I N F O R M A' TIO DE FAMOSO NEGOTIO COMPOSI- T I O NI S DlSSlDENTIVM inter fePrincipum&fta- tuumS.R.Imperij. tAT> %eges et CITES CH%ISTIA*COS. Cosmopoli, ex Typographia Iuftinianaj. Um tM, T>C. XVI. f^FO%M ATIO DE F A MOSO NEGO; TIO COMPOSITIONIS AD RE GE S, P RINCI- P £ S QJV E C H R I- S TIAN-OSi •m * f -! H A if i Q jf 3 •: 1, «V $fiV A SIT RoMANI ImPERII, quodpenesGermanoseft.pisfens faCies, quis ftatus ? quasin illo reli- gionum confufio, opinionumdif- crepantia, & Ordinum difcordia; vel ex huius feculi Hiftoricis, vel ex Oratorum relationibus, ttim e- tiam ex publica informatiOne,qu£E fub titulo Turbatus Imperij ftatus, in lucem prodijt.abun- denoruntChriftiani Reges, Principes, &c. Verumquia ab euentu,& exterorum Confilijsnon obfcuredeprehen- ditur , multos indeuias opiniones, &: contrarias in fa&o fententias, vel per iniuriam, vel per miniftrorum finiftras felationes.autpartisaduerfae fpeciofasobiatioiies, praHer- tim in famofo negotio compbfuionis , hoc tcmpore peri^ culose feduri, neceflarium viftim, Regibus, Prinripibuvq} Chriftianis, hancinformationem ofFerre,vtin iliaceu fpe- £ulo, qu&' fit caufa difcordiarum inter ordines, & quis mo« ' • • " ^ x ' .. I . (Juj Jtil ! ' * De Comp o s itiok s dus oas componcndi, proponatur, plenius cognofcanr> contemplentur, & agnitae veritati patrocinentur. Quam gloriose Romanum Impcrium adGermanos dclatum,&quamprudcntcr ad hocirifcelix vfq; fcculum confcruatum fit, loquantur hiftoria:. Pro hoc inftituto conucnitgcncralitcr fcire, quod res ipla teftatur, ante an- nos circiter o&uaginta , aliquot Ordincs Impcrij , rclicTat auitarcligionc Catholica , nouam Luthcri do&rinam ak fumpfiflc, cx diucrfitate rcligionum in contraria ftudia U confilia (vtfcrtnaturareligionis ) magnofuodamnoab- ijflc, (cdex his indiuturna bella ciuilia incidiflc , quibus cumpeneconfumptaeflec, gloriofiflimos Impp: C a r o- lvm V. & Ferdinandtm differentias Catholicx rcligionis, cum nouitatc Lutherana.Concilio gencrali dc- cidcndas rcmififle,& vtintcrcapublicacranquillicascon- fcruarctur, lcgem politicam, nc quis aitcrum intuitu ieli- gionis deinccps offcndcret, communi omnium Ordinunt confcnfu , fub grauiflimis pcenis Anno falutis iyjy. pro- mulgaflc,de cuius Icgis contentis ac fcnfu, vt minor fitdu* bitatio, placuit illam ipfam fidelitcr tranflatam, hicad- iungcrc. NcquispofthacaIteriinImpcriobeIIumindicat,in- ferat, vel hoftile quid,autper fc moliatur.aut opc confilio- quc promoueat, quin imoomnibus concordibus votis, mutuae beneuolcntia: ftudcant, neq; altcr altcrum, Iudicio fc fubmitcere paratum, annonx fubminiftrationc.com- mcrtijsq; vclrcdicuum pcrccptione intcrcludat. Caefar & Imperij Ordiaes nullum Confcffionis Au- guftanaeftacumobprofeflionem Auguftanam,yivelarmis inuadant, laedant, vcl ab hac confeffionc, do&rina, carrc- mqnijs, ritib.usq; Ecclcfia:,inditionibuseorum, auciam introdu&is, autincroduccndis deijcianc, ijsq; fiuc manda- DlSCORDIAR VM IjWPERII RoM A N I. } tis, fiue alijs modis graues finc, fed in hac corifcfiione,cius- quecxcrcicio>bonis, & iuribusfuis, libcri&rquieci relin- quantur; quxauremdcreligionclis cft,canon nifi Chri- ftianis, amicabilibus & pacatis rationibus componatur. Viciflim Ordincs Auguftana: confeflionis Carfarem, Ele&oresq; Impcrij, Principes&ftatusCacholicar&auica: rcligionis,fiue Ecclcfiaftici, fiue fccularcs ilh'finc, vna cura ipforum Capitulis , &: alijs clericalis ordinis hominibus, non attcnto, quo domicilium fuum tranftulcrinc, fua reli- gionc atq; Ecclcfia: fuar ritibus carremonijsq;, ficut & bo- nis,dominijs, fubditis,iurisdi£tionibus,dignitatibus, iuri- bus,rcdicibus,cenfibus,decimis, abfq; vlla moleftia,yti,frui finant & patiantur, ipfis potius in hoc fubucniendo, quam vllam vim inferendo, ad amuflim lmperij legibus, confti- tutionibus, & pacis publica: fan&ionibus obfcruacis, accp hxc omnia fub fponfione Cxfarea: Regijeq; dignicacis.ho- noris,principum fidei&panis confticucionis,quotquot vcro nccCatholicarrcligioni, ncc Auguftana;confeflloni (vc nempc illa Anno 3 o. Ca;fari cxhibica eft)addicl:i func,hi bencficio pacis nonfruancur.fcdabcapenicusexclufi finc. Archicpifcopi,Epifcopi,Pr*laci,alijq$ Ecclcfiaftici, a Catholica religiouc recedenres.a beneficijs corumq; fru- ftibus, honorc&texiftimacionefalua,fimulquoqueabcc. danc,Capiculis, aucquibus idde iurccompccic, aliamca- tholicam pcrfonam in eius locum fufficicndi & eligendi dacafaculcacc,cui vnacumCapicuIis alijsq; Ecclcfijs.fun- daciones, ele&iones, confuccudincs, iura & bona fua falua' finc & maneanc: Collegia, Ccenobia, aliaq; bona Ecclefia- ftica a ftacibus nonnullis,corumq; prxdeceflbribus occu- paca, pijsvfibus applicaca.fi ncq; ad alios Impcrij ftacus percinenc,ncccemporecransa£Honis Paflauicnfis, poftea- ue ab Ecclefiafticis poflcfla fucrinc, fub hac pacc comprc- A J ten- 4 DbComfositioni hcndantur, fuisq; locis immota maneant, neq; vlla cc no* mine fi t a£tio,petitio aut perfccutio, nemini a Camera ho- rum nomine proceiTus deccrnantur: Ecclefiaftica iutisdi- ttio (faluiscuiusq;reditibus, decimis ,iuribusq; tempora- rijs )in AuguftanxconfeiTionisritus^minifteria &legesiri- ftitutas inftituendasq;, vfq, adplenam religionisconcilia- ijionem, ne exerceatur: fed confeffione haclibera, interea temporis ftsfpenfa quiefcat, alijsq; tamen cafibus integra* maneat. Statibus Catholicis reditus, cenfus, decimaecj} maneant , Magiftratui tamen ciuili, fub quoea bona fita funt.in his iurisdittio fecularis commoda & rura, quseante' . ortum de religione diflidium ipfi in ijs competierunt, falua lint, ex his bonis, monafterijs, Ecclefijs, fcholis, eleemofy- nis,hofpitalibus vtolim.itadeinceps, nulio alterutrius re- ligionis dikrimineprouideatur, Qua de re, fi quiddubij incidat, parfes arbitroslitis decidenda? nominent, qui caufa fummarie cognita, inttai fextummenfem, quid quantumqueeoimpendendumfit, pronunciabunt» Intcreaquibushocnominelis mocafue- rit, nec pofTeifione fuadeftituantur, aut turbentur, riec ed minus quod antiquitus ex fundis emolumentisq; ad mini- fteriacontulerunt.ad finem vfq; litis porrigant. Nequis ftatum alterum, eiusue fubditos fua? religio-- niadigat,abftrahat,velc6traMagiftratum tueatur.aucde- fcndac, competentibus tamenaduocatia: iuribus exdufis. Caeiaris,ftatuum fubditisvriacumfamilia religionis caufa alio fi velint comigrandi, bonaq; fuaalienandi (dum feruilis conditionis debitiq; tributinomineproloci