sitis, Metus, Agonia,miraqve Somniorumirrationabilium diffoluta Libertas. Qvin etiam ipfa amica ftatim mutantur in mixta, neutra vel hoftilia:qvatenus Archeus,nunqvam ferians aut otio- fus,e fvavibus amara, vel exedentia facit. Anima enim, ut diximus,concipitRes fenfibi!es,mediofui Satellitii & Clientum fuorum , qvibusipfamet praefens afiiftit, &pcr Applicationem fibi Iram concitat ,Triftitiam, Amorem, Metum &c. qvarum nempe Idearum Characteres format figillariterin fuo Archeo, perqvem fingula commutat,'juxta Imaginem fibi feminaliter propofttam. Hi Charac~reres,Anima: fenfitiva; Jrroratione,Vitae ac Senfus participes,veftiuntprimo Corpus feminale,ex Archeo, unde tandem promptiflima: Vires ad agendum fubnafcuntur, Etinhisfitaliqvandoadeoprompta&pertinax AfFeclionis Per.. feverantia,ut fpeculanti Specimem Admirationis exhibeat,prar- fertim,fi Vitae,autfpiritualis Seminis attributa qvis examinet profundius. Qvam citiflime enim videmuSjPueroSjMulieres, improvidos,irafci,flere,autridere? qvia illorum ^nims fen- fitivae recenter , ac immediate velut Rebus fenfibilibus qvafi adhaerent. Igiturnatura!eeft,qvod Spiritusfenfitivus, fpontc &facileintalesExundationes feratur, Nam Anima illa, faci- le a fuo fenfuali Judicio decepta, labitur inPafliones fponta- neas Spirituum materialium. Sicut vel a Puero iftae Pafliones inoleverunt: itadeiniracunda, furiofa,& totaSympromatica, Animaifta adolefcit,qvaealiaslonge tutius, fub Manfvetudine cun£taperageret,qvamqvod praeruriisjtn Morbos &propriam X x 3 fubindc 346 Caput XI. fubinde Necem afpiret. Qvod freqventifiimum eft ac mani- feftum,inuterinis Exorbitationibus,autSymptomatibusqvo- rundam Vulnerum, aliorumqve Morbsrum, prout docet Ex- perientia qvotidiana. Ira igitur Furorqve hoe loco non funt Hominis j fed Ani- 1112 illius Senfitivae, in Vitam delatae, naturalis Senfationis Thymofes patrantis, qvaeqveproinde non raro intantum Cul- men afcendit, utEfcharamurat,Partemqve,inftarIgnis,Spha- celofideret. Dolor ergo eft indubium Senfus Taclus Pathe- ma, in qvo Anima fenfitiva exprimit Objecli difplicentiam, juxta Injuriae conceptae Differentias partibus illatae. Porroan iftud Doloris Pathema fit judicialis Poteftatis Fun&io, unde Anima, proprio Etymo,fenfitiva nuncupatur: nonfecusac Facuitas motiva, folo Animae nutu movet, absqj Excitatore cxterno,aut peregrino : An vero Dolor fit Pathema produftum immediate a Caufa dolente fenfibili, Scholae liti- gant. Nosabsqve Dubio ficfentimus. Siqvidem cumDolo- risSenfusfit Judicium Animae, per Senfationem,in Facult^ate fenficiva exprefium,qvo Anima plangit de Objeclo fenfibili no- cuo & dolente: idcirco utrobiqve concurrunt ambo fimul con- nexa, & utrumqve etiam,fuo fe habet modo ad Dolorem. Ni- mirum Caufa fenfibilis Injuria eft motiva Doloris; ipfa vero Animafenfitivajudicium fertdeObjectodolorifico,cum qva- dam Pathematis Excandefcentia & Impatientia. Qyod in Vul- nerarione,Contufione,Tenfione,Ambuftione,&Frigore, qva- tenus Caufisexternis manifeftum eft& obvium. Dumautem jam,velapraefata externorumlmprefllone,vel propria intus Exorbitatione, motrices Caufae Dolorum appli- cataefunt,fitqve indeSpiritus fenfitivustotusacer,rodens,mor- dax,degener,formatqve Cruorem fibi parem: tunc fcilicet Ani- mafenfitiva,nontantum fimplex Judicium fertde Dolore,do- lendojfedinfuper ipfa infe tota conturbata, de fe novumpa- DeAnima. 