I
APPENDIX,
oym CONTINET
DISSERTATIONES
INAVGVRALES,
FASSIM AVCTAS,
ET
SISTENTES
ACTA APOSTOLI PAVLI
CHRONOLOGICE DIGESTA.



# )( o )( #
uam arduum & difficile fic opus, chronoio- giam aclorum apoftoli Pauli, & quidem talcm, quce rationibus fe commendat, & animis aliorum fe infinuat, contexere, ad unum omnes & experti & tcftati funt, qui huic ne- gotio conficiendo operam navarnnt unquam. Nam Lucas ne quicquam monet de tempore, quodmor- tem JESV CHRISTI vicariam, converrionemque apoftoli Pauli intercefllt, & filentio prceteritannum, & illum, quo concilium Hierofolymitanum habitum eft, & eum, quo Porcius Fefius Felici fucceflit, & quamvis SVETONIVS, TAClTVS, & prcecipue DIO res Romanorum»& JOSEPHVS res Judceorum fatis accurate defcribant, ne ullus tamen illorum di- fertis verbis refert, quo anno Neronis imperatoris, five quibusconflilibus FelixPorciumFeftum fucces- forem naftus fit. Cumque ab anno converfionis Pauli, Synodi Hierofolymce habitce, & adventus POrcii Fefti in Judream dependeat chronologia aciorum apoftoli Pauli, non aliter fieri potuit, quin illa magnis prematur diflicultatibus, & has erudito- rum piurimi, utfierifolet, non imminuerunt, fed auxerunt. Nam de annis, quibus cera vulgaris cera vera brevioreft, deanno, quo jefus incrucem actus & Paulus converfus eft, de tempore, quoconcilium Hierofolymitanum habitum eft, de anno, quo Por- cius Feftus Felici fuccefllt, de fcnfucommatis primi capitis fecundi epiftolse ad Galatas, & de anno, quo Paulus capite plexus eft, tanta inter illos intercedit difceptatio, quantafere in alia re nulla, & proinde tam diverfas actorurn Pauli nobis ob oculos pofuerunt chronologias, ut, fi hanc iilamque confulimus, an- cipites hcereamus, quccnam reliquis (it prceferenda. Ut dicbs iidem faciam , provoco ad ea, quce vircele berrimus, CAR GOTL. HOFFMANNVS inintro- duclione inle&ionem Novi Teftamenti Prkiana, \ quam

376__ & X Q X g__
quam locupletiorem anno 1737. edidit, quamque AVCTORES fic diclarum innocuarnm relationum fummis ornarunt laudibus, de fe ipfo refert. Nam p. m. 2$<,.Difficillimam> inquit, aggrcdiorquxftionem de anno converfionis S. Pauli, dequoadeo diverfkeru- ditorum jententitc exftant , ut merito tritum illud pro- verbium cogues, quotcapita, tot Jenfus. Fateor, me plures dies (ne dicam menfcsj in inveftiganda epocba hac conjumjife, ut vel aliquo modo cognofcerem^ a cujus partibus vcritas maxime ftare videatur. Sed nunc buic, nunc illifententit<e adbzrebam, undiquaque variis difficultatibus impeditus. ldem profecto mihi quo- que accidiifet, fi eidem, quam celeberrimus HofF- mannus ingreflus eft viam, me commififlem, verum tutiorem, utopinor, elegi. Nimirum, cum mihi jam annus, quo Herodes M.diemfuum obiit, con- ftaret, inquiiivi in difcrepantiam serce vulgaris, ilve Dionyfiance ab asra vera, & in annum cerce vulgaris, quo Jefus Chriftus in crucem eft aclus. His cogni- tis operam dedi, ut ex fcriptis JOSEPHi eruerem, quo anno serce vulgaris Agrippa, Herodis M. ex Ari- ftobulo nepos, qui Jacobum, Jolur.nis fratrem, morti tmdidit,periit. Deinde folicitus fui de anno,quoPorci- usFeftusFelici iucceiiit,illurnqueex fcriptis Jofephi& Taciti determinarc ftudui. Tandem inquiiivi in fen- fumcommatis primi capitis fecundi epiftolce Pauliad Galatas, & poftremo exfcriptisEVSEBII, HIERO- NYMI, CASSIODORl &CHRYSOSTOMIcollegi annum, quo Paulus martyrium fecit. Hisque per- aclis, annosintermedios, ratione habita & regionum, quas Paulus evangelii luce colluftravit, & temporis, quod hic & illic tranfegit, digeill. Hcec eft metho- dus, qua ufus fum in contexenda chronologia aclo' rum apoftoli Pauli, cumque nihil precario aflumfe- rim, fpero, hanc chronologiam iis fc probaturam efle, qui prceconceptis opinionibus non funt occu-

______ §j X o X »_______377
pati, &anirnum habent liberum abeaindoie, quae omne, quocl ab aiiis profectum eft, temere rejieit.
Quemadmodum autcm adtaapoftoliPauli chro- nologice digerere, res eft ionge di(hcillima 7 ita quoque hx-c chronologia magna fe commendat utilitate. Nam
(O Nos crudit, quod Paulus demum anno XV, poft fuam converfionem genres adierit, fiqui- dem anno xrx vulgaris XXXIli ad fidem in Jefum perduclus eft, & anno xvx vulgaris XLVIII. curfi Barnaba gentibus evangelium prcedicare incepit, quod argumento eft certilhmo, quam diu DEVS Paulum ad hoc quam maxime arduum negotium praeparaverit, & quod Paulus nihil egerit, nili antea de voluntate divina certiorfaCtus. Deus eum con- ftitueratapoftolum gentiuin, Jefus Chriftus ipli dixe- rat, pronuntiante Paulo ipfo Acl. XXVI. iy. ig. Enpiam te exgentibus, ad quastenunc mitto, utape- rias oculos Ularum-, p convertas eas a tenebris ad hicem , a potcjlate Sata/ue ad Deum. Verum Paulus hoc munus non prius fubiit, quam fibi per revela- tionem fpecialem, quse aliisobtigit, a Deodemanda- tum eft, & proinde ea prsedicus fuit indole, quam. jefus difcipulis fuis commendavic Luc. XII. g>. 36. dicens: Sint lumbi vejiri priUincli 9 vejh\e iucerna accenjie, & Jimiks ejlote vos iis, qui exjpeclant-, quandodominusJinisregrejjiirusjit anuptiis % ut> quum venerit ac pulfaveriti jlatim aperiant ei.
(2) Nosdocet, quod prius quidam de gresje Chriftianorum gravHhmas in ecclefia Chriftiana ex- citaverint turbns, quam a morte vicaria Jefu ChriJti viginti anni funt pr^terlapfi. Nam concilium Hie- rofolymit.anum habitum eft anno aeras vulg. XLVlf .. , - i '' " &

378 __# X o )(_______
& proinde anno decimo feptimo poft mortem Jefu Chrifti, ik eodem ilio tempore fat multi circumci- fionem a gentibus in Jefum credentibus ad falutem confequendam necelfario fufcipicndam urferunt, adeo, ut apoftoli in unumcongregatineceffehabue- rint, dccreto quodam univerlali conatibus illorum obicem ponere. Unicuique cpnftat, quodii, qui facris Romano-Catholicae ecc]efia?addi£ri funt.etiam exeo demonftrareannitantur, eccleiiam evangelicam, five fic diclam Lutheranam, non eile veram eccle- fiam, quia in illa ante & poft mortem Lutheri gra- viffimi iuborti fint motus; quod quam abfurdum fit, ex diclis liquet, fiquidem ex eodetri argumento de- monftrare poffem, ecclefiam Chnftianam univerfam non eife veram eccleiiam.
(3) Documento eft certiffimo, quanto amore in Jefum, & quanto ardore homines ad fidem in Jefiim perducere, Paulusffagraverit, & quantumin- defeffum ftudium in hoc omnium excelientiliimo negotio coilocaverit. Nam intra annos IV. regio- nes, quarumlongitudofe circirer ad quadringenta & quinquaginta milliaria extendit, & intra li. annos terras, quarum longitudofead ducentamiliiariapro- tendit, evangelii iuce colluftravit.
(1) Nos condocet, quantumtemporisefHuxe- rit inter eccleiias a Paulo piantatas, &inter epiftolas, quas ad illas mifit, & quod ea, qux Paulus Gal. II. 1. fqq. enarrat, illuftrari poffint & debeant ex cap, XV. Acforum, fiquidem iter Hierofolymitanum, cujus Paulus Gal li meminit, idem illud eft, quod a Luca cap. XV. Acl defcribitur.
(O Confirmat, quod omne incrementum fpi- rituale dependeat a fideli bonorum fpiritualium ufu,
nam

_ » X o X »___379
nam quamvisPaulus Theflalonicae modo feptimanas
III. Corinthi vero menfes oclodecim fubftiterit, & quamvis epiftola prior ad Theflalonicenfes eodem, quo ad Chriftum converli funt,annofcripta fit, epi- ftola prior vero ad Corinthiacam eccieliam anno VII. a plantatione illiusfacfa, attamenftatusinternus ecclefiae Theifalonicenfis multo egregior fuit ftatu eccleiise Corinthiacae.
(6) Nos docet, quod etiam ii, qui multos an- nos Jefu Chrifto vera nde adhaeferant, verfutia fai- forum dodorum fide, & proinde gratia divina reli- quisque bonis fpiritualibus privari poflint. Nam Galatae anno aeraevulgarisXLlX. JefuChrifto nomen dederant, annoautem LVII. apfevdapoftolisdecepti illum deferuerunt, &quidem cel<*rrime, five illico poft adventum pfevdapoftolorum. Qua?cum ita fint, noftrarum, fi Chriftum fufcepimus, eftpar- tium, ut eo adnitamur, ut conftanter Jefu Chrifto uniti maneamus, quod profedlo negotium eft non exigui laboris & diffkultatis. Nam non minor ejt vir- tus^ quterere, quam parta tueri.
(7) Demonftrat, quod illi in errore verfentur, qui putant, naufragium a Paulo ad infulam Melitam faclum, unum efle exillis, quae Paulus 2 Cor. XI, enumerat, nam paflus eft Paulus naufragium illud anno
IV. poft fcriptam epiftolam pofteriorem ad Corin- thios.
(8) Extra omnem controverfia? aleam ponit, Petrum neque anno fccundo Imperatoris Claudii Romae fuiflc, neque in hac urbe annos XXV. fub- ftitiflc.
Cc
Omnes

38o_ X o X » _
Omnes fcre Romano-Catholicae religioniaddi- cli doclores in ea funt fententia, quod Petrus anno fecundo Claudii Romam pervenerit, & quod ibi XXV. annoscommoratus, acofficioepifcopifun&us fit. BARONIVS in Annalibus Juis ad A C. XLIV. N. XIII. Omnium, inqvit, teftimonio certum explora- tumque babetur ,jam anno fecundo ejusdem (Claudii) Augufti Petrum apoftolorumprincipem venijje Romam. Nefcius fum, quifieripotmt,utvirinicriptispatrum verfatiffimus & exercitatiffimus fcribere non veritus fit: Omnium tejlimonio certum exploratumqiie habetur, Petrum jam anno fecundo Claudii Romam venijje, Nam ne ullus doclorum, qui feculislV. prioribus floruerunt, fi HiERONYMVM & EVSEBIVM ex- cipimus, cujus tamen Chronicon a Hieronymolati- nitate donatum, & prsecipue inromanahiftoriahinc inde adeo interpolatum eft. utancipites fimus,quid Eufcbii, quid Hieronymi fit, fiquidem graecum exem- plar,exceptisquibusdamfragmentis,3etatemnontulit, tradit, Petrumannofecundo Claudii Romam venifle. Quamvis vero folummodo Hieronymus, &forlitan quoqueEufebius,referat,PaulumannofecundoClaudii. Romamintrafle, & ibidem annos XXV. fubftitifle, attamen tantum non omnes facrisRomano-Catholicse ecclefise addicli cum Baronio in hac funt fententia. Quod vero illa omni deftituatur fundamento, ex chronologia adtorum Apoftoli Pauli liquet. Nam haec chronologia primonoscondocet, Petrumanno III. Claudii, cc quidem antefeftum Pafchatos Hiero- folymsc fuifle, fiquidem illo anno Paulus ftipem col- leclam Hierofolymam detulit, & eodem tempore Petrus poft feftum Pafchatos ex carcere, in quo de- tentus fuit, ab angelo Dei edudtus eft, &fecundo chronologia aclorum Pauli demonftrat, Petrum rrrf- nime annos XXV. Roma; fubftitifTe. Nam Petrus neque ante, neque poft concilium Hierofolymita-
num

* X o x *
38i
num XXV. annos Romae tranfegit; non ante Hiero- folymitanum concilium; nam hocce concilium, cui Petrus interfuit, habitum eft anno aerae vulgaris XLVII. f anno XVII. poft mortem Jefu Chrifti, imo Petrus anno aerae vulgaris XLIII. f anno XIII. poft cruciadfixionem Jefu Chrifti Hierofolymae fuit, & ante hoc tempus partim in Judaea, partim in Samaria degit; neque pofl concilium Hierofo- lymitanum, fi enim illo habito Romam adiirfet, ibique XXV. annos haefiHet, usque in annum aerae vulgaris LXXII. vitam protraxiffet, & proinde non fub Nerone, fed imperante Vefpafiano martyrium feciffet; cum autem Petrus neque ante, neque poft concilium Hierofolymitanum annos XXV. Romae fuerit, liquido jam conftat, fententiam fic diclorum Pontificiorum, qua ftatuunt, Petrum Romae XXV. annos tranfegifle, omni deftitui fundamento, & proinde rejiciendam erle.
*
Cc 4
DIS-

382 ACTA APOSTOLI PAVLI.
DISSERTATIONES
INAVGVRALES>
HABITiE REGIOMONTI,
Anno MDCCXXXXIIIL * # # # * #*# #*#*#*###*#
§. I.
Aera JESV CHRISTI vulgaris, fiveDio- nyhana quinque annis brevior eft arra Jefu Chrifti vera/
Jefus Chriftus natuseft anno Varronianourbis five Romse condita; 749. menfe probabiiiter Majo, vid. Intred. in libros N, T. p. to6. annus autem pri- mus cerse vulgaris Jefu Chrifti refpondet anno u. c. 7f4- vid. ///. CAMILLI Chronol. edit. Lipfiae 1726. p. 26). & proinde sera vulgaris Jefu Chrifti quinque annis brevior eft sera Jefu Chrifti vera. Etineadem fententia funt hac noftra aetate eruditi tantum non omnes. PETR. ALLIX Diatr. p. 10. Nullo, inquit, jam pene inter eruditos reclamanteconftat, teram vul- garem f. DionyfianamnatalisJefuChriJti ejfequinque annis, quam parfuit, breviorem.
Si quis itaque noffe cupiat annnrn a:ra? vulgaris anno u. c. refpondcntem, anno aerae vulgaris addat 7f3-
§. IL

CHRONOLOGICE DIGESTA. 383
§. II.
Jefus Chriftus anno aerae vulgaris XXVI» baptifmum fufcepir.
Poftquam Lucas Ev. cap. III. v. r% 22. bapti- fmum a Jefu fufceptum defcripfit, ftarim fubjungit v. 23 hxc notatu digniflima verba: Kctt etvjoe w • \qo~ovq uo-ei t]av rfieucovja, cLgxojJcevoQ, quorumfenfus eft: Et erat Jefus Chriftus ferme XXX. annorum y cum officiopropheticofungi cccpit. Suj.it, qui afxo/j.tvoc referunt ad nv, quantum veroerrent, egregiecften- dit WILH. LANGIVS de annis Chriftt p. 363. Quis unquam^ inquit, talemgrtecifmum audivit: etfx 0 ^ t]uv rficttcovja, pro e]ac rgitiKosz. Illud ergo t]av TgictKov]* conftruitur cum yv , non cum af%o[Aevoc, Neque idem eft ct^x s F- M tlV0Ll *l av ffictKovia.^ &" eipi ttgxopevoe: e]cev r$icutov\ci. llludgrtecum <-//, hoc mi- nimc. Quippe qv afZ e H»''t *dem e ft ■> quod *ifxe% Jam vero jneptum ejfct dicere: ct^x^cti t]uv r(ta- xev]ct - - _ (Addo: ctfxopai, fi regit genitivum, omifla eft praepofitio sk live^7ra, e. g. afxopevoe fti- Keuv, incipio a membris, quae prsepofitio quoque quandoque additur, e. g. etfxopt*ci *«7f? ctfxnc , ex hoc principio. Quis vero dicet: incipio ab annis triginta? e contrario optime: initium facio anni tri- geiimi. Et li proinde Lucas innuere voluiflet: Je- fum incepiflfe annum trigefimum, fcripfiflet tjv ctfx*- fjtevoq e]as Tf iaKo?n , five etg%o/xevis e%g rfictKVfx, ai formam ctfxopevqg vvk]os, prima de nocle). Melior eft fententia faftini^ Origenis Evtlpymii, qui vocem hanc ad initium minifterii $efu Chrifti re- jerunt. Sane ipfe Lucas alibi hanc explicationem pro- ponere videtur, ubi ds Chrifto ita dijferit: ctpfcetpevoc
Cc 3 aro

