DISSERTATIO INAVGVRALIS COMISSATIONIBVS VETERVM EX GRAECIS ROMANISQVE ANTIQVITATIBVS QVAM CONSENTIENTE INCLVTO PHILOSOPHORVM ORDINE PRAESIDE DOM CHRISTIANO GOTTLIBIO SCHVVARZIO SAC. CAES. MAIEST. COM. PALAT. MORAL. ELOQV. ET HISTOR. PROF. PVBL. ACADEM. BIBLIOTHECAR. ATQVE BENEFICIAR. NORIC. INSPECTORE ACAD. IMPER. NATVR. CVRIOS. ITEMOVE REGIAE BORVSS. SOCIETATIS SCIENT. COLLEGA DOM PATRONO ACPRAECEPTORE AETERNVM- VENERANDO PRO OBTINENDIS SVMMIS IN PHILOSOPHIA HONORIBVS A. D. VIIII SEPT. A. S. R. db b CC XX XXII11 EXAMINI PVBLICO SVBIICIT IOH. IACOBVS F appellatur. ln his enim habitabant prius, quam opida conderentur : quibus in locis alii alios conuictUs cauffa inuitabant. . Idem fenfk follvx, lib. vmi, cap. 2: 'atto 0% Kupm — HUjAtKOV S()ttfA£t, K«< KUfAaSiKCV , £tTU KATA HUfAUC l!Z a ''^ > m Numidae, a kiofjtct- (Si? , ec uocibus mulco pluribus, a m i, mucari folec. Sic lambjnvs , ad Cicer. Orat. II in CatiL eap. V: Nemo hodie , in- quic j nifi indoctijfzmus, dubitat , quin comiffari, et comijfa- tio » et comijpitor, Latine dici fcrifyique debeat * non, ut pa- trum nofirorum aetate , comeffari, comeffatio, comeffator. Qua de re idem plura habec in commentariis Horatianis, ad Odami UbriV. Sic ec svrmannvs, ad petronivm, cap. lxv ; Nos cum iis facimus, qui comiffari rectum putmt; quia id in antiquijjimis Terentii et aliorum membranis fuit repcrtum. Quod fi uero confidero, plvtarchvm 1. c. Lacinam uocem Kuuio-o-d- 70y Graecis lkeris expremffe ; nolim fcripcuram, comeffhri^ ec comcffatio , penicus condemnare. II. Licec aucem mihi perfuafum habeam, comijjari z ku- Deftgnijt- (toiitp. ec hoc proxime a ku\xo$, defcendhTe; ucique camen c ^ Z0He largior vossio, obferuanci, latius pacere nomen ««tfw, quam Gra ? cae comijjationis. Non repeco nunc omnes huius uocis fignifica- ao 5 5j ' ciones, quas iam in Thefauro linguae Graecae expofuic henr. ku P° 5 ' stephanvs. Ec quamuis ezech. spanhemivs , in notis ad aristo- phanis Plutum, u. 1041 , doceac, ku pot in genere eciam de quouis folenni conuiuio a Grascis dici: lufficiccamen in prae- fens monuifle, nomen hoc Graecum eciam figillacim pro comijjatione poni. Luculenciflimum huius rei ceitimonium praebec plvtarchvs, lib. i Sympof. Probl. vm , pag. 624, ma- xime, fi hic plvtarchi locus cum loco svetonii in Vitetlio, cap xin, inferius excicando conferacur. plvtarchi uero haec uerba legimus : 'HfewAtK^f, aVs/»c3V vvftwiru 7ra(>ct[AwovTos , vActhtt TaV jt»w tw\ vf>birofJLct, , 7X$ l' kui rtraoTOi. kuk&vos ow- £gc hdhei(A(Aa wfliw» airsaiv (^pnety x,ai t&? rt7ous %pvo-a~s- L e. Comus daemon, (iue genius , a quo habent homines, ut comiffentur, in thalami foribus aureis confiftit. Referc uero philostratvs , Comum hunc ob cempus nocturnum quafi in cenebris repraefencari, et uenire iuuenem ad iuuenes, cenerum, uino rubicundum, acque ebrium, qui fic erecci corporis, ftacu dormiens, ec dexcra faculam, ac capice coronam rofarum, gerac; quem comicencur ol xw|H«^tk, comiffantes, cum lampadibus, crocalis, ac confufis uocibus, plaufuque manuum, ec curba muliercularum cum uiris inceden- tium. Sic ec lvcianvs, in Amoribus pag. 90; , commemorac deos quosdam, quorum facra arcana ec cempla frequencarenc lafciuae Graecorum feminae, ec in his figillacim nominac Colia- das, Genetyliidas, Phrygiam dcam, h&i tm Svstpura kuiaov iw\ ru iroi- (Afivt. i. e. Comum,quiperdtteamaritpa/lorem- Coliades,ec Ge- necyllidesuidcncur Bacchi ec Veneris comices fuiffe; dequibus nominibus uide Scholiaften ad aristo.phanis Lyfiftratam , u. 2 ; ; . ec m c 9) m et spanhemivm , ad eiusdem Ariflophanis Nubes, u 52. Adhaec Kapos eciam in Bacchi pompa apud Achenienfes repraefentacus eft,fecundum demosthenem^'» Aiidiam,pag.6oA: K.a\rolgiv' / ^ti Aiovvffiois v\ 7rofA7rq, k&i ol 7ratSis, k&i o ku;j.os, xai oi ku/au^o) , ot Tpa- yuht. i. e. Et Dionyfiis facris in Vrbe pcmp/t procedens, et pueri, et Co~ mus,\si[/,mi. h. e. Cum Baccho Sodalium chori fimul famu- lantes Althaeae domum adibatis, cantu barbitorum delectati. Ad quae uerba barnesivs haec commencacur Kupos, comijjatio, icem falcatio feftiua, cantilena lafciua, ec comijpmtium chorus^ fiuc comitatus Bacchicus, uc in hoc loco; quomodo Demofthenes ec Achenaeus ucuncur hac uoce, ec pro quauis curba, ec pro mi- licum manu, uc Supplic. u. 590. Sic eidem evripidi, in Bacchis y u. 1 \€G, Kupos ivia 3-ta dicicur fodalitium, fiue chorus Euii dei y i. e. Bacchi. Id denique us e» Trepblu noco, ecfi Graeci fcri- pcores commemorenc *:w,wov canquam deum ec genium ; mihi tamen ex TLacinis mychologis, aliisque huius linguae anciquis fcripcoribus, nullum fuccurrere locum, ubi Comus canquam deus quidam nominecur. III. Cum uero Kupes Graecorum, ec comiffatio Romanorum,Q«offfoi* generacim dicerecur conuiuium, quod poft coenam excende- comissa- bacur inmulcam noccem, ubi quidem ec bellariis fe oblecca- T i° NES <* banc, ec compocacioni, aliisque uolupcacis generibus, indulge- prandiis banc, prouc infra oftendam; cum facile pacec, quemadmodum ** coe- huiusmodi comifjatio ab aliis cibi pocusque capiendi racionibus NIS di- fueric diftincca. Scilicet, quod praecer alios, scaliger, lib. lP mc j ae PoeticeSyCap. v, breuifllmis docuic,quiinucraque ifta gence fruJ mittt * galiceruiuebant, mane uel nihil comedebant,uel nonnifi prae- parco et minimo ientaculo erant concenci; neque meridie lar- gius, quam ad reficiendas uires opus erac, prandebant: at fero B demum demum die,fiue uefpere, Iargius coenabant ,tum uberiore cpu- larum apparacu , tam familiarium acque hofpicum focietace, idcirco dicta^quta jte*vp uefcerentur, ha TyvKoiwnn*. Acque ordinarium quidem cempus coenae erac aeftace hora nona diei na- turalis, hieme, hora decima. Hinc cicero, lib. vnu ad famil, epifi. 