";, ■uih^ui - j?(7x. - - - | WW-M ; |, n y
«^. D. S. f*.
DlSPUTATlO lURIDlCA DE
JUSTITIA
CASUUM PRO AMICO,
£htam-3
Favente fupremoNumine
IN INCLYTO GEDAN. ATHEN^O;
PRdESlDE
DN. JOHANNE SCHULTZIO*
J. U. D.
ETUSDEM ET HISTOR. P. P. UT ET
DICTI ATHEN^I INSPECTORE,
FAUTORE ET PRJECEPTORE
SUO HONORATISSIMO* In Auditorio Maximo
Horis tnatutiriis
Anno M. DC L XXXIX, d. i.Septembr.
Publicae difquifitioni fubmittet
GABRJEL FRIDERIC. SCHUMANN.
GEDANL
Typis Davidis Friderici Rheth.



Caput L
GENERALIA CONTINENS.
CONSPECTUS.
§, /, NaturatisfignificatioDocibusnuttaineftj anodiofis terminis utendum? an Caftis pro Amicb cafus pro diabolb iicendus p §. 2. An etiam cafus pro D E O dicendus? §.3. Defirittio. § 4. Explicatio ejus- demper quatuorcaufarumgenera. ObjeSlum fttnt cafusdttbii. Andenturtales? £>uomodo dijferant k probabilitate ? Remedia Vtncendi dubietatemj. ^uomodo quis ampUStens probabilitatem non pec- cet § §. j. £)uandonam Cafus pro Amico conce- dendi ? Re(p. (1) ubi juftitist diftributiVs locus. (2) in jure pofitivo, diftingDendo interjudicemfu- periorem (f inferiorem } juspr&(epti"Dum(f permis- Jivum. (j) £>uando jus externum cttm interm concurrit. §. 6, Subjeftumeil amicus. §.7. Can- faimpulftta eflamor, ejusdem gradus in e/e&ont^. §. g. Finis esl Utilitas Amicipromovenda (f Exfra* peipoflponenda, an r-efte ? digreffio.
B.C.p.

4
Caput L Generaiia Continens
B. C. D.
§♦ r.
NAturalem terminis & vocibus non ineffe fignirica* tionem, vel haec fola evincit ratio, quod pefiimae quasque res fajpius optimis &optimaepelfirnisfu- perbiant titulis. Ita Politici nomen fuperiori fe- culoinGa!Iia/^^»« fuit, &afeditiofis regiarum partium &pacis ftudiofis attributum. Thuan. L.$2.adA. 2572. p. £2.. ) idemque L.44.ad A. 1^68. p.J47. ita vim_» VOcis iftius exprimit. Si qui Junt, qui ipforum ambitiofis cona- tibus ft opponant, eos calumniis impetunt & novo nec ufitato nomim fie politiCOS vocant & feclariisperniciojiores acpericulof.ores ejfe ajunt, Tuncprimumv&uticinomcninodium tratlnnt. Con- tra verd nomen Zc!ot<efibi vindicaruntpacis turbatores, de_«> quibus Thuanus iterum aliquos inducit afferentes. Zclo- tam,fimentiatur,plusgmti& apudDEUMmereri, quam Poiiticum f fiveradicat. L.pS'p.427. Eodemfenfuaccipienda eft titUr li noftriexprefTio, quaJureConfultumPifanum Jafonem_j primo ufum fniffe credunt Dn. Zicgler. Tr.de ojf.yad.conch 41.% 4. & Bitfchiusf»DoW£ Cafuumpro Amicoproleg.^.3. Ca- Jiuemmpro Amico, vi verborum, omnem honefti fpeciem, amoremfcamicis praeftnadum commendando, exprimere videtur. Verum cum hic amor cum enojrmi Iaefione tertii farpeconjun-tuseffefoleat, praecipue in Judiciis, quxtunc praevalente amoris vi carcutire dicuntur,' (ut loquitur Plato L. f.delegibus') Expreffio illaterminorumtam odiofa eflecaepit, ut CafUspro Amico Cafuspro diabolo conimuni Do- dlorumfuffragioappelletur» Sig. ScacciaaV fentent. &res judic.glojf. i4.qu. 23.num. 10. Anton.Thefaur.^.<?(7.««w. 3.& dec.206.num.13. aliiquelongoordineallegatiaBitfchio in Decad, cafuum pro dmicoproleg. §. 22. Feldman de Vtbiculi*

De Casibus pro AMreov
i
ftbt obviis. §. if. Cavendum igitur & hic nobisforte erat ab odio vocis iftius, quam ut funeftam amputari potius quam audiriprzftaret, juxtaphrafin£. zo.cde bisqui accufarenon jojfunt,
§. i l
Ita eft, fi injuftitiam fa&i fplendido tituli iftiuspe» plo obtegereconeris, Ubi verojuftitiacaufaeelucefcit ira fubftratamateria,quisvetaretaflerere, Cafumpra Amico Ca*> fumpro DEO ejfe dicendum ? Commendat enim mutuurtu inter homints amorem Servator/argumenro quafi a com- mutatione terminorum noftrorum petito. Jguicquidfeceri- tis uni exiflis, mihi feciflis. Mattb. 2f,v. 40. Amatur homo propter divinae imaginis communionem,eoque magis aman- duspropter ar&iorem jurium communionem, qua Amicus propius Amico jungiturquamExtraneus, ut idegregiede- monftraruntcommendaciifimiin moralibus Autores, Ame- fius inMed.Theol.L. 2,c. 16, StBecman. inlineadoclrin.mor.c, 16. $. 2.
i j.
k& Definitionem properamus,eandem ex Bitfchi6,mu> tatatantumexplicatione, qux juftitiam intentionis noftrae exprimere valeat, deprompturi. Caftcspro Amico igitur funC taftu dubii atque ambigni, quorum deciflo l. eletlio in arbitrio deci* dentis vcl etegentis esl, ita ut decidcre vel eligere pojflt feiundum-j quam partcm velit, adeoquefavere &gratificari Amico. Ut ve« ro plenam definitioni huic tribuamus lucem, a quatuor cau- farum generibus eandem mutuabimur,
$.4.
Ob/eSIum itaque funt cafusdubii: nondiftingvimus hlc in judiciales & extrajudiciales, cum utrisque juftitia inefle de- beat; D. Rechenbergerus in differt. de Eoquod licetpro amico t, 2. tb. 4. fed in eo cardo rei verfatur* an tales cafus dubii den- tur,ut oroutraquepartejuflitiapatrocinetur ? Eruditis id Juri-
A 3 um

6 Ca?ut !. Generalia Continens
um refutavit rationibus laudatus ha£lenus Bitfchius Ante- ceffor argentoratenfis Decaden Cafuum pro Amico exhibens, eorumque Affitm. contra Affertores refutans, Si vero ad primaMoralium principia cafuum iftorum examen remit- fcere conemur, prolixa id Cor.clufiont jam exhibuit Dn. Zieg- let.cit. concluf.41. Maximusracionumtenorin eo tonfiftere videtur, dift.intercafu3^/'o/& probabiles. Indubiisra» tiociniaabintelle£tufufpenduntur. Caufa ejus eft remo- tior imperfectio intelledtus, proxima ejusdem lu£ta circa ap- prehenfionemrerum. Judexitaque, qui certam ferrefen- tentiam debet, diligentiamquoque adhibeat, utdubium i- itud pra?gnantiore ratione fuperet, confuleudo forte pruden- tiores, vei aliis remediis, de quibus Scaccia de fentent. glojf. 10. qu.23. n. ij. Ptobabiltfjimui itaquetunc irsfequitur, fi quis aliqua ratione probabili perfvafus fententiae uni ex duabus affentiatur, ita tamen ut eandem & falfam effe poffe credat D. Becman. Un.d0tlr.m0r.c3.tb. ij. Eoiqfo tamen quis non peccat,eligendoapparenter veriorem, &/»/'«/•<? interno, cum nemoaftringipoffetreiextraviresfuaspofira;. Ha? enim_» confiftuntindebitadiligeritiaininquirendo Schoneftate in confentiendo. Qusfi rite fe habeant, periculum nullum eft, licet in particuleri aliqua fententia erremus. Taylor, Du£tor Dubit. L. 1. c. 4. Rtg. IX.f. 122.123. Cceterum_* ubi necinquirendi foiertiafufficit, generalia quaedam fuc- curruntaxiomata^ wteligendamejfe fntentiam fecuriorem , mi* tiorem, w proximi vita , favtf nimium inferatur dammm. Lefli- US de J. & J. L. 2. c. 2g. dub, 4$ n.31* Soto de J.& J.L.2. qu. 4. Art.4» item in dubiopoffdentiscffef»eliorem conditionem, cujus axiomatis rationcm explicat. Rebel!.£. 2. qu.merat. 14 n.§. reo potitu favendum qttam atlori, icern doti, pia caufe, libertati t Ecclefij! , Ma/rimonio. D, Ziegler. d. concl. 41. §■ 1 f. Re£te-» itaque d. Autor contra Boerium Deaif.x. 27. &Menochi- um de Arbitr. ^u<efl.fud.L.2.Caf.fjj.n.6./. probabili- Jalem dari negat, ubiilla ex utraque parteasqualisefttf.tt.
Nam

IPPD
De Casibus pro Ameo.~
Nam nec rebus illa incft; Inter verum enim & falfum non_» daturtertium, undeprobabile iftud, quodderebusjudicat, autverumautfalfumefleoportet: Securius itaque, cumob imbeiillitatem intelle&us noftriin ipfa rerum arcana neri femper penetrarepoflimus, mediisante commendatis uten- tum nobiserit h. e. tamdiu ftandum apparenterveriori, do- nec magis verum elucefcat. Huc trahendum Scholaftico- rum illud, fortaiftsfclviturper non fortasfis: unde & particu- lam forfitan temperamentumpbilofopbicum effe docet gloflator in/. mutw 4.3. ff. deprocurat. & ingeniofe Excel. D.Becmarr. terminos hos appellat notasmodefii<e, veri tamen nibi/omino ex- presfivas. Conf. Lin. Doclr. Mor.e.3. tb. if. Eodem fenfu accipiendus eftterminus Opinionis, cu/us objecium eft prcba- bile, feuquodfpeciemaliquam veritauscbjicit.idquodex /. 2s.§.3.f.deR.V. claritlime apparet, quae j£iorum opinio- nes recenfet in cafu, utrum tabuUcedatpifturj, an verdpiilurd tabuU? Exomnibus vero hifce opinionibus totum jusci- vile conftabat, adco ut nec abillis recedere Judici liceret§. 8. Injl.de J.N.G.&C. ipfiqueJ£tilegum Iatores& commenta* tores jurisdicerentur. /. r. & 2. §. 20. c. deV, jurecnucl. I. ttlt. c. ad Set.VeU. I. ult. C. de condit. ind. Befoldus in Tb.pratl.\advoc. Doflor. Sedhaecjam fufficiant pro demonftranda Cafuum pro Amico Negativa, eofc.fenfu, quo ex Iaudatisha£ienus j£iis naturam illorum perfpeximus, cum annexis mediis, quibus omnem dubietatem, fi qaae ex intelle£tus noftri ira- becillitate exfurgeret, fuperarelieebk.
§. f'
Antequamverd Affirmativa: noftrae veritatem tationK» bus adftruamus, in anteceflum prascavemus, nos hic non contrariam Magnis illis JCtisfovere fententiam; fed pauld alio, congruo tamen expreflioni noftrse fenfu, Cafuum proj- «»»Vi>aIlegaturosfundamentum. Tunc itaque Cdfibuspro A- jjwVelocurn effedemonftrabirnus, (1) ubi jujlitia diflributiv*
' locus