384 ACTA APOSTOLT PAVLI
citto rx @ct7r}«rpci]og Ioctvvs Acl, I. 11. cap. X. 37. ct^ctf^evog ctTro 7»)S yctXtXctictg [A,eja']o fict7r]i(rf4.ci. Utro- biqne abfolute vox a^ct^evog fqjita eft , q% utrobique JiwinteUtgenda eft vox &ax,avtctg > ut Jit a^apevog 7jjp iictxovictv. Quemadmodum autem eruditi, quodad explicationem hujus phrafeos attinet, in diverfas abeunt partes, ita quoque magna illos intercedit difceptatio de fenfu vocis cotret. vid. JOH.CHRIST. WOLFII Wt. Philol. Crit. ad Luc. III. 23. Nullus autemdubito, particulam uo-ex, numeroautmenfurae additam, fi non 7ra(>e\>iei f. abundat, e. g. A£t. XIX. 7. & apud lcriptores graecos cog afyS-ug , indicare, numero autmenfurae, cujusmentioinjicitur, aliquid deefie, & fenfum proinde verborum Lucae efle, $e- fum minifterii fui initiumfecijfe , cumferme XXX. annoriim exftiterit. Verum enirri vero Deus Johan- ni> tefte Luca, Ev. c. III. 1. fqq. anno XV. Tiberii, & quidem ab aflumto illoinconforrium imperii, qui refpondet anno u. c. 779. & anno aerce vulgaris XXVI. vid. Introduftionem in libros N- T. p. 214. praeco- nium pcenitentiac&baptifmidemandavitj &proinde, cum Jefus ante hunc annum baptifmum non fufce- perit, vid. Luc III. 23. coll v. t. fqq. neque poft il- lum, fiquidem initium anni trigefimiprimi inciditin annum aerae vulgaris XXVI, quia sera vulgaris annis ■V. jufto brevfor eft, (§. I.) liquido conftat, Jefum Chriftum anno aerae vulgaris XXVI. facro fonte tin- clum efle.
Et fietiamconcedamus, particulam ao-ei aLuca ufurpatam, denotare, Jefum jam annum XXX. egreifum fuifle, tamen negari nequit, Jefum anno aerae vulgaris XXVI. baptifmum fufcepifle. Nam omnes, qui praeconceptis opinionibus non-funt oc- cupati, affirmant, illos huic particuiae vim inferre, qui putant, Jefum Chriftura tunc temporis triginta
unum,

CHRONOLOGICE DIGESTA. 38S
unum, aut duos, imo tres natumfuifie annos. Ac fane, fi Jefus Chriftus anno trigefimo primo cora- pleto proximus fuiflet, five huic anno modo menfes tres aut quatuor defuiflent, Lucas fcripfiflet: Jefus erat ferme annorum XXXI.
Non nego, mortalium quosdam particula cir- titer quandoque illud indicare tempus, quod inte- gris annis a vero difFert tempore, five, illa fic uti, ut nil certi praecipue defignent, fed quod praeter pro- pter eft. Cum autemhocexignorantiaiilorumpro- ficifcatur , & Lucas c. I. referat, fe accurate fcripfifle, f fe omniaacapitediligenterconfecutumefle, &de- fignet & annum natalem Jefu Chrifti, Luc. II. i* fqq,' & tempus, quo baptizatus eft, c. III. fcriptorque QtoTrvevros fit, quis non videt, Lucae hanc particulae &<rei figniflcationem minime tribuendam efle?
AflertaEPlPHANIVS ecregie conflrmat, nam Haref. LI. N. XXIV. edit. DIONYSSI PETAVIl Col. 168?.. p. rn. 446. fefus Cbrijlus, inquit, omnes t quos fupra recenfuimus , XXIX. integros confulatus
percurrit , fub tricefhno deinde confulatu---ad
Johannem accejfjit. Idem faciunt HIERONYMVS Comment. in Ezecb. c. I. Opp. T. V. p. 31^ & ORI- GENES Homil. XXVIII. in Evang. Luc* T. II. Opp. p. m, 238.
§. ffl.
Jefus Chriftus anno xvx vulgaris XXX. in crucem adlus eft.
Sacrae Pande&se nos edocent, Jefum Chriftum poft baptifma fufceptum quater feftum Pafchatos celebrafle, & quarto fefto Pafchatos cruci adfixura efle. Vid. Joh. II. 13. V. 1. (coll. IV. jf. & Matth. XXVII. ifO Jch. VI. 4. Ccoll. VII. 1.) XIII. 1. (coll. XIX.) Qiiod autem primum ex his Pafchatos
Cc 4 feftum

38 6 ACTA APOSTOLI PAVLI
feftum incidat in annum aerae vulgaris fequentem, poftquam facro fonte tinclus, minifterium fuumau- ipicatus eft, variae fvadent rationes. Nam (i) Pila- tus in Judaeam venit anno aerac vulgaris XXVI. vid. Jntroducfionem in Ubros N % p. 11 4. (2) Johannes, cum Pilatus jam Judaeae praeeffet, a Deo vocatus eft ad praeconium pcenitentiae & baptifmi. Luc, III. r. %g. 0) Servator nofter, relicta Galilaea, petiit Ju- daeam, ac adiit Johannem, poftquam ad illum jam venerant incolae Hierofolymorum, Judaeae & totius regionis, quam alluit fluvius Jordan. Matth. III. 13. coTl. v. f. Tindtusfacro fonte, in defertum a Spi- ritu Sancfo dedudtus eft,tentatus a diabolodies XL. Matth. IV. 1-3. Diabolo victo exdefertoad Johan- nem rediit, & nuptiis Canaecelebratis interfuit. Joh. I.28-II. 1-11. ImoCapernaumdefcendit, &infcha- lis Galilaeorum evangelium praedicavit, Joh. II, 12. Luc. IV. 14. 1 ?. ac Galilaea peragrata prope fuit Pa- fcha Judaeorum. Joh II. n. Quis vero crederet, haecinter adventum Pilati & feftum Pafchatos, eo- dem illo anno, quo Jefus Chriftus baptizatus eft, accidiffe? Quae cum ita fint, Jefus poft baptifma fufceptum anno a:rae vulgaris XXVII. primum, anno XXVIII. fecundum, annoXXIX. tertium, & anno XXX. quartum celebravit feftum Pafchatos, &cum in illo fefto cruci adfixus fit, luce meridiana clarius eft, Jefum Chriftum anno aerae vulgaris XXX. cruci adfixum effe.
id quod jamdemonftratumeft, confirmat EPI- PHANIVS, nam Haref. LI N XXIII. p. m 446. refert, Jefum Chriftum paffum efle Vinicioac Lon- gino CofT. annus autem, quo illi hoc fundti funt offl- cio, eftannus u. c. 783- qui refpondet anno aerae vulgarisXXX. vid. III. CAMILLl Chronol p. m. 169. (§ l)
§.IV.

)
CHRONOLOGICE DIGESTA. 387
§. IV.
Tiberius folus rcgnavit a die XX. AugufH anni xrx vulgaris XIV. usque ad dicm XXVI. Martii anni arrae vulgaris XXXVII.
Auguftus diem fuum obiit Nolse in Campania XIV. Cal. Sept. f d. XIX. Aug Sex. Apulejo & Sex. Pompejo CofT. vid. DlONiS Caftt bift. Rom. ecl a Gvil. Xylandro anno 15-92. L. LV. p. 676. & 67c. & SVETONIVM Tranquillum , ex recenfwne J.G. Graevii ed. Hag<e Comitis 1691.L.U. c. 100 p m. >8f. Apulejus vcro & Pompejus confulatu funcli funt anno u. c. 767. vid. 111. CAMILLI Chron. p. m. 267. & proinde Auguftus mortuus eft die XIX. Augufti anni u c. 767.
Poteft hoc alio quoque modo dcmonftrari. DIO 1. c p. 676. Auguftus, inquit, folus fummum imperium geffit a vicloria apud ABium annos (quibus tantum XIV. dies defuntj XLIIII. Pugna Adtiaca ac- cidit, tefte DIONE L. L. p 485". fbt. ^03. L. LI. p. <;o6. IV. Non. Septembris, f die 1 Septembris Csefare Oclaviano III. & M. Valerio MeflalaCorvino Coiff anno u. c. ^z^.vid.CAMILLIGbraw/. p. i6i. Si vero XIV. dies detrahimus, remanet dies XIX. Augufti, & fianno 723. addimus XLIV. exfurgitan- nus u c. 767.
Tiberiusj qui, Auguftomortuo, regiminifolus prafuit, regnavit annos XXII. menf. VII. dies VII. vid. DlONlS Hift. Rom. L. LVIII. p. 73 3. Cum au- tem anni XXII. menf VII. dies VII. additi dieiXIX. Auguft anni u. c. 767. extendant feusqueadXXVI. Mart. incl. anni u. c- 790. Tiberius illo tem- pore regnare defiit, idquc diferte affirmat DIO, nam refert L. LVlII. p. 732. & 733. Tiberium mortuum «fle VII. Cal. Apr. f die XXVI Martii, Cn. Proculo &
Cc y Pontio

383 ACTA APOSTOLI PAVLI.
Pontio Nigrino CofT. h. e. anno u. c. 790. vid. CA- MILLI Chron. p. 2,70.
Jam annus u. c. 767. refpondet anno serae vul- garis XIV. & annus u. c. 790. anno xr. vulg. XXXVII. (§. I.) & proinde Tiberius folus regnavit a die XX. Aug. anni aerae vulg. XIV. usque ad diem XXVI, Mart. anni ser. vulg. XXXVII.
§• V.
Caligula regnavit a die XXVII. Martii anni serse vulgaris XXXVII. usque ad diem XXIV. Januarii anni xrz vulgaris XLI.
Caligula ftatim poft obitum Tiberii, qui acci- dit d. XXVI. Mart. anni acra: vulgaris XXXVII. (§. IV.) imperator creatus eft, &poftquam regnavit annos III menf. IX. dies XXVIII. interemtus eft. vid. DIONIS Rom. Hift. L. LIX. p. 762. & 763. Quae cum ita fint, Caligula regnavit a die XXVII. Martii anni serce vulgaris XXXVII. usque ad diem XXIV. Januarii anni ser. vulg. XLl. Idem affirmat SVETONIVS, nam refert L. IV. c.XVII. LVIII. LIX. p. 384. 429. 431. Caligulam occifum efle no- no Kal. Febr. f. d.XXlV. Jan. Coff. C. Gsfare Au- gufto IV. folo, i. e. anno u. c. 794. vid. t CAMILLt Chronol. p. 271, qui refpondet annoser. vulg. XLI.
(§• 10
§■ VI.
Claudius fceptrum tenuit a die XXV. Jan. anni xrx vulgaris XLI. usque ad diemXIII. Ocl. anni serae vulgaris LIV.
Caligulse d. XXIV. Jan. anni ser. vulg. XLI. occifo (§. V.) illico fucceffit Claudius, & regnavit A. XIII. menf. VIII. dies XX. vid. DIONIS Hift.Rom. L. LX. p. 75*t & JOSEPHI Antiqv. Jud. ed. Col.
1691.

CHRONOLOGICE DIGESTA. 389
J691. L. XX. c. V. p. 693. Si autem A. XIII. M VIII. D. XX. addimus diei XXIV.Jan.annisersevulg.XLI. pervenimus ad diem XIII. Ocl incl. anni serae vulg. LIV.
DIO CafiusX. c.&SVETONIVS L. V. c.XLV. p. 490. referunt, Claudium veneno necatum efTelll. Idus Oa. f. d. XIII. Ocl. Afinio Marcello, & Acilio Aviola Coff. Cum autem hi viri anno u. c. 807. con- iulatum obierint, vid. CAMILLI Chron. p. 273. & proinde anno aeraevulgarisLlV.(§ I) DIO&SVE- TONIVS confirmant ea, quae jam demonftrata funt.
% vii. :
Agrippa , Herodis magni ex Ariftobulo nepos, rex Judseorum, periit anno xrx vulgaris XXXXIII.
JQSEPHVS Antiqv. Jud. L. XVIII. c. VIII. p. 637. Cajus, inquit, Romamreverjus, Tibertifimul torpus referens , tnore folenni funus celebravitfumtuo- fijftme, & cum veliet Agrippam eodem die fblutum dimittere, monitu Antonia fuperfedit, elapfis tamen NON MVLTIS DIEBVS accerfitum ad fe domum tonderi, veftemque mutare pracipit , impofitodeindein ejus caputdiademate, tetrarchia, qu/ePhilippiJuerat, r.egem conftituit, adjecla Lyfanifi quoque tetrarchia, £T pro ferrea catena dedit ei auream pari pondere. Altero deinde anno Agrippa petiit veniam navigandi in fuum regnum, ordinandi ejus gratia,reverfurumfe hoc peraclo pollicitus, quod ubi imperator annuit y prteter omnem fpem rex apparuit. L. XIX c. VII. p. 679. Agrippa vitam finiit, poftquam regnajfet per SEPTENNIVM, QVATVOR enim annosfub Cajo Ctefare obtinuit regnum , primum in Philippi te- trarcbia per triennium , cui quarto demum anno at- ceftit & Herodis tetrarchia^ TRIBVS deinde annis
fub

590 ACTA AP0ST0LI PAVLI
fub Llaudio Cafare, prxter jam diclam ditionem in Judvta quoque regnavit & Samaria» Jimulque Gefa- rea. Et L. II. de bello Judaico c. X. p. 793. Kegna- vit annis tribus, ante quoque, cum tetrarcbiam tene- ret, aliis tribus annis tenuerat poteflatem. Difcre- pare videtur hcec relatio ab illa, quce ex Libro XIX. Antiqv. $ud. allata eft Aft, fi etiam inter has rela- tiones qucedam intercederet difcrepantia, tamenre- latio, ex libr. de A. J excitata, prceferenda efietilli, quss ex L. deB J producta eft, fiquidem ipfe JO- ; SEPHVS Antiqv. %ud. L.XX. c.IX p. 702. teftatur, ' fe libros de Antiqv. Jud. edidifie poft exaratoslibros de B. J. Minime autem puto, Jofephum fibi ipfi contradixifle, fiquidem conciliandi modus adeft. Nam fi dicamus, Jofephum in loco priori refpicere illud tempus, quo Agrippa rex conftitutus eft, & in pofteriori adventum Agrippce in Philippi tetrarehi- am, ejusque adminiftrationem, tunc nullam depre- Hendimus contradiclionem. Agrippa enim, qui a Caligula fub initium imperii ejus, f anno cerce vul- garis XXXVII. rexconftitutuseft, tetrarchiam Phi- lippi fibi traditam adiit altero Caligulaeanno, f anno jer. vulg. XXXVIII. &Caligulaoccifuseft dieXXIV. Jan. anni cer. vulg. XLI. (§. VI) & proinde Agrippa quatuor regnavitannos, poftquamaCaligula rexde- claratus eft, tres autem annos poft adventum fuum in Philippi tetrarchiam, ejusque adminiftrationem.
Ex relatione autem illa, quam Jofephus dean- nis imperii Agrippce tradit, liquido conftat, illum anno ser. vulg XLW. vita excefiifle. Nam Jofepho iti more pofitum eft, in fupputandis annis regum Judceorum annos incompletos velutintegros fuppu- tare, five velut integrum numerare, & eum annunii quo aliquid fieri coepit, & illum, quo id fieri defiit, quaecunque tandem primi anni pars tranfiiflet, &ul- timi fupereflet. vid. lll.CAMlLLI de SYLVESTRIS
Cbronol.

CHR ONOLOGICE DIGESTA. 391
Chronol. p. 8*- 92-fqq- &ea, quoedi&afunt in Introd. inlibros V. X p. 176. &in-N. Teft, p : . 215. & aijj, Ifno conficitur hoc ex ipfa jamallatarelatione. Nam Agrippa a Caligula anno arr. vulg. XXXVII, circiter menle Majo rex conftitutus eft, fiquidem Caligula Tiberio die XXVII. Mart. anni XXXVII. fucceffit, V.) &tefte Jofepho, Agrippamnonftatimpoft confcenfum folium regium, fed diebus quibusdam interjectis, five, utverbis Jofephi utar: jiexB-atrui fxev rot a 7roXXm qpeguv' elapjis non multis diebus re- gem deciaravit. Jam vero, tefte eodem Jofepho, Agrippa IV. annos fub Cajo Casfare regnum obti- nuit, & proinde, fi Jofephus annos integros, five naturales intelligeret, Caligula vitam fuam usque ad menlem Majum anni aer. vulg. XLl. protraxiflet, de quo tamen conftat, quod die XXIV. Jan. A. XLI. occifus fit. (§. V.)
Cum autem Jofephus huncce in modum fup- putetannos, liquido jam conftat, Agrippam anno cer. vulg. XLIII. periifle. Nam annus aerae vulgaris XXXVII. quo Agrippa rex conftitutuseft, Jofepho primus eft annus regiminis Agrippae, & proinde annus aer. vulg XLIII. feptimus ultimusque.
Et profeclo, (1 Agrippa anno aer. vulg, XLIV- periiflet, non fll. fed IV. annos fub Claudio regnas- fet, Jofephus autemdifertisverbisrefertj Agrippam modo 111. annos fub Claudio regnafle, neque obftat, quodlll.annismenfes quidam defint, nam defunt illi etiamlV.annis, quosfubCajoregnavit. Periititaque Agrippaanno aer. vulg. XLIII. f anno tertioimperii Claudii, & in eadem funt fententia AVCTORES Centuriarum Magdeburgevjium , fiquidem Centur. h L. II. c. II. p. m. 6. c III. p. 70. c. X. p. J29. per- hibent, Agrippam periifle anno III. imperii Claudii, Fui quidem & ego olim in ea fenteatia, Agrippam
anno