26: Accubueram hora nona, cum id literarum exemplum in codicillis exaraui. martialis , iib. nii, epigr. vm: lmperat exflructos frangere nona toros! Auccor, ad Hercnnium Itb. \\\\,cap. $\:Fenit in aedes quasdam , in quibus fodalitium erat eodem die futurum. Terfpicit argentum, quod erat expoftum / uifit triclinium flratum. Jiaque inquit: Eamus hofpites. — Vos huc decima uenitotc. luila, fiuerecta coena ,quaz quidem hnXts SCiirw lvciano, in Sympofio, pag. 650, dicicur, habuic cres parces : promulfidem, fiue ante- coenium, uel gufiationem , ubi pocifllmum ea adhibebancur, quibus appecicus excicarecur, deinde caputcoenae : quod proprie 2uttw audiic, ubi fercula ec miflus carnium iurulencarum ec affarum, pifciumque, apponebancur} turh uero menfam fecun- dam, in qua bcllaria locum habebanc, ec poculis indulgebacur ; unde comijfatio , fiue xoopcc , excicic. Haec probac svetonivs , in Vitellio, cap.xm : Vitellius, inquic, uel praeiipue luxuriae fae~ Siitiaeque deditus , epulas trifariam difpcrtiebat: in ientacula, et prandia et coenas, comijfationesque ; facile ommbus fufficiens uomitandiconfuetudine. Cui exemplo Vkeliii exemplum Trapd&q- efl Heraclidis pugilis , quod fupra pag. 7, ex plvtarcho produxi. Vides hinc, comiffationes potilTimum poft coenam frequenrari folicas , ec comijjari proprie effe, poft coenam epulari, Quod de Vicellio narrauic svetonivs , confirmac d 1 o Cassivs , lib. lxv, par. 734 : 'Eysesre 0 %po\oc. 0 fijt *p%tjs B.tsM/^ ' >As > ~ ./ „ v 1 , / o evft?rcts adiv afi\o , n [niyca re, ngy xw//ci. — a/aoi y.vt ciKp&Tiaa&rm yretpii% l ov,a l }h.oi cc^o-aifiri^oi c)C(}Ci7rw,tTSpct [MT&.^o^Trid tiia xAjjir» juovtis 7rapsifAvB-i~. i. e, Fuit tempus omne principatus Vitetlii nihil aliud, quam ebrietas , et comijfraiones. — •— Alii, (qui Viceliio uiciffim epulum dabanc,) dabant ci ientaculum; aliifprandium; alii, coenam ; alii, comifjationes , ueluti Jolatia Jatietatis. Hic (dmijfationes uocantur jwsractyana, ex /wera, ec ^we;j coena, quafi m ('O m quafi poficoeniaSmcpocaenia ; quod nomen Latinum non pri- mus inuenic BEROALDvs,prouc nonnulli putant;fed iam in an- tiquis cyrilli ec phtloxeni GloJJts , a laebeo editis , extat: Kfo(*5?, comijfatum , comijfatio, pocoenium. Praeterea ex hoc quo- queloco intelligimus, non omni coenaeec conuiuio adiunctam fuiiTe comijfationem; cum Vitellius dicatur ,apud alium coenaffe, apud alium comijjatus ejje. Teftatur id clarius exemplum Domiciani, de quo svetonivs ,• cap. xxi: Lauabat, inquit, de die % prandebatque ad fatietatem ; ut non temere fuper coenam, praeter Matianum malum, et modicam in ampulla potiunculam, fumerct .Con- uitiabatur frequenter ac largefed paene raptim; certe non ultra folis oc- cafum^necutpoflea comissaretvr. Contraluxuriae uitio datumefl Tito Vefpafiano,referente svetonio, cap. vn, quod is ad mediam fiostem comijfationes cum profufijjimo quoque familiarium extenderit. IIII. Comijfationibus occafionem dedilfe menfaefecundae, immo De MEM« in his nonraro comijjati effe conuiuae,uidentur. Menfa autem /e-sis s e- cunda dicebatur, quando poft uarios miflus csrnium pifciumque cvndis , bellaria inferebancur , atque, pro re nata^ acroamata , ec fpe- quae co- ctacula, icemque alia, quae hilaritacem excicarenc, incer lar-MissATi- giora poculaadhibebancur. gellivs, lib.xm Noct. Attic. cap. xi, onibvs ubi cx Varrone agic de menfis fecundis ec bellariis : Jluodnon raro Varro» inquic , dixit bellariri,ne quis forte in ifta, noce hae- occajio - reatj (ignificat id uocabulum omne menfae fecundae genus'.' n c m ^tf° nam , quae 7ri^tjt K T y (jiUifS» nem uenit ^qui fecum et tibicmam egregiam, et faltatricem, cx ea- rum numero, quae miraquaedam efficiunt , itemcjue puerum pcrquam formofum, et admodum helle canentem ciihara, et faltantem, habebat. Neque enim ec Graecis inuficacafuic msnfa fecunda;dc qua athe- NAEVS, lib. xv, cap. x: *H 5? raV k& [topav TtfoTtpov tlcroocs it( avy.Tzrocria ^yiiro t?]s hvTtges Tg&iriQis , o$s ■z^dpt^^Ti NitfoV/m- t«5* Kct) Tc\, dvAfiroiclec., A#'£g. I. e. Coronarum autgm et unguentormn miffus fecundae menfae fraeibat. t ut Nicoftratus declarat: Ac tu quidem concinne fecunolam tnenfam appara, eamque omnifariis adorna bellariis: Fnguenta y eoronas, tus, tibicinam, accipe. DeUba- Y* i nccr pocula diis Iibari confueuuTe, uel viRciLi^ec tiottediis xenophontis, ceftimonia^proxime excicaca, declaranc. servivs, fad.a inter ad locum virgilii , lib. i Aen. tt. 734; Apud Romanos etiam, coena pocula, editet, fublatisque menfts primis , ftlentium fieri folebat, quoad ea, ijuae de coena libata fuerant, adfocum ferrentur, et in ignem daren- tur y ac puer deos propitios nuntiaffet, tit diis honos haberetur , ta- cendoque res ageretur.--cum intercejjit intercoenandum^ Grae- ci quoque Btav izctoxcji&i uocant. Corruptum hunc Seruii locum fanare conacifunc, henr. valesivs, ad amm. marcellinvm,/^. 