347 ric Produftum dolori ficum, non aliter, acfi illudex Caufaex- terna occationali prodiret. Et licet haecin Pathemate majo- ri, acgraviori Senfatione plerumqvc concurrant j proprie ta- men loqvendo, Dolor magis intime refpicit Cenfuram,ab Ani- n;a fenfitiva patiente latam : five, propinqvius fe refle&it Do> lor ad Proprietatem Anima;,qvam adCaufam doientem. Mul- tienim graviter fsepe vulnerantur,citra manifeftum Dolorem: prout &Furiofus, Dolores vixoftendit fefentire exCaufisno- xiis externis. Qvaedametiam Torturae Dolores faspe eludunt, & inuncta etiam Dolores fallunt, licet Partes interim abln- juria vapulent. Adeoqve Senfus magis intime & proprie re- Ipicit Cenfuram Poteftatis Anima; fenfitivae, qvam Injuriam_. Gaufse doloriferae. Plura de his vide apud Helmont. de Li- thiafi, Cap. IX. toto. §. 4- Corollaria ex ViBis de Senfatione & Motu. li Cerebrum non fentitperfe,vix infe, z, Spiritus anima- lis,qvamdiuintra finus Cerebri formatur,aut vagatur,non fen- tit,neqve Cerebrum indefit Senfus particeps. 3, Spiritus ille non recipit Senfum aCerebro, cumSenfucareat ipfum Cere- brum,& per confeqvens, nec fufcipit Spiritus ifte ultimarn fuas Perfeftionis & Senfationis Manum in finubus Cerebri. 4. Medulla fpinalis,interno fui Nucleo, eft continuata Cerebri Subftantia , veftitur Membrana, Meningibus contigua, 5, OmnisNervus intusideo eft medullaris,extra vero tegitur fua Membrana. 6. Creditur fpinalis Medulla per medium fui, qvoad vivitur, pervia , qva Spiritus motivus difpenfatur, & seqvabiliter, per longum illius Medullae,ac Nervorum, extendi- tur. Illud vero fuum vitaleLumen, diradians, .defert Volun- tatislmperiumac Nutumad Mufculos,tanqvam illiusMotus cxecutivum Organum. 7. Mandatum illud Animae eftin- ftantaneum 3+8 , Gaput XI. ftantaneum: non qvidem, qvod ad fingula Motuum momenta (:v.g.in Cytbarsedo Digitiscitilllmeludente:) .Spiritus illi de- currant, Mandati Animae Charafteribus infigniti. Nam licet Motus tales contingant, miniftris Spiritibus,tamen nimistar- da eflfenthorum Obfeqvia,fi ita fucccitiveper Partesdeambula- re deberent. Igitur folo Luminis Anims Radio,in inftanti,man- datum feu nutus Anima? defertur: perinde ficut Objedta Vifus, in Momento,etiam eminus,longiiTim£percipiuntur, 8.Cum Cerebronullus, velfaltem furdus fit Senfusj acutifiimus verd fitin Meningibus:feqviturinde,qvod LumenSenfus non de- fluatperSubftantiam medullarem,accentralemNervi,ejusqve Tubum j Sed Anima fenfitiva diradiat Senliim, ac praecipue aMeningibus,perMembranas,qvajfunt Nervorum tegmina» communicaturille SenfusPartibus Nervo contiguis,& anne- xis Clientibus. 9. ErgoSubftantia duplici,&duplicinutu fen- fitive formaturLumen,diradians ad fatellites Senfus & Mo- tus. Hincfit,qvod fzepe Senfus la:datur,Moru permanente-» fofpite,vel contra ob diverfitatemparticipatiLuminis,abAni- ma per diverfa Organa delati» Igitur fit Deus in aeternum Benedi&us ,qvi tamnobiles Facultates locavitin Membranis Cerebri,Stomachi & Uteri, Vitam,Animam,totumqve Re- gimenHominisinfe continentibus. 