5 Caput I. Generaia Contikens
locus eft. Refpicit enim illa facultatem, f. d^iav, i. e. digni- sratem, qua<juisalterum »0« ex dcbito cogit; fed exmeri/S,aut eongruo invitat adutilitatemfibi conferendam. Gtot.de J, B.
6 P. L. i, c,i.tb.7.&' 8. Confer.Sanchez. iraSum. L. i,c. m*#f . quaefidsnegaturalicui, nontameneoipso injuriailli jnieitur,obdeficiensjusexigendi, cum privatio praefuppo- nat habitum. Grot. d.L& L.2. cy. tb. 8. qu. 10, £t ut cla- t ius nos explicemus: meritum, vel etiam congruum alterius civilitatem provocat, non cogit; debitum veroobligationem parit, &ficalterumadejuspraeftationem cogit. Conf.plur. Difl". D Praef. de Civilit.proficc. j, tb. <?. Evenireitaquepot- eftjinduobus aequalitas meriti, ve\congrui cafum dubiurru» j-eddat; quisnam eorum praeferendus fit in conferenda be- nevolentia, praecipue in talicafu, in quo uni tantum gratifi- cari licet ? Jam Aiftributiva juftitU ele£tto competet, quae proculdubioexaequilibrioamorisinrerproximos eum com- xnendabit, qui propiusaccedit ad communionem jurium_» noftrorum. Eft enim hicvelutiNutus Dei, quo ab ipso ex- citamur ad operam inhoc illove generepraecipue collocan- dam. Namlicet,fifieripoflet, in aliorumfalutem&com- modaaequcpropendere teneamur^ voluntatis noflrae exer- citium tamen in omnes aeque diffundi nequit: unde tales fe- ligioportet, quos major & juftiordilettio commendat, eo- que non ornnes aeque diligimus, quia major dileclio alterum abaltero feparat: itaea, qua fibi conftat, perfpicuitate id explicuitlaudatus AutorLinea; Dotlr. moral.c. 16. §. 2. Sed haecexfpeciali cafuum enumeratione clarius patebunt; fuf- ficit hic ifta diftin£tionis decifio. In JuftitiH commutativa, non dari Cafus dubios, ob rationem debiti, f. obligationis, quae non attento perfonarumrefpeclu ftri£tum jus exigit. In diftributivavhd conceditalescafusdubios, ob raticnem me- riti, vel congrui, quae/wnon tribuunt, fed aptitudinem, qua dc refupraexGrot.r./. (2) Diftingvendumporrderitinter/«r NaturaJe. Divinum, 8c Pofitivum. Naturalis tanta eft certitu-
do.,

/&trr
De Casibus pro Amico. 9
do, ut nulli, qui judicio tantum te£te confirmato utatur, de- eflepofiit flrma veritatisdecifio, omnemcafuum dubiorurn metum excutiens. Gtot.de J.B.&P.Pro/eg,§,p.10.11. qua excausa re£te Moraliftae contrarium ftatuentes rejiciendi; Confer. Leffius de J, J. L. 2. c, 4, dub. 9. n. 64. Fagundez. in Dccalog.P,2.L.8.c.26. aliiqueaDno. Ziegleroallegati. d.Co- nel. Jiuisdivini nonminoreft habendafiui&itas.quamipfe Deus innuit Deuter. 16. v. ig, ne pervertitojudicium i neaccipita perfonam. item Deuter. /. p. /7, Nefufcipite perfonam injudicio t aque parvum atqtte magnum auditote; ne metuitote a quo que .Conf. & Levit.ig.v.tf .. Prov.iS.v.j. Pfalm.72. v.2.Sirac,^.v.z6. Dn. Rechenberg. iri Dijf. de eo,quodlicetpro Amicoc.2. th.3, Juris Pofitivi verd laxior admittitur fignificatio,in quo fispenume- ro dubii evenire poflunt cafus, qui legem ferentis interpreta- tionemrequirunt. Re£le tamenhicprius/«/»fW^/W«,i.e. Princepsabinferiorifeparanduseft. Illi, tanquam Domino Legis, difpenfatio conceditur. Magnif. Dn. Str yk. in Not. l»ft; adtit.de J.J.pag.12. adeoq'ue etiam in gratiam amici inter- pretationilocuserit. Hocfenfuintclligenda eftDoftorum . decifio; Non mirandum , ft Papa, velPrincepspoffuob amicitiam poenam remittere/um & ahas omnesJint in arbitrio ipfius conflitutai innot.perBart.inl.refcripta. C.dePrecib, Imp, offer. Quamfen- tentiam egregiis limitationibus ornavit TiraqueUus; modd non tendat in prsjudicium adverfarii, vel Reipublicae- Tra£l. dePcevatemp.autremitt.Cauf. 16. n,a\. idquodimprimisinpce- nis arbitrariis.fi duoinparideliftd conftitutifunt x concedi pofle autumamus, qua de re inferius. In obllgationibus enim jus utriquequaefitum videtnr, quod fine lsfione alterius utri- us alteri adjudicari nequit. L. Confenfu 2. §^.ff. de 0 &A, Sed jamquid dsjudice inferiort fentiendum? Reip. quoad juspra- f^/wwtanquamminiftro legis nulia ei conceditur gratift- catio. /. >*.ff. & aquibus Manum. Ug.ff. de Judiciis.- Tiraqu. d, l. n. 3. cum aiia rfmedia ipfi dubios cafusenucleandi fuppe- tant. v, c. adeundoPrincipern> L. 12.% i,C,diLegtb. &Co»ftit.
3 Me,

io CAPur I. Generalia Co&tinehs
, , —..... ..... - ------1, .■■■..»« — . - — — — — ■.. ., m .^
Menoch. Conf.j.n.22. &Co»f. itio.Chriftin.Fot. l.decif.62.n, /f. velconfulendo per transmiu*ionem Aclorum Prudeatio- res. Joh. Henric. Heeftr Traclat. deAUis Judieial. capite IK tote, In /*w/m»^tamenele£tionem Affirraativ3?,velNe.* gativar in favorem Amici alicui non denegari poiTe,opinamur* €d,quddjurispermiffivinullafitobligatio. Grot. dej. S.&P L. i.c i.tb.g. Hinc orta eftDc£forura Pra&ica: Qpiali- quidlegepermittentefacit, noninciditinpcenamedi£ti, L. 4*ff ££uodquisque furis in aliumfiatuerit.81 L. 4. C. de Adulttriu, Carpz. P. lf Jurispr. Conft. 16. def, 53. n. 3. Barb. L. 14, c. 2/. ax. 2. (5) Diftingvendum erit inter Jus internum & extcrnum. If- Iud eaufam in natura fua, prout eft, juftam deeiarathoc rei injuftae aliquando effe&um juris largitur. V. c. A&or reo ti* tem movet ex jufta debendi causa, fed probatione deftituitur, ltaut reu&abfotvatur. L.4CdeEdendff.arg,L.fin.CdeR r Vind. TSa.Erxinnem.inComment. C.adL. 4. n.2.&3. Hicineadem causa&AclorijusfciLinternum, &Reo externum fcil. fuc- eurrunt, adeocfue cafum dubium reddunt. Idero in bellis notatur,quae ex utraquepartejuftaeffe poffunt, fi altera pars juftitiamin caufa belli, alterainejusdemmodo obfervarit_». Conf.fufiusGrot. deJ.B.&P.&L.2.c*3.th.ult, L.z.c.i/.tb. 19.&L.J.t.S. Textor in Sj/nopfiJurisGent. c. 17. kth. 15. ad28 v
§v 6.
Subjtftum conftituet 'Amkus\ cujus definitionem breviter fuppeditabunt L.i2$.ff. de K\S, & L. f. deDonaf, Quifcilicef accedit adcommuniffnem jurium nofirorum, velvincul'6jangvinis t vel alicujus bffnefi<erationis. Quam defrnitionem Juridicam & aMorafiumDo£toribusapprobariconftate paraliela eorum fenteutia, quam fufiflime explicuerunt Amefius in MtduU* Theot. L, 2. c. 16. Sc D. Becman. in Linea Deftrin*. Moral, c. tfo ffe amoreproximi §, 2. &feq.
$ &
CaufaimpulfivaAmorei\ y q\xxexcommm\one}yitmmo^ ti^iperqyamquequiffrofriui nosatcedif,, tff maprem in nobis
excita

De Casibus pro Amico.
sxcitatamorufenfam: Optime, inquitCicero, focietas beminum tonjunblioque fcrvabitur ,ft ut quisque erit conjunlliffimus, itain eum kcnignitatis plurimum conferatur. de offic. L. i. Veniunr vero nomine AmicorumimprimisCtf»/*»^?»!»/, inquorumgradi- bus diftingvendis folertiamnulloaliofineprasftiterunt Jure Confulti, quam ut quoque amoris gradus notarent: quorfum referendae /. 3. C dc bonu qu£ liberis l. vtlemancipatu 13, jf, 2. C, delegitimis beredibus. Conf. D. Stryk Tr.de Snccef.ab inteft. Confangvineis Amici xquiparantur /. cum allegat. 4. C. de Ca- ftrenfiPeculio. Theod. Caefar. in dijf. de Jure Amicitia tb. 6. &feq. inter quosetiam non minor obfervanda differentia. ghttri- mut digwffmos,quibm noftra tradamus, inquit Seneca de Benef, L.4 c.2. Conf. Auguftinus de DotlrinaChriftiana L. 1. c. 28. & 29. Quid vero de reliquuproximu,qm nulla nobis vel fan- gvinisvelamicitiaerationene&untur, fentiendum? Refp. & in his ordinem obfer vandum efle docent JcTli & moraliumDo- ftores, nempebene mtritos immeritu, notos ignotis, bonot malit prtferendos effe; quem eligendi ordinem etiam ex ar&iori com- munionefufe demonftratum cxhibuitlaudatus Au£l. cfr.tm. Dotlr. Mor.c. 16. tb. 3. idemque dedifparitateconditionis no- tavit celeberr. Feldman. ex l. 2. C. de Officio diverf. judicum. Id fimulinquaeftionem deducens, andigniorhicaccipiturpro eoquiditioreftaltero, utfoletefle avarorum folatium, n)Ct ©ClD ^tJt/ hat (Shre/ an vero, quiinmajoriordine eftconftitu- tus ? Refpondet ibi re£te, pro pofteriori patrocinando, arg. I. i.&' 1.1.C.utdignit.ordoobferv. Opes enim extra hominem funt, uti eleganter ait Seneca de vita beata c. 27. Conf» Dn. Feldman Traft. de Vehiculuftbtsbviis tb. /4. Super t ft Amor qui PW«f//'/0'P<«m < edebetur,qui exfublimiori causacommenda- tur. Conf. Grot. de J. B. &P. L. 1. c. IV. tb. 7.». 6. Jam de ae- quilibtioamorisquidfentiendum fit, Ciceronis utemurde- cifione de Offic. L. 1, Si contentio quadam & comparatio fiat t plurimnm tribuendum officii, Principes fitnt Patria,&Parentes',quo* rum beneficiii maxime obligatifamtu,proximi liberi totaque Domut eiuafleftatinnQsfoloS) nequealiud' uUum potelt habere perfugium t
B z deinceps