114; ec gisb. cvpervs,//£. ii Obferuat. cap. 1, quorum uerore- medium uulneri non fufficere uidecur. Recce uero ibi obfer- uauic cvpervs, ueceres putaffe, deos incerefTe epulis, eosque a conuiuis praefences opcari ecinuocari confueuilTe; uc in illo: Bacche ttenl t ec, Adftt laetitiae Bacchus dator, ct bona lufto ! Liba- tio igicur conuiuancium ec compocancium duplex erac: una, dum dapum parcem decerpcam in focum iniecere, diisque fuis confecrauere j alcera, cum in honorem alicuius dei,maxime Bac- chi, Veneris ; Boni Genii,ct aliorum,aIiquid uini de patera in men- fam,aut terram,funderent,eosqueipfosdeosprecibus et hymnis inuocarenc. virgilivs , lib. viii Aen. «. 279: In menfam laeti Libant, diuosque precantur. livivs, lib. xxxviiii , eap. 43 : Facinus faeuum ntqtts atrox : inter pocula atqtte epulas , ubi libdre diis dapes , ubi c 15) m henc precari , mos ejfet, ad fpectaculum fcorti procacis t in fintt eon- fulis recubantis , mactatam humanam uictimam ejfe , et cruore men- Jam refperfam. Huiusmodi aucem libacioni cibicen, uel cibi- cina , incerelTe folebac. plvtarcho enim cefte , lib. vn Sympof. Probl.vm, pag. 712, cibiam, ne fi uellenc quidem , a men- fa arcere licebac : nam libaciones eam exigebanc , una cuni corona , ec ubi paeani aceinens diuinum cukum ab- foluic, fuaui cancu definens per aures cranfiic. Innumeris uero uecerum fcripcorum teftimoniis illa libacio comprobatur. ApudpLVTARCHVM,ini)»j^oy?o vn Sapientum, pag. 1 j-o, haeclegi- Tnus:'E-n-ii$"i7rypS?!0-av cq Tg«»j£«f, Hfffsttpdvuv irctpdT?,cMt/\iaaris haooSttreM , r]u&s juer ia7itias.\.w , r) bi dvhrirpis twiCpStyfy&fAtW rcds csrovlc/jjs i& /jisax (AtTtfti. i. e. Sublatis menfis , fertis- que a Meiijfa dijlributis, nos quidem libauimus, et tibicina , cum paullulttm ad uota noflra cecinijfet , e medio abiit, athenaevs , Ub. x,pag. 42 j , aic; Tols ,tv Btois iv^ofAttoi Ktp&tvv&opsv y tnt Aiovvaos, hS-' ''nQaisos , tt&' os ris Btur rctvT^ ir\i Tipnv hhri^iv. i, e. Pofiquam igitur deos precati fumus^ uinuminfundamus ; feu Bacchus, feu Vulcanus , feu quis alius hu?2-c fortitus eft honorem, Acque idem eodem loco hos uerfus ex Anciphane, comico, afFerc: Htffa xvdBsss StoHv n v£jj SsaivcZv pvpizc^ ln ivti Txrus txrctat rrje at^ivtjs StctS, tS yt\v%VT»T% Qaaihws hfioipicir. 'eiwoj u ■ar«7, Xa^vttaw Ktgyige. i. e. Bibam cyathos deorttm dearumquc mille decies , Poft eos deinde omnes deae uenerandae } ac duCciJftmi Regis duplum. Meracius ergo mihi , 0 Puer , infunde ! Idem athe- NAEvs, lib. XV, pag. 67$ : O* tftstirie tcZ /s.h ■srciod otmrot ctKPaTu 'sarpts^^ojji.ttct) , tov dya&or itsriCpavSai Sai^CfCt, TifxocfTts Tor ivpov- 7« o^ctluovct. r]v Stos 0 Aiotvaos TcS (it y.tTa ttiw.ov Ktpapticp ■srp&TCt) t^posoi^ofjkivco r &0Tt\pfiOi Aia. ^.torqpci tmnXtyaai. \. e. Grac- ci , cum temstum inter coenandum iufertur menfae, elato clamore bonum Genium inuocant^illum ueneranies, qui reperit ffuit autem is Bacchus. Poft coenam uero , cum primum aqua temperatum poculum miniftratur ,louem Seruatorem acclamant. Maxime ue- ro celebrancur quatuor illa pocula conuiuancibus olim ufica- ta; m ( *6) m ta: nempe poculum louis Seruatoris, poculum Salutis , poculam Boni Daemonis, feu Fortunae, ec poculum Mercurii ; quae cotn- memorantur a pollvce, svida, ec aliis. Cecerum ex hoc culcu deorum ufu uenic^uc eciam deorum ftacuae aliquan- do in conuiuiis fuerinc poficae^uc fcilicec inuocaci ance,per fuas ftatuas praefentes efle uiderentur. Id apud Romanos fa- ccum efie in Iouis epulo, quod Diale uocarunt, cvpervs, 1. c. probauit e valerio maximo, tib. n fub initium: Fenanae cttm uiris cubmtibus fedentes coenitabant j quae con/uetudo ,ex hominum conuictu ad diuina penetrauit; nam louis eputo ipfe in lectulum , luno et Mincrua in fellas, ad coenaminuitantur, JPued genus feueritatis aetas nojlra diligentius in C#pito/io y quamin fuis domibus, feruat. Neque uero folum libabanc diis incer pocula; fed ec eorum laudes cantabanc. PLvrARCHvs, tib. i Sympof. Prcbl. i, pag. f>-l f : t^utov f2kv tjSw aSqv rS 9tg aoivcos awavTts, /ui« Quvri tr aiaviZpvvts t otvrtpa» 2*i idptfciis indscd fAupJivqs irepahSoyiivtis. i. e. Primum quidem oden et paeanem cantabant deo unct ormes uoce , laudes ipfius celebrando ; deinde unusquisque aliam cantilenam, accepta mjrto. Ifta uero mnfuetudo deorum inter pocula colendorum , (uc hoc ' ctgiTtlS. i. e. autem hjmriis iaudaudus Deus primum fapientibus uiris Fauftis uerbis, puroque fermone. Ex hominibus iHum celebres,quipra^eclara quaeuis defignat y Vt, quae memoriae traduntur, uirtutem foucant. Idem, //'£. xv, perftringic foedam quorundam adularionem, qui, cum fingulos cyachos fingulis diis libarinc, effuderinc duos cyachos in honorem Regis. Apud lvcianvm, in Cataplo, pag. 450 jTyrannus quidam haec de fe narrac: ZsrgiroWes iv tc7$ cv^ttosiqxc lAtyctAy (powij iT^v^ovTo f*ot To?&ct 3 !