&2 ACTA APOSTOLI PAVLI
anno aer. vulg. XLIV. periiffe, poftquam autem ex fcriptis Jofephi intellexi, quod conftanter annosin- completos veluc integrosfupputet,meam mutavifen- tentiam. Nam ipfa ratio jubet, ut in fupputandis annis eam fequamur methodum , quam audtor, quem confulimus , obfervat , praecipue fi ni- hil adeft, quod eam deferere prscipit. Quodque eundem in modum fe habeatrelatio Jofephideannis imperii Agrippje, nullus dubito. Nam unicum, quod obftare videtur, continetur in JOSEPHI Ant.
jfud. L. XX.cap. I.his verbis: Fadus---offendit
Judteos trans amnem Jordanem habitantes , contendere cumPhiladelphenfibusde Mi<evicifinibus. - Ceperunt autem arma transamnenfes Jine conjenfu primatum magiflratuum, multosque Philadelphenfium inter- fecerant. His cognitis Fadus vehementer iratus ejt t quod non exfpeclajfent fuumjudicium. — - Compre- henfis igitur tribus feditionis auEloribus, vinciri eos mandavit. - - - Nec itamultopojt capitis damnavit Tholomxum , latronumprincipem adfe perduclum, - deditque eperam, ut TOTA JVDJEA purgaretur a latrociniis. Accitis DEINDE Pontifcibus & Hie- rofolymitanorum primatibus, mandatum C<ejaris ei expofuit ,ut talarem tunicam, £? facerdotalem Jlolam - - - in cajtcllum Antoniam deponerent, ut ejfet in Komanorum potejlate, quemadmodum olim fuerat, Illi non audentes contradicere, rogabant tamen Fadum & Longinum , (venerat & ipfe Hierofolyma cum co- piis - - ) primum , ut jibi legatos ad Caefarem liceat mittere. - - - Refponjum eji , permijfuros , ut ieqati mittantur,fiprius daremur obfides. Quumquepromte liberos fuos dedijjent , lcgati projeclijunt. Qui pojt- quam Komam pervenerunt . Agrippajunior , defuncti jjlius, quitum forteapudCiaudium agebat, ut diximus, cognito, qua de caufa venijjent, rogo.vit C<efarem } ut Ju- deeis facrx Jtola cujtodiam petentibus annuere digne-
tur,

CHRONOLOGICE DIGESTA. 393
tur^ & Fado fuper eo negotio fcribere. Tum Gzfar,
vocatis adJe legatis, ait,fehoc eis concedere,---
cui refponjb takm epijlolam addidit: Claudius Gefar Germanicus trib, pot. V. conf def IV. Imp. X. P. P. Hierofolymitanorum magiftratibus , & fenatui &po- pulo,totique$ud£orumgentifalutem. - - - Dat& quarto calendas falias, Rufo & Pompejo Sylvano Cojf. Signatae funt itaque hae litterae Gsfaris die XXVIIL Jun. anni u. c. 799. & aerae vulg. Chriftianae XLVI. (§. I.) &proinde, fi Fadusin Judaeam veniens, man- datum Csefaris de ftoia facerdotali in Antonia de- ponenda attulit, neutiquam probabile eft, q uod Fadus jam annoser.vulg.XLHLin Judseam pervenerit.Verum (1) Jofephus nonmeminit, Fadum mandatumhocce CaefarisattulifTe, licet L. XIX. c.VU. ea referat, quae Gaefar ipfi Romaeinjunxit. (*)'Valde dubito, quod Fado cognitum fuerit, Judaeis ftolam facerdotalem effe, illamque, antea in caftello Antonia cuftoditam, in templo fervari, & quod Romas a Caefare man- datum fibi expetierit de ftola facerdotali fibi tra- denda, fiquidem Tiberioadhucregnante ftolafacer- dotalis Judaeis a Vitellio, Syriae praefide, tradita eft. vid. JOSEPHIi4»r.#w£L.XVIII.c. VI. (3)Fadus, fi mandatum Caefaris de ftola facerdotali in caftello Antonia cuftodiendaRoma attulilfet, Judaeis procul dubio ftatim poft fuum adventum in Judaeam illud expofuiflet, quod autem hoc diu poft ad- ventum fuum faclum fit, exrelatione Jofephiliquet, (4) Nefcio, qui fieri potuit, ut, fi Fadus myndatum hocce Caefaris attulit, Claudius demum fub finem menfis Junii anni aer. vulg, XLVI. petitis Judaeorum annuerit. Nam Fadus eodem illo anno, quo Agrip- pa periit, in Judaeam venit, fiquidem a Claudio, co- gnita morte Agrippae, quacacciditprobabiliter menfe Majo, illico in Judaeam miffus eft. vid. JOSEPFH Antfjud. L. XIX. c. VII. Pofitoitaque, quodFadus
anno

394 ACTA APOSTOLI PAVLl
anno oer. vulg. XLIV. in Judasam venerit, & quod anno demum XLV. mandatum allatum Judaeis ex- pofuerit, qui fieri potuit, ut legati Judaeorum de- mum fub finem menfis Junii anni XLVI. libertatem impetraverint, ftoiam facerdotalem in templo fer- vare? Nam Judsei cognito mandato Caefaris, ftatim legatos Romam miferunt, cumque illi Romam ve- nerunt, Qaudius illico petitis illorum annuit. vid. JOSEPHI Antiqv. -Jud. L. XX. c. I. Multo veriii- milius itaqueeft, quod Fadus in Judoea percipiens, ftolam facerdotalem olim in caftello Antonia cufto- ditamfuifie, Cxfarem rogaverit, ut Judaeis praeci- peret, ftohm facerdotalem in caftello Antonia de- ponere, &quod, mandato Caefaris a Fado expofi- to, legati Judaeorum anno ser. vulg. XLVI. Romam adierint, & Caefarillismenfe Junio conceflerit, fto- lam facerdotalem in templo fervare.
§. VIII.
Agrippa anno arrz vulgaris XXXXIII, Ja- cobum, fracrem Johannis, morti tradidit, &Pe- trum in carcerem conjecit.
Lucas Acr. XII. enarrat, quod Herodes Agrippa Jacobum capite plexerit, v. 2. quod Petrum in vin- cula conjecerit, illum poft feftum Pafchatos morti traditurus; v. 4. quod, Petro ex earcere liberato, Caefaream adierit; v. ig. 19. & quod paulo poft, ab angelo Dei percufius, mifere perierit. v. 19-23. Verum, Herodes Agrippa annoser. vulg XXXXIII. mortuus eft, (§ VII.) & proinde Jacobus morti tra- ditus, & Petrus in vincula conje&us eft anno sera; vulgaris XXXXIII.
i ix.
Anno arra: vulgaris XXXXIII. annisque fe- quentibus Judxamagna annonse caritate preflaeft.
JOSE-

CHRONOLOGICE DIGESTA. 395
JOSEPHVS Antiqv. Jud. L. XIX. c. VII. p m. 680. Claudius , inquit, audito Agrippte obitu - • - prtefidem Judxae totiusque regni mtfit Cufpium Fa- dum. L XX. c. II p. m. 690. Fado fucceffit Tiberius Alexander - - - HORUM TEMPORE MAGNA illafames Judzamtenuit , quoreginaHelena frumen- tum , ingenti fumtu ex JEgypto comparatum , in ege- nos difiribuit, utjam dtclum efi, Cum autem obi- tus Agrippae, & proinde adventusFadiincidatinan- num aer. vulg XXXXIII.|(§ VIII.) eodemanno Ju- daea magna annonae caritate prefla eft.
Idem ex cap. XI & XII. Acl. demonftrari po- teft, nam Lucas refert c. XI. 29. 30. quod illi, qui Antiochiae in Chriftum crediderunt, in fublevamen fidelium egenorum, Hierofolymaedegentium,ftipem collegerint, & Hierofolymam miferint, & c. XII. i-iz,f. quod eodem illo tempore a regeHerode Jaco- bus morti traditus, & Petrus in vincula datus fit. Cum autem haec facinora ab Agrippa anno aeraevul- garis XXXXIII edita fint, (§. VIII) liquido conftat, Judaeam illo anno magna annonae caritate affliclam fuifle. Et quod non ante hunc annum Judaea anno- nse difficultate pr^flii fit,exAc1: XI. 28-30 inapricoeft, nam poftquam Agabus perfpiritumprophetisefigni- ficavit, magnam annonaecaritatemfuturamefle, fide- les ftatim ftipem collegerunt, eamque Hierofolymam miferunt. Siautem jamannoXXXXII. annonaecari- tas invaluiflet, tunc ante illum annum, quo Jacobus capitis damnatuseft, ftipemHierofolymammififlent, quod vero relationi Lucae prorfus contradicit.
j; x.
Paiilus anno serae vulgaris XXXXIII. ftipem Antiochix colleclamcum Barnaba Hierofolymam detulit. .
Dd Quod

396 ACTA APOSTOLI PAVLI.
Quod fideles Antiochenfes anno aerse vulgaris XXXXIII. ftipem Hierofolymam miferint, §pho
Srcecedenti jam demonftratum eft. Cum autem eam ipem Hierofolymam deportandam Paulo & Barnabce tradiderint, Act. XI. 30. Paulus cum Barnaba anno ser. vulg. XXXXIII.ftipem Antiochiaecolleclam Hie- rofolymam deculit.
§. XI.
Nero regnavitadieXIV. OcL anni aer. vulg. LIV, usque ad dicm IX. Jun. anni LXVIII.
Nero regno praefuit A. XIII. M. VII. D. XXVIII. vid. EVSEBII Thefaurum temp. ed. J. J. Scaligeri, Amftel.i6f8. p m.44. CASSIODORVM T. I. Opp. edit. Garetii, Rotomagi 1679. p. m. 386. & ZONARAM Annal. T. II. ed. Oporini Baf 1^7. p. m. 190. verum, Nero ftatim poft mortem Claudii, quce accidit die XIII. OcL A. ser. vulg LlV. (§. VI.) imperator falutatus eft, & proinde fceptrum tenuit a die XIV. Ocl A. ccr. vulg, LI V. usque addiem IX, Junii anni ser. vulg. LXVIII.
§. XII.
Paulus Hierofolymse non ante menfem Ju- nium in vincula conjectus eft.
Paulus, Philippis relidis, navem confcendit poft dies Azymorum, five poft feftum Pafchatos, & venit Troadem intra dies V. ibique hcefit dies VJL . Act. XX. 6. Pedibus icer faciens, venitAfliim, My- fise urberrw, etiam Apolloniam di&am. v. 13. Inde Mytilencm, infulce Lesbi urbem prsecipuam. v 14. Poftridie pervenit e regione Chii, infuke inter Les- bum & Samum fitce, tkaltera die ad infulam maris i^Egei Samum, ac manfit Trogylli, CiJicice oppido, 8c diefequenti venit Miletum, oppidum maritimum
Carice

CHRONOLOGICE DIGESTA. 397
Carise in Afia fitum. v. rf. Venit Coum, die fe- quenti Rhodum, & deinde Pataram. c.XXIII. 1. lnventa nave trajiciente in Phcenicen, ea confcenfa navigavic in Syriam, & venit Tyrum, ibique manfit dies VII. v. 1. 3. 4. Pervenit Ptolemaidam, & apud fratres commoratus eft diem nnam. v. 7. Adiit Cae- faream, v. 8- &apud fratres permanfit dies multos. v. to. Tandem venicHieroiblymam, v. 15-. irt.ibi- que poft dies VII. f die otlava in vineula conjeftus eft. v. 18- 26. 27. Si fummamillorumdierum, quo- rum Lucas expreftam mentionem facit, colligimusi exfurgit numerus XXXII dierum. Verum, prseter hos XXXII. diesad minimum XXX. dieseffluxerunt, nam pedibus iter fecit Afium, venitMytilenem, Mi- leti accerfitos presbyteros ecclefiae Ephefinae inftru- xit, c. XX. 16.fin. adiit Pataram. Tyrum, Ptolemai- dam, Csefaream, ubi apud fratres commoratus eft dies multos, & Hierofolymam; cumque faltim dies ulti- mus fefti Pafchatos in menfem Aprilem incidat, & feftum Pentecoftes die quinquagefima a prima die fefti Pafchatoscelebretur, inapricoeft, Paulum non ante menfem Junium iri vincula datum effe.
§: xiii,
Porcius Feftus Fclici non ante raenfem Ju- niura fucceffit.
Lucas refert Aet. XXIV. 27. FeJicem biennio expletofuccejoremnacium ejjePorciumFeflum. Quod hocce biennium ad vincula Paulina referendum fit, me etiam non monente, quilibet concedet Nam in verfihus antecedentibus dc Paulovinclofermoeft, & Felix, cui Ciandius, teftc JOSEPHO Aritiqv. jfiid, L. XX c. V.p. 693. & B J. L II. c XI p. 7 8 2.ante annum imperii fui duodecimum, & proindeantean- num an\ vulg. Lti. (§. VI.) Judaeamprocurandamde-
D.o 2 dit,

398 ACTA APOSTOLI PAVLI
dit, illo officio furiclus eft, tefte eodem JOSEPHO B J L. II. c. XII. p. 797. anno primo Neronis, f an- no aer. vulg.LV. (§ XI.) imo Paulus Adt.vXXIV. 10. teftatur, Felicem non duos, fed multos annos Ju- daeae praefuifTe. Porcius Feftus itaque Felici fucceflit, poftquam Eaulus biennium in vinculis tcanfegit. Aft Paulus non ante menfem Junium in vincula conjeclus eft, (§. XII.) & proinde Porcius Feftus Felici 110 n ante menfem Junium fucceflit.
§ XIV.
Porcius Feftus Felici non fucceflit poft an- num serse vulgaris LX.
TACITVS enarrans res geftasCoff PauloMa- rio & L. Afinio Annal. L. XIV. c. LXV. p. m. 1007. Eodetn, inquit, anno (Neronem) libertorum potijfi' mes veneno interfecijfe creditum efi, Dorypborum, quafi adverjatum nuptiis Poppcea, PaJlantem, quod immenjam pecuniam longa fenecia detineret. Paulus Marius & Afinius confulatu funcli funt anno u. c. Sif.vid.CAMILLICi6ro« p. 274.annusu.c. gir.re- fpondet anno cer vulg. LXII. (§1.) &proindePallas anno aer. rulg. LXII veneno fublatus eft. Quum au- tem minus probabile fit, FelicemeodemannoRomae accufatum & abfolutum efle, quo Porcius Feftus ipfi fucceflit, fiquidem Paulusnondiupoftadventum Porcii Fefti Romam miflus, anno demum fequenti illam urbemintravit, Act XXVII. 9. fqq. XXVIII. 11. & Pallas, cujus precibus Nero Felicem donavit, tefte JOSEPHO Antiqv. Jud. L. XX. c. VII. p. m. 696. anno aer. vulg. LXII interemtus fit, Porcius Feftus nequeanno aer. vulg. LXI neque annis fequen- tibus, five non poft annum aer. vulg. LX. Felici fuc- ceflit. Et hoc quoque exinde patet, Porcio Fefto fucceflk Albinus, vid JOSEPHI Ant. ,jud. L. XX. c. VIII. p. 697. & Bell ,Jud. L II. c. XIII. p. 798. ac Albino Geffius Florus, ck quidem anno deckno Ne-
ronis

CHRONOLOGICE DIGESTA. 399
ronis, Gannoser vuIg.LXlV.(§.XI.)NamJOSEPHVS Ant. $ud. L. XX. c IX. p.702. Secundo , inquit, anno poftquam is (Florus) venit procurator in provinciam, duodecimovero Neronisimperii , heUumid{ Judaicum) cccptum eft,ScB. J. L. II. c. XUl.p.yyy.BelJoyudaico dabatur exordium duodecimo fcilicet anno regniNero- nis - - menfe Majo. Imo Ant. Jud. L. XX. c. IX. p. 702. Florus, mquiti adduxit fecum Cleopatram conjugem ,per quam ut Popp<e<e Augufiteamicam, jfu- dxceadminiftrationemimpetraverat. Aft, tefteTA- CITO Annal. L XV. p. 1108. & 1118- Poppaea da medio fublata eft A. Lic Nerva Silano, &M. Ve- ftino Attico ColT. f. a. u. c. 8x8- vid. CAMILLI Chron. p. 274. & proinde anno ser.vulg..LXV.(§.I.) Verum enim vero, fi Porcius Feftus anno aer vulg. LXI. in Judaeam venillet, Porcio Fefto & Albino tres tantum anni dandi ellent. Quodautemunicui- que horum prsefidum faltim biennium tribuendum lit, facileconcedet, quiea, quae JOSEPHVS^Tff/fp.. 3ud. L. XX. c. VII. & VIII. & B. L. II. c. XII. & XIII. de illisrefert, perpendet. Nam tempore pra> feclurae PORCII FESTI (1) Cefareenfium Syrorum duo prtecipui per BeryUum impetrarunt , ut Cefar Ju- d<£is ejus civitatis jus haBenus communeex <equo cum Syris abrogaverit. (i) Porcius Feftus eos , qui ma~ xime infeftarunt prov{iiciam , folliciteperfecutusla- tronumplurimos comprehendit &inte*rfecit. (3) Agrip- pa exftruxit injigni amplitudine domumpropeporticum in regia Hierqjblymitana , qu<e Ajfamontcorumfuerat^ ut fpeEtaret, quicquid circa templum fieret, & ea ex- ftruita Jud&i altum parietem excitarunt, domum Agrippa altitudine fuperantem. (4) Exorta deinde contentione $ud<ei legatos Komam miferunt, quitem- pore Porcii Fefti redierunt. EttemporeALBINI/tf- trones femper aliquam artem comminifcebantur, qua ex Anania cognatis quempiam interciperent ^ nec prius
Dd 3 dimit-