10. Inipfo ergo Archeo Duumviratus, fi Idea ftgillaris mali alicujus, v.g. Apoplexis ParaIyfis,Epilepfiae,Comatis, Vertiginis,Deliqvii , & fimilium Morborum, Capiti alias adfcribi folitorum, fi, inqvam ,talis Veneniidea figillaris, ibi in Duumviratus Archeoformataeft, promptiffima diradiatur Apoplexia &c. Nam tunc totus Ar- cheus in Vifceribus mox velut cadaverizatur. Idem fit pro- portionaliter cum Epilepfia,& aliis malis cnumeratis. Vid. Loc. cit. plura. SECTIO De Anima» 34 9 SECTIO X. De Ptjt4ifv4 Nexus & Comes efi Anim& Jenfitiv^aK conjifitat in Calorenaturali & Humido radicali ? Slcut ex qvacunq; Planta,FrucT:u,ex Granis, Floribus,Cerevifia» Vino/per indita Fermentafolet fieri Aqva Vitx, qvaeft Li- qvorqvidam volatilis, oleofus qvidem (:qvatenus totus in- flammatur:) totusqve pariter falfus, in qvantumacer,mordicat, imo&paululumin Oredetentus comburit,& veficat Gingiva- rum Epidermida : ficpariter in Viventibus,nimirum Homine, exCibis qvotidie fabricatur fimilis Aqva VitCaloreprivati, Mortem tamen non fubeunt ideo. Nec Religiofi Difcalceati milleni in Germania frigida,maxima Anni Parte,a Pedibus usqve in Ven- tremfrigentordinarie, &fajpenon fentiunt fe Pedes habere,& tamenvivunretiam in illisMembris,necideo fadlifuntPifces, Calore non egentes. Qvod alias effet neceftarium, fi Caloref- Y y , fcc < 35© Caput XI. fet Fundamentum primariurn, non autem folum adjacens, & eoncomitans Vitse. Jd minimum inhisReligiofis ¢enis Pauperibus, Militibus,faltem prsevalet Frigidum Calido; adeo- qve Calor ibidem non poteft depafci,&grafiari in Humidum radicale. Deindefi vera efifet ha?c univerfalis Sententia , Humidum iftud radicale (:in qvo tamen defignando qvid fit proprie? qvale? nondum convenerunt ejus ^flertores:) deberet efie oleofum, pingve , conflagrabile. Nam Aflertores totam hanc Doclri- nam fundant tantuminLampade ardente,tanqvam a Simili: Dumfcilicet vident Flammam Lampadis Oleonutriri , ejus- qveOleidefeclu^&Flammamipfam deficere jcontinuari vero &foveri01eo affufo. Igitur,fi tale pariter Oleum cftHumi- elum radicale, beatiores erunt Ventrespingves, item frigidio- res,Difcalceati,Pauperes,nudi jqviaminus fui Humidi fic amit- terent,& dtutiusfuum Oleum inLampaderetinerent necefia- rio. In tali etiam Cafu, a pari deberetEllychnium efife in Cor- de, ne alias ficla hxc & halituofa Humidi Pingvedo,(:utpote qvae in Corde tota fpiritualis eflet:) Ignem concipiat inftar Aqvac Vit£,parvomomento,parvoqve compendio, totafimul con- flagret,'omnia Vicina comburat, ficut Vinum aduftum, ficqve efle defineret. Ubiergo? & qvaleeftillud Eilychnium in Corde? Si nondatur,curnon (Imul&femel totum illud Oleum Humi- di radicalis accenditur, comburitur, ficut Vinum crematum? aut qvomodo fineEllychnio qvadrabit Lampadis Doclrina ex- emplarisad Vitam noftram? Siigitur ita eft, & tota Vita fit Ignis qvidam depopulans Humidum radicale,pingvc,oleofum; indeqve vivamus 5 V mortalis ,communicatur,utdiximus ,dnimx caducae, S^di fu« & Hofpitio, H*c tameaVits Connexio fit in caduco» feuin Lumine $56 Caput XI. Lumine Animae fenfitivae caduco: ficutaliaseffeRecipiens per- modum & capacicatem Recipientis recipitur. Unde& a ea- ducis conculcari poteft j ita ut Vita penitus exfuffletur. Et tuncMens fuo privata Hofpitio, non qvidem extingvitur,vel annihilatur, fed recedere cogitur, propter disligationem & Annihilationem Syndefmi. Qyidqvid ergoMens fubter Vi- tampati videtur (:v.g. Amentias,Deliria,Furores:)fospes qvi- dem ipfa manet, at non libere exercet tunc fua Munia, qvia Scnfatio eft in medio Vinculi. Delaremus hoc Exemplo pro- portionato. §. 