&/ dyctB-d , ir qoc%tc oBchvuv i%t*<$og dvruv trotyjog, tt otc* ts tiren. ygj oA&Jf, ogKOS dvTolg r t v tyd. i. e. Cum in conuiuiis libarent , magna uoce multa mihi bona precabantur , parati finguli pro me mori , fi ficri pojfet. in fumma,per me iurabant. Sic ecipfe Traianus, ec Alexander Seuerus.Imperatores Romanorum, poft fecundammenfam,in honorem AlexandriMagni poculum amicis exhibuerunc. lam- pridivs enim, in Alexandro Seuero, cap. xxxvim , haec cradic: Cum amicos militares habuijfet , ut ufum Traiani , quem ille pofi fecundam menfam potandi usque ad quinque pocula infiituerat, re- feruaret, unum tantum poculum amicis exhibebat , in honorem Ale- xandri Magni ; id autem breuius, nifi (i quis , quod licebat, maius habere poftulaffet. macrobivs , lib. 11 Saturnal. cap. 1 : T%nc non defuit in conuiuio Agathonis , qui Pfaltriam intromitti peteret , ut puella ex induftria fupra naturam mollior canora dulcedine, et fal~ tationis lubrico, exerceret illecebris philofophantes. lllic hoc fieri tentatum efi, ut Agathonis uktoria celebraretur. Quoniam uero non raro laudes heroum ec fortium uirorum a comiflan- C tibus m c i3 ) m dbus cantari folcbant - y euenit,uc Graeee ko)\aos etiam de qua- uis praedicatione et elogio diceretur. Apud pindarvm , ku^cv identidem fignificare iyxcspior 3 non cantilenam feurrilem,et iocofam, obferuauit erasm. schmidivs, ad Pindar. oAv/tftr.H, 13.: 'a)}C,u ulo-as ivo&aptt br' 'Ah&io d&ffOf mov^i KsSfAc? Kai stQatt-tyo- oiav otjtat. i. e. Sed, 0 Pifae arborofum ad Alpheum nemus, huncce hymnum, fiue hoc elogium, et coronae gsftationem, accipe. Sic apud eundem pindarvm , nemeon h, in fine, K&pdQtv aliquando generatim efb laudare, cslebrare. Nihil iam dico, comifiantej etiam nomina amicorum amicarumque, inquorum quarum- que gratiam biberenc,incerpoculacomrneinorare confueuifle ; utpoce qui ritus fere omhibus etiam uulgaribus cornpotatio- nibus fuic communis. SigiUatim yjj, ]U u d adhue commemoratione dignum effc, quod rela- Pbattinis tUm ^ e S imus a P ua " DIONEM cassivm , lib. li, pag. 45-7, de Occa- Auoujlo uiano Auguflo, Romanorum Imperacore, iam poft Acciacain Ivtp de- pugnam Senacum Populumque Romanum iufiifle ,t»s ti kptas, creto et koi rds Itguas (v t*7s vitfQ rt rS onfxn k*\ r%$ j2a^s iv%&U t eultiidiui-.ursa tttma ('Ajuyas x~)ifAoias iv%tc&cu t k»\ tv rais owarmW, %x on no inteY tcis kqwoIs , d?kd kcu rols iVtois, irurr&t dvra ffirtiaw.t -* ks rt rxs poculaipfifyy 0V g £ VT Q f i£ 'Ccr^ rols ^iols tvy^C^tSrm, i. e» Vt fctcerdotes, as giaejtito. ^ acraf feminae, cum pro S. P. Jg. R. uota conciperent, pro ipfo quo- que Augufio uota facerent: utque in fympofiis, non modo publicis,fcd priuatis quoque^ si libaretw, — kem et in hymnis ipfe iuxta adfcri- beretur diis immortalibus. Ad hoc decrecum, huncque mo- rem , ucique refpexic horativs lib. hii, Ode v, cum Auguftutr?. horcarecur , uc redirec in Vrbem : Condit quisque diem eollibus in fuis 9 Et uitem uiduas ducit ad arbores: Hinc aduina redit laetus , et alteris 75? MENSis adhibet devm. Te mutta prece,te profequitur mero 9 Defufo pateris ; et laribvs tvvm MISCET NVMENj uti Graecia Cafioris Bt magni memor Rirculis» la- m c n) m Incelligimus, xn his Poecae uerbis commemorari alteras , i. e. fecundas ,menfas, in quibus plerumque compocaciones ec co- miflationes infbituebantur. Animaduercimus , Auguflum confueuifTe inuocari ad has menfas, ranquam Deum , eiquc tanquam deo libacionem faccam , mero paceris defufo. Immo obferuamus, ec eius nomen, in hymnis, aliorum deorumcuce- larium nominibus adfcripcum efle quae ulcima Horacii uerba ficrecce ordinac dacier : Quisque in hymnismifcec nu- men tuum Laribus, uti Graecia memor (beneficiorum) rnifcet diis nomen Caftoris et Hercuiis , tanquam deorum tutelarium. Quin idem erudicus Gallus probabilicer coniecic, in ulcima huius Odae Horatianae firophe concineri parciculam eiusmodi hymni, in Augufti honorem laudemque cancaci: LONGAS O VTINAM , DVX BONE , FERIAS praestes hesperiae ! Dicimus wtegro Sicci mane die , dicimus uuidi , Cum So/ Oceano fubeft. Homines uero uuidi, nocturno tempore , cum Sol Oceano fuheft, recte dici poiTunt comiffntores. Quis denique dubitet, quin etiam alii Imperatores ,in primisquiuiuiiam diuinitacem dei- que nomen afFectarunt, eiusmodi libationis honorem, diui- numqueinter poculacultum ,ab adulantibus Romanis rece- perint, libenterque admiicrint? VIII, lam, fi porro confideremus eos , qui comiffari con- Quaeper fueuerint, inuenimus etiam tpfos deos paganorum aliquando/b»<7e co appellari Hup&sdg, comiffatores: quia nempe , ut paullo anzcniijjhri oftendi, aduocari confueuerunt comifjationibus, et iis interefle, c °nfueuc ' i vint 9 iisdemque oblectari, putabantur, et a comiflantibus coleban- • tur. Immo haud lcio, an crediti fint etiam fumo dapum con~ fecratarum, et uino libato, frui? Certe ambrosivs iib. iiii ad- uerfus gentes , pag. 178, paganorum cultum diuinum irridens: Scribuntur , inquit, dii ueftri in tricliniis coelefiibus , atque in Chal- cidicis aureis coenitare, potare, et ad ultimum fidibus ac uocum mo- dulatione mttlceri. Sic uero aristofhani, Ne) xupasys AiowMS* comijjktor Bacchus. Similicer martialis, lib. v, epigr, 6: Atque oluere Lares> comissatore lyaeo, Creuit et effufo laetior umbra mero. etc. horativs ,mi, Od. i, Vcnerem monuic, uc in domo Paulli Maximi comiffaretur j ubi plurima ducerec naribus, lyraque. ec tibia y deleccarecur, ec ubi in honorem eius pueri uirginesque hymnos canerent, falcarentque. Nefcio igicur, quamuis haud ignorern, in pompa Bacchica praecipue homines quosdam fub perfona deorum dearumque procelTifle, an tanao_faber fatis cauflae habuerit,cur in Ode vi anacreontis , fub nomini- bus Cuptdinis, Bacchi et Cytherae y non nifi adolefcentes cum puel- la perfonatos incellexeric, qui cantando et faltando ad perfo- nacum deum K&ijuov iuerinc, uc ipfum ad comiflacionem inui- tarenc. Ita uero cecinit anacreon : o l' ' / E£Wf 6 Xjivo-QxstiTasy i. e. Ipfe demum Amor auricomus, Mira rQ «<*A« Avata, Vna curn pulchro Lyneo t K«i tjjj )«iA£ff KvSipnSy Vna cum pulchra Venere-t Tov iiFvp&To* ytpetiole Pergratam fenibus KufiSi itATtuti x*tpuf. Comiffationemingreditur laetus, plinio , lib. xxxv, cap. 36, referente, Philoxenus Eretrias pinxit lafciuiam, in qua tres Sileni comijfantur. Sileniuero dicebancur miniftri Bacchi. Immo et plvtarchvs, in Sympof. vn fapientum, pag. 1 f o, facete fceleton appellauin comiffatorem, dum narrac, ab Aegyptiis in conuiuiis etiam fceleton , (cadauer hominis exfic- catum,) circumferri confueuifle, xat7rep £x a ffl «*>? 