4po ACTA APOSTOLI PAVLI
dimtttebant , quam efws aliquotrectperent, autlique denuo magno numero, & recepta audacia, totam eam regwnem vaftarunt. Agrippa urbem quandamftatuis pajfm dijpofuis atque exprcjfis ad antiqua clarorum artificumarchetypa imagtnibus, & omniap<ene regni fui omamenta in eam transtulit. Imo Albinus nullam malignitatisfpeciempr&teriit, caufis civilibus furatus eft, bona ftngulorumdiripuit , tributorum additamentis in conxmune gentem gravavit, & quos ob latrocinia decuriones comprehenderunt, accepta pecunia liberavit. Quae cum ita unt» Porcius Feftus Felici poft annum aer. vulg LX. non fucceflit.
-
Felix Porcium Feftum fucceflbrem non na- c"tus eft ante annum zrse vulgaris LX.
JOSEPHVS Antiqy. Jud L. XX. c. VII. p. m. 696. Poftquam , inquit, Felici fuccejfor Forcius Feftus a Nerone mtjjus eft , prtmores Judzorum^ Czfaream incolentium, Romam p>ofeclifunt, Felicem accujaturi, dedijjetque omninopcenasinjuriarum, qui- bus $ud£os affecerat) nifiNero eum donajjet PAL- LANTISprecibus, qui TVM in pretio erat apud Cefarem. Quod autem Pallas non ante annum a?r. vulg. LIX. Neroni reconciliatus fit, ex TACITI Annalibus conftat, nam Pallas ftatim fub initium im- perii Neronis, M. Afinio Marcello & M. Acilio Aviola CofF. f anno u. c. 807* (vid. CAMILLI Chron. p. 173.) & anno xr. vulg. LIV. (§. I.) taediumfui mo- vit. vid. Annales TACITl ed. a Joh. Frid. Gronovio Amft. 1672. L. XII. c. LXIV. p. m. 798. & L. XIII. c. II. p. gi2. Anno fequenti, imperatore Claudio Nerone & L. Antiftio vetere CofT. f annou. c. 808- & anno xr. vulg LV. Neroinfenfusiis, quibusfu- perbia muliebris (Agrippince) innitebatur, demovit
Pallantem

CHRONOLOGICE DIGESTA. 401
PaUantem cura rerum , quibus a Claudio impojitut, vclut arbitrum regni agebat. vid. L. XIII. c. XI. p. 823. & c. XIV. p 827. Paulo poft Ufe majeflatis reus faclus eft, cujus accufationis auclor exftitit Pae r tus quidam, nectamgrataPallantisinnocentia, quam gravis fuperbia fuit. vid. L. XIII. c. XXIII. p. 84. f. & 846. Tandem Agrippina occija efl Cajo Vipfano & Fontejo Coff. vid. L. XIV. c. I-VIII. p. 908-9^0. f. anno u. c. 81 ?. (vid CAMILLI Chren^ p. 273.) 6c anno aer. vulg. LIX. (§. I.) Cum autem nos lateat, an non Agrippina fub miem anni a?r. vulg. LIX. perierit, &Pallas probabiliterNeroninonftatimpoft mortem Agrippince reconciliatus fit, imo non pro- babileiit, Felicemeodemanno, quoPoreiumFeftum fuccellbrem eft naclus,,Rom3£ accufatum&abfolutum efie, (§. XIV.) & ex duabus fententiis femperea eli- genda fit, quce nullis difficultatibus laborat, Porcius Feftus Felici non ante annum oeras vulgaris LX. fuc- ceffit.
' ] " : if. XVL ; ; ' ' ; |
Porcius Fcftus Felici fuccefiit anno xvz vulgaris LX.
Felix Porcium Feftum non nacTus eft fucceflb- rem poft annum acr. vulg. LX. (§. XIV ) nequeante annum aer. vulg. LX. (§. XV.) & proinde Porcius Feftus Felici fucceffit anno aer. vulg. LX.
Et hoc quoque exinde probabile eft, JOSE- PHVS, qui natus eft anno primo Caligulac, vida librum^ quem de vita fua confcripfit, p. m. 998. & proinde anno aer. vulg. XXXVII. (§. V.) pofl annum fextum fupra vigejimum, f. anno asr. vulg. LXIII. RomamprofeEtus eft, utJacerdotes quosdam fibifami- tiares, quos Felix ob levem quandam culpam vinftos Romam miferat, likraret, p. 999. & quidcm, poft-
Dd 4 quara

402 ACTA AP0ST0LI PAVLI
quam audivit, quodficis ac nucibus vitamfuftentarent. Qiiod hi facerdotes a Felice non miffi fint Romam anno ultimo fuae praefeclurae, nullus dubito; nam Lucas refert Acl XXVII. i. 37. 4.1. XXVIII. 16. quod captivi non pauci una cum Paulo Romam miffi fint, fi autem Felixfacerdotesillos,quorum Jofephus me- minit, eodem illo anno Romam mififfet, quo Paulus milfus eft, non tanta copia captivorum Romam de- portandorum adfuiffet. Nam Paulus non diu poft adventum Porcii Fefti in Judaeam Romam miffuseft, (Acf XXIV. ;7. XXV. ..4.6.13. 14. XXVI. 32. XXVII. 1.) & Porcius Feftus tefte JOSEPHO Ant. *fud. L. XX. c. VII offendit quidem Judaeam a latro- nibus affli&am, aft illi praecipue feftisdiebusadmixti turbae, alios interfecerunt, & quos copiis fuis ag- greffus eft, illi una cum feduclore oppreffi funt. Imo nulla eft ratio, quare Felix hos tantum facerdo- tes, Sc non quoque reliquos captivos Romam mife- rit? obftare quidem videtur, quod Felix Paulum in Judaea reliquerit, aft haec nubecula facili negotio difpelli poteft, nam Felix eum in finem PaulumRo- mam non mifit, quia de ejus innocentia conviclus fuit, &, ut Paulus libertatem fuam pecunia data redi- merct. Acl. XXIV. 23. 26.
Verum enim vero Porcius Feftus Felici non fucceffit poft annumaer. vulg.LX. (§.XIV.) & proinde hi facerdotes a Felice milli fuht Romam, aut anno aer. vulg. LIX. aut ante hunc annum, cum vero non probabile fit, quod Jofephus usque inan- num V f. VI. f VII. diftuierit facerdotibus his fuc- currere, Pordus Feftus Felici probabiliter fucceffit anno aer. vulg. LX.
Noneft, ut mihi quis objiciat, fi facerdotes, quorum Jofephus meminit, a Felice A. cer.vulg LIX. Romam miffi funt, effluxerunt IV. anni, priusquam Jofephus Romam adiit, & quare non prius Romam
profe-

CHRONOLOGICE DIGESTA. 403
profe&us eft, & his facerdotibus auxilium tulit? Nam reiatio ipfa Jofephi hanc objectionem diluit, fiquidem libr. devitafua: Quotempore , inquit, Felix in Judxa procurator erat, facerdotes quosdam mibi familiares, viros honeftos & bonos , ob hvem quandam culpam vincfos Romam mifit , atturos caufam fuam apud Czfarem, quos ut aliquo paclo eriperem periculo, prafertim cum audirem , ne in calamitate quidem con~ ftitutis curam pietatis excidijje, & ficis ac nucibus eos vitam fuftentare, veni Romam. Ex quibus verbis li- quet, quod facerdotes ob levem qvandam cavsam a Felice Romam miflifint, & quod JofephusRomam adierit, cum avdivit, eos ficis & nucibus vitarn fuftentare. Forfitan itaque Jofephus, cum facerdo- teshi nonredirent, annoaer.vulg LXI.quosdam rogx- vit, ut fibi ftatum illorum referrent, anno a?r.vulg. LXII. certior redditur, quod adhuc vinculisdetine- rentur, & vitam ficisacnucibusfuftentarent, &pro- inde anno LXIII. Romam petiit,
§. XVII.
Paulus circiter menfe Augufto illius anni, quo Porcius Fcftus Felici fucceflit, Romammiffus eft.
Lucas Acl XXVII. 9. Multo autem, inquit, tempore peraclo, fjf. cum jam periculofa ejfet naviga- tio,quodjam etiam jejunhtm preteriijfet, admonebat eos Paulus. BASNAGE Annal. ad A. C. LIX. p- 698. fejunium, inquit, dubioproculceleberrimum fantliffimumque fignificatur. quod alia omniatf anti- quitate & dignitate fuperabat, qualefuit jejunium expiationum, quod ab ipfo numtneinditlumfuit. Lev. XVI. Cum maximam baberet dignitatem hocjeju- fiium, congruenter a Luca Jimpliciter jejunium voca- tur. Et huic fententiae fubfcribere nullus dubito.
Dd f Cum

404 ACTA AP0ST0LI PAVLI__
Cum autem hoc magnum jejunium, quod X. die Tifri agitatur, incidat vel in fmem Septembris, vel in initium Oclobris, &, tefteLuca,multidieseffluxe- rint ab illo tempore, quo Porcius Feftuf. Felici fuc- ceffit, usque ad illud tempus, quo Paulus Romam miflus, Ad. XXV. r. 6. 13. 14. & ab hoc tempore usque ad jejunium, AcL XXVII. 2-9. ac PorciusFe- ftus Felici non ante menfem Junium fucceffit, (§. XIII.) Paulus circiter menfe Augufto Romam miflus eft.
§. XVIII.
Paulus Romam miflus eft anno zrx vulga- ris LX.
Paulusmiflus eftJRomam ultimo prjefeclurte Fe- licis anno,(§.X VII.) verum Porcius Eeftus Felicifuc- ceffit anno cer. vulg. LX. (§ XVI.) & proinde Paulus Romam eft mifliis auno ser, vulg. LX.
§ XIX-
Paulus anno zrx vulgavis LVIII. Hierofo- lymx in vincula conjeclus efh
Paulus Romam miflus eft mcnfe circiter Au- gufto, (§.XVII.) poftquam paulo antein vinculis bi- ennium expleverat, (§. XIII. Acl. XXIV._27.) mifliis autem eft PaulusRomam anno ser.vuIg.LX. (§.XVIII.) & proindeannocer.vulg. LVIII. in vincula datus eft, & quidem nonante menfem Junium. (§. XII.)
$ XX.
Lucas AcL XViH. 22. innuit,PaulumHie- rofblymam adnfte.
Lucas Acl. XVIII. 22. Qcum, inquit, defcen- dijfet Paulus Ctijaream, afcendijfetque ac falutajjet ecclejiam , dcfccndit Antiochiam. Quod ro afcen-
dere

CHRONOLOGICE DIGESTA. 405
dere fignificarepoflk, PaulumHierofolymamadiifle, extra controverfia: aleam pofitumeft. Nam(t)Lu- cce, imo Matthaeo, Marco» Johanni, Paulo& fcripto- ribus V. T. in more pofitum eft, profectionem ad metropolim Judoea;, Hierofolymam, verbo cwaficuvm exprimere, (quia Hierofolyma, tefte JQSEPHO Bell. Jud. L. VI. c. VI. in regione altiori ac montofa fitafuk) vid. Luc. II. 42. XVIII. 31, XIX. z<. Act. XI. 2. XV. 2. XXI. 4. ii. js, XXV. r. 9 . Matth.XX. 17. ig. Marc.sX. 32. 33. Joh. II. 13. V. r. XI. jf j. Gal. II. 1. 2. Exod. XXXIV. 24. < Reg. XII. 27. 28- Efr. VII. 6. 7. Pr CXXII. 4. f. Zach. XIV. 16. 17. & abitum ex hac urbe verbo defcendere. Marc.III. 22. Luc. X. 30. Aft VIII. 5. 15. XI. 27. XXV. 6. 7.1 Reg. XXII. a. iReg. VIII. 29. X. 13. (2) Adfcendere fme additolocinominedenotat, Hierofolymam pro- ficifci,vid Joh.VII. 8.10. XII. 20. Aft. XXiV. ir. & vice verfa defcendere, Hierofolyma Caefaream adirc, Acl.XXIV. i.22. Ecclefia Hierofolymitana merito xct} efyxw audit ecelefia, fiquidemreliquis ec- clefiis mukismembrismajor, ckomniumecclefiarum in Judsea, Samaria & Galikea mater fuit. Qiiemad- modum autem ro afcendere a Luca ufiirpatum, figni- ricare poteft, Paulum Hierofolymam profe£tum efie, ita quoque nullus dubito, Lucam vcrbo adfcendcre indicare, Paulum Hierofolymam adiifle. Nam (1) Lucas ih verfu praecedenteenarrat, Paulum Ephefiis dixifle: Oportet omnino me diemfeftum> quiinjtat, agere Hierojblymis , fi autem Paulus Hierofolymam nonadiiflet, Lucas faltim verbo quodam indicaflet, Pauium confilium fuummutafle, five certasobcaufas propofitum fuumnon executumefle, quodeomagis probabile eft, quia Acl. XX. ^.BeraBis, inquit, iri- bus menjibus , Paulus, quum eiin Syriam navigaturo fact/e fuijfent afjudais ins dite, censvit reverten- dumper Macedoniam. (2) Si Paulus HierofoJymam
, non

4o6 ACTA APOSTOLI PAVLI
non profeclus fuiflet, Lucas non talia verba adhi- buiflet, quae fignificare folent aditum & abitumHic- rofolyma, liquidem lex hiftorica jubet, ut fenfus an- cepsiedulo evitetur. (3) Caefarea modoVIII. mil- liaria diftat Hierofolyma, & nulla eftratio, quare, cum Paulus Hierofolyma tantum iter unius diei ab- fuerit, hanc urbem non adierit. conf. Acl. XX. £3.24. XXI. 12. 13. (4) Ad unumomnesaflerunt, fenfum verbi na]e(3ii Acr. XXIV. 1. efle: defcendit fummus facerdoscum fenioribus Hierofolyma Gefaream, & qui- dem, quia in verfibusantecedentibus, nimirumAcr. XXIII. 13. Caefareae mentio fiat, verum Ac't. XVIII. 21. Hierofolymae mentio injicitur, & proinde Acl. XVIII. 2i. adfcendere denotataditumCaefareaHiero- folymam. (f)Si Lucas Act. XVIII. ir non indicat, Paulum Hierofolymam adiifle, lenfusilliusdictieflet, Paulus adfcendit tig v7repa)ov , in quo ecclefia Cae- fareenfis congregatafuit, & poftquamhancecclefiam falutavit, defcendit Antiochiam. Cum autem abi- tus Caefiirea Antiochiam, verbo: defcendere , exprimi non poflit, quia Antiochiainregionealtiori& verfus feptem triones fita eft, & Lucas conftanter7«t"ref«« mentionem injiciat, fi adfcenfum aglo vxregaov indi- cat, conf. AcL I. 13. XX. n.coll. v. 10.7-9 inaprico eft,quod Lucas AcL XVIII. 22. nonindicet, Paulum eig 7o f7re^oi/adfcendifle, fed CaefareaHierofolymam profectum elfe. Quod vero Lucas Hierofolymas exprefle mentionem non faciat, procul dubio eam ob caufam faclum eft, quia in verfu fuperiore jam indicaverat, Paulo apudanimum conftitutum fuifle, Hierofolymam adire, & quia fenfus verbi avcif3<nivtiv omnibus notus fuit.
§. XXI.
Lucas in Actis refert, Paulum poft fuam con- Terfionem quinquies Hierofolymam adiifle.
Quod

CHRONOLOGICE DTGESTA. 407
Quod huic afferto fua conftet veritas, liquet ex A& IX. 16. XI. 30. (coll. Atf. XII. z<;.) XV. %. fqq. XVIII. 22. vid. §. XX.) XXI. 17. & proinde primum iter Hierofolymitanum apoftoli Pauli Act. IX. fecundum c. XI. & XII. tertium c XV. quartum c. XVIII. 22. & quintum c. XXI. defcribitur.
§. XXII.
Apoftolus Paulus fecunda vice Hierofoly- mam adiit annp acrac vulgaris XXXXIII.
Cum Paulus fecunda vice Hierofolymam adiit, ftipem ab eccleiia Antiochena colle&am eo detulit, (§. XXI.) detiuit autem Pauluscum Barnabahanc fti- pem Hierofolymam anno aer. vulg.XXXXIII. (§. X.) & proinde Paulus anno aer. vulg. XXXXIII. fecunda vice Hierofolymam pervenit.
§. XXIII.
Apoltolus Paulus quinta vice Hierofblymam intravit anno aerae vulgaris 1 L VIII.
Paulus oclava die , poftquam Hierofolymam quinta vice venit, invincula conje&us eft, (§.XXI. & XI!.) verum, in vincula datus eft Hierofolymoe anno aerae vulgarisLVIII. (§. XIX.) &proindequinta vice Hierofolymam intravit anno aer. vulg. LVIII.
§. XXIV
Inter Apoftoli Pauli confedtum iter Hiero- folymitanum quartum & quintum, (jf. XXI.) probabiliter nonpauciores ac VI. anni effluxerunt.
Lucastradit, quod Paulus,Hierofolyma relicta, Antiochiam venerit; (Act. XVIII 22. conf. §. XX.) quod, 7roitjircts xpovov Itva, J. peracio tempore quodam Antiocbitf) Kot,Q-efc*is Galatiam & Pbrygiamperagra- verit, (v. 1 3.) & Bithyniam & Myliam adicrit; (c XIX. 1.

40% ACTA APOSTOLI PAVLl
coll. Acl.XVI,7. 6.) quod Ephefum pervenerit , ibi- que III. annoscommoratusJit; (Acl XIX. i.XX. 3 r.) quod, Epbefo reliffa, Macedoniam adierit,- (c. XIX. 21. XX. 1,) quod illa peragrata projeblus Jit in Gne- ciam, ftrictiori fenfu fcilicet dictam, f propriam 6; liberam, ibique hxferit IILmenfes; (c. XX. 2. 3.) & quod cx Gr<eeia Philippos adierit, & tandem Hie- rofolymam pervenerit. (c. XX. 3. 6. XXI. 17.) Pona- mus (1) quodfaltimduoanni effluxerinc, priusquam Paulus Hierofolyma Ephefum venit, nam priusquam Afiam adiit, tempus aliquod Amiochia: haefit, (AcL XVni. 23.) Ephefus Hierofolyma, fi per Antio- chiam, Galatiam & Phrygiam iter inftituitur, circi- ter CCLXXX. miliiaria diftac, & in Bithynia&My- fia prima vice evangelium Jefu Chrifti prsedicavit, fiquidem illo tempore, quo prima vice has regiones adiit, iniliis, impeditusa Spiritu Sanclo, evangelium prsdicare non potuit. Acl XVI. 7: 8. (2) Quod VII. menfes effluxerint, priusquam Ephefo inGrx- ciam venit, nam Grascia, fi per Macedoniamiter in- ftituitur, Ephefo circiter CXXX. milliaria diftat, & Paulus, tefteLuca, Macedonkm peragravit, acin Je- fum credentes Myco 7rohXu fermone multo hortatus eft. (Acl.XX. 2.) (3) Quod unus menfis tranfierit, antequam exGrcecia Philippos veniens, iilis reliclis Troadem abierit. Si fummam horum menfiumcol- ligimus, exfurgit numerus XXXII. menfium. Ve- rum, Ephefi Paulus commoratus eft annos III. (Ach XX. 31.) in Grtecia tranfegit III. menfes, (Acl. XX. 3.) & priusquam Philippis venit Hierofolymam, efflu- xcrunt ad minimum II. menfes, (§. XII.) &proinde inter Pauli quartum & quintum iter Hierofolymita- num confedtum probabiliter non pauciores ac VI. anni effluxerunt.
§. XXV.