con- fuetudine , magiftratui fatisfaciant) facultas & pofeftas cfto, Dominis tanien manumittendi arbitrio relidto. Hxc pax diffidentia; in Impefio tollenda?, falutiq; patrix pro- jnouenda;,& concordandis religionumlitibusinita, ad vf- Discordi/rvm Imperii Romakt. f queplacidam & abfblutam religionis conciliaiicnem,fai- ta,te&a & inuiolata ab omnibus feruetur.Quod fi generali concilio.nationali conuenru, eolloquioalijsq; Imperij tra- ftatibus ha:c compofitio acquiri non poffit, pacis tam c h u- ius in oes cafusperpetua & seternavis &authoritaseric. Hacquoq; pace Ordoequcftris.immediate fubditus itafruatur ,ne vniusaut alterius religionis caufagrauecur, autmoleftetur. Quibus in ciuitatibus liberis 3 ante hanc conditam pa-' cem, vtraq; religio in vfu f uit, in ijs porro ficremaneat, Ci- ues &incolai feu clericifeu laici, pacifice & comiter inter fe cohabitent.ncutri alteros dereligionis fuje exerdtio.Ec- clcfia?ritibus,& cazremonijs deturbareliceat, fcd liberum vltro citroq; religionis facultatumq; & bonorum vfum, fi- cutfuperius deftatibuscaucum, quilibethabeat. Superioribuslmperijcoftitutionibushiiicpaci, nihii vllain partcdctrahatur,necdeincepsvllacotra eaderoga^ tio aut declaratioadmittatur; fi fiat jp non facta habeatur. Hxcpax vci Csefaris Ordinumq; religiofa affertione munita eft, ita ftabili omnium concotdia & finceritate fan- fte&religioseferuetur. « Csfar & Ordines nec ipfi inuiccm clam vel palam concrahancpacem committanc,necfraudemfacientibus aut concraueniencibus adiumcntofint, quin imo contra hanc conftitutionem lasfis.ope &auxilio fubueniant. Huic coftitutioniGamera pareat,iusq; poftulantibus citra alterutrius religionis refpe&u adminiftrct,in contra- riu nec proccflus deecrnac.nec aliud agat aut cradler.Finis. ln huius legis feu pacificationis obferuantiam, Iicec oes Ordines Imperij fucceffiue in hane vfq; horam follcn*' nitcr iurauerint,eamq; Catholici & primi Lutherani illzsa 1 forp,arinc,aon camen def uerunr,qui certiareligioncCalui* nianara nouamq;Im- perij formam,armatamanuintroducercftuduerunt. Hoc ipfum tamclarcteftanturEccIcfixMagdebur- genfis,Bremcnfis,Halberftadcnfis, multarumq; aliarum Prouinciaruminuafioncs, &in Argentoratenfcs, Colo» nicnfes, ac alios tentata bella, vt fuperfluum videatur eui- dentiflimisfa£tis,verbafuperaddcre : AcccditquodCa- tholici prouincijs ,pofleflionibus, bonisq; violcnter defti- tuti ac (poliati, cum ordinaria viaiuris, in fummo Imperij tiibuna!i,rcos occupatorcs & dctentores conucniunt.pro- ceflus inftituunt, (tia repctunt,& iuftitia^adminiftratio- ncm vrgcnt, illi primum mille effugia dcclinatoria quxrc- rc,difficulter lites conteftari, conteftatas ajternas reddere, conclufionesnouisadinuentionibus impedire, fententias fufpedere.Iatarumexccutiones fatto prohibcre,vel dcijk dem ad Ordincs Imperij, a capite fcilicct ad membra pra:- poftcroordine appcllare, vel reuifioncs, finc fundamcnto petcre, illas autem minis & fa£tis immortales faccrc, & fic omnem iufticiam illuderc non crubcfcant. - CumveroCatholiciPrincipcs.&alijlmperijmbdicl, hoc modo viam iuftiti* in Camera Impcriali fibi omnind prarclufam efle vidcren t: ideoq; ad Maicftatcm Carfaream, tanquam fupremum ludiccm confugcrcnt, illi vcrfis vclis inclamare, & publicis fcriptis protcftari cccpcrunt, Caefii- rem omncm fuam iurisdictioncm in Camcram tranftulik fe, ideoq; nullum ius in Ordines Imperij habere, quia ab- furdum lit, in vno regno duo fumma confiftoria iudicialia cfle.&indignumPrincipcs ImpcrijadMonachorumlitcs adftringere velle. Si autem Catholici in Coraitijs dcuiolatapace pub- ljca DiscordiarvmImperiiRomani. 7 Iicarcligionis, de iniuftis fpcijijs.& attentatis conqueran- tur r &:iuftitia? reftauiationcm vrgeant,il]iiem.igis Utfosac grauatosingcminant, &iuftitiam poftulant; liquaras co- ram quo iudice ? Cafarem recuianr,& Cameram Imperia-t lem ided fufpcctam habent, quod in illa Catholici Pra'fi- des& AfTcflores fint, & confequenter vel ipfos in propria caufa iiadices■efle, vel nullam luftitiam (qu-oxires.vcidiplciMire. inrfpecie videant, v rra pars a?quiq«» r em f q iiear cauia roi q ax rca lemnonve r bi s flcta m i u ft iti a m? qusrat, qua?ue paeemveram,bellnni&tiift^enilones deii- deret-, necefleefteaquxfaltem adecenniointcr Ordines Imperij accidernnt, & qux in .Gomitijs IniperiaUbuspo* fltemisaftaiuntiJbteuirerrecenfefe. In primisfesiptaloquiicufitquod.cum Principcs pro- teftantes, qui in vltimis Comitijs Ratifbonenfibus Anno fenouonomineCorrefpondentcsindigetarut, haud difficulter aduerterent,acl:iones fuas,attentata, modum prbcedendi, aliaq; inconuenientia, nullo iure,diuinoaur. humano iuftificari pofle, &:tandefn adxermirios rationis aciuftitixdeueniendum cfle ,iomniamediaexcogitarunt, quibusiuftitiamfubterfugere, iudicium Carfarisrefpuere, & fi ha;c decurfa temporis deficerent.armjs fuam intentio- nern>, arreptasque poflefliories manutenere &. dcfendere poflent. - liqQrti .• !, . • .••>••.;• . • ; «- 1 j iDeprimomedfo pauloantcdictum eft, quanrisarti- fioijis fihftiti^illudann, cum modo GamenE Imperiali orn- jjfefii iurisdictionem, rnodo nullam dcferunt,ac fe ipfos iu- B dices 8 O £ - C O M f OSITIONE dices conftituunt: In fccundo etiamnum vehementiffime labotant; vttamen memores iuramenti .fideiitatis &obc^ dientia: videantur, &: feCa?farem liberc cle&um, tanquam fupremum caput,iudicem &; Dominum fuum reuereri» in- cautisteftatumfaciant,limitatam in Ordines habcrcCa?- farem rurisdictionem , & mox illam ipfatn in Cameram lmpcrialcm integrc tranflatam contendunt. Vbi vero haec vtabfurda iubfiftere pofle defperant,ibi quocunq; co- lorc, promiflis & muneribus, dtrede &c indire&e inftant* vtCxfari perfuadeatur,tantifpcriudicium fufpcndatvdo- nec transa&io non amore pacis» fed odio iudicij inter pat> tcs tentctur, nc quis Correfpondentium in futurum iri au- laCarfarisin ius vocatus comparere teneatur, leges priua- tas ftatuunt,aulici iudicij afleflbres contemnunt.