8 s Wucm fios , i. e. quamuis ingratus et intempefliuus comiffator , qui fuum tamen habuerit locum , non ad potum et uoluptates, fed ut conuiuas ad mutuum amorem cohortaretur. Ita Syrus Te- rentianus, Adclph. v,n, 8, Demeam irrumpencem in aedes Mi- cionis, et filio cum fodalibus comiflanci fuperuenientem uo- cat comiffatorem haud fane commodum , praefertim Ctefiphont. Vbi notat donatvs, Demeam inopinacum fuperuenifle, uc omnia fic offenderec, quemadmodum qui comiflacum ingredicur: quia _ quia comiffatoris fic fuperucnire ad fcortum , et uociferari aliquid in iocularem[Irepitum. Porro martialis, lib. v, epigr. xvi,libel- lum fuurn, quoniam aprus eflec comiffacionibus, ec de argu- mentis bilaritati ec menfae fecundae congruentibus agerec, elegancer appellauit conuiuam comifjatorernque: At nunc conuiua efl comiffatorque libeUus , Et tantum gratis pagina nofira placet. Sed ipfi quoque Reges Principescme haud raro comijptti effe di« cuncur. plvtarchvs, in uita Alexandri Magni,pag. 702 : /uijo-gv #ts[*a ^«jUeifof e'

pxg. 927, eleganter defcribic, quemadmo- dum Cleopatra, Regina Aegyptiorum r quaft ornatu cc comi- tacu Veneris ufa, profecta fic in Ciliciam comiffatum ad Anto- nium, uelut ad Bacchum ; euius rei narrationem ica ibidern concludit plvtarchvs : k«*t(? Aoyes s%d>pti ^ ndnuv, ok t "A(Ppo$'iT?i xapdQi tra^d tcv L\ovoo~ov eV dyet$a rr,s 'Atrntf. i. e. in- terprete dacierio, in notis ad Horat. lib. 1111, od. 4 ; De tout cote il fe rep&ndoit un bruit , que cetoit Vcnus , qui venoit en ■mafquc chsz> Bacchus , pour U bien de Pdfie, h* e, Ex omni parte illius ( 24) illiusregionis nianauit rumor, Venerem (perfonatam ) ad falmem Jlfiae uenijfe ad Bacchum comijfatttm. Nos fortalTe diceremus: Bs breitete fich ein Geruchte aus y dafs die Venus zum Baccho fey auff die Courtoifie gekommen. Foediores adhuc comiffationes narrantur Iuliae, filiae Augufti, quarum meminic seneca, lib. VI de Beneficiis , cap. 3 2 : Diuus Auguftus fiiiam intra pudicitiae maledictum impudicam rclegauit, et flagitia principalis domus in publicum emifit : admiffos gregatim adulteros, pererratam noctvr- nis comissationibvs ciuitatem, forumipfum, ac roflra , ex quibus Pater Legem de adulteris tulerat , filiae in ftupra placuijfe, quo- tidianum ad Mnrfyam concurfum. Alias ftatuam Marfyae, qui dicicur fuifle minifter Liberi Pacris, in foro poficam , uicco- res, icem ec qui cauflas cenuiflenc,coronare folebanc :acluliam aliasque merecrices, libidinum eoronas, ad pugnarum Vene- rearum numeros, ifti ftacuaeimpofuifle, innuic plinivs, /ib.xxi Hifi. nat. cap. 3 / ec lipsivs, lib. m de antiq. Lect. pag. 12o. Ce- terum,de cantatricibus, pfaltriis ec falcatricibus,aliisquepuel- lis, quae comiflationibus interefle folitae func, paflim conftac, neque nulla harum exempla in his fchedis occurrunc. Quid ge- VIIII. Difficile forec, omnes comijfantium ricus fpeciacim de- neratim jfinire. Generacim comiffatio dicebacur fympofium , fitte conui- dkatur u ' tum nocturnum. lambertvs bos , in exercitationibus philologicis % comis- | j j ta expreflius defcribit: Eft conuiuium lafciuum^ et immo- satio. deratum, in quo ioci impudici , cantilenae foedae , et faltationes ab honefiate remotae ,obtinebant, ita ut noctu ebrii,coronis redimiti, cum facibus , armis, muficisque inftrumentis, ad amicarum amico- rumque fores faltandi cantandique gratia concurrerent , procaciter- que lafciuirent,et non nunquam fores effringerent } in aedesque irrum- perent, Pro diuerfa uero force ec condicione , icemque libi- dine perfonarum comiflancium, diuerfa eciam uolupcacis lu- Decomif- xusque genera in iis obferues. Sic legimus, quasdam comif- fationibus iationes prodigiof6 luxu fumtuque efle infticucas; quales fuere proatgiofiffl, Apicii, illius altijftmi y uc Plinio uocacur, nepotum omnium jumtus. curgitis, quarum mencionem fecic seneca, in libro de confolat. ad m c 27 ) m ad Helaiam 3 cap. x. Apicius, inquic, noftra memoria uixit ,qui in ea urbe , ex qua aliquando philofophi , uelut corrttptores iuttentu- tis y abire iujji funt , fcienttam popinse profejfus , difciplina fua faeculum infecit. Cum feflertium millies in culinam congejjijjet , cum tot congiaria Principum } et ingens Capitolii uectigal , (ingu- lis cOMlssATlomBVS exforbuijfet y aere alieno opprefjus % rationes Jttas tunc primum coactus infpexit , ftiperfuturum fibi feflertium centies computauit, et 3 uelut in ultima fame uicturus , ft feflertio centies uixijfct , ueneno uitam finiuit, Jgttanta luxuria eft , cui feflertium centies egeflas fuit! Quid uero non preciofum ec luxuriofum de his Apicianis comijfationibus cogicari poceft? Sederanceciam,De pau uc fieri folec, cum mediocris , cum paupercinae forcis comif- pertinis faciones, in quibus nihilominus communia comiffancium ui- c ? m if a " cia animaduercas. Sic plavtvs , in Sticho, Act. V Sc. n, usque w ad vii , inducic homines feruulos , ex indulgencia herorum