\\ Caput lh
deineepsbene convenientespropinqui,quibuscum ctiamcomwunis ple, rumcfctefortuna etf.b. e. amandum eiie proximum pra: alio pro- ximojnififublimior caufaimpediat, ucReipublicz utilitas.' id quod ab exemplo pamarum infligendarum deprometur infra.
$• «■
Finem abfolvent (1) Lkilitas Amici promovenda, cui fubordinaca eftEvitatiomajoris mali, qux induit rationem boni. Grot.deJ.B.&P.L.2.c.23.tb.3.n.2. (z) Extranei eommodum poftponendum: qud enim hic magisrecedita communione jurium noftrorum, ed mincres quoque a nobis experiettir Amorisfersfus. Non obftantibus^//^./. v.j4. (S Luca 6. v.ji. 32. ubi ad dileftionem inimicorum,adeoque omniumhominumindiftin&eadmonemur. Refp. diftin- guendointerdile£tionemgensra!em, qua: fundamenturro in cognatione naturaii ponit. 1,3. ff. de J.& /. & fpeeiaiem, quarex propinquitateadcommunionem jurium oricur. Ula omneshominesprofequendos, in hac vero gradibus dile£iid- nis tocum effe docuerunt Petrus Pererius i» Commtnt. adEpift. Paul. adTimotb.p. 6jp. FrancifcusLucas Brugenfis adMatth, f. fi& Luc. c. 6.
Levi hoc Praecognitorum praeguftupraemifso, ad ipfarrj cafuum fpecialium partitionem nos accingimus, demonftra- turi, nihii adverfi confcientiae aut Iegibus Cafm noftrosproA» mico oftentare,
DE CASII PRO AMICO IN
PARITATE PERICULI. CONSPECTUS CAPITIS 11
§. /. Amieuspr^Exfranebpericuloeripiendus t ft^oefatb in fliudinciderit,JtVeculpa,<$u&tafnen ignoratur, cujui
$•

s>E Casu puo Amico m Paritate Periculi, ij
Jit. §. 2. ldemcfi,ftde injitftitiaamiciconflet. §.
£>uidft' Amkus amicum defendens moderamen in« culpat&tutel&excedat. §, 4. £>uid(iYmditt&ani- mui accefferit. §. /. Anpro Atmco damna, aut mor- tem fubireposfimtts^ Anetiam pro inimico invafb- re. §• 6. Exfitperanti&amoris exempla. §.7, Aft Frincipis injufie invadentU vtta pr&ferenda.
§. 1.
CUrn fepe eveniar, Amicum cum Extraneo in pari pericu- ioconftitui, non inutilis hic moverifolet qusftio, an Cafuipro Amico loctu fit, feu, an pra Extraneo Amicum pericula tripereliceat? Communiter hic praemittifbletaDo&oribus diftia&io, anutrique/Ww inilludinciderint, anvetoproprio feconjecerint. Sifato utrique in periculo verfentur, ratioriitaaximc confentaneum videtur,ut, quo proprius quis adcoramumonem jurium noftrcrum accedit; eo magu fit ddigendtu , adcoque amicuipraextranto periculo eripiendtts, feu, UtCiceroait: Quo arttiori vinculo aliquti conjungitur nebti , eo frsfiationes,qukipfidebentur , aliti prspondtrare debtnt. L, 2* de Invent. Propriae n. faluti quisconfulere videtur, confulen- do falutiamicorum , quifuntquafi una auima in pluribus corporibus, ut amant loqui Bart.in L.cum.tcunffimicaU. 11. Vtrb. etfiverb. defideicomm. & Bald. adll. Imperial.pr.tit.de prohlbtt. fend. alien. Et hacdere indubia obtinet decifio. Quid vetdfiquu amicum cum extraneo congreditntem viderit ? CelTarehicfortevideturele£tio,quia nemoprivataau&orita- cejusinaliosdicerevaletj etfi privatorum confenfu jurisdi- &ioipfidelatafuerit,Z,f£. 3. Codic.de Juruditl. Matth.Stepha- ni de Jurtidiil. Libr. l.capit. 2j. num, 3. Verum eeffante hic judicvomomentanee.cumlicita fit fui defenfio, etiam cum internecione tertii, Carpz. pr. crim.p.t, qu.ij, & Grotius 'l,a t t,2QK§>$o-Si*&L, i,c,2.tb.2. licita quoqueeritdefenfio
B 3 amki,

M
Caput II.
amici,ex ratione Initio ailegata, quod is propiiisaccedensad communjonem jurium noftrorum partemquafi vitaenoftrae conftituat. Nef objlat, ignorari injuftitiam caufae amici, vel extranei. Refp. Amicus hic non vindicem agit injuftitiae, quem neutereorum conftituir, cum nemo propria au£lorita- tejusfuumexequi poffit,L.extat. i^.ff.quodmettucausa. & h. 7. C.devipubL Menoch. Remed.Rcfup. Pojf. Rem.f. fed tan- tum ad paritatem pt ricuii attendit, quod aeque amico, quam extraneoimminet» quodcjueex tituloconfervationisfuilibe- rationemamicicommendat, adeo\ut & neca&io L. Aquil. Cornel.ccntraipfum inflitui poflit, L.4-pr.ff,adL. Aquil.H*. L. i.§.4.ff.adL, Com.deSicariis. Anton. Matth. titt.j.c* 2. p. 12. Farinac, gv. 125. n. 281. Carpz.Pr. Crim.qv.^2.
J\ *■
Imoexiisdemque rationibus eadem derivabitur deci- fio,/iexprefsedeinjufittiaamiciconftet , qudd hicforti provoca- verit. Necpugnatcummoralijudicid, quois, quimeparat jnjuriaafficere, eoipso mihijusdat, h,e. facukatem mora- lem adyerfusfein inrinitum, quatenus aliter malum arcere nequeo, agendi.Grot.^/. B. & P, L.i.c.i.th.io.n.i. Ludo- vic. Lopez. c. 26. tb. 1. Re£ieenimadditur, quatenm aliter ar~ ceremalamnequeo, h. e. ineodem Ixdendigenere. Incafue- nimtalihabilestermini prafupponendi funt. Isenim,qui fuccurrit amico, animo fimul dirimendi litem accurrit;quam fi pofteaprofequatur nihiIominusi?«r^»w, ficbonamcau- fam ad Amicum tranfitefacit, excedendo Iimites moderami- nis inculpats tutelae. Quam rationem ad negotia belli egre- gie extendunt Alber. Lib. 1. c. 13. & Caft. L.y. de Juft. Conf. Cror. L,2. e. 1. §. ult. Lim. nifi invafus innocens roetu certi pe- riculi perfequatur litemj Farin./»\ crim. p, 4. tit, de Homic, qu. i2f. Quam rationem Dd» in cafu il!6 producunt, quo ag- greflbrpedemrefert,gladiumque demittit, ubi ceflatrepeU lendi neceflitas, nifi aftutiagladiatoria, quam Germani $itv ttn appellare folent, pedem aggreflbr idco rt ferat, vel gladi- jum demittat, quo invafum fecuriorem reddere, vel ipfe vires
te-

teff
de Casu prop Atoictf itf Paritate Pericuu. tf
recolligere velir^ Marius Salomoii. in repetit, L. 3. m mmff<. de Jnft.&J.n.z,
$> *
Ulterius extendamus hunc cafum, / Amiau kic amu cum defendemf madtramert incufpat£ tute/a extefferit r Qf alteruni vel Ujerit, vel vulntraterit* Diftin£tio hlc decifioni locurri parabit, an examoreintentff , quofertur inamicum, dolorcm concipiens, periculum praefensnon obfervavetit;, £fequum eile credimus, utap&najurisordinarialiberetur, adexemplum ipfius Princfpalis, qui, fi ipfe laeftis, exceffiflet moderamen ex doloris & irajcantinuatione. Conf. arg. L,3$, §. ff.de Adul- ter. Carpzov. Prax. crim.p.t.qu.^t.n.2/. Ratio nim.uni- verfalishlcmilitar. DumenimCommunio juriumintef mrcos intercedir, eandem quoque confervari, omntum iRfer* erit- Accedie, qudd amor. quo amicos profequimur, a Do< c^oribusreferaturintercaufasmitigandi potnam. iEquipa- faturenimamorebrietati> Leg.fia.Sfibiglojf. invero bachata-n Inft, difucccff.fubl. imd etiam furori , c, cim injuventut-e X. dts Pr<efwmption. &I.4, C.deAdulteriis. Oliad.conftL2io.n. 2>Me* noch.Atb.qtt t Li&.2. cafujig. Farinacius detemper, qu, 07* C*f,i3<
„ i- 4< ■ t ,
Quid fi vero vinditl\eanimo alierUm Vulneraverif , velOCci* derit? Kefp.tuncattendendum,an prajviavoluntateamieija-* bentisfbrte; an vero proprio motu deli£lum hoc perpetrarif* Siprxceflltvoiuntasamicijpari cumamicodignuspoenacerf- fefur per Leg. 1 f ,ff. deSicar. SaL.f.C. de Accufat, Rei turplS «nirfi non daturmandatum, L.generaliter 2~6.ff,de V. 0. & L. &. /. j.ff. mandati l, contra. Nec quis inftrumentum a£tivum effe debetalienarmalitia?, D. Becmann.ir», Doflr. Mor. c.6.tb, rt. Quorfam tenditegregiaRutilii amico cuidam per in- dignarionemrefponfio,Cura hic ita fefe exprimeret: <$uid fnihiopuseHamicitiatua,fi,qua rogo, non facu ? replicuit ille: micpiidmibitua,Jipropter tealiqua inhoneftifatlurut fum ? Va--
r

i6 Caput II.
- ■........ii— h„ m t i m i ii........ ■ 11 «,
ler. L.6. memorabil. c.4. Conf. Panormit. inc.repiUantitrin 2. not.de accufat. Verumnon defunt, imprimis JCti antiquio- res, quinihilominus poenanvSt hic mitigandam credunt, fi quisproamico deiittum commiferit, quorum JCtorum ca- talogumexhibentFarinacius «>./<>£. ScTiraquell. Tr.depseni* temper. & mitig. cauf. 22. n. 8f. Nos mediam eligentes viam diftingvimus I. i nter delitlum capitale, f. atrox, & non capitale, quorfumrefcrendum deli£ium in Principem. Tiraqu. c. 2 2. n. g8. a.inter amorem illum intenfjfimum, quiobedientiam aliquam exigerevidetur,&qui indtffercns esl, Indeli&O, noncapitali, fi concurrat amor iliecum obedientia conjun£lus, mitigatio- nipcEnaelocumeiTedecidunt, L.j/.prim.ff. ad L, Aquil. con- jun£t. cum Leg, 20.ff.de 0.& A.&L.i. §./.ff quod.viautclam. SttUV.inexercit.ff. adtit.mandatitselcontrath. f. Frantzk. ibid. «. ig. ZceCibid. n.ix. Brunnem. inparatit. add.tit.qu. 6. Plu- rahicaddipolTentdededeliftispro Amico, quae tamen pe* culiarem racrentur disquifitionem_»,
. • . A $ 5 '
Haec ita de aequilibrio atuoris inter proximos: quid jam de £quilibrioameru fui &proximi decidendumerit, anhic Ca» fumpro AmicoRatmielkebit? Affirmat id facer textusi im« primis Luc. 3.v- r/. HMatth. j.n. 40.41. Idquodtamencum grano falis accipiendum. Tunc fcil.fuccurrcndumproximi ne- ceffttati, ubi h&c fumma fuerit, & nos non mmium pragratemuf Conf. fufiusGrot. L. i.c 2. nec obftat Joh. 1. Epift. 3. v. 16» quae mortis periculum pro fratribus fubirejubet. Refp, vit*. expo/itionem ibi intelligi Aditionempericulorum docuerunt intet aliosGrotiusf./. 8cinternoftrates B.Dannhauer. Coll.Decal. Difl). 9. Confc. qtt. 1. Sed haec fua Iuce radiant. Gravior vide- tur efle quaeftio: Utrum quis, cumpoffet invaforis movte impedire fuamtS' tamenmorimaluit,peccet. Refp. Affirmat illud cum Befoldo Brunn. adL. 3.ff. de J.&J. fi affe£tatione mortis hoc faciat, fecus abhorrens a fundendo fangvine medium falutis fuae ejcpediendae aegligat, Si faluti animse proximi confulere