&ripccio- fo tituloviuftitiam quandam particularcm.quam germani? cej-ffr (Un3le$lvocant,promittunt :Tandem,vtaiudicio Caelaris honeftius libcrentur, omnes caufas & controucr- Cas, quas cum Catholicis habent, rcligionem concerncce; ideoque cxtra Caefaris iurisdidionem efle prartendunt. Quod Greligionem,vt religionem.a rebus politicis, qua: maxime controucrtuntur, Catholici diftinguant, iili tales efle caufas, qua: nullum iudicem patiantur, & tantum ami- cabili compofitione deter minari poflint,dicunt,Ce > farem- quc vt Catholtcum iudiccm reijciunt. Pro tcrtio medio in apertoeft, Correfpondentes Ordines Imperij pro tuen» da violcnta pofleflione,pro augmento religionisCaluinia- na?,& amplianda rcligione,in excidium omnium Catholi- corum, atqueipfiusmetCatholicaercligionts coniurafle: Adhoc fcederacum exteris Rcgibus, Principibus, ac. Re- buspublicis,imd cum infidelibus Turcis & Barbaris inijfle, &Luthcranos, qui fe ha&enus Neutrales, deuotos tameii Casfari,legumqj Imperij obferuantesfa&o comprobarunt, vtia Dl3CORDIARVMlMPBK.il RoMANI. $ Vt in fuatranseant vota inceflanter adhortari, atq$ in hoc poftremofummam rei bene gerenda; conftituunt. Catholici ex aduerfo aperta fronte profitcntur, fe contra leges pacis publicae, &: religionis, nullum Princi- pcm, aut fubditum, imo ne rufticum quidcm a tempore promulgata: lcgis Lxfifle, cum vicinis femper pacem colu- ifle, iuramaiorum,conkierudines, Imperijmddumcon-. fultandi, cxtera-q} inftituta reuerenterobferuafle, Carfari debitam obedientiam fidelitatemq} praeftitifle , & nihil omififle.quod adgloriam & ad incrementum Impcrij pro- ficerepofTeexiftirnarunt. Veruntamen cum fecontrale- ges lmperij,ditionibus,bonis,viafa&ifpoliari, deftitui,iu r ftitiadcfraudari, &: tandemin totaleexitiumprxcipitari, velferiuscognofcerent, fatcntur candide Caluiniftarum fcederaipfosin eaconfiliacoegifle, vt pro defenfione Ec- ciefia? De i, Religionis.prouinciarum & fubditorum fuo- -rumtantifperconfpirarint, donec Csiarea maicftas im- :pErioiuftitiamreftituerer,& ipfiab aliorum ofFenfionibus lccuriefleporTint-. Dum autem Caluiniftae cum fuis fe con- iungunt, Catholici defenfioni intendunt, Luthcrani neu- ^ttaWsCarfarem vencrantes.quafi in fpecula ftant,prob do- lor ipfumlmperium in tres fadtiones dilaceratur,& pericu- lis regni diuifi turpiter exponitur. His prxmiflis exhibetur pro exemplo deformitatis, incafuiuftitiae, caufa Aquenfium ,in bellicismotuslulia- cenfeSjinComitiorum pcrturbationeipisCorrefpondcn* iiumactiones & publica.fcripta. : : -i Et quidem caufa Aquenfis peruulgata nimis ficlia- bet. Cum vndiqj fere infecf aeflet Germania nouis doclri- nis,non defuerunt quiAquisgrani nouitates fpargerent,&: licetMagiftratus temporc promulgataE legis pacis public^ rcligionis Catholicus cfler,nullumq} aliud quamCatho- B i licum «O •* T ' * M CD-E-. Co M P 6 ttfef O JTvEX O 3 i j-ft ltcum ineiuJtwepelig-ionis exercitiurn habercttir, tantuTn'- tamen pOtafa Caluinr incjuietus fpiritus , vc eontra legep prsediotas iu§. Quibus in ciuitatibus iibefis,;&c/pauci nouatores plcbem titulo libertatis confcientia? & patris, feditiofam reddere , legitimum Magiftrafum in exiliurn abigcre, omnia innouare , &: pro hbicu Rempuhlicam admiriiftrare auii fuerint, fuper hoc eiiormr facto;,curn exules Senatorcs, Carfaris iufticiam implorarent , per- fuafi fuht turbatorcsprimo aCorrefpondcntibus> ne Ca> laris iudicio fe fubmittcrent, fed ad Cameram lrhperia- lem prouocarent.' Deinde vbi caufam ceepcam; inreL- "lexefAiritv^fupera^eum irifrmismifcuerunt* vt ihdecita mas tierct& amicabiliter componeretur.quodiquidemieoivfq; produxertihr, vt vix vigefimo annoiiniuftiflime fpoliaci^ fententiam reftituttonrs impetrare potucrint. Pbitquarh vero pcr fententiam Gafaris,magiftratuspnftin£e dignita- ti, horibtfi &? au&oritatr reftitutus fuit;quierrerrint cia esfe- •dicioftCalhiniftar, quovfq; per obiturn ScreniflinM DiroijS IvLiJE, Arind'1^439; ampliorintentioni' pro riiouebds.fpeS arfulgeret:quo factooblitt iuramentoruhi denuoMagjftta- tum leglti.mum eijciunt, adminiftrationem^ReihublMJC •vfurpant, voeati in iusaUlicuniy C& v faris iivdicium fugiurtt, &ad Vicarium Imperij adminiftratoteftVl^alatfnum.pttf- fcdcfcnt/ Avb o\ ft9$X3 ' j "J••"'?.'!>:a ufti/fiasiq .-, llIenegle^aiuftiififfiafententiaCa^farisiRvDOLPdar II. fceliciflima: memorix, per fuos Gommiliarios, parteal- tera non audita, praxipites proceflhs decernir, non attert- to>quod iuxta Correfpondentiu paradoxum,eaufa Aquen- fis religiofa ,&: pef Confequens extra C#taris iurisdictid- nemeffcr, (vt i^ruunrofteridererclTefuprad trufum Magiftratu, a crinvrnefpolijabfokiir, eundernqvih -adminifljcatione co.nfinnat: ®es ext©rosad defenhjeK x d ner» \ D I S C O R3> A M .1MJP fRlI.RoMANI. 1i nefi$Aq.uenfmminuicac. Exules auceni fpoliaci , eum fu- per, his atcentatis, apud eiedtum no)Uicer gloriofiflimum '"' Imperacorem Ma.t» hiam I.-iuftas querelas inftituerenr, §4'Confirmationem feinentfedehjn&iCa^faris Rvdolphi II.inftantervrgerenc,fubicdomncs Correfpondentescau- fam fuam faciunc,religio(am dicunt,Ca:farem nea&us Vi- cariorum indifcrimenvocari patiatur, & nifi acontraria fentencia eiusq, exccutione abfiineat>bellum publicis fcri- ptis miaantur, , , Ha?c eft Regcs, Principes, &c. Chriftiani forma& modus, quem in tecminis iuftitia? contra Catholicos exer- cenc Correlpondences.Confequens nunc eft,vt de auidi- tate ad bella ciuilia, &: incentione exterminandi Catholi- cos paucis doceatu*: Ad hoc vt praiterita relinquanturi in prompcu eft bellu.m Iuliacenfe, quod Anno i6io,ideo maxime cceperunt Correfpondences, vc ditiffimas illaj prouincias in fuas partcs craherenc .abi fedem belli flge* renc, & exindecommodius vicinas ditiones infeftarcntac fabiugarenc, AdhunceffedumPrincipibusdefundo Du- ce Iv lijE , &c. proxime agnacis Neoburgenfi & Branden- burgicobmnibus modis perfuaferunc , neCxfaris iudicio fucceffionem concrouerfam fubmitterent, fequeftratio^ nem pra?tenfamfpenierenc,caufamque vicinis Gallise & Anglia? Hollandisqy amicabiliter componendam defer- rent: Cui propofito cum Ca?far pro tuenda iurisdictionc fibi folita lefeopponerer >fecundum leges Imperij ob me- tum armorum fequeftrationem tentaret, Iuliacum in po- teftaremfuamredigcrec, partibus viamiufticicT aperirer,& vndiq, ad pacem hortaretur, ftatim ad arma conclamarut, ConfcripferuntexercituSjGallos» Anglos, Scotos,HoIlan- dosq; in Impenj prouincias inuitarunt, & fpretis omnibus Csefareis mandacis> luliacum vt expugnarunt, regesq; ex- B } teros ii Da Comfositioke ceros, quam iuftiflimum fuum Impcratorem habere iudi- ces maluerunt,atq; dc his omnibus vtbene geftis,glorian» tur, & triumphosdecernunt. Verumcum Ano 1614. declinantenonnihiifortuna Serenifs.ArchiduxALBJER.TVS exmandatoCeTaris,fente- tiam reftitutoriam contra rebelles Aqucnfes exequeretur; Miilheimium ad amuilationem munitum demoliretur, & Ko!andos,qui iam Iuliacumexclufis