fuo- rum, more Achenienfium, comiffantes, i. e. ad coenam fym- bolis collacis condicences, lauances, pocances, amances, ac- que fakances, Vbi quidem unus ex feruis, Sagarinus: jj)itis- quis praetereat , comijfatum uoio uocari. Sciehus uero: Nosmet inter nos minijlremus. Hoc conniuium efl pro opibus noftris fatis commodule , nucibus s fabulis , pculis , olea in tryblio , lupillicom- minuto cruflulo. Sat eft. — £htibus diuitiae domi funt , fcaphio, et cantharis, batiolis, bibuntj at nos noftro Samiolo poterio tamen uiuimus. Incerim ec cunc unus ftrategns , fiue fympofiarchus confticucus eft huic comiffacioni, ec more Graeco ad nume- rum cyachorum bibicum eft, acque alcer alceri propiuauic, concinences: Bene uos ! Bene nos! Bene te , bene me > bene no- flram Stephanium ! Affuic ec tibicen, qui darec modum, ec le- pidas cancaciones inciperec. Euocaca eciam amica eft, quae accumberec, falcarec, lafciuirec. Quam candem comiflacio- nem his uerbis finierunc: Intro hinc abeamus ; nunc iam falta- tum fatis pro uino efi. Vos fpectatores, plaudite, atque ite ad uos Lantioris comiffatum ! Laucioris uero comifiacionis exemplum fuggeric C0W7 ^ ? J?^" petroniys , cap. LXVj quem uide. Ica uero , fi haec omnia t^^ff" D colli- ° ' m (*6) m colligamus, facilc intelligimus, omnibus comiflationibus qua- fi propria fuifle uitia, ebrietatem, fafciuiam , aucaliquandor*- x-is turbasquc: de quibus nunc figillacim agam. Dezbti- X. Ebrietas quidem ica plerumque propriafuic comifla- ecace co- tioni, utiftaeuoces Kupa p&q, non folum feepius con- miflanti» jungancur, fed eciam , annotantesviDA, Kwf*o? aliquando pro um * ix&yi ponacur. Sigillatim aucem obferuo , eos pouflimum *apa.<»a(, et Latine comijfatores, appellari confueuifle ., quiiam bene poci, auc aliorum conuiuiorum compocationumque percaefi, maioris quacrendae hilaricacis cc explendae libidinis cauila , comiflacum ad alia uenerunc conuiuia. Sic apud plav- tvm, in Moffeffaria, Act. i Sc. iiii, Callidamaces cum Delphio, amica fua, incedens, ec bene madens: lffic, inquic, ubifui, inde ejfugi foras. lta rne ibi rnate conuiuii fermonisque taefttm eft} nunc comijjdtum ibo ad Phifotachetern, ubi nos hifari ingenio et lepide aceipiet. Ec Philolaches quidem bene accepit hominem iam ebrium , iuflitque accubare, et dari a Delphio cito can- tharum circum^ quanquam Callidamates interea prae ebrie- tate aliquandiu ibi dormicaric. petronivs etiam , ubi Trimal- chionis lautiorem coenam defcripferat , tandern , cap. ixv ' t narrat, inter haec lictorem triclinii ualuas percuflifle, ami- ctumque uefle alba, cum ingenti frequentia comijfatorum in- trafle, Habinnam nempe, Seuirum illius coloniae , qui ex Sciflae coena iam ebrius uenerat. lfkautem % inquit, iamebrius y uxoris fuae humeris impofuerat manus , oneratusque afiquot coronis, et unguento pcr frontem in oculos flucnte, praetorio ioco fe pofuit^ continuoque uinum et caidam popofcit. Detectatus hac Trimalchio hilaritate , et ipfe capaciorem popofcit fcyphum. ejrc. Talem ebrii comiffatoris imagknem repraefentauit etiam Alcibiades , apud iPLA.TONEMjin Sympofio,pag. 212 edtt. Serr. Ibi enim narrac plato, cum conuiuati eflent Apollodorus, Glauco,Ariftodemus,So- crates, Phaedrus, aliique uiri fapientes, fuifle extra aedesau- ditam uocem , comiffantium , ac demum Alcibiadem iam ualde ebrium acceflifle. Aicenim, «wA«w$fy«» HfO" ( 27 ) HftTnpnvti' areAu* qtepolt va^aa/uv, d-s KUfxa^ur ko\ dvfylptfas iiu ^'AydS-uv , cati ks\r y tKVUf*a fjkiya. i. e. Sa/uete , uiri! Ebrium ua/de hominem compo- tatorem fufcipite. — Ego me uobis principem compotationis , donec fatis biberitis , exhibeo. lube mihi , Agatho, pocu/um , fi quod magnum adfit y huc affercndum. Reliqua in ipfo platonis Dia- logo legas. Similia rcferc plvtarchvs , in A/cibiade , pag. 15137, cum Anyrus hofpices non nullos inuitaflec, uocacum quo- que Alcibiadem efle ad coenam; fed hunc uenire abnuifle. M&vc&ti? 0' cikoi fAtrct tuv haipuv, ivufiafft irpos tov 'kvvrov , kou ra~ts ^vpdis iirtfds tov dvfyavos , Jeosi 6taffd(jiiro$ ctpyvpur iKxufiaTotr ksi ^uc-ay TA»f§g8 ) tas puel- comiffantes non puduic identidem t*»(*ei%uv eV/ tjjV dyopdr, ko) las eunti- fai jjj^ r % e ^7vog, Si enim, quod terentivs aic, fine Cerere vm >. ei '. ,?/ Baccho frt?et Venusi facile fieri pocuic, uc eadem a Cerere CdHttOHl^ r* bnsfalta- ct Baccho, h. e. ab epulis ec compocacione magis incalefce- tionibus- rec > nulla candem pudoris ec uerecundiae racionc habica. Sic que lihi- plvtarchvs , mi^anKu, /^£•753' de comiflacore, amorem dnra i7- profeflb : t/s ouv « kuXvuv , KupdQiv eV/ Qvpas; cthiv ro irapa- ntanUurn, K fr, tvt jii) V p 0 v . d,a$u,xd enicvia / wtfyKp*Tiet£en> irois rxs dvno&sdc; i. e. prohibet , 0»/» comtffatum ipfe eat ad fores (ama- cae puellae j) carmen, (quod a flecu ad ianuam uocatur paraklaufithyrum f) imagunculas fertis ornet / cwsi conattt cum riualtbus decertet ? Inde donatvs, iam fupra excicacus ad te- rentii Adelph. v, II, 8, annotauic, comiffatoris cffe , fuperueni- re ad fcortum , et uociferari aliquid in iocularem flrepitum. gel- livs , lib. im , cap. 14, ex Acei Capiconis libro nono conie- dtaneorum afFerc exemplum A. Hoflilii Mancini, aedilis cu- rulis, qui ex alio conuiuio uenit, canquam comijfator y ad ae- des famofae merecricis, non, credo,tam animo ulcerius po- tandi, quam lafciuiendi, ec libidinis explendae ^ quamuis a merecrice lapidibus fueric depulfus. ls , inquic , Mancinus Mamiliae meretrici diem ad populum dixit, quod de tabulato eius lapide icJus efjet, uulnusquc ex eo lapide oflendebat. Mamilia ad tribimos plebis prouocauit; apudeos dixit, comissatorem , Manct- num, ad aedes fuas ueniffe; eum fibi fas recipere non fuiffe aede Jua; fed , cum ui irrumperet, lapidibus depulfum. Trttuni de- treuerunt , aedilem ex eo loco iure deieclum } quo eum uentre cum coronario non decuiffet. Atqueita, fecundum Scholiaflen Theo- criti, ad 111 ldyli. 