2» Declaratur Exemplo appofito Nexus Amm& immortalis cum mortali. Confideremus pro Simili>Lumen Solis conftans, marita»- tumSplendorialicujus Nitedulaej itaut ex utroqve Splendoro micare videatur unicumqvid. Pari modoConnexionisin no- bis Lumina Animae Mentis& fenfitivae confideremus,nonef- fe qvidem lucentia Lumina, fed viventia & plane vitalia: qvo- rum unumfcilicet eftccelefte&conftans,id eft immortale; al- terum vero terrenum & vermiculare. Deinde fingamus Nite- dulae Lumen maculatum; feu tindtum qvomodocunqvej five id Nitedulae contingat proprioErrore; fivedemum, qvodCor- texilli tin&us oftendatur:tuncfaltemLumenfolare,qvodper- petuo fibi conftat,&manet immaculatuminfe,jamqvafitin- doLumini NitedulEenupfiffet (: fie fingamus:) translucens per Niteduls Lumen, aiTumit qvafi ejusdem nitedularis Luminis tabem & Tin&uram, ac velut cum illo patitur Maculam illam. Non qvidem,qvod Sol ipfe patiatur ; fed ipfius tantum Lumen, qvod vitales Actiones cdit, juxta deturpatos Nitedulae Colo- res. Tandemqve extindio Nitedulae Lumine,folare Lumen perditConjugem, &abitin primumfuiFontem,utdepraeftitis Oflficiis Dc Aniraa» 35^ ^mtmmmmwm mmm • 1 i 11 i i - , w Officiis detRationem. SicapanMens toJeratinvka omncs infanias Senfitiv^qvas Carnis fordesilli obtendunt; clarumqvc Intelledtus acMentis jubar, qvod neqvit penetrare Sordes il- Ias,fic pefTumdatur, qvamvis in fuijladicc fit plane impaffibi- le i ut Lumen Solis in Lumine Nitedulae. Qvod nunc de Vitadiximas; idipfumeft interpretandura dealiis Mentis Funclionibus. Interim certum eft, & manrfe- ftum , qvod Anima fenfitiva,ficut Mentis Reginae eft Sedes: ita & ejusdemeft immediata pediffeqva. Etcum eidem fit qvafi delatum Regimen Hominis,poft Lapfum Adami deinceps j ideo in fetrans(umitindebite,perindebitam Adfvetudinemjomnem qvafi Mentis Reginae energiam. Non aliter, qvam aliqvis afvs- tus finiftraManu fcindere Panem, vix potefi: dein dextra eun- demfcindere. UndeMens immortalis ordinarioafveta con- fentitfacile, qvaecunqve, compatrici Vitae Radio,patrat Anima fenfitiva brutalis fere, amplitudine fuae Libertatis,& Licentia Confvetudinis. Igitur in omnibus,&per omniahujusPeregri- nationis noftrae terrenae Itinera, indigemus Auxiliis Divinsc Gratiae, pro qvibus eft qvotidie farpiuslaborandum & oran- dum:ne inducamurin Hofpitii noftrj fenfitivi TentationeSo §. h Conclujiones qv&dam Recapitulatorid, admeliorem Anima, Cognitionem perducentes. l. Videtur certum exFide: imo clarus Fidei Articuluseft, nobis efie Mentem immortalem, qvae ideo excedit qvascun- qve Naturae Poteftates. Qya: Adamo a Deo immcdiate fuic infpirata, & hodie etiatrmum Fstui humano, ab eodem De® infpiratur:in qva RegnumDEiSedem fuamex Beneplacitofuo ftabilivit,& illuminat ha&enusomncm Hominem venieatcra in hunc Mundum, fuisqve Charismatibus locupletat, ac fui prsfentia Dasmonem excludit: pro qvo etiarn Hominc ejus- Zz qve 558 Caput XI. _ -- ■ ■ ■■ i i ■ i h r mi a —-- — ■ — qve Mente,mori fuit dignatusjnon autem pro Angelo lapfo, Hjec certa de Eide. 2. Certum videtur exipfaNaturae Cognitione, Brutaha- bere Animas,plus minusve prudentes, fagaces: omnes tamen caducas, & in nihilum properantesj. easqve perire non aliter acFlatum,& utLumen Candelae exftingvitur, ac in nihilum qbic: adeoqve Brutorum Animas, ob id non effe proprii No- roinis Subftantias fpirituales; fed Lumina tantum viventia vi- talia Animatorum, qvae tamena folo Deo creantur& difpen- fantur,juxta exigentiam feminalium Difpofitionum, j. Certum videtur, qvodomnis Anima caduca fenfitivaa Seminibus occafionaliter &difpofitivetantum emanet: ideo- qve nihil Similitudinis,aut