CHRONOLOGICE DIGESTA. 409
§. XXV.
Inter Pauli tertium & quartum iter Hiero- fblymitanum confedtum (§. XXI.) probabiliter non pauciores ac V. anni intercefferunt.
Lucas enarrat, quod Paulus Hierofolyma An- tiochiatn fe cdntuleriti (AcL XV. <zj, fqq.) quod, Antiocbia relicta, Sila affumto, adierit Syriam, Cilu ciam, Derben, Lyfiram , Galatiam, Phrygiam , My- fiam, Twadet& i Samothraciam, Nicopoiin, Philippos, Ampbipolim & /^olloniam, Thejfalonicam , Beroeanh Atfmias # Corimbvm; (AAXV. 36-XVIII. 1.) & quod, Coriaiho rditfa, profecfus fit Cenchream y Epbefum, Ccfaream & Hierofolymam. (A6L XVIII. 18. 22. conf. §. XX.) Ponamus (1) quodPaulus Antiochis commoratus fit menfes V. f. VI. nam Ju- das, quicum Paulo Antiochiam venerat, (AcVXV, 22. rn. 30.) ibidem aliquamdiu egit, (v. 33.) & Paulus poft ejus abitum adhuc Antiochise commoratus eft. (v. 3?.) (:) Quod III. anni effluxerint, priusquam Paulus Antiochia Hierofolymam venit, nam abfolvi- tur hoc iter circiter DCL. mill.&Paulus ubiquefere evangelium praedicavit, faepiffime pedibus iter con- fecit, Theflalonicse III. Sabbata commoratus eft, (Aft. XVII. r. 2.) & Berceae ac Athenis aiiquod tem- pus haefk. (Act. XVII. lo-fm.) Cumque Paulus praeterea Corinthi menfes XVIII. tranfegerit, Acl. XVIII. ii.) probabiliter inter Pauli iter Hierofolymi- tanum confeclum tertium & quartum nonpauciores ac V. anni interceflerunt.
§. XXVI.
Inter Pauli fecundum & tertium iter Hiero- fblymitanum confcdkim (§. XXI.) probabiliter non f auciores ac IV. anni effluxerunt.
Paulus

410 ACTA AP0ST0LI PAVLI
Paulus, poftquarn ftipem ab Antiochenis col- leclam Hierofolymam detulit, Anttocbiam repetiit, (Act.XlI.2f.) B.LVTHERVS, quiaexemplari ufus eft,in quo eig pro e£ exftitit, haec verba germanicc reddidit: Barnabas aber und Saulus kamen wieder gen $erufalem, reddenda autem funt fecundum codices melioris notse, quibus utimur: Sie kebrten zuruck von ferufalem, nemlich nach Antio- chien. Antiochiam reverfus, una cum Barnaba fe- gregatur ad opus, ad quod Deus ilios vocavit (Acl.
XIII. 1-3.) His peraclis, adiit Seleuciam, Cyprum, Pergam, Antiochiam Pijidig, Iconium, Lyjlram, Derben circumjacentemque regionem. (Ac~l XII. 3-
XIV. 1 -7 ) Derbe reverfus eft Lyflram t Iconium, Anuochiam Pijidite, & per Pijidiam, Pamphiliam, Pergam tfAttaliam Antiocbiam Syrice, eaque relicla, tertiavice Ilierofolymam pervenit. (AcT: XIV. 2 r-
XV. i-4-.conf. §. XXI.) Cum autem, fifolummodo diftantiam unius loci ab altero, cujus Lucas cxprefTe inentionem facit, refpicimus, exfurgant circiter CCCCL. milliaria, & Paulus in omnibus illis locis, qui enumerati funt, evangelium praedicaverit, & quidem non modo Judaeis, fed & praecipue gentili- bus, veritatutn ad falutem confequendam cognitu neceifariarum planeignaris, (AcL XIII. 2. XIV. 27.) imo ecclelias plantaverit, iisque epifcopos praefece- rit, (Adt XIV. 23.) Salaminae in fynagogis Judaeo- rumconcioneshabuerit,(Act.XIII.f.)infulamCyprum interamplifIimasnumeratamperagraverit,(v,60inPi- iidia, & prsefertimAntiochiaetam diu evangelium prae- dicaverit, donec verbum Dei per univerfam regionem dilTeminatum fuit, (v. 49.) Iconii multum temporis confumferit, (AcLXIV. 3.) univerfam in circuitu Ly- ftrae & Derbae regionem perambulaverit, (v. 6.) & Antiochiam Syriac reverfus, ibidem %f ovov a>t oA<yoy non parvum tempus tranfegerit, (Act. XLV. 1 8.)
quilibet

CHRONOLOGICE DIGESTA. 411
quilibec concedet, inter Pauli fecundum cctertium iter Hierofolymitanum confeclum probabiiiter non pauciores ac IV. annos effluxifle.
Vereor, ne quis miretur, quare itineri CCCCL. milliarium quatuor annos, itineri DCL. milliarium tres annos, & itineri CCLXX. rnillijrium duos an- nos tribuam, & proinde neceflarium duco, ad illu- ftrandam 6V demonftrandam meam fententiam haec adjicere.
(1) Attribuo itineri CCCCL.milliarium(jf .XXVI.) annos IV. & itineri DCL. milliarium (§. XXV.) III annos hasce ob rationes. a) In itinere priori Paulus ecclefias plantavit, in pofteriori autem po- tiffimum plantatas rigavit; rigationem autem ridii tantum temporis fpatium requirere, quam planta- tionem, nemo nefcit. b) Prius iter, fi aditus in infulam Cyprum, abitusque ex ea excipitur, fuit terreftre, pofterius vero & terrcftre & maritimum, hocque ultimum abfolvitur circiter CCCLXIV. milliar. &proinde itinenterreftri modo danda funt CCLXXXVL milliaria, quod autem iter terreftre Pauli plus temporis abfumferit quam maritimum, quilibet facile crncedet, fiquidem Paulus iter terre- ftre plerumque pedibus confecit, hic & illic fubfti- tit, & non femper recfa via ex una regione inaliam tranfiit, fed faepiffime regiones, quasadiit, obam- bulavit (§. XXIV. XXVI.) 0 In itinerc priori in Pi- fidia, & prasfertim Antiochjse tam diu evangelium praedicavit, donec verbum Dei per umverlam regio- nem difTeminatum fuit, & Iconii ac Antiochiae in Syria multum tempus confumfit, in itinere autem pofteriori modo Theflalonicae III. Sabbata commo- ratus eft, & Beroeaz & Athenis aliquod tempus hae- fit. d) In itinere priori ubique evangelium prsedi- cavit, in pofteriori autem in Afia propria, cujusme-
Ee tropolis

\
412 ACTA APOSTOLI PAVLB
tropolis eft Ephefus, impedkus a Spiritu Sanfto, id facere non potuit. Acl XVI. 6. 7.
(2) Afftgno itineri CCCCL. milliarium (§. XXVI.) annos IV. & itineri CCLXXX. milliarium (<§ XXIV.) annos II. quia Paulus non in pofteriori, fcd priori itinere hic & illic multum tempus con- fumfit.
(0 Statuo, Paulum in itinere DCL. milliarium (§. XXV.) confumfifTe III. annos, in itinere autem CCLXXX. milliar. (§. XXIV.) II.annos,hisindutfus rationibus. a) Iter pofterius fuit, terreftre, prius vero & terreftre & maritimum, & hoc uitimum ab- folvitur circiter CCCLXIV. milliaribus & remanent ergo itineri terreftri CCLXXXVI. milliaria. b) In itinere pofteriori rigavit multas ecclefias in priori jam plantatas c)In itinere pofteriorimodo Antio- chiaetempus aliquod hacfft, in priori autem ThefTa- lonicse, Beroea: & Athenis.
§. XXVII.
Defignatio annorum, quibus Paulus tertia & quarta vice Hierofolymam pervenir.
Apoftolus Paulus quinta vice Hierofolymam intravit anno ser. vulg. LVIII. (§. XXIII.) fecunda vero viceanno srr.vulg XXXXIII. (§. XXII )&pro- inde inter aditum fecundum & quintum XV. artni interceflerc. Verum inter aditum quartum&quin- tum probabiliter non pauciores ac VI. (§. XXIV.) inter tertium & quartum non pauciores ac V. (§ XXV.) & inter fecundum& tertiumnonpaucio- res ac IV. anni effluxerunt, (§. XXVI.) & propterea probabiliter aditus quartus anno ser.vulg. LII. &ter- tius anno xv. vulg. XXXXVII. accidit, nam fiannos VI. detrahimus de LVIlI.remanent LH.& fideannis LII. det-rahimus L.remanent XXXXVII imoiianno
XXXXIII.

CHRONOLOGICE DIGESTA. 413
XXXXUI quo Paulus fecunda vice Hierofolymam adiit, addimus IV. annos, exfurgunt XXXXVII. & fi his annis V. adjicimus, prodeunt LII.
JT. XXVIII.
Concilium Hierofolymitanum probabiliter habitum eft anno srse vulgaris XXXXVII.
Concilium Hierofolymitanum habitum eft fta- tim poft aditumPaulitertium, (§.XXI.) verumPau- lus tertia vice Hierofolymam venit probabili- ter anno aer. vulg. XXXXVII. (§. XXVII.) & pro- inde concilium Hierofolymitanum probabiliter ha- bitum eft anno serae vulgaris XXXXVII.
Ad eundem annum refert Synodum Hierofo- lymitanam HAMMONDVS Amiot. ad Gal. II. r. AVCTORES Centiiriarum Magdeburgenfium vero Cent.I. L. II. c. IX. p. 420. conftituunt annum VI. Claudii, f. A. aer. vulg. XLVI. Alii defignant an- numXLVIII. PEARSONIVSJOACH. LANGIVS, LINDHAMMER &c. A. XLIX. LlGTFOOTVS Cbron. Temp. N. T. p. 76. A. L. & PAREVS Com- ment, adGal, II. /. A. LI.
§. XXIX.
Paulus Gal. II. 1. indicat, fe annis XIV. intGrjedtisHierolblymam adiiffe.
Paulus Gal. II. 1. Deinde, inquit, &a $txa\e<r<rA~ §m eran, iterum adfcendi ; Hierofolymam cum Bar- vaba. Quod autem verba illa Jiet 3ey.cfje<rtrcigM erwj reddi debeant: mterjcftis f. elapfis quatuordectm an- nis , nullus dubito. Nam iuf diebus & annis prae- pofitum, fi non ut Acl. I. 3. indicat continuationem lei alicujus- per certum aliquod temporis fpatium, fcriptoribus QeQiruvsQtc, librorumN,T,&feptuaginta
Ee 2 Inter-

414 ACTA APOSTOLI PAVLI
Interpretibuslibrorum V.T. conftanter denotatpoft e g.Marc.H. i. «s^AS-.ev — - Sijjjtefm, poft dies ali- quot. Ad XXIV. 17. St e]uv TrAeiovuv, poft milltos annos. Devt. IX. H. eyevejo Sta r jeo-o-a,fa,Kov]a ypeguv, hebr. \pQ. In eodemfenfu Sia, quoqueafcriptori- bus profanis ufurpatur. e. g. PLUTARCHVS in opp. ed, Guil Xylandri. Francof. 1^99. p. m. 483- St e]uv%eSovle]fa,Koo-tuv, annis prope quadringentis poft. HERODO TVS Halicam. Hrft L IV. p. 22 f. ed.Gott\3u-igennanni Geneu. 16 ig. 7*r 'ZKvd-ag atto- SyfMirciflcii okJu x&ietKoa-t ijea, Siaxpovis loo-am ko- Itovjasi ji.7.A. Scythas, cum octo $ mginti annos peregreabfuijjent, poft tam lon^ um tempus reuertentes. LYSIS ep ad Hipparchum, quee exftat ad finem Dio- gents Laertii ed Henr. Stephani p. 87^ vrevje SteAS-ov- luv ereuv interjefhs f. exactis quinque annis. Plura exempla profert Henr. Stephanus in Gr<ec<e lingvte Thefauro.
Obftars videtur Matth. XXVI. 61 & Marc. XIV. f 8- verum funt ha;c verba non Jefu Chrifti& apofto- lorum, fed Judaeorum, & quod illis Stct denotet poft, cx Matth.XXVI. 63. liqvet. Tantum itaque abeft, Ut loca excitata impediant, quo mi nus Sta, vertatur per poft, ut potius demonftrent, JUGal II. 1. ideni fignificare, quod Gal. f. 18 & proinde fenfum verborumPauliGal.il. i.efle, poftannos XIV. f ela- pfis XIV. annis Hierofolymam iterum adfcendi, 6V in eadem fententia funt PEARSONl VS Annal. Pauli & Translatores & Interpretes, quos confulere potui, oranes
Aufus qvidem eft LVDOV. CAPELLVS, quem fequitur GROTIvS in Annot. ad h. 1. aliara plane lechoncm nobis obtrudere, nam Hiftor. Apoft. iUu-
ftrata,

CHRONOLOGICE DIGESTA. 415
ftrata, ejusque appendice. Jense. 1691. p. m. 9 f. Cumt i n- qu\t,(ut probatum eftJnonpojftnt totannitntercederein- ter finem illius triennii & concilium Hierofolymita- num, ji pro $ex,a]e<r<ragav iegamus^evcra^uv, omijfo iescct, reserit expeditafj) plana. - Forn- naque le- gendum e7ret\a, §ta. < lecr<ra^uve1uv. Facilisautemlafjhs eft ex $10, in $ex.a,. Cum ergo jorte jcripjijJetFau- his e7ret]a. t)ta recrcraguv eruv , proclivi lapju facJum inde videtur pnmo e7retra eSena reavapuv, deinde in- Jerta fuit prapofitio §ta Jyntaxeos gratta, atque ita jacium eft eiretra $ta a s tx.are<r<ra^uv eruv. Quis autem a fc impetrare poteft, utnon abhorreat & detefte- tur effrenam hujus viri audaciam & licentiam. Nam violentas facro codici infert manus, & perfvadere nobis conatur leclionem diverfam ab ea, quam ad unum omnes Codices graeci Mfc. & imprefli,verlio« nesque antiquse referunt. Urget quidem neceflita- temquandam, quod vero in errore verfetur, ex noftra differtatione liquet.
§. XXX.
Paulus non eodem anno, quo JEfus in cru- cem aclus, ad fidem in JEfum perdudcis eft.
Lucas quidem ea, quae adfcenfionem JESV m ccelum exceperunt, ita enarrat, utnon certo definiri queat, quo anno hoc vel illud acciderit. Quiautem fine praeconceptis opinionibus ea perpendet, quae enarrantur Acl. II. 46.47. IV.34.V. 16.4.%. VI. 1.7.8. VIII.1.3-5. 14.*f.26.40. IX. 1. 2. XXII.4.XXVI. 9 - ir. facile concedet, Paulum non eodem anno, quo JEfus fuperna adiit, converfum efle.
Nam 1) quotquothabueruntprcediaautdomos, venderunt, & venditorum pretia attulerunt. 2) Per. vicos exportarunt aegrotos, inque leclis &grabatis depofuerunt, ut venientis Petri vel umbra aliquem
Ee 3 eorum

4T6 ACTA APOSTOLI PAVLI.
eorum inumbraret, convenerunt enim vulgo ex fi- nitimis urbibus Hierofolymam, adducentes aegrotos, & ab immundis fpiritibus vexatos, qui ad unum omnes curati funt. 3)FIagellis cxfi in templo & intra parie- tes evangelium JEfiiChrifti proedicarunt. 4)Suborto fremitu graecanicorum adverfus Hebrseos VII. dia- coni conftituti funt. 0 Crevit numerus difcipu- lorum vehementer, ingensque facerdotum multitudo fidei obedivit. 6) Poft mortem Stephani Saulus in- travit in domos, ac viros foeminasque trahens dedit in cuftodiam, & quum interemti funt, fuffragium tulit, imo per OMNES fynagogas, (quarum Hiero- folymae cccclxxx fuerunt,)Chriftianos puniens, co- egit ad blafpheinandum, &fupra modum furensad- verfus eos, perfecutus eft alios etiam in exteras us- que civitates. Cumque fideles poft feftum Pente- coftes, quod fub finem Maji, five fub initium Junii celebratur, prcedia & domiciiia fua vendiderint, &
{jerfecutio Sauli faltim menfes VI. f VII requirar, iquido conftat,Paulum non anno, quoJEfus in cru- cem aclus, converfum efle. Neque unicusmihi con- ftat, qui hanc tueatur fententiam.
§. XXXI.
V Iter Hierofoiymiranum, cujus Paulus Gal. II. I. meminit, non eftordinefecundum, (§.XXI.)
PaulusGal. II. r. refert, fe interjeclisXIV.annis Hierofolymam adiifle, (§. XXIX.) pofito itaque, quod Paulus anno eodem , quo JESUS cruci adfi- xus eft, converfiis fit, quod tamen concedi nequit, (§. XXX. ) tunc incideret iter illud in annum xr. vulg. XXXXIIIl. (f. III.) Aft, iterHierofolymita- num fecunduminciditin:innum aer. vulg. XXXXIII. (§. XXL X. XXII.) & proi nde iter illud, cujus Pau- lus Gal. II. i. meminit, non eft ordine fecundum.
§. XXXII.