70 KCAf*Acvv heyerai eV' Karu vvktci hs rdf ipa- pevas cLTtepziusvuv. us 'ApisocQdtqs iv Trhiru'i'oiK6$' iirt Kapov @tt$l- £iiv. Kafidcrcin), d7rep%ouai 7rpos Tqv ' Aua pv7k$<* , dTroTaupticro^evot avTtjv S~ uduv Ka) "hoyuv nuv «ot* t£to cwrtfopTUv. i. e. Ka^a^ir, fiue comiffari, dicitur de iis , qui noctu ad amatas puellas abeunt. Sicut Ariflophanes in Pluto: Videtur comijjatum ire. Kufxdala. (apud Theocritum, Aeolice pro Kupdfy i. e. eo ad Ama- rjBt- ( 29 ) rylli^em, foiicitaturus ilhm cantionibus et fermonibus ad id in(li~ gantibtts, Quod uero accinec ad locum aristophanis , ex eius Pluto , u. 1041, excicacum, inceger is eft: ZoiKt SHiv} Kwpov Q-j.$!Zen>. XP. (patveTai. fifawiv yt rot Kat £#<5' tx® 9 vrofiiviTai. i. e. Mihi uidetur iturus comiffatum. chr. Apparet : narn coronam geftat , et facem. Vnde liquec, comiflacum eunces eciam coronas geftafle, ec faces. Vc charcae uero parcam, parcius nunc quoque de faltationibus ec cantionibus amatoriis, ec libidinem magis excicancibus, quibus ufi lunc comiflances , dicam. Ipfe cicero, Philipp. v, cap. 6, co- mijfatores cum faltatoribus cithariflisque coniungic. Saltatores, inquic, cithariftas, totum denique comijpitionis Antonianae cho- rum intertiam decuriam iudicum fcitote ejje coniectum. petro- nivs , cap. xxin: Refectum e(l conuiuium, et rurfus £hiartilla ad bibendum reuocauit. Adiuuit hilaritatem comissantis cymbali- ftria. lntrat cinaedus, homo omnium infuljijpmus , et piane il- la domo digntts , qui, ut infractis manibus congemuit , carminet ejfudit. gellivs , lib. xvim, cap. 9: Vcnerat ad eandem coenam jintonius lulianus, rhetor. — — ls y ubi eduliis, (i. e. pri- mae menfae ) finis, et poculis mox ac fermonibus (i. e. comifla- tioni, ) tempusfuit, defiderauit exhtberi, quos habere eum ado- lefcentem fciebat , fcientijfimos utriusque fexus , qui canerent uoce, et qui pfallerent , ac pojlea, quam introducti pueri pueliae- que funt, iucundum in modum dv&Koionua p/eraque, et Sapphi- sa: et poetarum quoque recentium eKeySei quaedum erotica , et uenufta, accinerunt, Huc adeo pleraeque Odae Anacreontis percinenc; e quibus uel unicam fexcam, quae, uiris erudi- cis recce cenfencibus, infcribicur Kupos , i. e. cantio comiffan- tium, ec cuius pofleriores uerfus fupra produxi , iam ince- gram huc referam: 2t£<$«'v»s fj.h vporatpoicn, Coronas quidem temporibus i'oShas a-waofjtoo-avTis JRofeas fimu/ aptantes MeQuoptr t^M yebuiiTis. lnebriamur , fuauiter ridentes. Taro &afitT<*> li k^>i, *4d barbiton uero pueHa D 5 Ka- «Ci ( 30 ) KrtTdRiVfl-ain ^gwcVTaff Hederaceis plenos nAsjtaftoi? (ptpxa-it S-vetns?., Comisferens thyrfos, x^fo^oV^y^s x°^' Jti ^ Delicatulis malleohs faltat. 'h^%a\Tr,i x-Kgfl? Mollique caefarie fimul puer, 2ro,w«'rwv «^w wueo'» 7 »?, Orefuauiter fpirante , KtfTfl» jTJjKTtJav «d^ptft') panduram ludit,\ Upo%w Kty&av butydv. Tundens elegantem uocem. O $' tfidtt 6 x(>vG-c%c4Tiis lpfcdemum Amor auricomus , MSTd tQ K®h3 Aveqx , ^«zw pukhro Lyaeo, Kaj Tijff KdAfc K.v$-r,pve Fna cum pulchra Vetiere , To" kvyociTcv yt^cqols Pergratam fenibus KoifAsv (AiTtto~i %aipttv. Comtffkiionem ingreditur laetus, Hinc adeo ufu uenic, ur, notance hesychio , tiSput apud Grae- cos aliquando etiam daAyrj Kaj iropuid «s , defignent. zonaras , ad Canon. im Concilii Conflantinopol. in templo Sanctorum Apojio- lorumhabiti, apud Beueregium, T, I Synod. pag. 338: KWjwct- ^fefli e ydvTrdSetay, Keii QiaTpov ae/t-pcv Wfltav to ffv/Airocrtov , Jtti/WoaAoJS tjo") xstj bfydvcts KetTaSzhyav txs dajrvptorets. h. C. Comeffatio eft chorus ebriofus , «/«0 morante , ( et non per uomitum reiecco,) uoluptatis amorem irritans, et conuiuium} indecorum fpectaculum reddens , ctc cymbalis quibusdam , altisaue inflrumentis mujicis , de- . , mulcens conuiuas. *tt cont/i- Sec * ec rixan " um > et inter fe contendentium, tumul- ciis (Hf.tuantiumque comijTatorum proftant exempla. Quanta enim bisqtte ebrietas alios hilaritate, tanta alios iracundia, perfundic, ita eomifihn- ut alii ebrii rifu foluantur incondito; alii inconfolabili moe- tium. roreplorent; alii audaciores et proceruiores facci cemere ali- quando in conuicia, mutuamquc ruanc perniciem. Hinc EVRI- W. C n ) EVRIPIDES: wAjfydf e K^jf Ac&opcv vGptrt$)te£t. i, e P/agas comiffatio iniuriamque contumtliofam excitat, Scilicec calcs comiflacores aliquando non concenci apud aliquem coenaflc ec pocafle, nocce idencidem curmacim per uias publicas ua- gabantur; indesTvciavs, in AntiquitAtibus conuiualibus, lib. i, cap.ic, ad uerbum na^^m explicandum applicac hoc Ger- manorum, Gajfatum gehen. Immo, quod noccu aliquando comifiances, idque armaci , foribus effraccis, in aedes ami- carum irruperinc, inreliigimus ex heliodoro , iib.uu, pag. 192: 'Etb^' p&treu tvy.Tis vjrvca r>jV 7i~oXiy iCem.v^f ) ivowAos xcZ- fxog rrp o?K*i qui populi Ro- mant legibus nunquam paruiffet^ illis diligenter legibus , quae