7(Tt?
DE CASU PRO AMICO 'm PARIfATE Periculi._ vj
vdit, nceain exrremastenebrasdeducatur,fifalate'n tempo- ralemfuamfalutiatefnaeproximipoftponat. ». i/.Harcvero itapia Auclorisdecifio hocfenfu eft intelligenda, utCafus hic pro Amico non ilt inotiigajionid.exfuperantiampotiusamO' ra-exprimat. Stridto enim jure, ubi par malum imminec, nobispotiusquamaliis confalere tenemur, cum ordinata.» charitasincipiatafeipfa. L6. C.de Servit. & aqua. Sylvius inverbo Bellump. I.n. 3. Barthol. adL. 3. utut vin»ff t dt J.& J.Ra\<5.inrep.L, J.c,undevi.SotoL t 4.dij&. f.art. 10. Quam decifionem fuse argumencis ex S. fcriptura&rationibusde- ducit Grotius, abundeque fatisfacit obj;£tioni alias non con- temnendafequentibus: Inftetaliquis&dicat, etfibcnum_* meum praeferrepodim bono proximi & amici, hoc tamen lo- cum non haberein bonis inaequalibus,quare vitam meam mi- hipotiusdeferendam, quaminvafor permittatur incidere in perpetu3m damnationem. Sed refponderi poteft&eum, quiimpetitur, opus haberetempore&pcenitentia, autproba- biliteritaexiftimarc, &ipfiquoque aggrcflbri ante mortem pofleadpcenitentiam fpatiumfupcrefle.- Deindemorali ju- dicio bdn videri aeftimandum periculum, in quod ipfum fe quis conjiciat & unde fepoteft eximere. Grot. de J. B. & p. L, l.c,3.th.3,n,3.infin t
$. 6.
Adeandemamoris Exfuperantiam referunturfequen- tescafus, utfi fcerninae in pari pericuio Mariti falutem fuae praeponunt; quamfceminarum virtutem, in exfugendis vi- rorum plagis, laudat Tacitus deMoribtu Gennamrtimcapit. 7, praecipuumque fceminae Principis hoc in gemre virtutem laudatRodericus Sanftius in Uxore Edvardi Regis Angliae Primogeniti,qu6d illavenenum ex vulneribus mariti vene- nato gladio infliclis propria Iir;gva exfuxerit. Hifior. H'jpan, l. 1.C4. Idem ftatuendum efle credunt Doclores in cafu, tnmortcm appetsrepoffit conjuxpro oonjuge , & imprimis uxorpro maritcj, hocita, modd fato mors alteri imminea.t, non verd
C per

Caput II.
per viam juris »■ decreto judicis pcena ad/udicetur, cum h_c ratione Reipublicae jus laedatur, cujus intereft nocentes puni» ri, Leg. fy.ff. de Officio Pr<efidis.Nec minor ratio eft, fi filiuspro Patrt, fervus pro Domino roorte appetat.Hax cmnia ulterio- ri dif-uflionenonindigent, cum illam jam do&iflime expl;- cuerit Excell. Dn„Becm. in DitTert. dt Exfuperantia Obfcqu.c.2. th. 6i 7. c x, th. 12. tp Maxime vero neceflitas Cafuumpro A~ mico fubditocomraendatur, ut liberationera fui Principis,qui reprsfentat totius Reipublicae imaginem, fus, tanquam_» membri.falutipraeferat, cujus pietatis dignum monumentis praetuiit exemplum Sebaftianus £Ribifd) ncbilis Saxo, qui vi- d*nsMauritiumEle£loremfuum periculisobjici, fefeincor- pus proftrati jam in terram Principis projecif, omnem itaho* ftiumiftum excipiendo,, vitamdominifui periculomortij eripiens.. Videat- AuSor VaaMauritii.. Haec itadePrinci- pebono.
S. 1. r MajoMsConfequentias quxftio fuBordinarfmeretUf mc;- Vtrum fc. ex affeflit illd, quoobligor Rcipabl. fi cum Principe me in* vadente inparicatepericuli cenfiituar, PrincipU fa/utem mcspr^ ponrepojfim? Vafquiuslm Ncgativam tuetur, hacperfvafus" ratione, quod Princeps, qui innocentem infultat, definatefTe' ipso fa£id Princeps t Vafquius L. t.ccntr. illitfir. tS-n. tff, idem fiatuunt Julius Clarus & Cardinalis Tufchus. Tom. 2,- Concl.131. cxprincipio necfcfiario defenfionis. Verum ut_r periculi plenaeft harc negativa affertio Vafquii y ita'non r_n.- tum fccuriorem d. & confcientias magis confulentern effe de~- mcnftrarunt. Gror. L, 2.C.1J.S. Svarez. Fagundez., Lefliv us, quoscitatosexhibuit Dn.Bmn.ad/.j, tttvim. Ratio bre* viter hicaliegari fufficit, Caufafi\ univerfalior. Vita enim; Principis, quaemukisutilisefi , vitajprivatorum pra?ferenda ! eft, adcdque ex natura focietatis hujus amor praefercndus,. fanquam publieusj amor i privati. Grot. L.t, 4- tb. 7.». 2,6.- &L> i.l.c.p.
Caput

m 09) s#i
Caput IIL
DE CASU PRO AMICO IN
PARITATE MERITORUM.
conspectus cap. m
§. /. An quis feipfum vei ettam Amicum prt alio ad digriu tatem 1)oto e/igere poffit ? Aff. conciliantur obft. LLges. §. 2. Idem in E/e&ione Imperatdrum con- ceffumEledoribus. £>uid de diftinttione illo-»
fentiendum, feipfum c/igere, & eligentium voluntati confentire. §. 4., An eadem e/ecJio admittitur in dignitatibus Ecclefiafticis ? §. Removetur ta- menSimonia£f Ambitus. §. 6* Curfortibicnutlus locus i, §. 7. An commendatio Amici concejfa , bttne extraneo etiam digniori prtferendo. §. 8. Abufhs commendationum. §. $. Cafus pro Amico in pccnis infltgendis.
'l^S^SBsM
BEne merentibus dignitates & officia non tantum in prc- fniumvirtutis adjudicari debent. l,4.C,deflatuis&imag. fed & ut falusreipubl.pereospromoveatur, adidutis, cui ius eligendi conceflum, fi indignum elegerit & exinde dam- num fecerit reipubl.illud refarcire teneatur. Lefliusl. 11. c.12. dub. 12. Covar. adc.peccatum S-P>f-f-7' dcreg.jur. in 6. folo L. 10. qu. 6. Difficultates tamen farpe hic oriri folent in_> votis ,/£ff 1 amktu & extranetu £qualitcr&fine diflinftione docu- tnenta meritorumfuorum tdiderit, quisnam voto amici eligendwfit? Affirmativje pro Amico, hic cum Baldo ad Conflitutum Omnem. § »M«wff.i/. wiusfubfcribemus, Cafumpro Amico eruendo,
C 3 con-

*o Capot " III.
contrariis rationibus hinc inde refutandis, Ratio af- firmativae fundamentumin /. plar.e 4. ff. quod eujtuqucjr univerfitatis conjun£ra cum Lib. j - . & d.ff.cod, habtt Si Omni jure quis poteftatem habet (e ipfum prasferendi com- petitori fuo, in cafu sequalium votorumj quorum pars ipfum r parsaliumeligir,concedeturquoque ex ratiooe communio- nisjuriuminteripfbs, intali cafu, juseligendi amieum prse alio. Talem vero fui e!e£tjonem licirani effe demonftrarunt dd, LL. quibusconf. c 43. X. dee/eclioftibas. Menoch» conf» 1126. Card. Tufchus Concl. 72. Ut. E. & Concl. 138. lit. B. non_» obftanteratione, quod votum parentis pro filio non valeat, fi commodum vel utilitas inde refultct. Campeg. de teft.reg. 3. Conrad. inprail. §. 2. de off. prsttor. Farin, Tr, de teft. L. 2. Tit.d.qu. $4. Refpondeturintelligi hic commodum filii 8c parentistantum,quod vofum parentis vidat, fi verd fimul accedat commodum Reipubl. hoc cum 2II0 licite conjungi poiTeft*tuendurn,cumhaeccommodanonfint contradi£lc=- ria, fed fibi fubordinata, Quod eo mngis obtinet, fi ipfe Se- natus, hanc eligendi Ce, vel etiam amicum poteftatem_» conceffit. Sic quod fa&um ab his, qui 3 Senatu autoritatem habent,abips6Senatufa£iura videtur Natta Conf.15 3.n.i8* Surdus^e AUmtntistit, 8.priv, $6,n. 88. Thabor inBarbof. L. t.c.26. axitm. 34. Craveta Conf.ijg.n.j. Necobftat l.prttor f.ff. deoff.pr^tor. in quibus Prxtori adimitur poteftas fe ipfum conftituendi Judicem vel Tutorem. Conf. L.^.ff. detutorCf surat. I. f.ff. de off. Prtfid. & l. 25. ff.\de Procurat. Conf. Dn. BrUnnem. qu. tg.ff.parat. Wef. ^uod cttjtisqut univerfaris HCt* mine &in Comm. ad. d. LL. imprimis vero Farinacius qu. 16$, v. 122' Ex hifce Legibus e!e£tio fui 1. amici declaratur fu- fpefta: Ref. Dift.hic eft, utrum Elefiio uni conceffa, an ve- ropluribus. Siunijtuncquis fe ipfum eligere non poteft, 1 propter prasfumtionam contrariae voluntatis eleftionem con- fcrentium. Si vero eadempluribusfit concefla, fic pater filioy amicusamico,imd & quisfibiipfi vorum pei modum aggre*

i>E Casu pro Amico int Paritate Meritorum, ir
w m ■ ■ " i " ■ —........- —---—-1- 11 1 «
gationis (ut loqul amant JCti) adjungere poteft. Enenck Baro intratl. deprivil.parent. fif liber. c. ij?; Romanus/w^.f//. Zoes adT.dee/ecl.n. 6. Csterum fpecialisratio, qux huctra- hi nequit, in /■ 4.ff. de off, Prxf. latet. Si enim P/aetor fi; ipfum Judicem daret, everteretur forum proceflus, & remedia juris etaderentur, cum antiquitusa Judice datoad Prstoremap- peliatio fupereffet, B.icho v. ad L. a. Quod vero Tutorem ie ipfum conftifuere non poflit,rationis cardo in eo vertitur^, qucd, cumdeperfonatutoriscognitioaHquafit neceffaria_>» anfkidonea,an expediat pupiilo , id circa fe ipfum Praetor expedire nequeat,D.Brunnemann. in Comm.ff. adL, ult.ff,. deOfficPrator.
S. trr
Occafione hac, farispub/ici exfiargit quseftio: inintafti parium voterum Eletloralium quis eletlioni de fe,vtl amico fat7<c confentirepofjit,excluso competitore extraneo,pro quo totidem exti- temnt vota. Pro affirmativa decidit jam olim cekbris Juris Publici ScriptorLimneus (i) propter verba exprejfa A< B.c. 2* infin.verb. Quo tres Principes, Elefioresprxfentes,five abfentu umnunciiquartutn exfe, velipforum confortio, videhcet Principem Eieclorem praftntem,vel abfentem in Regem Rowanorum elegerint, uocem illius elecli,fipr£fens adftterit, aac nunciorum ipfus, ft ipfum abcjfe contingeret ,plenum vigorem babere &" eiigentium aagercnu- 7neru*npartemquema]orem decernimws confiituere. • [2] propte? fonfvetudmem, quxaltexalexeQ, L, 33. ff. de LL, quam longa exempiorumferiededu£lam inibiexhibet. Contrarias verd rationes & Leges, ut L. 4-ff. ie tutor, & curat. datis, qua dan- ttsadatiperfonadiftinftaefiedebet. item L.unk.C.utquuin fuaeffepoffit, item L. 25. ff. de procurat, qua is fufpe&us efTsj dicitur, qui operas fuas ingerit, quod attinet, eas quoque con- tra Arumaeum folide conciliavit & refutavit d. Auftor, qua- zum partem nos quoque jam pauldante tetigimus. Confert. Limneus m]ur.publ.lm$er.Roman, T,i,L,2 % t,3,th.-ro. & ffqu.usqusAd.84.
i, 3. Xa