CHRO NOLOGICE DIGESTA. 417 §. XXXII.
Iter Hierofolymitanum , de quo Paulus Gal. II. 1. agit, non eft ordine quartum. (§.XXI.)
Ponern hoc ex chronologia demonftrare, fu- perfedeo autem hac demonftratione, quia nondum eviclum dedi,Paulum Gal. II. 1. annum fuae conver- fionis refpicere, aliaeque rationes gravifiimae adfunt. NamPaulusGal.il. 1 refert, fe cum BarnabaHiero- folymam adiiffe, Barnabas vero jam anno a:r. vulg. XLVII. aut fub initium anni XLVIII. fe a Paulo fc- paraverat, poftquam inter ambos -n-a^o^virfAo; exor- tus erat, (Acl XV. 36 - 40. §. XXVill) & ne vefti- giumquidem in Aclis & Epiftolis Pauliexftat, quod fe Paulo ante iter Hierofolymitanum ordine quar- tum, quod incidit in annum xv. vulg. LII. (§ XXVII.) iterum comitem adjunxerit. Et quis dicet, ea, qUa; Paulus Gal. II. 2. 4. fl 7. enarrat, demum anno ser. LII. accidiife ? fiquidem illa jam anno aer. vulg. XLVII. contigerunt, Nam ante 'iter Hierofolymitanum Pauli ordine tertium , quod incidit in annum ser. vulg. XLVII. (Aci. XV. i. feqq. §. XXI. XXVII.) Antiochiam venerunt falfi fratres »cbjetTK07nivjes %v sAevS-efiav fidelium & urgentes circumcilionem a gentibus fufcipiendam, (Acl. XV. il) eodem tem- pore Paulus illis reftitit, (v. 2.) cum Barnaba Hie- rofolymam profeclus eft,. (v. 2-4.) & Apoftolisex- pofuit, quae DEUS per ipfos inter gentes effeciffet. (v. 1. 12. 4.) Et profeclo, fi id, quod Paulus GaL II. r. feqq. refert, illo tempore accidiiTet, quo quar- ta vice Hierofolymam venit, Lucas illud filentionon praeteriiflet, fiquidem res maximi momenti con- cernit; Lucas vero in nullo itinere Hierofolymita- no Apoftoli Pauli defcribendo tam brevis eft, quam in illo, quod ordine eft quartum. Quas cum ita
Ee 4 fint,

418 ACTA APOSTOLI PAVLI._
fint, iter Hierofolymitanum, cujus Paulus Gal. II. i. meminic, neutiquam eft ordine quartum.
§. XXXIII.
Lucas irer Hierofolymitanum, de quoPau- lus Gal. II. i. agit, in Adis non oinifit.
Iter Hierofolymitanum a Paulo fufceptum & Gal. II i. defcriptum accidit poft annum a?r. vulg. XXXXIII. (§. XXXI) verum, Lucas ab anno ser. vulg. XXXXHI. itinera a Paulo confecta accurate defcribit, five indicat locum, quem reliquit, &quem adiit, (vid. Act. XIII. feqq.§. XXVI. XXI. X.) & proinde Lucas profeclionem illam Hierolymitanam, cujus Paulus Gal. II. i. meminit, in aclis neutiquam omifit. Et in hac fententia confirmamur, perpen- dentes, hancHierofolymitanamprofeclionem omni- um fuifle nobililfimam.
§. XXXIV. Iter Hierofolymitanum, de quo PaulusGal, II. agit,eftiter Pauli Hierofolymitanum ordine tertium. (§. XXI.)
Lucasiter illud Hierofolymltanum,quodGaI.II.r. feq defcribitur,inAclisncutiquam omifit, (§.XXXIII.) &proptereaeft velordinefecundum, veltertium, vel quartum, vel quintum. (§. XXI.) Non autem eft ordine fecundum, (§. XXXI.) neque quartum, (§. XXXII.) nequequintum,(§XXI. & XII.) & proinde eft tertium. Et hoc alise quoque jubent ra- tiones, nam (7) utrobique eadem exprimiturcaufa primaria profectionis, nempe quseftio de circumci- fione & ritibus iMofaicis, five de libertateChriftiana. Gal. \% 3. Act. XV. 1. 2. fj. (i) Utrobique Barnabas Pauli comes (iftitur. Gal. II. 1. Act. XV. 2. 12. (3) Utrobique refertur, Paulum cum emifTariis falfis
fratribus

CHRONOLOGICE DIGESTA. 419
fratribus difceptationem habuilTe, illisque reftitilfe, Gal. II 4. Aci XV. i. 2.
In eadem fententia funt Interpretes tantum non omnes, & practer illos AVCTORES Centuria- rum Magdebnrgenjiumh.il. c. IX p. m. 411. BA- RONIVS, LVDOV. CAPELLVS Hift. Ap. p. 9 r. feqq. WITSIVS Melet. Leidenf. p. m. f 9. & 60. LIGHTFOOT Cbron. Temp. & ordine Textuum N. Teft. T. II. opp. Roterod. r686. p. m 76. FR. SPAN- HEMIVS F. Hift. Ecclef. N. T p.m.31. BVDDEVS Eccl. Apofi. p m. 192. & alii judicio & eruditione proeftantes viri. Quodque pluribus veterum non alia inhceferit opinio, conftat exteftimonioHIERO- NYMI, qui prsf. in Ep. ad Gal. Quidam, inquit, pofl XlV.annos eum adfcendijfetunc dicunt, quandoin aciis apoftolorum de qu&ftionibus obfervandavel pr<e- termittendie legis inter credentes dijjenfio orta eft.
Quae autem huic fententice obftare videntur, facili negotio dilui poffunt. Obj.
1.) Lucas refert AB. XV. Antiochenam ecchjiam Paulum Hierofelymam ablegajfe , Paulus vero Gal. II. i. enarrat,fe, revelatione divina addu- Bum, Hierofolymam adiijfe. Refp. Unius po- fitio non eft alterius negatio. Forfitan orta controverfia de lege ceremoniali a fidelibusex gentibus obfervanda, Deus Paulo per revela- tionem praecepit, Hierofolymam proficifci, & membra ecclefia? Antiochena?, comperta revelatione divina Paulo fa&a, ejcc^av confti- tuerunt, utPaulus cum Barnaba Hierofolymam contenderet. Sive, publico ecclefiue judicio deleclus, privatimmonitusfuit, utprovinciam delegatam promtus fubiret, quae eft fententia PAREI, in Comment. ad Gal. II. & mihi prse priore probatur.
Ee y r)Pau-

420 ACTA AP0ST0LI PAVLI
%,) Paulus Gal II. teftatur,Je Titumcomitem ha- buijfe, Aci. XV autem de Tito altum eftfilen- tium. Refp. Hoc momenti aliquid traheret, il Lucns referret, Paulum folummodo cum Barnaba Hierolblymam adiiffe; tantum vero abeft, ut hac tradat, ut potius teftetur, alios quosdam cum Paulo & BarnabaHierofolymam profe&os eife. Acl. XV. 2. Lucas Titi mentio- nemnon injicit, quia non legatusecclefla;fuit, fed tantum comesaPauloconfiliofapientiffimo afTumtus, prout Gal. II. 3. coll. v. i, diftincle exprimitur.
3.) Lucas Att. XV. tradit, Paulum Hierofolymam prqfe&um cjfe, adlitemfubortamcomyonendanh Paulus vevo Gal. II. refert , feUierofolymx, apo- Jlolis expofuijje evangelhim , ne in vanum curre- ret. Refp. Paulus non perhibet, fe eum in finem Hierofolymam adiifle, ut evangelium fuum exponeret, mukominus, feunicumhunc fcopum habuiffe, fed tantummodo refert, fe tunc temporis evanselium fuum expofuiffe, & hoc quoque Lucas innuit A<£ XV. 4. Nam prout SEB. SCHMIDiVS Comment. in epift. Pauli p. m. 5/30. fcite obfervat, Avcflid-e&cuh.L nihil aliud vult, quam quod Apo/lolus Paulus Werofolymis corain apoftolistf ecclejiaclarepro- pojuerit evangelium, & quomodo inter gentes priedicajjet , firmatis omnibus perrationes, ex quibus erant iiia, quce Deus fecerat cum ipfis t miracula & figna evaugelio confirmando edita j addensy certum fe ejfe,, quod non pojjit aliquid addi: quadfi aliquid habeant addendum, addant; finibtl habeant> evangelii cwfum non inhibeant, fedjuvent potius , omnifcandalo, quafi fecusfen- tirem , e medio ablata. Et quod ad verba illa: ne in vanum currerem , attinet, fenfus illorum
cft,

CHRONOLOGICE DIGESTA. 421
eft, ne labor praedicationi evangelii impenfus, inutilis quodammodo redderetur, quod fane refpeclu multorum eveniflet, nifi apoftolorum confenfus compertus, falforum fratrum ca- lumniis occurrifTet.
4.) Paittus Gal. II i.dicit :fe x»7 du&v apofiolis evan- gelium fuum expofuijfe, tota vero Synodi a&io fuit puhlica. Refp. PauJus primo pri vatim apo- ftoiis evangelium, quod hucusque praedieave- rat, expofuit, deinde vero coacro ab apoftolis concilio idem publice fecit. Acl XV. 4. coll. v. 6. verf. 1 i, coll. v. 6.
{ .) Si Paulits Gal. II. ad Synodum Hierofotymita- namrefpiceret ,fine dubio addecretumilhuspro- vocajfet. Refp.Nonopus fuitPauloallegatione hujusdecreti, namfcopus Paulieft, oftendere, fe ne quicquam ab apoftolis didicifle, &iilis minime minorem efle. Gal. I X 1 r. 12. 16. 17. II. 6. 9.11. Irno ex relatione de Tito> jjd [cir- eumcifionem fufcipiendam, ab apoftolis non adaclo, unicuique jam conftitit, quodapoftoli in ea fint fententia, fideles ex gentibus minime circumcidendos efle.
6. ) Si Paulus Gal. II. tertium fuum iter refpicit,
dicendum e/t, quod ordine Jecundum omiferit. Refp. Paulus fecundum illud iter filentio prae- terit> quia tunc temporis modo ftipem colle- clam Hierofolymam detulit, & fermonemcum Petro & fortaffe quoque cumreliquisapoftolis non contulit. Acl. XII. 4. f. 12. 17.
7.) Si Paulusrefpiceretiter fuumtertium, nonufus fuijfet vocibus eirei]a, y -raXiv. Refp. SEBAST. SCHMIDIVS Comment. in epift. Pauli p. f 28. obje&ionem prolatam hunc inmodum diluit: t7rei]a deinde eft tantum erdinis, non atttem nu-
meri,

422 ACTA APOSTOLI PAVLI
meri, & irctXiv iterum, iterationem tantnm dicit, & vi ejus negatur, quod hic adfcenfus fuerit omnium primus. Et hoc multis exempliscom- probari poteft. Nam quis e. g. dicet, quod eare/Jot i Cor. XV. f-7. fit numeri, & quamvis Matthccus verbum Jefu Chrifti quintum & fe- xtum omiferit, tamen Matth. XXVII. v. <;o. lytrxs inquit, TrciAii/ Kpufaf Quvy/xsyctAf! «&<P>j- xelo TrvtvfJLck. Eundem in modum Lucas quo- , que luirciXiv utitur, fiquideminterverba Pilati Luc. XXIII. 16. & 20. intercefiere ea, quac Matthaeus c. XXVII. 17. fqq,&Marcus c. XV. 8- 9. referunt.
§. XXXV. ;
Pautus Ga!. II, 1. non refpicit iilumannum, quo prima vice Hierofolymam adiit,
Si Paulus hunc annum refpiceret, converfus eflet ipfo anno, quo Jefus cruci adfixus eft, nam concilium Hierofolymitanum, quod Paulus Gal. II. 1. refpicit, (§. XXXIV.) habitum eft anno aer. vulg. XLVII. (§. XXVIII.) &proinde PaulusHierofoIy- mam prima vice adiiffet anno xv. vulg. XXXIII. & converfus efiet anno ser. vulg. XXX. qui eft annus ille, quo JESVS cruci adfixus eft. (§. III.) Verum enim vero, Paulus illo anno non converfus eft, (§. XXX.) & propterea non refpicit illum annum, quo prima vice Hierofolymam adiit.
Optime proinde PEARSONIVS Annal, p. 9. Vox, inquit,67r£<7(* (deinde) non conjungit hac verba cum illis de triennio, quaji a fine illius triennii ini- tium fumerents aliud enim e.yru\a, inter b'£c & iUa in- tercedit c, I. 21. ubi narrare incipit, quando verfatus jit in Syria & Cilicia, neque annos, quibus illic tunc
erat

CHRONOLOGICE DICESTA. 423
erat in iis regionibus, enumerat. Nulla iguur hic thronologica connexio cogitari potejt, fed Apo/tolus eundemfcopumperfequens, DEINDEinquit&R VR- SVS, fed neque DEINDE refpicit moram ejus in Syria & Cilicia, nequehoc RVRSVS fecundum ejus Hierofolyma adventum.
§. XXXVI. Paulus Gal, I. 18. refpicit annum fuse con- verfionis.
Paulus Gal. L 18. refpicit, aut tempus, quod Damafci commoratus eft, aut annum fuae converfio- nis. Verum, fi Paulus refpicit tempus, quod Da- mafcitransegit, fi indicat, fe tresannos,poft reditum ex Arabia, Damafci haefifle, tunc quoque Gal. II. i. refpicit Gal. I 18. f adventum injudsese metropo- lim, Hierofolymam, ac regiones ^yrise & Ciliciae, & proinde. pofito, quod tantum unum annum inAra- bia manferit, & quod altero anno poft mortem JEfu Chrifti ad Deum converfus fit, itinera Pauli ita or- dinanda eflent; Paulus auno aer. vulg. XXXI. con- vertitur, artno XXXII. ex Arabia Damafcum redit, anno XXXV. Hierofolymam adit, ac illa relifta re- giones Syrioe & Ciliciae, anno XLIX. iterum Hiero- folymam ndit, & ftatim poft ejus adventum conci- lium illud magfiUm habetur. Cum autem concilium Hierofolymitanum anno a?r. vulg. XLIX non habi- tum fit, (§ XXVIII.) Jiquido conftat, quod Paulus Gal.I. 18. annum fuae converfionis refpiciat.
Idem fentiunt HAMMONDVS, AKERS- LOOT, ANDR. MVRRAY, LlGTFOOT, Chron. Temp. N T. p. 69. PEARSONlVS Annal.Pauli, AVCTORES Centuriarum Magdebur^enfmm, Cent. I L. II: c X.p. 4Y4. FR SPANHEMVS Opp.Lugd. 1701. p. f jf- SEB. SCHMIDIVS, JOACH. LAN- GIVS &c.
$ XXXVII.

424 ACTA APOSTOLI PAVLI
§. XXXVII.
Paulus Gai, lh L annum converfionis fuse refpicir.
Quando Paulus Gal IL i. referc, fe annis XIV. incerjectisHierofolymam adiilfe, refpicic vel annum, quo prima vice Hierofolymam profeclus eft, vel an- num converfionis fuae. Non autem refpicit annum, quo prima vice Hierofolymam adiit, (§.XXXV.) & proinde refpicit annum fuae converfionis.
In eadem furit fencencia BEDA in ASf. XV. BARONIVS, ESTiVS ad Gai. II. i. JVSTINIA- NVS, AVCTORES Centuriarum Magdebnnrenji- wn, Cenc. I. L. II c, IX. p.- 4 ao. CALOVIVS ad Gal. II. i. SPANHEMIVS 1. c. BVDDEVS Ecclef Apo/i. p. m. 193. LINDHAMMER Tab. Chronolog. Atlor. HAMMONDVS ad Gal. II 1. HINCKEL- MANNVS Comment. in epifi.ad Galatas, CHRIST. STOCKIVS N. T. ad h. 1. PEARSONIVS, qui Annal. Pauli p. 9. Ex bis, inquic, clare patet, hujus trietinii epocham (Gal. I. iS-J a converfione Pauiipeti debere. Idem dicendum eft de epocha annorum XIV. Deinde poft annos XIV. rurfus -adfcendi Hierofolyma. Idem enim horum verborum fcopus, etidem annorum epocha. & JOACH. LANGIVS, qui Comment. de vita & epiflolis Pauli p. f8- Cum, aic, vix fuperejfe poffit dubium, tres iflos annos , Gal. I. i#. numerari a converfione Pauli, nec Paulus notabiliorem haberet vita fuaepocham farticulum, quamillumipjumcon- verjionis, ubi cozpit Chrifli caufa agere, indc haud ob- fcure conftat, etiam hic, ubi apoflolus aiiquam rerum pro Cbriflo geftarum feriem netlit, tn annorum XIV. notatione ejusdem termini ratwnemfuijje habitam.
Cum aucem Paulus Gal. II 1. refpiciac annum fuae converfionis, liquido exinde conftat, icer Hie-
rofoly-