Principum pofleHb- rum prafidijs fuu fecerant, cxtcraq;loca&prouincias lu- liacenfes occuparc propofuerat, valido& vi&ore exercitu impediret, Veialiam,Dyram &aliquot locainpoteftatera Ca'faris,ad decifionem vfq; cauiatprincipaiis rcdigeret,ar- toniti Correipondentcs,per legatos& literas, dc violatisa Sereniflimo Archiduce Albek to Imperij legibus,dein- troductis exterorum armis, & iniquiflimis attentatis apud Caslarcm conquefti funt,omniumq; reparationem & refti- tutionem adiunctis minis, inceflanter folhcitare nondefii fiunt. ExquohauddifHculterapparet.quantumfitCorre- ipondentium ad bella contra Catholicos Ordines defide- rium.quantaanimoruma Csefare auertio, &quam iiniftru in rebus iudiciu, qui quod (ibi contra omnia iurafumut,id- ipium^Cfffarisaucrorirate & Impcrijdignitate defende- da,in aiijs reprehendut.Vocaruntilliexteros contraCarfa- ren>,Ca;far principem Imperij fratremq; contraexteroiu eonatusinuoeat.hoc tameniniuftum &intolerabile>illud facroianctum & laudabiie habcre volunt Correfpondetes; feddehis iudicium ferant Reges, Principesq; Chriftianr. In Concilijs & Comitijs Imperialibus demum,ne quidin reftaurationem iuftitia^autpro Ca;faris authorira- te , vel rel gionis Cachoiica? bono concludatur ,hunc in proximis Annis ieo<. 160S. &itfij, obferuaruntmodum, Correfpondentes. Mittunt ad praefcriptum iocum lega- tQSg Discordia-rvu Imperii Romaki, IJ tos,vt plurimum paium pacificos, qui propofitionem Car- larcam in pleno omnium Ordinum conlerTu audiunt, & vocatiad confilia pro cuiusque qualitate veniunt: quam primum vcro de neccffitatibus Impcrij fuccurrcndis, auc dciufticixdefectibus fupplendisreformandisq;, dc modo concludendi, confulcandiq;, & per maiora vota conclu- dendi,qua:ft:iones moueri audiunc,infurgunci!lico,&: pro- teftancur, feconfulcationibus vltraadeife non pofic, nifi prius Cadar fuisgrauarninibus fatisfaciar.quod ii cxemplo Catholicorum moneanrur, priuacispublicaanteponere, tergiuerfancur, & quibufcunque efFugijs cempus procra- hunt*donec tandem infe&a aut imperte&a rc Comitia dif- Toluantur» ; HoeipfuminpoftremisComitijs Anno 1615. Racis- bona: habitis non incentacum rcliquerunc•; fed camen non eadem fxlicirate , qua anceaoptatum effedtum confecuti func. Concluferuncenimomnes CarfariobedientesOrdi- nes Cacholici &: Neutralifta?, qua: de neceiTicace Imperij cxiftimarunc.ac morefolico conclula conhrmarunt, eaq; pcr lmperium promulgarunt. j ' HarcfuntartificiaquibusCorrefpondentesiuftitiam fupprimunt, Ca'farisiurisdictionem impugnant,& Comi- tiorum effedtus irritos faccre conantur. Ex quibusomni- bus Reges, Principcsq;Chriftiani partium diffidentium a;quicacem&incencionemfaciledijudicabunc:Reliquum eft.vt departium & Ordinum Imperijgrauaminibus/pe- ciacim informencur,& de modo fedandi concrouerfias.pa- cemq; confcruandi agacur. Sunt autem pra:cipua capita grauaminum, qua: ex ordine fequuntur. 'Conqucruntur Correfpondcntcs primo,Car/arem in aulafua per ordinarios AfTeflorcs^iudicium in Ordines &j fubditos impcrij cxercere. Ca?fa- 14 DB CoMPOSlTIONfe Ca:farem cx aula mandata fine claufnla., & commik fiones iuper conftitutionereligionis decernere.. Inquilkioncs in bona Ordixiuminilitui,& lites aliun- deadaulam Csefareamauocari. In Camera Imperiali voluntindirlerenter prsfides & pares numcro AfFelTores.cuiuscunqjreligionis. Inftant vehementer, vt Casfar aftus Vicariatustcrrt- pore interregni ,tam Aquisgrani, quamin caufag-rt'E)&Cr0 & ^Ji&tracfjexercitos .fine rnora confirmet. Ordinarias vifitationes Camerae Impcrialis requi- nmc ; "' i fcl ).. ■'::': , : ..■.,:■.; I ..■-.. t Ecclefiaflicis, Abbatibus, Prioribus .Monachis con- tra Ordines imperij procefliis denegari. Conqueruntur:Ordihibus Imptrij NonCatholicis, quiEpifcopatuspoffrdent,feflioncs, aliaq, priuiiegianon conccdi. ' c i Poftulant nq Catfar quicquamiuris RomanisPonti* ficibus in Imperio concedat: Sepulchraapud Cathoiicos, & vbiq, liberum exerci- tium religionis volunt dari. qm! i- c| Conqucruntur de inodo concludendi per maiora- vota. De forma iuramenti in fcudorum inueftitura ad fan- ftosDEidiredta, eamq,abrogaripctunt,tanquam religio- ni fuse contrariam:. Catholic i vno verboddprieteritis fpolijs, & de violationc legum, dc vi publica , &c oppreflione iuftitiae conqueruntur, &ha , ccum effectu, fubauthoritate Ca?fa« tcareftitui dcf derant. , > Ifi im Neutralifta? C2faremieiicreriilegcspacisputllc£e& rcU^ofais'fcruaTii»maid£urft- inftitttfacotitihuari,'& iuftitiae Jiberumcurfum relinqui volunt; r Atq, DlSCORDIAR VM IMPERII RoMANI. IJ Atqjhaefuntpartium principalcsdifferentiar. Nunc demodocompofitionis videndum_,. ■ ■* Cognitis malis,vt fert prouerbium, facilius eft rcme- diurrL.. Etcnim quorquot fapientcs humanas aftioncs, iu'rgia& diflidiaad limam re-ta' rationis cxaminarunc, tres vias, iuris nimirum, facti feu armorum, & amicabilis com- pofitionis, ad aboiendas controuerfias propofueruric: Vi- am Ivris aut Armorvm nemo pacificuspartibus fuafe* rit,dum vel minima ipes fupcreft amicabiliter componen- di, cum nihil fit focietati humanx tam confonum Deoo; acceptum.quam fine lite pacem colere & conferuare. Hoc prudentiflimc aduerteruntCorrefpondcntesin Comitijs Ratifboncnfibus , ideoque ad oftendcndum pacis defide- rium Casfari.viam amicabilis compofjtioriis,tanquam vni- cum remedium, quo res Germania? rcftitui, Imperium^ conferuari poflit,vltrd obtulerunt>& vt mclius Gslaream Maieftatcm inducercnt^hxcargumentalnftntertinf;' i. Fbrdinandvm 1 mperatorem optim a» rrtemdrra^- fimilesOrdinum difterencias, rcligionem c6ncM?'rhcr»tes> fummacumlaudc, amice compofuifle, pacemqj Imperio reftituiffe, x. Quia piummagis & Chriftianis-dignum fit difcor- dias intcrOrdines eiufdem Imperij fubortos pacifice cbm- poncrCjquam rigoreiuris,autdubioarmorumcuentu eaf- dcmdeterminarc. j. Quod pcr compofitionem 'difFerentiarum Comi* tialmperialia, optatum confequentur cfre&urn, & Carfar dcfidcratam contraTurcas contributionrifL,. 4. Ca?fare ex officio & confcienria obligari,vt S. hanc Corccfpondentium propbfitioncm promoiieat,& CathoA licos vt potcft.in candem confentire compellat. j. QuiaomnesChriftiani Reges & Principesi ctiam C Catho- A ■' .'