Caput III.
Ineo tantum fubtilitas Juris difficultatem parit, an is, qui fe eligit,revtrafe eligat, an vero eligentium voluntati confenttat. Haec Arumaeoplacet diftindtio cum affirmativa pofterioris membri. dift. 2. ad A. B. th. 2. verum Schaec jam foiide rcfu- tatafuntaLimneoex ratione & privilegiisEleclorum,quc- tumvotafewperfttntelecJiva,{ivere,{ive aliumelegerint,/ rD. §.fin. c. 2. A, B. Imd ipfa confenfus natura ele£iioni ad verfa non eft, fed eidera fubordi nata, initium fui in voluntate, quae libera efle debet, fine coadHone ad hoc yei illud obje&um ne- ceflariodeterminandum, ponens. Prsfupponit igttur con- fenfuselcdtionem. Necenim prius confentire h.e. appro- bare bonum poflumus, quamhocpereledtionem nobis prius acceptumfecerimus. Dn. Becman. Lin. Dotlrin. Mor.c.6. th. x2. Haec ita videntur obtinere indignitatibus fecula- jibus.
§■ 4-
AnverocafitsproAmicoin eletlionefai l.amici ad Aignitatet eccleftafticas extendipofftt, majoris videtur efle momenti quae- ftio. Obftare vidttut c.pernc>ftras26.X.deJurePatronatus,\ibi exRefcripto Innocentii III. Pontificis Clericus, etiamfi fit pa- tronus ecclefis vocantis, fe ipfunn Ecclefiaepraefentare non_> poteft»quantumcunque idoneus fit,8t quibuscunque ftudiis & meritis adjuvetur. Hunc trahendum Johan. XXIV. Pon- tincisexemp!um,referente Nicol. deMorvais infupplcm.de caufts. Cttr Conciliumftt revotandumf. 182. quod, cum ille ex compromiflo jus Pontificis renunciandi habens,fe ipfum pro- clamaflet,aConcil>6Bafilienfi defede fua deturbatus fuerit. Veruraeandemhicobtinere refponfionem putamus diftin- gvendo. Utrum uni E!c£iio & denominatio fuerit concefla exclufis aliis» an uni illi tanquam membro collegii. 1116 cafu eledViovitiuminvolvit, dequo & textus c.pemoftras inteili- genduserif, cum inibitantum,deunaClerici agatur perfona, qusjusPatronatusexercet, ficut l»4.ff, icofjic. praton. deuna
per-

r>E Casu pro Amico in Paritate Meritor. *$'
perfonaPrxtorisexprimit, quae le judicem conftituere non poteft. Si vero plures fintperfonae r vota talia collegialiter infel.aroicum dire£U> fine laefione confcientiae ferri pote- r unt. Necopus erit, ut cum Limnaeo difterentiam quan- datnhrcincafu juris CanoniciaCivili agnofcamus, cum_* ttfrinque eadem ratio militet. Nec enim a confvetudinetam alienum eft, ut pater 8c filius, multo magis duo fratres,duo a* mici in eadem Ecdefia praebendas habeie pofllnt. Fr.Marcip* 1 .dj2ni. & MartaX. 4. t.pafenc. ulf*
$■ r<
Definitiva vero haec decifio, cum aeque in fecularibusac* ecclefiafticis valeat,purganda; tamen erit a fimonia& emtione votorum aequalium. QUam utramque 8c Jure civili arg. l.fi* liusfam. fj.jf. de Judiciis coll. cum §.tt. Infiif. dt iublicu Judi* ciis. & jure canon p. t.tit.X.deSimonta&ne aliquidprofpirifu- alibusexigatur vctpromittatur, & Juredivino Acl, g. v. t8. dam- nafsm exhibuit fufe Profp. Farinac. fir. de variis GTdiverf, cri* ttiin. qu. c, XI. art. ij. & 14* Idem quoque in votis Eleflo" ttffri cavetur, quod non liceat nnf Elc&ori cum alio pacifci de voto, neque itlud acceptopretio vendere I. promittere, exce* ptisiisquaeexconfvetudine debentur. VidrLirnneus/»».»- not.adCapit. CaroLV.prnem. verb. fiutd) btC ^B(il)l n.jt. (f ad froem. captt.Ferdi»atidil.Verb. mfffolgmOa'9encl)ml)a(tUtl9:»»Wr
Zi-t- 43Z'
§r
Moveriquidemhicpoflet dub:um de remedioScrtfsin' paritate votorum,excluf6i!!6, dequoazquilibrium votorum vertitur, cumin cafihusdubiisoptimum fortisdeciffoimpo» naffinero.C. forsc.26.qu.2,& lj4.ff.de fudrciis: Barbof ZL.i/'.- c.ai.ax. i.&feqv. idquodnec JuriDivinocontrariumelTe no> tatele&ioMatthfaeWtf.r. Verumfaeilehaicdubio obviam* proceditur, quodin cafu noffroresnon fit in dubio proprie' fita, propter votumfuperveniens, quod paritatem votorum tottitrvc, Ex 9. conft.tuiturcoMegium, 4. confentiunt inEx«
trane»

«4 Caput llii
'_ III -I II - ■ lf Bii., , ■ . — l . . il . » n i ■ ' ......H, ,
traneum,4.inmembrum Coliegii. Nonas ille pondus fu« peradditvel fibivel extraneo votum addicenda. N,ec inju- ftitis accufari poteft, cum tanquam membrumCollegiijure fuo vovendi fc. utatur. per cit.fupr. Llges. Nec Collegio damnum infert, cum, iis volentibus 8c concedentibus Lpfi li- berameligendi vocem,fi?praefcrat alii. Conf. Carvetta Conf. j44.fi. g, <3f Surdutde Alimentii tit, S.priv.jg. ». 88. & Limmtu de Eleblione lmperatorisn.82, nec extraneo injutiam parat-», : cum ordinata charitas incipiat a fe ipfa. /. 6. C, de $ervit, O* aqtt.
$• ?•
Affinitatem hic quandam Liter* Commendatitia exhi- bent, quaerendo. Utrum quis Amicum fuum commendare pofftt ad dignitattm vel offcium, hunc aliis praferendo? Affirmandum idelfevideturexratione, quod Cornmendatio Amicialterum lionobligetadprsftandum id,quod petituif commendatur, cumlibertas rtiinqu3tur eligendi & judicandi de veiitate_» commendationis: quem fenfum ita Olpianus exprimit. inl, 12.§. iz.ff.Mandativelcontra. Cum quidam talcmepiftoUmfiri» fftffet Antito ftio: Rogo Te commexdatum habeas Septilmm AmU cummetim, non obligabitur mandati,quia magis COmmendandi qttam mandandi caufafcripta elf. Verum cautionibus hx<: de- cifioquibtisdam adjuvanda" efe (1) ut comrricndans fciat 8C perfpedlamfibi habeat perfona: commcn.datje qua!itatem_j. JsJam generalis ilia regula, qupdignorar.tiafatli alieni excufetur y L21.Jf.de probation. Iocum hic non habet. Si quis tenetur inveftigare /. y.ff. de furis&fatli ignovant, l j. q.ff. >de ln rera verfo. Bdrbof. L. c,j. axiom. 12. Coyarr. adc, Alma matcrp. j . c, ia. n, 17. Alias enim fraudulenta videtur commendatio, quaequea&ionemdoli parere poteft. /. 4j.ff.dsR.]. impri- misvero (1) fiquisadhanc commindationem vi officiioftii- gatus fit, fic plane injufta & culpabilis eft ignorantia qualita- tis perfonae c. innotuit 20. X. de Elijl. aur etiam (3) fi rogatus #c ad cQinmendandura idoneam perfonam, cum fide fe-
quendae

»e Casu pro A&aeo m Paiutate Meritor: *j
quenclx commendationispromhTa, mfltt ttnlrbe bk Q3etfon cjuf '* feine recommendation annefjmen. Sic enim tacite fub fide & periculofuocommendationiseffeclum promififfequjg vidc tur /. 24.fdeftdejut. &mandatcr. His jam cautionibus prsmiffis quaeritur utrum incafu ,fiduo competitores meritisa. qudes de officio concertent, an qttU vi officii aut ptiamjpccitliter ad fdrogatns Amicftmpra aliocommendarepoffit ? Refp. aff. quia_, nuiliusjustedit, nonReipubl. cuiajquzidoneumcommen- ^atAmicumfuumquamextraneum, & ita explec inteniio» nemReipubt.quaeabidoneis adminiftrari yultperfonis arg f i. congruit i3.ff.de of.Praf. Covarr. adc.pcccatum s.p.2.§6./c Reg.J. in 6, Lefl*. de Jufi, (? jure L.2,c.i2. dub. 1 s. imo nec ex» traoeo injuriam intulit, cui Amicum pertulit, (i) Ob libe- ramcommendandi rcli&am ele£iionem. (*) Ob propio^ femcommunionemjurjum,quaquisAmicis magis adftrm- gitarquamextraneisjquaderejamfupraaclumruit: quod- que eoetiam extenfum intelligimuc, etfiextraneus longe^» capacior fit Amk6,modo hic fufficiat ofKcio digne explendo, Quorfum Horniimonitum apprimequadrat, Mu*dus,inq U it itle, exigua fapientiagubernatur,fecundum iliud vulgare; Dei Pro- videntia & hominum fiultieia gubernant mundum. Subtilitas (f mAgnafapientianorequiriturinpolitico,dummadoinfiarC.Saltitif apud Tacitum fitpar negotiis ncquefupra : &pofitprafiare id, auoi fsyfuioffcii,Geotg.Hotn.inOube/oiit.pro/egom,apbor.3, ? ■ $. f.
Nontamenabfolutenegaripoteft, fepe hicamicitfam j&muneraexcsecare judicia Amicorum, qua derefuse egir^» yitaquc\LTrac7,dep<£n.witigand.cauf.fi. idqucdimprimisin creatipneDoftoraliaccidere, notatNeuhuf. in Spkhgepbilq. fopbicacap.2j, Venit, inquit i\\e,ftultus juvenis ad femplum, Do? florisinfignUrecepfurus; Praceptor.es iUum celebr ant f.amore, f, trrore,tameniQevulgusftupet,applaudu»t*jfintis& amici. Ipfe_3 juffu tatbedram jam afcendit, cuncla jam exalio dtjpiciens, fiT, 'fftfiw t qutd confufum murmurans. Tum majores eejfafim, teu
D 4m»4

%6 Cafut III.
■ >»—»—■ ■...... M i u
divina locutum, laudibiu adcalum tollunt , tinniunt inttrim cam-
pana,ftrepunt tuba, volant annuli,figuntur ofcula, vertici rotundut
at magiftralis Bonnetus iwponitur, Hisptriculis deftendit fipient,
quifluitus afcenderat. Eodem tendunt Rythmi illi Germanici
in Befoldo notati. Thefaur.pratl.ad vocem Dotlor.Additp.iy6,
©o f ommt cff i mancb« bet Qtmeivic. Sed haec fafti, non jurisfunt, necpraefumuntur. £> 9'
A meritis ad immeritos nosconvertimus, qusrendo, an in bis rationepxnx infligtnde locus fu Cafuipro Amtco ? Piaejudf- cialishic illicdoccurritdiftin£lio, anFeenarad JuftitiamD/- fiributivam t an vero Commutativam pertineant; cujus diftin- £tionis controverfiamfufisfimeexhibetGrot.<& J.B.& P>Leg. 2. c.zo.tb.i.& z. (fc. Satisfecit jam huicdifficultati Magn. Dn. Stryck. diftingvendo inter poenas jure Divind morali, & hu- mano jure ftatutas; in illis difpofitio Juris Divini fimpliciter ©bfervanda; v.c. Nobilishomicidiumcommittensparicum rufticd horoicida pcenaafficiendus, quiahicPrincipi pote- ftas difpenfandi denegata; Si verd Lege humana peena fit di£i:a, e. gr. pcena laquei in furto; hicperfbnas qualitas ad duftum juftitiae diftributivae attendenda, uthincNobilisSC alius Vir virtuofus non ftatim, ac r ufticus fufpendendus,pro- pterea quia furtum, confiderata utilitate, quae a Nobiii & Vir- tuofoinRemp.redundat, velredundareadhucpoteft, tan- tum deliftum non eft, ac fi ruftkus furt uro commififfet,quia in hoc nulla merita adfunt» quibus compenfare hoc damnum poffet Reipublicae datum; & deinde quoque Princeps hlc ha- betjusdifpenfandi. Interdum tamen dignitasaugetpcenam, quotiesfc deliclumdirecld dignitati adverfatur, ut fi Nobi« lis effctpatrix proditor. Verum, quarantea dixrmus, obti- nentin criminali, feu publica deliftorum vindicatione; ft enim quis adprivatumintereffeagat, fine nllaperfonaecon- iideratione r a£liocontraunumquemvisinftituitur; fiveita- querofticus j, fiveNobilismihiabftuleritcentum „[ uterquo
«q, u *-