CHRONOLOGICE DIGESTA. 425
rofolymitanum, cujus meminit, non ene ordine quartum. Nam adiit Hierofolymam quarta vice anno aer. vulg. LII. (§. XXVII.) & proinde, fi hocce ker refpicit, converfus eftannoaer. vulg XXXVill. anno XLI. Hierofolymam prima vice adiit, annum XLII. Antiochise tranfegk, & annoXLlII. Hierofo- Iymam fecunda vice profedus eft. Verum, ante- quam Paulus Antiochiam cumBarnabaadik,evange- Hum JefuChrifti in Syria & Cilicia praedicavit, (Gal. 1.21 -24) cumque in hocnegotiofakim annumunum confumferit, quod quoque exinde conftat, quiaea, quaeLucasAct IX. 3 1.32.3 f, 37-39.4:. 43. X. i.fqq. 48-XI.2.20.21.22.2f.enarrat, inter primum abitum Pauli Hierofolyma, & aditum Antiochiam accide- runt, imo, cum non probabile fit, Paulum demum anno VIII. poft mortem Jefu Chrifti converfum eile, iter Hierofolymkanum, quod PauIusGal.II, i,' reipicit, non eft ordine quartum.
§. XXXVIII.
Paulus anno aer. vulg. XXXIII. ad fldem in JEfum perdudtus efh
Paulus Gal. II. u indicat, fe annis XIV. inter- jedlis Hierofolymam adiilfe. Cum autem annum fuae converfionis refpiciat,(§.XXXVII.) &. profecho illa, cujus memink, incidat in annum ser. vuig. XLVII. (§. XXXIV. XXI. XXVIII.) & ab anno qua- dragefimo feptimo detractis annis XIV. remaneat annus trigefimus tertius, Paulus anno aer. vulg. XXXIII. ad ridem ln JEfum perduclus eft
Non poflum, quin adjiciam obfervationem in- genipfam PEARSONII Annal. Pauli p. m. 2. Saulus, inquit, inArabia moratur — Jntrrea HerodisTetrar-
chte exercitus ab Areta Arabix Rege---projiigatus,
internecione funditus perit. Aret,c Ethnarcha Da-
majcum

426 ACTA APOSTOLI PAVLI
mafcum pr<xfidio tenet. Saulus ex Arabia redit Da-
mafcum.---Circa finem autem bujus anni, cum
implerentur dies multi, eonfiltum fecerunt in unum \ Zfiidai , ut eum interficerent. Acf. IX. 23. Non enim tunc eam auEtoruatem habebant in Damafco, quam babebaju, cum Sau/us primo venit Damajcum. Quare infidias ei tantummodo (lemebant, que Saulo notdefue- re,undc coatli funt ab Ethnarcha Arabi&petere ,ut eum in eorum gratiam intcrficeret: qui inde cupiebat eum comprehendere. zCor.XLj2. fadtei igitur obfervant portas civitatis, ut Ethnarchx, Saulum interfictendum tradant Solicicus fui de teftimonio quodam vete- rum, quo demonftrari poflet, Aretam, fufo.Herodis exercitu, Damafcum occupafTe, Verum operam perdidi omnem, & fpes concepta me fefellit. Si autem teftimonium, quod huc ufque fruftra quaefivi, ex fcriptis veterum excitari poflit, liquido exinde quoque conftaret.Pauium non ante annumaer. vulg. XXXVI. Damafco Hierofolymam prima vice venifle, & proinde non ante annum aer. vulg. XXXIII. f III. poft mortem J. C. converfum efle. Nam JOSE- PH VS Ant.ffud. L. XVIII. C. VII. p. m. 626. Com- mijfo, inquit, prcelio Herodis cxercitus internecione perit. Htec Herodes per litteras Tiberio Jignifcat. Ille vero indigne ferens Arett audaciam y Jcrtbit Vi- tellio,ut ei bellum inferat autvivum captum ab-
ducat, aut occifi caput ad fe mittat.---Vitellius
autem ad bellum paratus Arabicum,alfumtis — cqui- tum auxdiis miflis a fociis Regibus — pervenit Pto-
lemaidem.---Litteris autem de obitu Tiberii ac-
ceptis , revocatas cx itinere copias in hyberna dimifit. Conftat, Tiberium obiifle die XXVI. Marc. anni acr. vulg. XXXVII. (§. IV ) & Herodis exercitus pro* inde anno aer. vulg. XXXVI. fufus eft. Si itaque Aretas fufo exercitu Herodis Damafcum occupavit, Paulus non ante annum acr. vulg. XXXVI. Damafco
Hiero-

CHRONOLOGICE DIGESTA. 427
Hierofolymam venit, & non ante annum aer. vulg. XXXIII. ad fidem jn Chriftum perduclus eft, fiqui- dem iilo tempore, quo Damafco Hierofolymam au- fugit, Damafcus imperio Aretae fubjecla fuit.
Statuo itaque, Paulum converfum efle annoaer. vulg. XXXIII. & proinde anno tertio poft mortem JEfuChrifti. (§.I1I.) Idem fentit JOACH. LAN- GIVS. Nafn tradit Tab. Cbronol. prtefixa dem Apo~ ftolifcbenLictt und Recbt, Paulum adfidem in JEfum perducrum eife anno XXXVI. cumque putet cum PEARSONIO Letl. I. inAtl.p.i?. Jeqq. JEfum Chri- ftum anno XXXIII. cruci adfixum effe, vid.Evange- li/ches Licht undRecht p. 449. lin. 4. in aprico eft, quod ailerat, Paulum anno tertio poftmortem JEfuChrifti converfum eife, & proinde fecundum noftram fup- putationem anno aer.vulg. XXXIil.
Imo confentientes habeo ex veteribus viros, quorum aucforitas eft magna, & quibus idcirco prae reiiquis fides habenda. Nam AVCTORES Centu~ riarwn Magdeburgenfium Cent. I. L. II. c. X. p. 4^3. De tempore, inquiunt, converfionis Pauli variant au- tlores. Sed probatiores^ antiqviores, utEufebius, Hieronymus, Euthalius Diaconus & alii Jentiunt, Fauli converfioneu anno- -- XIX. TiberiifaEtam effe. Quod autem annus XIX. Tiberii refpondeat anno aer. vuig. XXXIII. liquet ex §. IV. Nam annus pri- mus imperii Tiberii incipit a die XX. Aug. anni aer. vulg. XIV. & proinde annus XIX. Tiberii initium fumit a die XX. Aug. anni XXXII. & progreditur usque ad d XIX. Aug. anni XXXIII. Quemadmo- durn autem fententia mea de anno converfionisPauli minime nova dici poteft, ita quoque non puto, ei- dem, quod alicujus momenti fit, obftare. Nam quantum ego conjicere poffum, tria modo mihi ob- jici poflunt Primmn eft, EVODIVS & HIPPO- LYTVS Thebanus referunt, Stephanum anno VII.
Ff poft

428 ACTA APOSTOLI PAVLI
poft paflionem JEfu Chrifti lapidatum efie; alterum, Tiberius comminatus eft periculum accufatoribus Chriftianorum, & proinde non probabile eft, Ste- phanum imperante Tiberio lapidibus obrutuin cfle; {ktertiuni, ]ud;ci ipfi Joh. XVIII. 31. confelTi famjibi non licere, guemquam interficere, cumque idcirco non veriiimilime lit, Stephanum eo tempore capitis damnatum efle, quo prrefes Romanus in Judsea ruft, probabiliter illo anno Japidatus eft, quo Marullus a Cajo in Judaeam miflus eft.
Quod ad primam objeclionem atcinet, ad eam refellendam fufflcit annotatio VALESII ad Eufebii Hjftor. Ecclef L. tt cap. II. p. m 21. Nam quo annq, inquk^Stepbanus martyrii coronam adeptus Jit, non convenit imer-onmes. Alii eodem anno, quo pajfus efi Cbriftus, lapidatum ejfe volunt VII cal. jfan. Ita diferte fcribitur in excerptis cbronoiogicis ,qu£ cum Eujebii Chronico edidit Scaliger p.6%. - - - Alii xcro TivEXtiio pcft Cbrijli mortem martyrium Stepbani re- tulerunt antio Tiberii uliimo. Ita fcribit inChronico Georgius Synccllus. Multi etuvn ulterius procefje- runt, f$ Stepbanum anno ab ordniatione jua Jeptimo pafjiim ejje Jcripferunt. Inter qvos eji Evodius & Hipppolyttts Tbebanus, <Vf Aiicfor Chronici Alexan- drini, qui anno Claudii primo martyrium Stcpbani affignat. Qu<e .fententia hinc, utopinor, manavit. Pro certo fciiicet habebant, Paulum paucis diebuspoft cadem Stepbani ad Chrifti fidem Juijfe converfum. Eundem vero anno converjionis fu« tertio Hierojblyma advenife, ipfius teftinscmo didicerant Id porro acci- dijje anm Qlaudii tertio pavlo ante ob tv.m herodis agrtp^e ex LuciC biftoria optime concludrbant. Cum- que hfec Valefii conjectura magna fe corhmendet ve- rilimilitnclinis fpecie, & veneranda antiquitas, & praecipue ,ut fupra indicatum eft, Eufebius, Hiero- nymus & Euthalius ab Evodio & Hippoiyto diflen- , tiant,

CHRONOLOGICE DIGESTA. 429
tianr, quaenam ik ratio, ut rejectis aliorum fententiis Evodium & Hippolytum fequamur, nefcio. Aliter fe res haberet, h* nuilus praeter Evodium & Hippo- lytum de aijrjo, quo Stephanus martyrium fecit, memorioe aliquid prodidiflet. Verum, proftant alice relationes,& quidemeorum, quibuscum Evodius & Hippolytus conferri nequeunt. Nam Hippoly- tusThebanus floruit feculo XI. & iiberEvodii, quem allegat Nicephorus, non Evodium Epiicopum An- tiochenum, qui temporibus apoftolorum vixit, fed Evodium Uzalenfem, qui feculo V. epifcopi officio funclus eft, agnofcit auctorem, ac nullius eft aucio- ritatis. Nam CHAMiEKVSpanfiratia CatbolicaT. II. L. XI. cap. XIX. p. m. 439. Evodius, inquit, non babet fatis autloritatis. Qui enim faclum , ut tam fero cognkusJit Uber ejus, ut omnium pene poftremiEvtby- mius Nicephorus (quanquam Evtbymius neminem nominatim auclorem taudat) eum Jbli, quodJciamus, legermt? — Evodius diciteam domum, in quaccenam Dominus celebravit \Jfutffe jfohanuis Apojtoli, quod cfi manifejte contrahijioriam evangelii. Et ITTIGIVS Biblioth. Patrum & quidem Dijjert.de Patribus Apo- fiolicis p. m. 97. Evodii, inquit, qui Apcfiolo Petro inEpifcopatu Antiochcno fuccejfijfe jertur, traciatum, luminis titulo injignitum, in Hjioria fua Ecclefaftica Nicephorus altegavit. Verura lumen illud Evodio adfcriptum baud immerito tenebris dignum judicatur.
--- Durius fitlitium hunc Evodium Monracutius in
originibus fuis ecclejiajticis traciavit. Scribit enim agyrtam ejje & tenebncojum nebulonem, quifubelogio luminis Nicepboro Jimplici £3? juperjiitiojb impojuit. - - - Equidem ut ruiturus paries tibicine aliquo Juf- fulciatur* Ciementis Alcxandrini objicitur ieftimo* nium, quemin Hypotypofibus fuis Evodii lumen alle- gajfeex Sopbronii prato jpirituali tradizur. Verum etiam Sophronius ilieJufpecius teftis efi. Qvamobrem
Ff 2 cum

430 ACTA AP0ST0LI PAVLI
cum aliquando doBijfunus Jefuita Fronto Ducaus lit- teris ad Savtlium nnffJs tejlatusfu&rit, Clementis Ale- xandrini Hypotypofes, qu& nondum batlenus lucem adfpexerunt, apud Patriarcham A/exandriniim exta- re, cum Montacutio exfpeilabimus, donec Patres So- cietatis opus illud tefjelatum ex Alexandrina Biblio- theca impetraverint, & tn ecclejiue ufum evulgaverint. Ideni Montacutius a/ibi miratur, ex quo gurgujlio Evodius antiquis fcriptoribus ignotus, in Nicephori rapfodias migraverit.
Progredior jam adtf/A?/w«objeclionem. Qupd Tiberius periculum minatus fit accufatoribus Chri- ftia-norum, TERTVLLIANVS refert Apol. adv. Gentes Cap. V. ed. Franek. 15-97. p. m. 2 1. Utautem ex hoc fundamento credam, Stephanum imperante Tiberio & proinde ante annum cer. vulg. XXXVII. (§. IV.) non lapidatum efle,ame impetrare non pof- fum. Nam Judeei Stephanum morte pleclendum ftatuerunt, non ex eo capite, quod religionem Chriftianam amplexus fit, fedquod ex eorummente Mofen fpreverit j Deumque blafphemaverit, & pro- inde in facra religionemque peccaverit. Vid. Acl. VI. ir-14.
Reftat tertia ultimaque objeclio. Quod ad fen- fum effati Judaeorum, quod Johannes Ev. c. XVIII. 3 r. refert, attinet, eruditi inter fe diflentiunt. Natn quidara putant, fupplicia capitalia infligendi jus Ju- daris a Romanis jam ante aliquot annos ademtum fuilfe, alii autem contrariam fententiam defendunt. Hos atque illos recenfet JOH. CHRiSTOPHOR. WOLFlVS Cur. Philol.Criticis rnlV.SS.Evangelia, p. 965-. & addit p. 966. Hanc(pej/erioremjpr& altera illaJe mihiprobare, nondiffiteoy recogitatititumverba ipfa Pilati hoc commate & infra cap. XIX. 6. exjlan- tia, quibus alioquin vis praeter necejfitatcm injertur, Him sxempla alia ejusmodi judiciorum vel tentatorum,

CHRONOLOGICE DIGES TA. 431
vel exercitorum, ut Act. V.jj. VII. 3$. Quae celeberri- mus Wolfius breviflimis proponit, ANTON BY- N^VS Comment. de mortejeju Chrifti T. IIIAmfi. i6<)S- p 2,-j.fqq. fufiusexponit. Ego, inquit, ''Judceis juppiicia capitalia non ademta - - - Jed magnum Judaici populijenatum, Jub ipjis quoqueprocuratori- bus Romanis ea gavifum poteftate , qu£ fe adjus vitjz & necis extendit - - - exiftimo. Multa enim junt, qu<e perfvadent, idcertum omnino ejfe indubitatum- qne. Romanos - - - permijiffe$u'dteispatnismori- bus &facris uti, ex Flavio jfofepbo jam obfervatum Juperius ejt Tam comtter cum eos baberent Romani,
_ _ _ Jimul id poteftatis reliquerunt fupremo illius gentisJenatui, ut fiqnispopuiariuminfacrapc.ccaret, retigionemque, in eumpojjet animadvertere non modo carcere,fiagrts & poenis aliis minoribus ,J'ed fuprem» etiam Jupplicto. - - - Atque hoc necejfe omninofuit, cum de multis cognitionem inftituere Romani prtefides non poffent, quippe qui rituumjurisque apud ,Jud<sos divini iqnari prorfus erant, imo religionem illorum omnem fuperftitionem ridiculam putabant ineptijjt- mamque. - - - Publici judicii miniftri apoftolos in templo docentes prehendunt. De interficiendis bifce confultat fenatus, peractumque idprocul dubio fuijfet, nifi aliud GamalielperJvafiJJet. - — Synedrii tribu- naii licuijfe non modo carcere & flagris, fedpcenis etiam capitalibus coercere fontes, affirmandum omnin» eft. Quodnonmodo Pauii, verba Aci. XXII
--- Jedetiam TertulIi,oratoris Judai, adverfus
Paulum accufatio, nomine Ananie , pontificis ma- ximi, ^fudaicique fenatus, apud Felicem, Roma- numprzfideminftituta. Aci. XXIV. $-8- - - - Sane -Tertullus coram Felice Romano prizjide non aufus lo- qui in hunc modumfuijjet, nifi Judteis adminiftrare fuumjus & quidem vitfi ac necis licuiffet. Pilato erg* non reponunt Jud&i: nobis non licet interficere quem-
Ft 3 quam,

432 ACTA APOSTOLI PAVLI
quani, acji - - - ademta ipfis capitaiia fuppliciet, fuijfcnt. - - - Longe alius ejt hujusdicii fenfus. Ne- mini dubium effepoteji,pojifjudzam inprovinciafor- mam redafiam, feditionem, Ujieque majejtati s crimen - - - neutiquam ad jfudaici fenatus, fed adRomani prcfidis pertinuijfe tribunal. Hujus criminis autem Ofejumreum peragunt Jud<ei - - - Idquidemnonex- prejfe proditum a fokanne ejt. Eo tamen nos admo- dumfacile ipfius oratio ducit. PoflquamenimPiiato repofuiffent ffuditi: nonlicet - - - Piiatumintroiijfe diat in pr£torium, ac fjefum rogajfe: Tune es rex Sudaorum- Jndicat hoc non obfcure, $efum de fedi- tioneregnoque affeEiatoaccnfajfe^ud&os. - - - Hinc
cum dixijfet us Pilatus---accipite eum vos, &
fecundum legem veftram judicate eum, reum eum fe- ditionis peragunt, regnique affectati, quod crimen pertinebat ad ejus trihunal, atque ijoc fenfu clatnant: non licet nobis interficere quemquam, fediuonis nempe ae Itejce majejlatis reum^ Cum hac determinatione enim, non ahfolute debent accipi hcec verba. Oiiod mox fequentia ojtendunt non obfcure: utjermo f-efu impleretitr, quem dixerat ,jignificans, quamorteejjet moriturus. Easdem fere rationes afFert JOACH. LANGIVS pr<ef. des Evangelifchen Lichts und Rechts, §. VIII. & IX. quem ultimum paragraphum his notatu dignis verbis incipit: Bey fo geftallten Sa~ £hen nimmt es einenbiliig Wunder, xoieeshat mog- lieb feyn konnen, da/z fo viele grundgelehrte Mdnner habm auf die Meynung kommen und dabey bleiben k'dnnen>als wenn dem judifchen Volkedie peinlichen Halsgerichte von den Rbmerngenommen wdren Cum autem luca meridiana fitdarius, Judseis jus fuppli- cium capitale jnfiigendi peccantibus in facra religio- nemque non ademtum fuific, fua fponte corruit, quod ex hoc negatojureconcluditur Etprofeclo, quod Stephanut; eo tempore a Judseis lapidatus (it,
quo