■ liS - A«fjC?:E CoMf dSITlOWE f Catholici ,omnibus votis, hoc ipfum compofitionis me- diumapprobant, & Csfaiex Waiertati, vt conucnientiili- mum fuadenc. Pcft fpeciofa hKcargumenta.motlum componendi propofucrunttalem-». Aflignabit Ca:far locum■& tempus Conuentui habendo. Dein vnum e Sereniflimis Archi~ ducibus Auftriacis cum potentia abfoluta mediatorem conttituet,cuiparesnumeroCorrefpondentcs &Catbo- lici Qrdines adiungentur : Ijs autem eerti quidam afli- ftcnc, atq> interillos fpeciatim delideratiflimus Vir NN. Tertid , obferuaburit Domihi Mediatores, eundem ordi- nem in rereredo, correferendo, &edcndoc6nclufa,quem fecutrfunt PafTauienfcs iri pacificationcreligiQnis.. Quar» td.prd materiatractabicuTdeecnti ordine.departium Cav" fari cxhibitis grauaminibus, vtpote qua? oes controucriias contineant. Quinco.cauebuntomnes Ordines fuflicicn- tiflime concordata, inuiolabilitcr obferuarc ,cum Corre* fpondentes abundanter prxftarc parati fint. Scxtd. cefla- bunc ihcerea omries motus armorum , & riihil innbuau bitur. • ''''"[ Pulchrafane &plaufibiliafunthsec omnia,&quidem primafrontc taiia,quibus nemo ianae mentis contradicerc debeat: veru vt Rcges,Principesq; Chriftiani,quid fubhis figuris latitet,quid (pccioiiflima: ad paccm oblationes por-' tcndant,quo finc famofa compofitio vrgcatur, pcnitus in- telligant,dcmonftrabitur primd ad oculum, fub hoc mellc yencnato compofitiohis nihilaliudinteridereCorrefpon- dentes,quam Cxfarem omni iurisdi&ionepriuarc, lecun- ddjiuftitiam pcnitus fubuertere.tertid, religionem Ca- tholicarii cum fuis adha?rcntibus cx Imperio prdfligarc, quartd, Sereniflima: domui Auftriaca:, ccucapicicontra- di&ionis,exitium parare. Dcducentur rationcs.quarc ncc □ Csfar^ Djscordiarym Imperii Romaki. 17 Caefar ,nee Ordines Catholiei in propofitam compofirio- xicm confencire poflint nec debeanc. Rcfpondebicur ad cbiettiones &c argumenra Politicorum , qui compoficio- nem,Vcfacrofane1:ummedium Pacis nunquam fatisextoi- lcre,&: totis viribus perfuadere conantur. Et tandem o- ftendetur.fi omiiino componendum fit,quidprascauere,& quomodo finc prxiudicio Csefareae authoritatis, partium- que procedi poflit. QuantumequidemadpromiiTamdemonftrationem, eiasqueprimum punctum, deintentioneCorrefponden- tium , quod fcilicet fub fpecie compofitionis Caefarcm de- bita iurisdiclionc prorfus priuarc moliantur, attinet; fic formafi poflet: Quicunq; ideo dc caufis componere in- : tendunr,quia Cxfari nulla fuper ijfdem competatiurisdfc £tio, aut iudicium, illi Cftfaream Maieftatem debita iuris- diftionefpoliare riituritur : Sed Correfpondentes adpra:- dictamcaufamcompoiitionemvrgent. Erg6,&c Minor probatur ex publicis & priuatis Corrcfpondentium fcrip- tiSjtummaximecxpoftremaNoribergai; vnanimi decreta refolutione, quae clariflimis verbis, inauditumhacrenus in Imperio hoc paradoxum continent, caufas nirnirum con- troucrfas rales efie,quaenullumiudicemferanr,Ergoquod probandum erat nec Csfarem, vrpote cui nnlla competat cognitio. Atq; hancintentionem manifeftius produnt in ijfdem fcripris,cumfeCatholicoiudfd,qualcm fciir.K cfte J Caefarem, caufas fuasconcredcre non pofte, nec vclle pro- fitentur. Accedat dcmonftrationi expertentia compro- batum exemplunxj : CorrCfpondences, vcaliquidiunsdi- ctionis reliquumcfTetCfffari, faccntur Caefarc&Maicftari'' in caufis fratta: pacis & feudalibus.quae ducacusaucComi- tatus concernunc , cognitionem & iudicium poft fuhda- «ionemCameraelmperialis integmmrcmanfiffc : Neve- C z roid- 18 r DeCompositione roidipfum incaufaluliacenfi,qua?vtrumq; eafumcomple- ditur r excrcercc,compoficionem amieabilemcxteris Re- gibus ,& aliqubc Qrdinibus Imperij deferunc: Ergo per mcdiumcompoficionis Ca:faris iudicium deuitarc &elu- dereconantur. Non maiori difficulcace probacur alcerum punclum demonftrationis dc fubucrfione mfticije hoc modo : Si Corrcfpondentes fubvelato titulo compofitionisnon.in- tendunt iuftitiam totaliter peftundare, vcpoce iuris viam tanquam mitiorem, Sc ad caufas decidcndas inftitutam,il- lipotius amplc&entur,quam ad illicica arma conuolabuc: Scdinomnibus fuisliccerisin cafudenegacx compofitio- nis Cacholicis ,imd ipfi Carfari, minari bellum non crube- fcunt: Ergo feomne iuftitiam abhorrerc & deteftari nega- renonpaflunt, Confirmathancintentioncm nuperrime vnionis Correfpondentium ad Principem qucndamCa- tholieuminfignis legatio, in qualegatus Princeps Chri- ftianus Anhaldinus intcr cxtera gioriatur, fe Ducem Sere- hyifs.EloftoremPalatinu huc vfq; ab aperto bello continen- dosPatriam hberafle: fed fi Coefar compofitioncm promif- fam diutiusprocrahac,&; Catholici renitantur, fore vt vno impetu Correfpondcntes arma arripiant, qua in cerrorem. propalacarefolucione.quid aliud fignificarcvolunc,quam interamicabilcmcompoficioncm & bellum nondarime- dium,auclocum iufticia:. v .1 - yXi i« , ^jl I i' 1 9 * * v a t m w . v.1 * c v* 4 j \ 4aj h# t]p -. . ■ t x i : **! / Dcinde fi Corrcfpondences(vc apud Cxfarem & Re- gcs exceros fpeciofa fonanc vcrba) per compoficionem ni- hil detractum volunc iufticise,auc iudicem &iudiciumpaci cpguntur,aut fe ipfos iudices dcclarare necefle eft. Sed ficutpoftrcmum (cum interparesqualitateficconcrouer- lla )pcr fe abfurdum eft, ita dealtetp parum conftat ,quod iudicem Sciudicium, prajfercimCajfaris Catholiciadmit- DlSCORDIARVM ImPERII Ro M A Hft IJT terenolint : Ergd veldcficta iuftitia gloriantur, vel nul- lam intendunt, quod ijsmirum non videbitur,quidcin- tentionc Caluiniftarum certam fcientiam habent: vt e- nim lupcriorem non ferunt,fic omnem mftitiam abomi- nantur. Terti6,ficaufa Correfpondcntium &acliones con- tra Catholicos taies funt, vt allegatum vult paradoxum, qua? nullum ferunt iudicem, & ex confequenti nullam iu- ftitiam , neccflarium confequens eft, pcr compofitionem nihil iuftum intendi, quiaimplicat luftam decifionem a Dominis mediatoribusexpectare; &cauias iuftitiam ad- muterenon pofle, nilivelintdicerecauias quidcm iuftiti- am ferre, fe autem propter exorbitantiam a&ionum, ean- dcm timere & fubterfugere. Poftremo.ftudio hic pra?teritur non inconcinna prq- fumptio de intentionc compofitionis , quod videlicetvt nunc exemplo pacificationis PafTauicnfis Correfponden- tcs compofitioncmmagis quam iuftitiam cxpetunt, ficin futuris cafibus iuris viam grauatis prxcludant,de quo ipfb- rummet confcientia in teftimonium vocatur. Tektivm Pvnctvm dcextcrminio Catholica?re- ligionis,& Catholicorum Ordinum ex lpfis Correipon- dentium grauaminibus cuidentiflime probatur, quia in feptimo articulo Ecclefiafticis fpoliatis contra Ordincs Imperij aftiones &proceflus dencgari, in octauo articulo, votafefliones,aliaq-> priuilegiarationeprouinciarum,quas