Unitatis fortiaturcum Mente no- ftra humana immortali. Nam licet ambae a Deo creentur, nonaliter tamenabinvicem diftingvuntur, qvam ficut Ens ca- ducum,ab Ente immortali: vel ficut Lumen per Exfufflationem periturum aSubftantia aeterna, qvae eftDeitatis lucenslmago &Simulacrum, 4. Certum videtur,qvod in Seminehumano fubfintdifpo- fitiones&Species, ad ejusmodi Animam caducam: non minus qvaminSemine canino,adviventem Catulum. Hincpleri- qve Dodiores nunc, fi non fimul,faltem fuccefliveadmittunt in Homine diverfas Animas, vcgetativam,fenfitivam,&tandem omnium perfe&ivam,Animam immortalem, 5. Certum videtur, Animam fenfitivam qvafi brutalem, corruptam iftam faltem, in nobis fubortam efTe a Peccato Adami,& permanere deinceps in nobis naturaliter, perfuc- ceflivam Sexuum Copulam: item nec Mentem immortalem a Natura,abHomine,velaliis Mediis qvibuscunqvefieripofTe: tum qvia eft Subftantia permanens aeterna, ideoqve ab Ento perituro fieri non poteft: tum qvod Mens ideo ex nihilo fieri deb:ar, OeAnitna, 359. debcat, ficuc oranes aUx Subftantias absqve Auxilio Naturae cooperantis. Haecvidentur efle etiamcertadeFide. 6. Certum videtur,qvod a Transgreuroneilla Adae, Mens nobiliflima fitalligata,&involuta Animaefenfitivae:qvia in Cor- pore Morti obnoxio, nihil Menti eft propinqvius, magisqve affine,inqvofedeat, Qvodqve ideo in lucido illo, vitaliqve Initio,tanqvamin Diverforio fitimraerfa,divinitusqveannexa usqve in VitaeFinem. Inde enim tot Amentias videmus,Fal- lacias,Errores, Defeftus, Hominumqve Perfidias, imo & omnes Infanias, qvaeomnempenitusMentis Ufum denegant, ejusqvc abfentiam potius,qvam praefentiam fufpicari faciunt: qvod fie- rinon pofiet,fi Mens noftra humana, non eflet nimium im- merfa Animae fenfitivae,fica caducis Rebus turbatae. 7. Certum videtur Animam fenfitivam deinceps aLapfu, ita Mentem obtenebrare fuo Hofpitio, eamqve cooperire, qvafi dcfidem , & velut foporatam detinere :utnon tanturrL. regat Adliones corporales omnesjfedita plerumqve ipfam et- iam Mentis Przfentiam obfufcet, ut ferenihil polTit expeditc inhac Vitaagerc,qvafinon ampliusefletfui Juris. Hinceftilla Lcx in Membrisnoftris,repugnans Legi Mentis noftrae. Nam utcunqve hsec Mens noftra vitalem Radium de fe fpirer, (nunqvam enim feriatur, laflatuT,aut dormit:) infui vicariarn fenfitivam; nihilominus tamen vidcturfuis Facultatibusadeo ferva Animae fuae caducae, vicariae ,ut qvafi impotens appareat fuo intelledu libere frui, fed fere concedere in plerisqve in, lubitum infanum fuae Senfitivae. Unde videmus Serpentes & fimpliciaqvaedam, imo & domeftica nobis Excrementa,alte- rare fsepe totum Mentis Ufum:Poteftates noftras, earumqve Fun&iones prorfusproftratas, conculcatas, & amentes eva- dere,imo fieri Beftiis fubinde multo miferiores,nos in tanta Majeftate, fub Imagine Divinitatis. Videtur autem nobis, non efle conveniens iEqvitati aut Poflibilitatijqvod Ens aliqvod Zz 1 viru- 360 Caput XI, virulentum, infiraum,caducum ,&longeimparMenti noftri pretiofiffimae, conculcare poffit Imaginem hanc Dei excel- lcntiflimam: utomnejus & Praerogativampro lubitu v.g. ra- bientis Canis, hsc Regina amittat: & qvod infima Rei Po* teftas, Hominibus alias a Deo fubftratae, debeat efle, aut pra> valere fuper Excellentiam Entis,deinceps Duratione infiniti. Videtur cnim,qvod Mens immortalis debeat efle potius im- paflibilisaRebus fe inferioribus,caducis, minimis&c. Sedharc omnia, fiunt non in ipfa Mente immortali, impaffibili, revera ab his infimis, fed in Vinculo,Nexu,Combinatione, Neceffitu- dine^qvae interceditinter Senfirivam & Animamimmortalerm per qvod Vinculum, eheu! nimium alligata eft & immerfa Mens Anima: fenfitivae: qvo Vinculodeleto &extintfto,Mens libera avolatad fuum Centrum, Creatorem,tota,integra, Uc jam fupra declaravimus. 