CHRONOLOGICE DIGESTA. 433
quo praefes Romanus in Judaea fuit, ex fcriptis Jo- fephi abunde liquet. Nam ante abitum Pilati Mar- cellus, a Vitellio Syriae praefide, anno ultimo Tibe rii in Judaeam milfus, orKcio praelidis functus eft, & in hujus locum anno primo Caji Marullus fuccelTit, vid. Tab. Chronol. N. T. p. 220. Qiiod autem Ste- phanus non poft annum primum imperii Caji Cali- gulae lapidatusiit,nemo eft, quinoftra setate ncgct.
§. XXXIX. Paulus anno zvx vulgaris LXI. Romam ca- ptivus venit.
Paulus Romam miflus eft anno aer. vulg. LX. (§ XVIII.)veniensadlocum quendam, quemvocant pulchros portus, jejunium jam praeterierat, A#. XXVII.8- 9. quodincidit velinfinem Septembris,vel in initiumOdlobris; (§.XVII) usque ad naufragium faclum multi effluxerunt dies; Acl. XXVII. 13-20. 27. & in infula Melita, in quam, naufragio faclo, eje&us eft, Act. XXVII. 1. tres menfes tranfegit. v. 11. Quae cum ita ilnt, Paulus anno aer. vulg. LXI. Romam captivus venit.
§. XXXX. Paulus anno arrse vulgarisLXW. Romac vin- eulis folutus efh.
Paulus anno aer. vulg. LXI. Romam venit, (§. XXXIX.) Romae per biennium catenis conftri- aus fuit, (Acl XXVIII. 30. coll. ep. ad Philem. v t. 22. Phil. I. 14. II. 24) & proinde anno aer.vulg. LXIII. Romae vinculis folutus eft.
§. XXXXI. Paulus anno aerss vulgaris LXVIII. capitc plexus eft.
Ff 4 EVSE-

434 ACTA APOSTOLI PAVLI
EVSEB.VS in Thef. remp. p. m. iSi. & HIE- RONYMVS CataL fcript. ecclef. fub voce: Paulus y referunt, Paulum arano Neronis XIV. 1! ultimo de- collatum effe, & CASSIODORVS, Patricius Ro- manus ac conful, T. I. Opp p. m. 387. enarrat, Pe- trum & Paulum Roma: trucidatos elfe Sylvano & Orbone Cofl. Verum annus XIV. imperii Neronis incipit a XIV. die Oclobris anni an\ vulg. LXVII. (§. XI.) & Sylvanus & Otho confulatu iuncti funt annou. c. 821. (vid. CAMILLI Cbron. p. iy<;.) qui refpondet anno aer. vulg. LXVIII. (§. I.) & proinde Paulus martyrium fubiit anno ser. vulg. LXVIII.
Idem liquet ex teftimonio CHRYSOSTOMI Homil. XIV. de princip. apofl. Nam UcwAog, inquit, ery Tpiaxovjct 7rev]e e<feAeu<re 7a Kvgiu. Paulus annos XXXV. dominofervivit. Cum autem Paulus anno «r.yulg. XXXIII. converfus fit,(§. XXXVIU.) liqui- do inde conftat, quod anno acr vulg. LXVM.mar- tyrium fecerit, & hoc accidit tefte CLEMENTE Romano Ep. I. ad Corinthios ed. 1TTIG1I p. m. r^. fub praefedtis in urbe, ac ii POLEMEO SiLVIQ credere licet die XXII. Febr. nam in Kalendario, quod in T. VII. Atl.Santtorum proftar, L777. inquit, Kal. Mart. dcpofuio Perri tf Pauli t Profeclo, quod d. XXIX. f XXX. Jun. anni XIV. imp. Neronis martyrium nonfecerir, in aprico eft, conftat enim, Neronem d. IX. jun. fe ipfum interfecifle. (§. XI.)
Quod ad annum attinet, quo Paulus C3pitis damnatus eft,in diverfa abeunt Patres, qui priori- bus feculis iioruerunt. Nam quidam deiignant an- num aer. vuJg LXV. alii annum LXVI. alii annum LXVF.&reliqui annum LXVIII. Mihi, ficuti quoque JOACH. LANGIO Tab.Cbron prajfixa dem Apoflo- iifcbenUchrundRecbr, LINDHAMMERT^. Cbron. PEARSONIO Annal'.Vauli &JO. ALB. FABRICiO Bibl. Grxc, L. IV. placuit fententia eorum Pa-
trum,

CHRONOLOGICE DIGESTA. 435
trum, quiannum LXVIII. conftituunt. Abfit autem f uteamcertilfimam efTe pronunciem, fcioerwm, quod peraeque ut reliquse fuis prematur difficultatibus.
§. XXXXII. Acia apoftoli Pauli chronologice digefta.
Urb. cond.
786
/ serx vulg.
33
789
Anni Imp. Rom, Tib. 19 & 20
22&
n
Min. Pauli.
Paulus convertitur, apofto- lusqueconftituitur 3 AcL IX. i-ig. anno aer. vulg.XXXIII. (§. XXXVIII.) qui eft ter- tius poft paflionem Jefu Ghrifti, (§. III.) acDamafci commoratur, AcLIX. 19-2,2. &anno eodemf fequentiin Arabiaw proficKckur, Gal. I i^.quam profeclionemLu- cas iri Actis brevitatis caufa quidem omittit, non vero negat.
Damafcum reverthur,\ c.Act. IX. 2^-2f.&compertisinfi- diis fibi ftrudis, Hierofoly- mam adit fub initium anni quarti,ex quo converfus eft. Gal.I.i8.(§ XXXVI.) Poft dies autem XV.Gal. I. 1 g. a fratribus Cefaream & Tar- fum deducitur. AcL IX 20. Intelligitur autem per Caefa- ream nonCaefareaPhilippi, fed Caefarea Stratonis, fiqui- dem Caefarea nude pofita femper Caefaream Stratonis Ff f fignificat,

436 ACTA APOSTOLI PAVLI
u.c.
790-
.791
7-96
797- 799
.v. LK.
37- 42
43
44- 4.6
Calig,
I-+ Claud.
I &2
M.P.
f-10
II
12-14
fignificat, &Paulus perGff- faream Stratonis multo ci- tius, facilius & tutiusinCi- liciam duci potuit,quam per Caefaream Philippi.
Peragrat Syriam & Ciliciam, & evangelium Jefu Chrifti praedicat. GaLI.21.2 3. ABar- naba quseritur, & Tarfi in- ventus Antiochiam ducitur, Acl XI. 2f. 26. ibiquecom- moratur annum integrum. Act.Xl.26.
Cum Barnaba fubfidium de- fert Llicrojblymam, & nego- tio hoc peraclo Antiocbiam repetit, Acl.Xl. 30-XII. r- 2 f. (§ X.) & una cumBarnaba fcgregaturad opus, ad quod afl umfit eos SpiritusSanclus. AcL XIII. 1-3.
Adit Seleuciam, Cyprum, Pa- pbum, Pergam, Antiochiam Pijiditc, Iconium, Lyftram & Derben, zc circumjacen- tem regianem- AcT;. XIII. 3- XIV. 1-20. JDfr^revertitur Lyftram, Tconium, Antiochi- amPifidi£, &per Pifidiam* Pampliyliam, PergamtfAt- taliam redit Ar. :iochiam Sy- rie , ibique commoratur Xgovov vk ohiyov. Acl. XIV. 21-28.
Cum

CHRONOLOGICE DIGESTA. 437
u.c- 800
XT.V.
I.R.
47
M.V. I?
SOI
48.
16
8-02
49
17
803
fo
10
18
Cum Barnaba adit Hierofoly- mam, ubi, poftillorum ad- ventum, magnum illud con- cilium habetur. Act. XV. j. feq. Gal. II. 1. (§. XXVII. XXVIII.) Accepta autem epiftola, a concilio fcripta, redit Antiochiam, ibique ali- quod tempus commoratur 9 AclXV. i i-3 ^ .&Petrum re- prehendk, Gal. II. 11. fqq.
Sila affumto, Syriam £f Cili- ciam peragrat, acvenitDfr- ben Lyftramque, ubi Timo- theumaflumk. Act. XV. 36-
XVI. i-r.
Proficifckur in Phrygiam Galatiam, ac per Myfiam ve- nit Troadem, & inde tranfit mMacedoniam, evangelium- que prxdica.tPbilippis.v. 6-f. Profectus per Ampbipolin & Apolloniam , venit Thejfhlo- nicam, ibique per III. fab- bata praedicat. A6t. cap.
XVII. 1-9. Mitttaftf Berhe- am, ubi aliqamdiu moratur. v. 10-12. SilaacTimotheo Beroeae relictis Atbenas, & inde fub finem autumni Co- rintbum abk, ibique com- moraturmenfes XVIII. Acl. XVII. 13. -XVIII. 1- 18. Poft reditum Timothei an- noaer.vulg.L.fcribk epifto-
lam

438 ACTA APOSTOLI PAVLI
u.c 80+
asr. v.
fl
I.R.
ri
805 $06
s*Si
1113
M. P.
| lam priorem ad TheJJaloni- 19 cenfes, & anno fequenti po- fteriorem.Vxd. Introd. inL.N. T p.3i8.&uo. OROSIVS Hift.L.VllcVl. Anno,m- quit, ejusdem (Claudii)wo/20 expulfos per Claudium urbe jfudtfos, fjofephustradit Re- latiohcec infcriptis Jofephi, quEe £Ctatem noftram tule- runt, non proftat, fi autem demonftrari pofTet, Judaeos illo annoRoma expulfos eife, Jiquidoindeconftaret, Pau- Jum anno ser. vulg. L. prima vice Corinthum veniffe. Nam annus nonus Claudii refpondet anno Eer. vulg. XLIX. & cum PaulusCorin- thumvenit, Aquilam ibi of- fendit, de quo Lucas A&. XVIII. 2.refert,quodnuper 7r^o(r<pa!]tijf ob ediclumClau- diiRoma Corinthum vene- rit
io 21 Cenchrea navigat Ephefum, & inde venit dejaremn, Hiero- folymam, & Antiochiam , ibi- que commoratur. A6tor.
XVIII.i8.i9.--2*-(§. XX. XXVII.) Antiochia relitfa adit Galatiam, Phrygiam,ac probabiliter Bithyniam & Myfiam, Screplethasterras cognitionejefu Chrifti. AcL XVjn.z 3 .XIX.i. Ve-

CHRONOLOGICE DIGESTA. 439
u.c.\ 807- 810
*r. v. 54- f7
I.R.
H
Ncr.
1-3
M.P. 22-
*f
;r i
f8
26
Venit Ephefnm, ibique com- moratur tres annos, AcT. XIX. i- fin. A&. XX.,31. & anno ukimo f anno asr. vulg. LVII. probabiliter aute fe- ftum Pafchatos 1 Cor. V. 8- fcribit epiftolam priurem ad Corintbios. Vid. Introd. in L. N.T p. 295-. Poft feftum Pentecoftes, 1 Cor. XVI. 8. Ephefo relicla, zdk Macedo- niam, Acl XX. 1 ibique an- no a?r. vulg. LVIl. lcribit epiftolam pofteriorem ad Co- rintbios.Vid. Intr. in L. N.T. p. 297. Proficifcitur deinde in Graciam, ftiidiori fenfu diftam, f propriam & libe- ram,v 2. cujustunc tempo- ris Corintbus celeberrima exftitit urbs, & menf III. Acjt XX. %
Corinthi fub finem hiemis fcribitepiftolamadR(W?tf«0.r. Vid. Introd in L N. T. p.t 88- Ex Grcecia f Achaja reverti- tur in Macedoniam , & Pbi- lippis poft dies Azymorum abklroadem, AcLXX.3 -16. ibique probabiliter fcribit epiftolam ad Galatas. Vid. Introd.in L.N.Tp 301. & 30;. Mileti presbyteros E- phefinosinftruit, v. 17 feqq. &indevenit Tyrum, Ptole- maidam.
ibi exigit

V
44o ACTA APOSTOLI PAVLf
u.c.
xr. v.
I.R.
Sl3
60
M. P.
^8
8t4 8if
61 6%
7 8
816
63
29 50
2i7
64
10
8i8
6f
11
3i
32
3 3
maidam, Gefaream & Hiero- folymam, Ml. XXI. 1 - - 6. ibique in vinculaconjicitur. v. 27.feqq.(§.XIX;
Romam captivus mittitur,&, naufragio faclo, in infulam Melitam ejicitur. Aclor. XXVII. ..-XXVIII. i.fqq. (§. XVII. XVIII.)
Venit Romam, & ibi liberam habet cuftodiam per bienni- um,Act XXVIII. (6.-fin.(§. XXXIX. XL.)& circa finem iuse captivitatis fcribit epi- ftolas ad ColoJJenfes , Phiie- monem & Philrppenfes.V. Int. in L. N T. p. 314. 3 31. 311.
In libertatem reftitutus.R0//7tf exit,& in Itaiia propriedicla degens, fcribit ep.ad Hebrx- os. Vid. Introd. in L. N. T p. 338. Poftea probabiliter in Cretam navigat, & ibi Ti- /7/?wrelinquit Tit. l.y.
Jud^am ScAjiam adit, ac Co- lojjenfes invifit, nam Phile- moniinepiftola,adillum da- ta, v. 2i. promiferat, quod Coloflis commoraturus fit, ac hoc tempore probabiliter fcribit. ep. ad Titum. Vide Introd.inL N. T. p. 329.
In Macedoniam profeclurus Tinwtheiun Epheli rehn- quit, iTim. Lg.&apud Pbi- hppenjh

CHRONOLOGICE DIGESTA. 441
W.G.
5ET.V,
815»
66
I.R.
M.R
12
820
6?
68
14-1
lippenfes agens, Phil. 1.2f. 26.
II. 24.probabi icer fcribit <?p. priorem ad Timotheum. Vid. Introd. in L. N. T. p. 323. ac Nicopoli hiemem agit. Tit.
III. 12.
4 Adit Troadem, 2 Tim. IV. 13. Epbefum, 1 Tim. III. j 4. M- lenim, 2 Tim. IV. 20. & Co- rintbum , ib Sive, ut putat PEARSONIVS in Annal. Pauli p. 23. Nicopoli petit Corintbitm. -- aTim. IV. 20. K(?;z/r Troadem. - - zTim. IV 13. Ffw/r Miletum. - - 2 Tim.
IV. 20.
35 Petit Rowam, ibique iterum ifi vincula conjicitur, ac in illis fcribitep. ad Epbejios & pojteriorem ad Timotheum. Vid. Introd. in L. N. T. p, 306. 32T. & 316. Capite plectitur Roma;, (<S. XLI.)
Pag. 38. 13. leg. XVI. pro XVII. Iin. i;. Icg„ anni integri 479. lin. 23. leg. XVI. p. 40. lin. 4. a fin. lcg. XVI. p. 41. lin. 1. leg. 2579. pro 3570. & /ic porro. p. 41. lin. 2. del. f. migra- tio Jacobi in /Egyptunu
SYl

EDITIONES LIBRORVJVT,
qui in hac Introdudione faepius allegantur.
JVSTINI opcra omnia grsc. 6c lat. Colon. i6g(S. IRENiEI opera graee. & latin. edita a J. E. Grabe. Oxon. 1702. CLEMENTIS Akxmdrini opera omnia grxc! & lat. Parif. 161$. TERTVLLIANI opera omnia ex edit. Jaeobi Panielii. Franek. IJ07. ORIGENIS opera. Bafil. 1571.
EVSEBII Pamphylii Thefaurus Temporum ex edit. Jof. Juft. Sca-
ligeri. Amftcl. 1658. Ejusdem Hiftoria Ecclefiaftica grsec. & lat. edit. Hcnrici Valeiii.
Amftel. 169? ATHANASII opera omnia. Parif. 16x7. CYRILLI Catech. grxc. & lat. Paiif.Jrdjt. HILARIl Lucubrationes. Bafil. 1570.
EPIPHANILppera omnia grscc. & lat. ex ed.DionyfiiPctavii.Col.i68J.
GREGORII Nazianzem opera grxc. & lat. Lipf. icjso.
AMPHILOCHII opera omnia graec. & lat. Par. 1644.
AMBROSII opera omnia. Bafil. 1567. t
HIERONYMI opera oninia. Francof. 1684.
AVGVSTINI opera omnia. Baf. i;<5o.
THEODORETI opera otnoia. Colon. 1567.
THEOPHYLACTI opera. Bafil. 15,-4.
NICEPHORI Callifti opera grxc. & lat. Par. 1630.
JOSEHl.opera graec. & lat. Col. 1691.
XENOPHONTIS opera exedit. Henr. Stephani.
HERODOTI Haticarnajfei Hiftoriarum L. IX. ed. Gothofredi Jun-
germanni. Gen. 1618. DIODORI Sicuii Bibliothecac Hiftoricse Libri XV.exedit. Laurent.
Rhodomani. Han 1604. DIONIS Caffti Hiftor. Roman. ex cdit. Gyil. Xylandri. 1592. CASSIODORI opera ex edit. Garetii. Rotoniagi 1679. ZONARiEA nnales cx edit. Oporini. Baf. 1557. STRABONIS Rerum Geographicarum L. XVII. gracc. oc Iat,
Amft. 1707. PTOLOM^I Geogr. L. VIII. 1584.
Chronkon Alexandrinum gnc. & lat. edit. Matthsei Raderi. Mona- chii. 161;. 4.
PLINII Natur. Hift. L. XXXVII. in ufum Delphini. Parif. 168;. 4.
Hiftoria Chriftiawa veterum Patrum. Par. KSfc,.
FLORI opera ed. J. G. Grxvii. Traj. Jat. 1680.
TACITI Annales edit. J. F. Gronovii. Amft. l^i. 8-
HVETII Denionftratio Evangelicainufum Delphini. Atnft. i<5go.g.
*w <> * o





m