DE CASU PRO AMICO IN PaRITATE MERITOt^ tj
squaliteraclionefurtitenetur induplum. Conf.Not.adlnfl. Lib.i.tit.p. 11. ErititaqueCafuipro Amicolocus (i) inpcs- nis ex juftitiadiftributivadi&atis; (x) fi Princeps ranquatn fuperior Judex judicet, non inftrior, quadere fupra. (3) fi amicitia hic confideretur non ex privati boni, fed publici ra. tione. Qm enim utilitatem contulit Reipublicx» e6 ipso ma* gisaccedit adcommunionemjuriumcumPrincipe,quiRei« publicaeimagoefto
Caput IV.-
DE CASLl PRO AMICO IN
PARITATE JUSTITLE,
feu
JURIS DICENDL
coNSPEcrus cap. m
^ 1, Paritas Juftitie in jure Pr&ceptivb non datur. £>uid fi caufarum circumftanti& dijficilcs ? Recurritur ad Confilia Prudentum. £>uid fi h&c ex utraque parte squalia i §, 2. Grotiiy & imprimis Lipftijudicium, dariftjf. Cafumpro Amicb in re minimk. Admittitur in Jure externo. §. An etiam in jure interno ? Ncg. £>uomodo ettaminreminimb detur jure civili Satisfattio. Conciliantur obftantes Leges. §.^.f/y- potbefts nofira defenditur in Jure Permisfhb. § /* An Judex infaDorem Amici fhpplere poffit t qu&funt juris. §. 6. Anetiam^qu&fatii? Ajfirm.utrumque cum limitat. §. 7. Anpozna conttmaci*. aliquando Amicoajudiceremittipojfit? §♦ $. Anetiamttfti Amico offut deponendi teftimontijurati remittipoffia D z §9>&< i9 *

»S Caput IV.
■ m ». m --.......... -----.......... » —-— n..... mmm
§. f. fjhiomodo Judex contra AcJa & Prohata Amice fafterepoffit ? §; 10. InProceffu Concursusgratifi- cationilocus efi, §• //. An ArbitrisCafuspro Atnice familiariorts ? §. 12. Rejpon/a Prudentum deciji- ua ; quomodo in transmiffione AcJorum ajudice A*> micofavcripoffit ? §. a?» AnRefponfa Vrudentum per modum confiliipetita in falDorem Amici dirigipoi* Jint, & quid projint /
§> i.
IH ipfoliminefepelliiilicd videmur a decifione quaftionxs noftra; AfErmafiva, morali argumento convifti, eo quod facultas moralis ad contraria, putaadagendum &ad impe» diendum, nondaturperreiipfiusnaturam, adecque neclis ex utraqud parte jufta eiTe poteft. Grot. de J, S. & P. L. 2. c.23. tb.i3.n.2. HincjusnoftrumquoquecertumefFedicitur, Leg a 28.ff.de Judiciis. L. 13. C. de Sentent. &'inter loc.omn. jttd. L. 14* C.de Judic fuique fequelam neceflariam commendat Judici L.projpexit t2.ff ( qui&aquibtumanum* quiqueideoMiniftei legumdicitur. Tiraquell.^»/; n$. n. 3. Haec itaque leguraj .©bfervantiaidajudicepoftit, utnihilfavori, aut gratiaetri- baatyLeg. 26.§. 4.ff. exquibm caufismajores, Leg.^p.^, i.ff.de Judic. L.i.§. j.ff. de Magifir. conven. Leg. fo. l.ff. de Lsgat.x. Feldmann. Trati. devehiculufibi ohiu l.t 6. 8t h#c itadeJURK pr/ecipiente expresso infallibilemNegativx inducunt de« cifionem. Verum cum fspe e veniat, qudd minimx eircum- itantiasfa&iitatorqueant Judicem,utin dubi6 conftituafura ex quanam lege, vel ejus ratione fa£ti decifionem depromere liaudvaleat. Gtct.L.^.cij.tb.i.GfL,2.c.i.$.f.&L.j.c.i.tb,, 2. Jafon. in avt. noviJf t n.22.C. deinoff.teftam, Gail. £.i,cbf.ijjo- n. f. Menoch. L.2.pr*fumff.?i. jamadConfiliaSapientum tecurritur, quje eonfilia cerfa paf s juris non fcripti dicuMury L.2.% f '.i2.3p.4i.ff.deorig.jur. Verum, utrec^eJCtusm> guitjnatutslishominura addiflentiendwrafacilitas L. t?. §.

/<n,r
tJ& Casu Pro Afoico In Parii-ate &c.-
pte
6.jj\ de recept, quo arhitr.recept. impediet, qaominus omn«s in unam inciinent fententiam> Hine comrounes. ortae Dd« opiniones contra commnnes, quaslibris aliquot complexu!» sft Hieronymnsde Q&vaIIgs aliique, quos Bitfchiua aiiegat in\j Decade Cafmmpro Amhcrprolegom. §. 13. aded u£ nee liQ CCfta ludiciappwerepcfiitdecifio ; qug jamtuncab arbkrioejust dependere videtur, eafum pro Amico formando> ut voluntu WtetiGCft.J.prafi?!. Vivius dcopin. 392*». 29. Fabfi*
inTrafi. deerroretnterpret.jy. error.y. aliique, quos Bitfchius tit. (oc. exhibet. Mafeufe verd & in hoc cafu cafurn pro Ami« co dari negac, cum nihilominus gratia «favor amici faepe ta» dfe pro alterutra parte pafrocinecur, tum nes dari tales cafus dubios, qurn pofitnt, fimoddre£te adhrbeatur judicium~»r quod, edierroneumfitrprxferendumtamcnvago, autgtai- tia comipto.- arg, c.14. C.28.qu.t< Gt0t.-L.2.c.2}.§.z.n. 1 Jtt mu certa terrninari deciffone, contra Bacb.adTrtuU. L. 1. dtjp. 1 ,p« 3. imo fi judici fam rmbecrllfs fit ad rationandum vis, forti potiiis committendam' decifionem fvadet Excell. Dn.Strykn innot.adlnfi.tit, dejufi.& Jur.p. y»
f. i*
Omniahiccontrapropofifinoftri rationem mHitare^ videntur, 6«/« jam & Lipjii examinemusopiniones, utrum admittendae fint certitcafibus. lllius fententia fequentibus verbis expriffiituf: Accidere autem , inquit iHe, in multit eon- troverjiispoiefi, ut ab utraqtte parte probabilia fe ofiendant argu- menta,five intrinfeca,fiveab aliorum aucloritate. Idtum attidit t Jimtdiocrtsfini, deryuibus agitur ,videtur vitio cartrepoffe elttlio in Utramvispartem cadens,fecus de re magni momenti, GfOtr citat.L. i.c.23.tb.$.n.t. NonabfimileeftLipfiijudicium: Da, quad alibi maleJudexjudicef, quod magni mali eH? primum in re obfcu-* rd &in qudbauddubil interfit, Titius, an Sejtu vincat. Deirldt in rtparvd, in agel/o, inpradioli, inpicuniot*: habeat, cuijudex do* net. h.\pf.i»mdn.&cxemp.pol. L.2.C.10SP.143. Sanevidetur Jiafcopinioaficujus nifi juftiriae fundamentd, curn8c jura_j softra civilia, Prtttortm mmi&a nw cttrare , aflerant; hinc ob
tct$

Caput IV.
rera minimam non conceditur reftitutio in inregrum, L. 4.f, deinintegr.reftttut. ?ine\lus 4d L.2,c.de Refc.vend.p.x.c.un 2f. nec ob eandem a&io dqli indulgetur, Leg.p, §. ult. infin.ff. de dolomalo, HiHiger. inDoneli.L,if,c. 40.I.C. nec resbonafide empta propter minimam befionem inempta fieri debet, L.f 4. ff. de contrah. empt. & Brun, in Com. ff. adh. Leg. Quas rationes legum §c ad AppeUationes extendi pofle certum eft, quas 5c in reminimanon admitti debere, docetMevius P.s.dee. 23f, Verum, liceat nobis hfc primo Grotiana diyifione ex hifcej nps exrricare tricis: Muita, inquj;: \\\e,ferff \ufM nonfunt , fid ex poft-faclo efeflttm juris fortiumur, Ratip confiftit ir» eyita- tione majorum malorum.Grot.<& P.proteg. § .4 r, Jam juridiceGrotianamhicapplicemurrationerh. Sicdenegatur reiminimafreftitutio,fimajori caufaepraejudicer, petd.L 4, ff.de inint. ftft % to\, cnm L,2t .ff.de except. & L.f.t.pen.Jf. dt minor. EJrunn, inparatitWef.qu.^.ad'tit. jf.de inintegr.reft,' Sica&io doli ideodenegatur, nepropterremminimam,pra;t.ipuuni hominis bonum, fama fcilicet, vitietur. Marquard.Freher. l,de exift. c 2. n. 6. Sic nec venditio oblaefionem reiminimas refcinditur, curn hac rationeraro contra&us fubfifterent, 8c fic perpctua coneederer.ur Htjbus fovepdis occafio, PineHus ad L,i.de R.F-p. 1 ,n,2, qua? ratio etiam in denegatk AppeUuionU ^'«admittenda, nefcilicetininfinitnmlites crefcerent. Iti omnibus itaque iftislimitationibusmajusmalummetuitur, fi rei minimae profecutioconcederetur,aded, utfatiusfiteli- gere mlnus raalum,quod habetrationemboni. Re&eenim, (^indlwms incowpdratwemalorum inquit, boni locumobtU
nere leviut,
$• h
Harc forte ita de Jure Extemo vim quandam obtinere vi•* dentur. Sedjam quiddef«fw*#,inqu6confcienti3?praepon- deratratio. Cctrai.M>fc.L.4.c,20. imprimiscumhonefti ratio in punfto confiftar, ut, fi vel minimum inde abeas,ad vitium defle£hs, Grot.L r. c, 2. th. x.n.3, hinc rei etiam miniraae cu* ram fe habere, profitetur Imperator in Confirm. D. & rei
rhtnU