8» Certum videtur Naturam humanam ,qvafi Thauma- turgam, & mirandorum Patraticem efle. Praeter fupra dicla enim deejus Potenti3 extatica, magica, magnetica, hic etiam confideres inhunc Finem, Vimillam Anima: fenfitivae Faemi- narum praegnantium, qvomodo fcilicet Ope radii mentalis, (mamficut Animahumanaeft Dei Imago:ita etiam aliqvidex nihilo,foloqve nutu aliqVando creare fatagit:) qvomodo, in« qvam,folo Appctitucreet diverfa Monftra, Similiter refert Helmont.qvod Mulier qvaedam,dum Bruxellisin foro vidcrec aliqvem Capiteple&i, mox peperit Fa?tum decollatum,cujus Caput juxtaTruncum reperiebatur. Alias etiam videntesMu- iieres,Brachii,aut Manus Amputationem, pepererunt exinde Fa:tus fine Brachio,Manu. Similia contingunt fere qvotidie\ Inhiseft indubium,qvod talisCogitatioFsminas, fitaut ap- petitiva, utin Cerafo,aut formidans,ut indecollato, nondum vero difcurfiva, multoqve minus nuditer foli Menti fubdita, Deinde Cerafumfic producl:um,videtur verum,, non a Cerafi [oh De Anima. folaMacula:cum fingulis Annis,fuisTemporibus,Coiorem mu- tet, cumaliis orciinariis, qvibus Arbores fuosFrucftus colorant, Inde enim A! Capu* Xf. _ Caput in praefato Exemplo, Prout etiam non reqviritur, dutn Faetus transmutatur in Monftrum,qvia funtPaffiones potentis- fimae circa Beftias formidabiles. In aliis vero Brutis non for- midabilibus,reqviritur Manus,Loci defignatrix,pro Faetu, ut tocus immutetur. Igiturin formidabilibus diverfa eftRatio:eo qvod in uno oftenditur Aclus folus, i. e. in formidabilibus: in alio vero i. e. Appetitivis, Ens Creatum. Imo in illo Actu prsetendit folara Ablationem: in ifto Animam aemulari cupit aliqvid creando. Deniqve in hujusmodi Contingentiis eftiftud univerfale,qvod Materefficiens nonintendat pro fuoFaetu id facere : adeoqve nonin fejfed in fuoFaetuhas imaginesaffigit,pro lubitu Manus pidoris,& non pro velle Mulieris concipientis appetibile,vel horribile^fed prsecedit Conceptus aliqvis plaufibilis vel timoro- fus, cum Appetitu vel Averfione, & ftatim inde feqvitur Appe- titusConceptuum cum Defiderio vel pavore,haecmiranda pa- tranre & efficiente. Qvaehoc Locoficdilatavimus, ut Divina* Imaginis Poteftas fimilitudinariae Creationis, nos deducat in 5imilitudinem creandi Amorem divinUm in Mente noftra» lltipfa nempe proprio Motu,nec folo fui Radioin Animamfen- fitivam caducam ejaculato, aut difperfo (:prout in Gravidis fieri jamretulimus:)fed proprio Actu, auxiliante GratiaDivi- na,proprioDefiderio,^more,Fide,Spe&cacteris mcdiis, fe- ratur intus totaliter,&immutetur&transmutetur inDEi Amo- rem. Qyod fi tam ftupendaOpera patret AnimanoftraVirtu- te fola naturali,qvid nonefficiet, fi huiciuxiliatrix acceiTerit Virtus etiam fupernaturalis, i. e. Divina Gratia,& alia Dei Do- na infufa? Perhaecrede redditur fere omnipotens, juxta illud D. Pauli: Omniapo(Tumineo,qvi me confortat, ideft Auxilro Gratiae fus fubfidiario, Hinc videmus illa San&arum Ani- marum Miracula potentiffima , qvod Mortuos refufcitent, Lingvis Ioqvantur novis, caecis Vifum, daudis Grtffumjinfir-