contraleges pacis publica: & rcligionis iuramento confir- matas inuafcrunt, libi dari prartcndunt: ln nono omnem pontificiam authoritatem & iurisdictioncm abrogari: dc indecimolibertatemconiecratajjliberumqj rcligionis ex- crcitium,perImperium indirfercntcr conccdipoftulant. Qux omnia, analio quamfubprxtenfacompofitione, in C 5 tota- *o De Compositionb *>* k totalcm extirpationem religionis, & Catholicorum Ordi- nuni tendant,Regibus Principibusq;Chriftianisiudicium efto. Si enim impune fpoliantur Catholici.fi fpolianti iu- ftuseftdandus titulus.quidillis relinquent, quorum ambi- tioni vixorbis terrarum fufncit, &quiCa!uinianoregun- turfpiritu ? SiomnisEcclefiaftica authoritasabroganda eft.quidniiiprardapotentiorumerunt Catholici 5 Si Cal- uiniftis alijsqj inEcclefia Catholica ftne difcrimine religio- nis detur locus &exercitium, quamdiu confortium regni durabit?Ioquaturidcxperienria,& placeat Regibus,Prin- cipibusq; fa&i veritas, quod fubdola compolitio, Catholi- corum ruinam indubirantcr pra? fe fcrt. ...... QvARTVM&vItimum pun£tum,quodpermcdium compoflrionis Sereniflima? domui Auftri-acx exitiumia- tentetur,non difficulterprobatur :'Cum enim exfupradi- ctis pateatCorrefpondentes compofitioni inhiare, vtaiu-' risdi&ione Caifaris hbcrenrur, ad iudicem Catholicum & iuftitiam non adftringantur,atq; Catholicos omnes Impe- rio cxpellant, neceflaridinfertur Serenifs. domui Auftria^ cx, vtpotcqua? Catholica & vna fit, quz poft Devm C. alui- niftarum inrccioni reilftit, Ecclefiamqjdefendir gloriosc, nonminus extrema minari. Qjuod equidem manifcftius intelliguntilli, quidiflenfionisinter Principes Auftriacos diflemijnaras fubditorum rebclliones, & cum rebellibus initafcedera.infidias c6rinuas,&: diuerfa Auftriacisprocu^ rata bclla obferuant, Et ex his 6c congrue ratiocinanrur; Correfpondcnres hadtenus nihilintentarum reliquerunt, quodin ruinam domus Auftriacas vergeret ; Ergo fi per amicabilem cumCatholiciscompofitionem.vtcrrarenon poflhnt,potcntiores fiant, multo magis candem expugna- re ftudebunt. Et hxc prodcmonftratione promifla breui- ter fufficere poffunr, ad intelligcntiam eorum, qua: fub ve- locompofitionisagancur, Ra- DiSCORDIAR.VM iMPtRll RoMANI. « Ratio PiUMA,quareCa:farin famofam.fucatamcp compofitioncm Correfpondentium Ordinum Imperij confentirenec poflit nec debeat, eft, quiacum diuina pro- uidentiaper Communia Principum Elettorum fufTragia, ad (ummara Imperij dignitatem, maicftatemq-, Ca?faream eueheretur, fa£tuseft fupremusEcclefia? Dei, rcligionisq; Carholica? aduocatus & Patronus.in illiusq; dcfenfionem, fortunas.vitam &fanguincm pendere, antc altare D b t, in facicrotius Impcrij follenniflimc iurauit: Ergo in confilia. & in attcntata, qua? in prauudicium & damnum Eccletfa? redundare poflunt, falua confciencianuilo modo confen- tirc poteft : Sed confilium compofitionis principaliter tenditincuerfionem EcclefixDE»,vcfupradrmonftratutn cft: Et vcl hoc folo.quod ad Summi Pontificis.ccu Iegitimi capitis, authotitatem & iurisdictionem prorfus abolen- dam, dire&a fit Correfpondetium intentio ciariflime con- ftat. Ergo prxfcriptum componendi modum Cxfar nc quidem audire, multo minus pcrmitcere dcbet. SECVNDARATioeft.quiacognitumcftCorrc/pon- dcntes a mulcis annis.eciam cum impudenci comminacio- ric gladij & fanguinis, nihil tam vehemenccr vrgere, quam libertatem vtvocantconfcientiae, liberum fua: religionis apudCacholicosexcrcicium,&promifcuamfinedifcrimi- ne religionis adomnia Ecclcfiafticamunia& bencficia ad- miflionem, atque hoc ipfum pcr amicabilem compofitio- ncm pra:tenfam certo certius fibi polliceri. ErgoCa:far publicaprofeflione Catholicus,fincdifpediofalucisa2Cer- nx inhocplaufibile pacis confcruanda? propinatum me- dium non poteft con?entire,quia pcr illud prxfenciflimutn Ecclefia:naufragium,im6 ruinam paran,falutemq;anima- rum in certa pcricula damnanonis prarcipicari, expcrien- tiaxompcrtum eft, &: nemofaniiudicij negauerit. ' Ti*- \x DbGompositione Tert ! A Ra tio eft,quiaCa2farinrcgalifuainaugu> racionc aperco iuramenro promific, Catfaream Maiefta- tem.authoriratem, iurisdicttonemq; fibi ab Ordinibus de» latam.inuiolatam conferuare&:auguftioremreddere,tum ctiam lmperij &: Ordinum Priuilegia, immunitates,leges, conftitutiones, iandtiones, confuetudines,iuramaiorum &: inftituta,faira re&aq-, manu rencre,confirmare, &aqui- buscunq-, conrrauentionibusdefendere. At vero percom- pofitioncm hxcomnianon tantum in difcrimen vocan- tur,fedprorfus contemnutur &:annuIlantur.Quiainprin- cipio compofitionis, minanrur fubdiri, impudenti calamo MaieftatiCa?fare,r,nifi poftulatis acquiefcatbellumjquod dum componitur.ceflabitauthoritas &Ce;farisiurisdicT:io. Mediatores enim vafalli,fubditi,membra, de capite fuo iu- dicabunt,decontrouerfijspronunciabunt,leges Imperij &z conftituriones pacis publica^&religionisadgenium vnius partis interpretationem accipient, aut prorfus abroga- buntur : vc iupra de mrentione Dominorum compoiico- rum fufficienterdidtum eft , & ipforum confcicUria non diffitebitur , E rgoadram exitiale medium pacis , Carfaris confenfum petcre, nihil aliud cft, quam ipfius Maieftatem in ftatuam transtormare, & fubditis fubijcerevellc. Q« akta R a t io,quia pofiro, quod Carfar amorc pacis. Politicorum rarionibus perfuafus,compofitionem Ordinibus permittere, & iurisdidtioni tantifper renuncia- re vellet, id tamcn ptopter interefTe partisgrauatar prafta- re non poftet. i Nam hcetin inuitum ius teddatur, nemo tamen ad iniquiilimas compofitionis conditiones, qualcs Corrcfpondentes Catholicis impetiose p ra? fc ri bere, aut ad arma conclamare prarfumunt, contra Ieges Impcrij ipfamcprationem compellidcbct. Deindecummodus & tinis compofitionis tendatin cuerfionem conftitutionum Impc- Dl 8 C ORDI A RVM IM P B R 11 ROM A N t. 2,4 Imperij, intereft omnium Ordinum 4 ne CxCzr ad inftan~ tiamvnius pattisinillamconfentiat, quia ficutlcges lm- perij cum omnium applaufu fanciuntur, ita etiam cum Casfaris omniumq; Ordinum confenfu abroganda?, aut mutandas funt, & par ratio eft de Cadaris i urisdittione. Qvinta Ratio, quare Ordines Catholici in com- pofitionemconfentire non pollint, cftharc; quia in gta- uaminibusCorrefpondentium,ccumateriacomponenda, principaliter agituf de Ca:faris &aulici Conliftorij iu'ris- diftione; fecundo, de Camerar lmperialis defe&ibus; ter- .tid.de priuatisOrdinumcontrouerfi;s,qu£fanetaliafnnt, ii intimius