De Casu Pro Anrco 1n Pamtate &e, f(
«rinimx nomine competere aftionem, notantf rinc Inft. dt* Vibon.rapt&Laz.%.\.ff.deDamnoinfecio. Ifaquidemeft:Nori concedunt jura illicd refeisfionem a£tu» & rt ftitutionem iru te minima, per d.Leg^ff. de Inintegr.reft.Sa Lj4.ff. de Conirab* Bmp. cumhxcrmtTemeaiaextraorditiaria, nontamendene- gantordinariay ut afliontm qudnti minoris, ad fupplenduffl id> quod deeft , L.quoties 6, i ff.de ts£dii.Edifi6. ?iticU.d.l.4d Ltg.it ln locum denegate aftionu in doiuni fuceedit aclio infaftuim, qua meam remconfequi licet f etiamminimaffl,/.i 1 .ff.de Dolo Ma* lo Hiilig. itiDonefl. t. 4$. t. c. Marcus Mantua ftng.ji?. Refiafc AppeliationU wm toncejfe remediu m. Verttffl quidem eft, earn in re minima denegari ex mera ratione_/«r» externi , ne lites iri infinitum crefcant, Adeft tamen Sc hic juris interni fatio. Dfvires effim Sc potentiores harc ratio tangit,(quibus non_> tam damni vitandi, quarn vindi£tae exercendae 8c giorixca* ptandae libidoad lites in inrlnitum movendas ampHfljmurn_> pararet campum, qua cum reconjuncla faepe efletpauperum depreflio. Hinc pauperi appellationem talem, vel aliquod remedium extraordinariurnper fuppHcem libtllum in re& minimaeoncedi debere, iniqvum noneft, cuffl fes> qu£ divi* ti minima eft, pauperi fflaxlma efle poffit. D. Brurtneffl. itu, Comm.ff.adL.4.ff.dcinintegr.tefl.tt.j. ubiMeviusallegatus 0r~ dinationem wifmar. fummitribunal. exhibet, qua in furnma f egulariter non appellabili pauper.tafflen ad appellationetrW admittatur, Mev. P, 5. dec. $4,
* « r ^ 4 ' .
Sed jarn ad noftros fontesconvertamur,ex quibus pari- tas juftitiae in judiciis hauriatur', & circa quam Judici Cafut fro Amito commendari poflit. Revocartduffl hic, quod fupe- rius monebatur, in ]ure Praceptivd non pofle caufam ex utra* que parte juftam dici* Erunt itaquey^qoadam Permffw<% qud, partibusjusfuumaequaliter profequentibus, Judex ha- beatjunde pro gratia amicoplus favere poflit, quam alii. Quo fenfu Papiniani accipienda eft lex: Kon, quicquid Judicis poteftati permittitur, id fubjicitur juris ncceflftati, L.4o.ff. de
jvdi*

t* €aput W.
w^^rT^ "" ■- . x - ........... 1 ■'■■inK.iy m»
fudic'tit&HbiquUqu?, Ex qua legis ratjone P^» dcputep jdprn poncluditin/^^i- Syndtc,ut.officiumjud.n.j. Jud.es, in.quif jjje, qui poteft femper aliquid ex officio facere, fi id non facit, non teneturparti- Ade<},ut&, fi parsajudiceqijidpetatin iUis refeus,quasliberjiliius arbitriifunt, nonreneatar, eurrt,* p.OiTit parti favere, Dec. adL.t .ffdejurid.n,if f Menoch, A/, /irbitr.^ufjiisn. 41. n. 2,
$. r,
Huc tr.ah.enda famofse qiiEftionis derifio: lltruwJuJe? fupplere pofftt infavorem Amici , qu& funt juru ? Affirrnat iliud i. t, C. Ut, qux de/unt Adpecatit Partiumf/uppleat, non quidem_* necefiitat m imponendo Judici, id quod verbatituliallegari yelle videntur; fed libertati judicisid relinquendo; Reme- dia verd hfc jurisiftainteliigo,quse tantum profuntintentio- ni pattis promoyendx, ut CuntSupplicationes, AppeUationes } Li-> iefii Inflrufiiotie/. Et in his, fi Judex non fuerit irnploratus, npnfoletofffciumfuum impeitiri; quam Pra&fcam ex 1.4. S./.ff de Damttt infeflo colligunt Dd.rf s. Riccius CollefI,Decif, 411. Barbof L, 9. c. 89, axiom. §. Imoincafu, fiadiorfineL* a£tione agat ? potefteumrepellereJudex.G/^fW.^o.iw^rf» pcena C. de franfailicnibtut. HilUger. ad DontU. JL. /«p. c. 4. Uf. D. Qu% ergo poteftati ejus infunt,pro arbitrio immutare poteft, J^ecus, fi Judicis feutentiam tangunt; tuncn. y, c. fipars mj- njjscongruam iegemfa&o re£lepropofito applicmrit, Jtf- dex magis congruam allegare poteft: & depet, L. fn. infin.CJe AppeUationibiK. Dn. Brunn. add. tit C. Utqu<edefunt Advot.lun t n.t.infine. Addeetiam, fiea,quaejurisfunt,ex A&isappa- yeant, ut prafcrip-iones; has afiegare quoqueJudex &, pct- eft, & debec. Carpz, d, def. i.& 2. -
J §. 6.
Sedjam, an Judex ea, quafafli futit, fuppUrepoJfttinfaytl*, p£W4*V c ',rnajdris videtur m mentiquaftio? Negaturcom* rnui-itW exrat;o : ne notiffima, qudd Judex in rebus fadii djfce- ss a parribus, n^n easdocere debet, nifi fefufpe£lum reddere velit, Seacria )udkik U *. Tji Excipiuntur tn. h\c

;t>E Casu Pro Amico T*j Paritate Bcc. jg
perfona: quxdam, quibus amoru& mifericordU ratio ruccurr.it in fupplendis etiam illis, qu« fafti funt • ut funt perfonae mife- rabiles,agentes propterpiamcaufam, dotem, incauilspublicis, Ld^.^jf.de.Ojjicio Pr<efi & l.fin.C deDojiuVacant, Affli&us dec« 371.13.2. Riceius dec.coll.ioi<?. item,fifa£tumex A£Hsappareat, c.diletliX. de Jtidiciif. Myofinfr..Decad.j. Rejp.27.. 8.7. HUHg. .adDonell.L, i8.c,<f,/it..E. >
§■ 7. Specialiorhicexfurgkquarftio: An,fi.aiterapars ■noncomparuerit, judex illicb.ob conmmaciam condemnare iSantdcbs- At, petente imf>rimis .adverjafarte,, an veri gratificationi loctu fic t qubd, cumfojjit, non tamtr. condemnet abfentem, amicum forte^»? Yerba IzgU i, C. quomodo & qttando Jndex fentent. gratificationi induJgete videtur, cum fententiamccntumaciae condem-nato- . riam afbitrloJudicispermittant.^.Lc^. NonfempercompellerU t ut.adverfut abftntem pronuncies propter fidfcriptipnem PatrU mei. ld e»im,e& pertinet, tst etiam abfentem damnarepojjis, non ut omnirii neceffe babeat. HiHiger. qujdem hie gratificationis materiarro plane excludit, tanquam exempio perniciofam, ipfumque pojfe in verbislegisnonabfolutum arbitrium; fed jureadftri&ura^ &mat&t\ ctc&t.in Doxell.L. 12. C, j.iit, Itaquidemeft: Judex nondebetajaredifcedere, poterit tatnen is jurepermittentej procedere. Atex.Conf.Sg.lit.i. Bart./'» L omnespopuliinc,exparte X.ojficioieltg, PermiffivumverdjusexpreiTalegisallegatxver- ba innuunt, Terminos tamen hic habiles Drjsfupponimus.ni- «nirum (1) €1 caufafit dubia. Nam in re certa akejapais ob con- Jumaciamdegnitive l. abfolvi, I. condemnari debet, Scacqa deJsdic.L.t,c.93. MinfamsL.^Je Mand<.Jud.f,2Q. (%) Sicon- tumacia ha?c tantura ex abfentia prxfumatur ab alterl parte. Ju« «dexvero prebabiliter etiam amici fui innocentiarn pratjfurnat, quodfortefciat, ipfumordinariemultisnegotiis implicari, fic ex xquitate ftrifiti juriserTe&um fuipendere pt. arg. I. a.f. deto quodcerto loco co'J.cum l.S.Cde Judiciic &l.2i.ff. 4e Interrvgat. cutn ficobcontumaciarninnonveniendp nonftatim ill^o jure fu6 cadar n\xs , modd cintumacia ilja non fuerir proajrctita. Gaii. hi.Obf.CQ.n.S. Umodh,L,2.arb,q^fi,caf,2SW StCJsfide
E

H
Caput IV.
pards deftinata contumacia conftet, fic enim non tantum in contumacianij d. 8t in definitivam fententiam proceditur. l.pro- ferandum 13. C. de Judiciu. Carpz. p. /. qu. p. def. 3.&qu. Non obft. Judicem non pofle fupplereea, qux funt fa£li. arg. /,»».C. ut qus dffi. advocat.partim». Scaccia de Judiciu L. 3. s • 7. n. 34. id exceptionem patitur InProteffucentumacia contra abfentem-i. VaVya.fart. 2. queft. illuft. L.2.c.30.n. 21.
§. 8. Sequiturin judiciis^^/o,qu3eutplurimumper teftesexpedirifolet, Laj .Cod.de ftdeinft. Cumitaquefaepeeve- niat, plurfmos a&ul aiicui eivili* 1. criminaliaftitifle teftes, hos omnes a Judicead ceftimonium depofiendum cogi pofle in_> praxi receptum eft> ut docet EokC adtit.ff. de teftib.H. 4. £f ?: & quidem juxta tenorem juris civilis, cum in csriminalibus jus ca- nonicum coadlionem diflVadeat. c. /o. X. de teft. cogendu &Dn. Brun.f» parat.Vefenb. q. $i.ff.deteft. Necobft. /. !,?•§. 4. C.de Judiciit, ubi poena in judices odio I. amicitialitem protelantes ftatuitur. Keip. flne jufta praccedente causa, quae, fi iimul cum amicitiaconjunclaadfuerit, prohibitionemlegisceflarej facit. Quseritur jam» utrumAmicQ, qui, teneritudmi tonfcientia fuaconfulens, velaliisnegotiuexpediendu i»tenm,judicemj>etit, ut ab onere teftmonittm deponendi liberemr ,faverepojftt Judex, alium- qu*ejtu loto boc eneregravare ? Aff. id eflc ducimus, fi per alium scque veritas erui pofHt: fufKcit enim ad illam eruendam tefti- monium duorum, quicunquefint, modd idonei. /. 12. ff. & 1. in fin.ff.de teft. Farinac.g 1 ». 63. n.246. CzxAinSufcbuiconcluf.2^8. Mafcard.^»t/.ii7.f.ij. Necobjicipoteftjudici, curhuncprae alio ad teftimonium ferendum obliget. Haec enim ele&io in libera Judicis poteftate fita eft, cum omnes poflit fimul obftrin. gere juramento, 'adeoque talis objiciens repelli poteft per ex- ceptionem: tuanonintereB. Nec Judexveritatemnegotiilje- dit quam duobus teftibus probari fufficit. arg. 1.1. C. quomodo & tptando. IdemfentiuntSalgado<*Z;44yr./.2.f.5.»./7. Conradus inrepet.&diffamari j.v.ioj.Gfdeingen.manunt. Jofeph.Ludo- vic. dec.c,6.n. 18. Bnin. iff Qqmmtnt4r.ff % ad U40.ff.de Judic. Mev. f4rt,4,defif26y,
§8-Ad

De Casu Pro Amico In Paritate &c. j| .
$. 9. Ad£e»«»«4«properarnus, quam A&ufkProbttit confornum efle vultcoromunis Do£torum opinio. Mcv.p. 1.</. uo. aliique Dodtores, quos exhibet Joh.Henric. Heefet.intracJ. de Actujudicialibusc.s.p.6/.n.j6j. Quod aded verumefle volunti utpronunciatiofa&a per Judicemnon habkis a£tis non valeat, eciamu* fententia eflet bona & jaftisfima» Chnftin. v. 1. decif, 2$4.n.6. 8c contra valeat, etiamfifalfitasiliisinfit, modo ea- 'demnonappareat Judici. ibidem: id quodex ratione jurisex- terui rgregie deducit celebris ille Anglorum Martyr Wilhelmus Laudus in oratione fua verbis tradu£tis in german. 3d> Qtbt memen^tdjtecn nidjt fcie gerincj)te@cftulcvtian fte gemdjj tbver infor- mation unD tbvem SSeroeig urtbeilen mttflfen/ unb auff fcte 2Beife id> fcen/oDer eln anbevllnfcbulDicjer maa mitSKed&t condemniret roetben. Accidit itaque farpe talis cafus, ut quis exjure interno abfolven- dus fit, 8c ex jure externo condemnandus,aded ut sequaliter hic Juftitia & injuftitiacertent. qua dere videaturGror.<& J. b. & p. L. 2. c 23. tb. ult. &pcn, & L. 3. c. 7. tb.6. item Becman. in diflT. dtturbamentuvulgicx. Sane judexftrifto jurenon poteft im- pugnare a£ta, etiarofiipfefciat innocentiam tertii, cum illius non fit a£ta facere, fed ea obfervare 8c fecundum ea judkareu juxtacommunempra£ticam. yie\.p,2.de\c.i2o.n,2. jmonec ulterius extendere fefe poteft Judiaalis confcientia, quam ut deprehendat cordate teftes, inrnendacid, exemplo Danielis, Brunneman. adL. <!.$. i.ff. dtoff.praf. Nullumneigitur remc- dium fupereft, quo Amico innocenci fuccurrere pcfljr. Refp; fuppeditat illud Azo in alia quidem materia coofuttus a pratfide Bononi», ut Judex, dppofitoofficiojudkis.teflem agar. Id quod pluribus exemplis demonftrat. Bodinus de Reputl, L. 6» t.6.p.ii2j. cujus, tanquam pignorishoneftioris, teftiroonio reliquorum teftimonia fufpedta redduntnr, c.23. K % dt tepibus. Farin.f*. 6$.n.ug. Carpz.P. 1. C.16. def, 43.
§. 10. Ad Procejfum Cencursus r\o% convertamus, in quo ylfehdum, ancafurproAwic 6 loctufitl v.c, In£lantduo,I.plu- rescreditoresdedebitofibipxfolvendo, cumomnium jus fitj aequale, qusritur jaai y an dtbhor, l. Judcxmtx Amic&grarfeari
E3 t ojf ttl