confiderentur, qu* paucorum definitioni fub • ijci non poflunt, imo alium Iudicem quam Cadarem non admittunt. In primis enim natura & rationi repugnar, mcdiatoresaliquot.capitisfu/inftirlimi lmperatoris,eiusq; confilij aulici iurisdi&ionem debitam in dubium vocar.c, illum ad certos cancellos reftringere vel prorfus tollere, 5c Vafallum Dominoius dicere, fecundo; defecrus fmperia- lis Camera; fi qui funtjomnesordines Imperij refpiciiint. Erg6 in Comitijs, vtfertconfuetudo.de ijs decernendum eft; tertio, controuerfia;.Ordinum requirunt cau(a? cogni- tionem, & iufti iudicis fententiam.quorum illud in amica- bili compofitioncpropter temporisanguftiam,periculose negligeretur.hoca Cprrefpandentihus,qui Sv vm VtLLt iuftitiam arbitrantur.nonconcederetur: P.rop.rcrhxc ■»»• conuenientia,nctn erit Princcps Cathoiicus,.quimediato« ris perfonam fufcipere Vclit, aut faluo honore & confcien- tia.prxfcriptomodotranfigerepoftir, cum ipfa tam infor- mis compofitiofitactusnaturac rationilormahcer con- trarius. Sexta 6c Vltim a R a r 10eft > quiapropofita com» pofitio natura fua impoflibihs cft, quod hoc modo proba^ D tur. ij De Comp o s itio* b tur. Prim6,quiaCorrefporidentesomnia,quann graua- minibus poftulant , pure fibiconcedi volunt, autarma & (anguinem minancur ,&(ica prarcepro incipiunc, vc nihil rcftet componendum ; Sed C.atholici Otdines, nifi diut- nam vindictam in fe fuosq; prouocare velinc, riihil de fuo iurecedere,aut EcclefiarDisi pranudicarc.multominusin- iuftumhocImperiumferrepofTunt: Ergo inccr partes tarh conftanter concrarias,vana eft omnis copofitio. Secundo, quia mediatores compofituri erunt reiigione & numerd pares. cx quofequetur, quodcum neutra pars in fuseopi- jiionis detrimcntum vel pramidicium.quicquam de fuo iu- reremittere voler.conrentiofa compoficio impoflibilis fu- turafit. Tertio.quia Corrcfpondentesnullum voluntfer- reiudicem,qui parirate votorum inter mediatores fubor- ta iuftn decifiope difFercntias determinct. Ergo impofli- bile eft , a tam deformi compofitione falutares eftectus, quospromittunt,expectare. , Quibus confideratis dubium non eft,quin a Regibus Principibusque Chriftianis facile excufabuntur Cxfar & Ordincs Catholici, fiin iniuftam & impoflibilem compo- jfitionem nonconfentiant. CumautemhisnonobftancibusPoIiticifeu Acheifto. nonnullis argumentis vcacur, quibus Catholicos Ordincs &: terminoscompofitionisinducant, nonabsrevifum eft, illaipfahicannectere, eorumqjfucumrefbluendodecege- rc, Sc ad quatuor prima, qua; Correfpondentcs Ca:fari ad obtinendam compofitionem mouerunt argumcnta fupe- rius allcgata,breuiter refpondere. Primum palam conftac Summum Pontificem CxCz- rem,Regesexteros cuiuscunq; religionis, ccrumcpminii ftros propofitam a Cofrcfpondentibus Ordinibus com^' pofitionemapprobare& eonfulere: Ergo Catholici ean«; denadecre^atenoadebent, ~ Secim» Dl S COR r> I A K vm Impexii Romami. 16 Secundurri, fi Catholici in amicabilcm compofitio- nem nonconfentiant, vniuerfo Orbr Chriftiano teftatum facient.fe bellum paci pra:fcrre,& non falutem fed Imperjj ^ruinam defiderare, atque fic ab amicis confultoribus defe- rentur, &c mille periculis fe exponent. Tertium, quia etiam poft multa bella pro pace com- poncndum eft,pra?ftabit fine bello oblatam pacem ample- &i,quam dubio Martis euentui omnia concrederc. Quartum.dabuntur Catholicis certiflimai cailtioncs ;J)roob(eruantiaconcordatorurrij i Ergd compofitioncm finepericulo inirepofTunt. Quintum, Catholicus RexHifpaniarum &alij,cum alienis a fua religione fubditis certis conditionibus, pacis amore compofuerunt. Ergd Catholici Ordrnes Imperij idem iine rcprchenfione Facere poiTunt. Ad qux argu- mcntarefpondetur. > Ad primurn Politicorum,quod Summus Pontifex& Reges etiam Catholici compofitionem ineundam fuade- ant.; ; Etfi Catholicis Ordinibus nihil de eb certi conftat, credunt tamen , & hon dubitant quin pacis ftudiofifiimi Principes illi, aliamintetionem in fuis confilijs non habe- ant, quam fi a?quis & rationabrlibus conditionibus partcs controuerfaz conciliari poffint, tunc omnino compofitio- ncm alijs medijs , prafertim armorumanteponendam , & Catholieis ac.ceptandam eiTe : Si vero captiofa fit Corre-- fpondentiu intentio, vt exfupradedu£tiscognofcerepof- funt,tunc alia confiliaaiTami debete: in quo fenfu Catho- lici fefe facilhmos cum effedtu declarare nunquam renuct. Adfecundum conccditur illatione efleveram, fr hoc modo formetur antecedens. Si Catholici Ordincs. in com^ pofitionem iufta & rationabilcm a?quis conditionibus noa ^onfentiant, & iuris viam iudicisq; Casfaris fententiafcrre D x nolint, ty De COMCOS ITIONE noluicmcritotareshabentur.qualesdercribitillatio: At quianoncompofitioncmredprxceptLtrofibiofFerri.iufti- tiam autem prorfus dcnegari vident, a tali opinione apud fapientes & cordatos viros fe fperant>exonerari polTe,cum compoiitio &bellum,taiiaextremanonfint, qua:iuflidas viam nonpatiantur. Adtertium refpondctur, hoc argumentum cx tepi- ditate fecundi tacitc vicloriam Correfpondentibus ad- fcribere.qua? tamen vt per ie dubia, fic diuina: prouidenti» integre relinquenda : Sed pofito contingere,poft bellum, necciTariumCatholicos ad compofitionem adigi,aliud ta- meneft neceflitatis legibus parcre, aliud concreditas ani- mas indefenfas vltro hoftibus xterna cum ignominiaex- iportece. ? U iblQ.i.-..<>fb%3 "i Ad quartum, cum fidci humana: & fecuritatis alia yineula non fint, quibus conftitutio religionis,aliaq, con- cordata ab Ordinibus Imperij continuo iuramento con- firmata fint, illa autem turpirer violata fint, & indies vio- Jentur , vtprohdolor frequensexpcrientiateftatur , non apparet cautio fufficiens , qua? futuris cafibus fatisfacere poffit: Fruftraenimeftomnislex&cautiojcuius nullaefl obfcruantia. Etfanemirum eft, Correfpondentes confti- tutioncm religionis vclle eiTe pcrpctuam.cum ipfi eandem nemomentoquidem inuiolatamrelinquant,ni(i ideoper- petuam velint, vt perpetua fint &: impunita fpolia. Ad quintum dicitur, quod vbi Catholici prouinciam ilbiaDEOdatam,tamgloriosedefenderint, quemadmo- dum vident regem Catholicum, aliosqj feciiTc, tunc etiam fine reprchcnfione, pacis ncceiTarias conditiones inire poterunt, doncc diuina prouidentia alitcr de Ecclefia, difponatv >biL Adprimum Correlpondentium fupra allegatum ar- gumenh fff SCORDIAHVMl MiP.E*. II fl O M A KI. J$ .gumentumrefpondetuf, verum effeglariofi/Tirnosimrje- ratores Cak o l v m & Ferdin aND vm , ppftmulta