Caput IV.-
pejfit, illi pf£ rcliquis exfolvendo? Negant id Carpz. P. i. C. ig, def 72. Struv. exerc.Jnft. 44.thef. j7. Mev.ad Jus Lubec.L. T. uart. s.numiiy. Deftaudeenim participareduituj\ Hart» raars. Vifkor.pag. 3. quaft. 20;»um\ 3. In affirmativam tamen_> confentiunt Dh. Brunneman. & Mevius etiam conccdtndo , quod tuncpendente concurfugratifkatio fleripoflit urticredi- tori ex decreto Judicis, fi gratificationis probabilisratio fit} v.c. fifecuritaspraeftatnr folventt & aliiscreditoribus, quifortepo- tiores futurifunt Sccautio idonca prxftatur; Brunnem. inComm. adL. 6-jf. deRebusAutorti. Jftdictipojftd.n.^. Mev> p-3.de c.iji.-
§. 11; Jiidicibus xquiparantur Arbitri, quorum bonanv fidem partes aeqpe feqvuntur, ac Judicis, tanquam Viri boni.- Anton. Math. L. 48. tit. ig. c. 3.n, 3. Anton. Blancos de Ccm- promisjisqu^ft.2,n. 13. Hincquoscunque CafiuproAmicSittJvi.- dice admitti pofle, docui.mus, eos spfos etiam arbitrio conce- dendosefle,indubium erit. Non itaque de vero , fed de cor- luptdarbitrio locutusvideturScneca, &um,mclior\nc#tit t vide-- tur conditio cauf<e bona , fiadjudicem, quamfi adarbitrum quis mit- tatur; quia iUum formula im/uditif cenos termnos ponit: bttjttt- iibera (5' nuiltivinculti adftriUa religio, &' dttraberealiquid' potejiY(££ etdjkere, £f fenientumfuam, uonprout lex, autjuftitiafv/idet, d. pro- ut bumanitas & mifericordiaimpulit^regere. Vid, bat in Bodins Republ.L.6,c.6.p.nU.
/.12. Ultimolococonffeleranda veniunt FacuS-- aturn, Do&orum in caufis dubiis, vel reiponfa prudentum_» $, 8. Inftit. dt Jur. Natursl, Gent. & Civil Conferat. Scbickard. ■ Dijputation. i.adlnftit.jur,tb.6,l.6. Renneffiann.. de Juretrans- mjf. Atl.c. 2,n. TO.&iii MeVi adjasLubecenf.L.f. 7, p.artic.2. &p* f,d.2f$.n. f. Dequehisrefponfisjam quaeritur: Anh&ca facultate, vel Dotloreindubto cafu infavoremamtcitorqueri psjftnt? Diftin&ione hicpriiis opus erit, ut convenienter quaeftioni fa- tisfieripoflit. Refponfa Prudentum duplicia funt, vel per mo- eLxm dedfionis, vel c «nfilii formata. Per modum decifionis p.etuntux imprimis ad inftantiam utriusquepartis, vel Judicis. Styp- aaann, d(Reffmdwt(<j<%n, Mev. dd^wtlufoctnf. dicl,loc. &
Tito-

SDe Cksu Pro Ahico In Paritate 8ce..
fit.3vdtaf.4f o.». i'. Etquidem departibus ihdUbia fefscft, fV Utraque petat , ut a&atransmittantur art cihe t?ectdd)tig?3m1*' fien<FacuJt<!St. Styprnann. «/./<><:.». 8s> Idem qucquede Judiie ienciendum, imprimis, fifententianomine Jodidsconceprai,,' v.c. @rF<mictvtt)ii^ut:gmnd)l«c unb SRatlj ouff «ing?(joltcti^Qtb/ tWDve$te©clcl)tt«8<' Carpz.-»» ]urkprttd', Forinf. p. i.c, 26.d.i,< Speideh innotat. verb.advocem ^eie^ung&tiltbjtl % imo majo» fem vim adhuc habere videtur, quando Judex cumconfenfu' partiuma&atransmittit» Stypmann. 7.». 167. InomnU bus hifce refponfis, pervim decifionis ioftruj&is, omnem favO- rem abelTedebere fentimus; quia eandem vimobtinent, ac feri- tentia Judicis definitiva* Scnrader. icfeudup. iQ.fcft, 14.»', f 7, Bmnnem>deproceffor.c. 27. ». p. Hincortaeft prafticorurfiu regula: Do&orUuna decifio in terminkpliu %/alet, quam milie gencra- lia afgumenta Gf conjeSura KlokiUs de /£rario\L.2.c.ti6*: ».p,(f *a* Curn itaqueDecifivaRefponfa a favorisfufpicionc immu^ riiaefTedebeanf.cautelafortefuggeripoteftharc, utjudexlite-* riscommendatitiis, quaratStis addi fape folent, bie &CiKtmb CR«ben#©(^L'Ct&en/favorem facultatis ingrariam unius, vei alt>- ffiuspartisprotfocet.' Verum, aUt continent iliac divcrfam afe a&is relationem, ficperitulofaffunf, utFacultati caufam fu- ipicandi prxbere poflint; Erneft. Cathman. velum. 3. rejp. f. ni. 2.7.14-. 23. auteademcOhtinenr,cum not*, ut facultas hunc vei illum articUlhm probeobfervet & hac ratione lickae. Stypman. de trabl. c, 7.». 97. adeoqUe Amici caufam, quam a£luari us- fori te obfturis expreilit verois, promovere licebit judici. Confi Schrader. de fex\&f,to<fa->'4> »• 34* Brun, inproccffortnf capi 2j.num.7~.
§ 'J j Quiditaque jarri deRefponfis Prudentum per tWtft dum confilii fentiendiam ? Ahh&c* Facuitateingratinm Amm pe~ tentudirigipojfint ? RefpOndetUr: Ih hoc cafb cafum proA*rico Itberius coneedimus, curri hac confitfa Judicem non necein- tent;. fed Judiei examtnahdi ratiohes ptrmittant. Kah'i in ob. ftrv. ad VfTcfentip. 2. tit. derejitdic,» 3,adverba : aut ex fiftmotfe- fiertternw* Soarcs in 2ie/4ur,comnsu».epmon, (, d, »,jq#< Antoni
E- 35 fab'«^

m m
Faber i» rationalibut ad L. if.jf. de Leg. Qus ratio n es, fi proba- bilesvideantur Judici, multum perfvafionis illis inefle docent Hahn. de loc. adtit. deorigine jur. n. 4. & Btfold. in Tbe/aur.pracJ. advoc. JStic^ungS*' Uvt!)ei(. Adeoque id commodi confulenti affertAmico, ut habeat probabilitatem juftitix profe, quae id operatur s utetfi maxUnecausa cadat, non tamen condemnetur inexpen(as,Mynfinger. ad§.'t, verf.bacautem omma Injl. depce. nktemerblitig. Pantrmit. adcap. ad loc. i.num. 23. X. dtpoftul. pral- Jafon /'« /. froperandum 13. §. ftvenum. 8. c«p. de Judiciit. Spei del. in SpnuL Jurid, ad p. Detlor.pag. 2ff, Heefer. Tratt. dt Aclu Judie. cap. 4. de AHor. transmijf. num. 203. Inomnibus hilte confiliis jufta* & psobabiles requirimus confulendi cau- fas, ne,utcommuni:ertflefolet 4 habeanturprofufptclis,Styp- inann. difcTr*£}.cap. ^.num.zi-;, adeo f ut 8t vulgo tritum irt ore omnium fit proverbium : Dotlori detidwi plut tredttur, quam confulenti. •
COROLLARIA
DE
CASIBUS PRO AMICA.
§. i
Ma jorem fcepius Fasmineo Sexui,quam Ma- fculino deberi amorem, Nutus innuit Divinus Gen. 2.v. 24. Naturaliscommendat Ratio, qux Amoris jncentiva 9 innocentiam & teneiitud*- nemtanquam propria Sexui illideftinavh bona* exigunt LLges Civiks, conftansque omnium Gentiura approbacConfvetudo,
|.2«Ca-

fc§ X
-m ■ i - r — i—ii ■ - .iii mmmmm...... i---------'
§. 2. Caius pro Amica praferendi lunt a Judice Cafibus pro Amico. Exemplum vid. in l. ^Lg. pr.ff. de FidejuJJbr. £f Mand.
§. 3. Eadem teneritudinis ratio in Con- vcntibus Sexui iftiprimumhonoris locumadju- dicat. Conf. Satrapx ittias Perfici Oratio,Efdr& L.3.0*4.. <v.28' adji.
§. 4. Fceminas cum viro in pari periculo deprehenfse aliquando prius fuecurrendum effe {yadetarg.l.22.CadSCtumpelIej.
§. 5. ~ Ec in pcenismajor erga illas habenda milericordiseratio.
§. 6. Meretrkem quis ducens opus miie- ricordiaeexercet majus quam ducens honeflam. Decifioeft Canoniftarum,qua£fua nondeftitui- turratione.
§. 7, DueIIaingIoriam,inhonoremAma« fixiuxr ad conteftandam illi Amoris iui teneri- tudinem fufcepta cum corrivali injufh quidem funt, mitigationem tamen pcena; mercntur.
§. 8. Votum Jejunii pro obtinenda Ama- fiainjuilumdicinequit.
§. 9. Vota maritorum captandas mortis fua; pro llxoribus iniqua non funt.
§. 10. Imperator falfe ywa4K0K&yu»& di- citur, ideo quodfceminis multa in jure indulfe- rit. ^•"•Vir-:

..... _ m>Mh %__ ,
§. ii. Virgo oiculumfibi ajuvene intenta*' &um act ione in junariirn vindi.care poteft, Juveejs yeio con.tra hoc beneficio non gaudebir; Ratio -confiftitin ddibaioper Ofculumvirgirjali puda- re» Cjui cantum in foeminisnon v. in vkis lauda* tur.. Ob quaQiracionemSponfaretinet donaca. aSponso^ fi hoc antenuptiasnioriat:ur,nonvero fponfus, fifpoiifa fmemoriatur,
§, 12. Filia ultra annos 25. frnonfueritxiia». dtata,& raeretrixfa(5ta fucrit, meretur.mitigatio- nem poenas arg. Nov, uj. c.$. §, //* Secusinfilio.
$. 13,. Judex Ancilla? furem ad fupplieium condfemnatum petenti recte favere pocefi;. An >vero fur Ancillam ptse f urcS eligere pp/Ijt^ inCon« fcientia dubiura k$ f
§, if. Etiam mulieres Jura parrieularia & confvetudlnes introdueerepoflunt, quibusethrn Viri fubjedti funt. Quorium i ef ere nda funt h lc Gedani & Hamburgi » fcee %$O0 l $Mtti/ Ejenia? Mt 2l<l$i0# / inDucaru Meckleiiburgico vici-
nisqueloc^ Au*. Jis notus eft terminus.
&fykmx\m>
^)o($m'