ciuih> bellacompofitioneminterprdmes lmperij concefJifle,&: .conftitutionem Pacis rcligionispromulgafle : Scdexhoc non fequitur,idem epdem modo hoc temporc fieri debere, imd plane contrarium infcrendum efle iudicabunt fapi- entes. Nam cum euentus rerum docucrit, talcm compo- fitionem in maximum detrimcntum Catholicorum Ordi- riumc^flifle,conftitutiones quafcunq; impune violari ,iu,- ramenta , cautiones & promifla non feruari, neceflario con.cludendum eft , Catholicos fe .cpufim.ihb.us laque^ non debere, nec poffe eXpdnere. Ad fecundum piaufibile argumentum rcfpondctur, non abhorrere Catholicos ( quafi humanitateexujtavom- nemcompofitionem; fed iuftam ,poffibilem &rationabi- lem defiderare.cui fi deferant Cprrefpondence^^facili^ei; it armorum intermiflio. Ad tertium, credibilc eft,quod fLC^rrefpon$enjtjs per compofitto,nem,i fyam intentionem tijulufn^fpQlip- ruiri pbtineant, hberalcs futuros ex aliena mefle: quamdiu au.te,m erga Csfarem dutatura fit fpgfiipfa deuptip^iioc fo- lcrsprudentiafacile prpfpicit. Ad quartum ,refpondettit a Contrario fcnfu , r Qefa- ,f<;rnex offieio .&.confcientiaobligari, ytcoloratam.com- pofitioftem, prppt.qr cau&s fup sa,add.u £tas im p ed iat, tum roaxime quod iniuftum fit, partem inuitam.ad transadip- nesiniquiirimascompellere : O^od abfit. vtde iuftiflinio fuo Imperatore Catholici pra^.fu.m.ant. Arque fic argumentis fatisrieri ppflV.videt,u.r. •jReftat jiunc, vtde modo iufbe compofitionis (fi omnjnpcqmpo- jiendum fit) bxeuiteragatur. ..Sicut in iudiciQ^Gnfid.e^ D i &ipfa Dl CoMP © SIT lONE &ipfaiudicij fbrma,icainttansa&ione,qua: fpecies quae- dam eft iudicij, finguia examinanda func. De primo nocum eft, incer Ordines?Impcrij Corrc- fpondcnccs &: Cacholicos difficiles efTc differencias, & ad eas iedandas proponi incerpoficionem aliquoc Mediato- rum,qui etiam fint Principcs, &: cx eiufiiem Impcrij Ordi- nibus, parccsq; Iudicis fuftineanc. Sccundd,rescomponcndas effe grauaminaparrium, quae intria prsecipua capica diuiduncur, ica vc in primo concincancur, qua: Casfaris iurisdi&ioncm ; in fecundo, quxomnes Ordines gcncracim j & in tefcio.quseparcicu» lares Ordinum controucrfias conccrnunt. g Tertio.rcquiritur re£ta & conueniens rebus & pcrfb- iiis forma componendi, Depcrfonis diffidentibus, non eft neceilaria vlterior informatio 5 rem & attionem facis fupcrq; exhibcncpar- tiumgrauamina,fed dc modo procedendi grauior eft qua?- ftio, quje vc tandem etiam fecundum rc&am rationem rc- foluatur ,fic formari pofle videtur forma iufta: coropofi- tionis. Si Caefar, vtpote finc contradictione compectfrts Iu- dexomnium partium, refcruato fuo & ipfarum partium iure, adimplorationem Ordinum Impcrij, in amicabilem fuper concrouerfijs compofirioncm confcntiac; deindc ipie Moderacores nomincr,illis poceftaccm tribuat, partes in priuatis Ordinum concroucrfijs audiendi, & ex aequo &: bono eas cognofcendi ,• definicionem aucem & fententi- am.nepaticasvocorum & opinionum feliccseffcctus im» pcdiatfibi rcferuct. . Et tcrcid, fi compofitio optatum exitum non forcia- tur, partcs Csefarcae Maieftaci in verbo Principis promit- tant, fufficicncerq; caucant, quod dc caufjs concrouerfis» DlSCOR DIARVM Im PERII RoM ANT. 59 quorum lis cepta eft, aut inftitui pofiit,vbi & quandocunq-, in Camcra,vei in Aulaconueniricontingat, lus,Iudiciuiw, Scntentias ferre,& cxecutionibus ex morelmpcrij.obtcnj- perarcvelint. Quartd, ficaufic Ca?faream iurisdicTionem concer- nentes.ab omni compofitione eximantur, eo quod repug- netnatura:&rationi, membra decapite> fubditos de do» mino indeccnter iudicarc , & tamcn ne illaj indecifa? ru- multus excitent, quantum poteft citius, fecundum iura maiorum &praedccefi*orum, a Cajfarc refoluantur. Quintd, fi Camera? Impcrialis & iuftiti* reformatio, aliaqs omnes Ordines concernentia,in Comitia Imperalia transfcrantur, ibiq; ex legibus & confuctudinc Imperij vfi- tato omnium gentium more, per maiora vota concludcn- di,legitimc definiantur. Sexto, fi Ca:far a Corrcipondcntibus audiat,qualitcr & quibus medijs de obferuantia lcgum &: Concordato- rumcaucre velint. Quod fi harc pauca,qua? faluo melius fentientium iu» dicio notatafunt, incompofitionepropofita,aCa:fiirc& Iudice, aDominis Mediatoribus, & a partibus inuiolabi- litcr obferuentur,& fic animo pacifico ad compofitioncm acccdant, fperari poflet, conatum non fore vacuum, ncq; laboresinutiles. Quodfaxitau&orpacisarrernusDE v s, qui corda regum & cundta crcata, dextcra lux infinirx po- tentitE, dirigat ad fuam gloriam, cVradpacem Chriftiana? Rcipublica:, quam Rcgibus Principibusquc Chriftianis, optatanima fidelis > qux hoc ipfis humillimeorTcrt,dedi- catquc. Ad toaiorem Dei gloriaau>. ;:iajbit6tip36'.dv,.i:loqi:_i'.__ni3U-_ ,.lo£. •oo.i- mgn;B-i-jJW*.li-^a-JnOD. n.f;0UUO'JA ni U^.„;t;.i; J i »?. •_ :'-io,\i'i^mh-som -xd ?udinoijuDoxo : ; ->,orjD'- ubifi&tX-. T50.-O0 rno..c-..£'i..3h_j- m__*_.i__V_;D xtoSD, U , • <.. j 31 boup 6o ,i tOfTSf aixo -.j-.ohi; < > ••* t: • • .:;._., tolfio.. »ob3b203&dul«33iq--3ob.-idrnom «nioi3si j& cr.ifjaco i-jii -_wi _*_lbo_-_ni xlii on norm.i :<3 , 3 -.vjibm iDinr_joni:, *ju; (aubnuoi) ,>uiib fto".o• ] rnljin.^tjp .ifjoibxo EUjlur: '_,•_ iijflj&uloisioiO:s._> £ • rnuioib:.*> , ,.:;'::qrauioj;:; «ob^mioloi aiiiilu; ___■ stiI_E_' i •;•«jf iii. 'jfcio »)', 6s ni ujA- c'fl: •;iI__i;*imo^ .ni«f.ijr:'_>riiODnoo ?.onil.iO 80fl.no *. :. ' tfe*»' 1 .j ■ .'.'^Ir . ~ «3v inoqml SKif..imi_.n6o -2 EurJigjixo *pifj; <•;.!.■!_;•:■;_ -.iiobubifoo fijovxioicm isq «o .ont muun -. ^ rnuiumo 03j •?*>3iUop«i_;ihy-- zinitjnohnoffi^tr' ^'5 /. •:. ^oubf)'jpo r J ~Jj rnugol u3n_.t_rj-do 6h i\*bvitti tudiup 3 _>u:iov *i_m.-,fn_j «_ut muhnoi* BOi juibm oulsi 7.r/p«_jout_q :_ s,*!! ii bonp _A»l__l3;->r.«j_jiloqoi^Dnoi3iioqmoD m ,3nuli.J: ; ion ob ; -.-tfr.' -iunt «idiji-.*» j_ _?• : ..-duoauLoiA *intm ciO •'.-_ bj jivy.:S:Si-■■''rna^ _ifioo»ijD_;q'onji.:f. j.i '/__ t -_-.; : • ••) , do-•.... ya . ;.i j _.;•'•voioi ?ron m__.i_.ru • 3 . JD^loq i"J£V.qi £iisi •.x «.'■n Q e:K'r.o;v^:bx;q-ioioui_3uulbof/5_>: .20.|jii/nic'V!r -, _roq iitnHai xri-f sioi^ob •sisata i4i. iiud s^inusoi libxootu ,-*.;■!. «*" ~ ,S : ■' . ' ' ' * „ ■■"■ . . . V . '. v™ _._-■' : -*s'_i_-U-iir_C_> ^pof.quKjSimjiinoI^ ioj_u1 bi. 3_."iiih ^oiij;; < iiai.ij c -iid, j t> i_o _udia_ onji*T zuct^afl mr-up»y.3i_*.-;qb -iSob~»j'i,2 ho6in-_iIii;:;:jfi ztiqi ooJ '.;iTp t iib__i_ zxr ~i. iLiq s.mfjKjhnQ msiohm bh