in poculis ponebantur , obtemperabat. ltaque eraut exitus eius- modi, ut alius inter rnanus e conuiuio 3 tanquam praelio 3 aufer- retur; alius tanquam occifus relinqueretur ; plerique ut fuft fine mente ac (ine ullo (enfu iacerent\ quiuis ut, cum adfpexiffet , nots fe pmetoris conuiuium^fed ut Cannenfem pugnam nequttiae, uide- re arbitrare/ur. Ex eius modi pugnis ec licibus comiflancium , docence pollvce, lib.im, cap 4, certa fpecies o^^Vtw?, fiue falcacionis, nomen nacca eft, uc ogfrmi je»ju<* 772, refert, Melifli filium, Accaeonem, formae ue- iiiuflace et pudicicia omnes fuos aequales fuperafle, amatura- que r zz ) saa V J J «'JD' que efle a piurimis, maxime ab Archia: hunc, cum Accaeo- ni non perfuadere pocuiflec, uc fibi fe darec, ui rapere pue- rum aggreffum, acque fodalium ec feruorum curba ftipa- cum, i7n%my>A7aj{ kni Ttje o;*i<«» ra MsAfWii, comijjatum uenijfe in Melijfi domum ; reluccancibus aucem pacre ecamicis, ac ui- cinis quoque accurrencibus , ec eripere puerum nicencibus, Accaeonem , dum ucraque pars ad eum fe craxeric, inceriif- fe , ec maiora inde mala acciduTe. Recce ergo huc percinec illud proverbior. cap.xx, i: 'ak6/\&?ov oms xai vGpmttfypi&il, h. e. Luxuriofa res uinum, et tumultuopt ebrietas, Ec cap.xxm % 29 : cui uael eui rixael cui foueae? Cui fme caujfa uulnera \ Cui fuffojfio oculorum? Nonne Bis, qui sommorantur in uino, etftu- dent calicibus epotandis? An, et XIIL Supereft quaeftio breuicer excucienda, an ec quod- quomodo nam difcrimen incercefleric, incer nupov , fiue comiffationem, comtjja- c j nter conuiuium, atque compotationeml Ifta enim nomina tiones atf- - . r . r • f r . y.n- ■ « tinpuan- non raro incer permifceri, faepius camen diftingui, ob- tur aco?i-^ cruamus ' Diftinguic gicero, pro M. Coelio\ cap.xv: Accw uiuiis et fatores quidem libidines, amores, adulteria t actas, (i. e. com- compota- pocaciones in accis, fiueliccoribus, celebracas, ) conuiuia, co- tionibtisl miflationes , cantus, fymphonias , nauigia , iactant. Diftinguic livivs ,lib. xxxx, cap. 7: Huius rei ignarus Vemetrius: quitt comijfdtmn, inquit, (e conuiuio) ad fratrem imus, et iram eius 3 fi qua ex certamine refidet , (implicitate et hilaritate noflra lenimus ? Perfeus ianuam obferari iubet , et ex parte fuperiore ae- dium, uerfisque in uiam fenefiris } comijpitores tanquam ad cae- dem fuam uenientes , aditu ianuae arcet. Demetrius, per uinum , quod excluderetur , paullifper uociferatus, in conuiuium redit. Ec cap, 9, Perfeus ad Demecrium, frarrem : Conui- uam me tibi committere aufus uon fum ? comijpitorem te cum ar- matis uenientem recipiam? Diftinguic eciam Tertvllianvs , depoenitentia, pag.^Go'. Nullis conuiuiis celebres, nu/iis comijfa- tionibus congrues. Superfedeo alia huius generis loca con- gerere. Ve&um fic putQ , comijjationem quidem compotationem- que ■s. que intempefliuam , ec cum Iuxuria coniunctam, etiam effe conuiuium; ac conuiuii nomen omnino lacius pacere, nec femper in uicio poni .* cum eciam moderaca ec honefta fue- rinc conuiuia , nec coenae (emper cum comiffationibus immo- deracis ec lafciuis compocacionibus, immo aliquando necum menfis quidem fecundis, coniunccae. Sic ipfe cicero , lib. vim ad famil. epifl. xxun, commendac conuiuia, neque eainuni- uerfum ad uolupracem referc ; fed ad cammunitatem uitae atcjue uictus, remijjionemque animorum ; quae maxime fermone effciatur familiari, qui fit in conuiuiis dulciffimus: ut fapientius liomani, quam Graeci, hi avfATrc.ci& , aut o-vvoeiTTfa, i. e. compota- tiones et concoenationes ,° Romani comiiuia^ uscarint, quod tum maxime fimuL uiuatur. Conf. idem cicero , de fenectute , cap. xiii, ec xiiii. Sic plvtarchvs , lib. v Sjmpofi in praef. pag. 672 , tradic, in conuiuiis urbanos acque bellos homines ftacim a coena 2d colloquium, uelut ad fecundas menfas, fe conferre. Eciam Domitranum , Imperatorem , frequenter conuiuacum efle fine comiflacione , narrat svetonivs, in tiitaeiusy cap. xxi: Lauabat , inquit, de die, prandebatque ad fatietatem j ut non temere fuper coenam , praeter Matianum ma- lum , et modicam in ampuila potiunculam , fumeret. conviva- batvk frequenter, ac large; fed paene raptim , certe non ultra folis occafum , nec ut poflea comissaretvr. Si quando igitur ■comiffationes eciam ad conuiuia ec fympofia referunrur, nomina haec laxius fumuntur, ut etiam noccurna illa ec immodera- ca , acque lafciua , conuiuia denocencur. Sic theoooretvs , Cyri Syriae opidi Epifcopus, in Graecarum ajfectionum curatio. ne, comiffationes referc ad conuiuia: Kw^a^ T{tt$ &icc§*a-iv lt ffvfA7roe!ois, xat ajj/pols cto-fjtaat xctTapohvitty Tqv yhu>TTciv. h. e. So- lent non nulli in conuiuiis comijfari, et linguam turpibus cantile~ nis polluere. Acque ance hunc clemens alexandrinvs , qui a fine faeculi fecundi fioruic, Itb. 11 Paedag. cap. 4: a&V&j os r,fMV Trfi hoyiKtf iV(A%tai 6 HO)UQC. - o'fXtf yd(> Ifl fJtiSvSlKOi dvT^Oq, cttvg i^uTiK^s 4^totU( , Tfjf dHyfkm&s o Kufxns. i. e. A conuiuio ratio- E nali ____ m (34) jjg _ ( «a// comiffatio. — Efl enim haec comiffatio tibia inebrians'. nauis tumultuarie conftructdimpotentiae. Non pauci auccores conuiuasxtz feparant a comiffatoribus , tanquam conuiuae ad con- uiuium coenamque fint uocaci , comiffatores uero poft coe- nam uenerinc. Quemadmodum ucro uulgaris compotatio gradu difFerac a comiffationc, indicac epicharmvs, apud athe- naevm, lib. ii, pag. 3,6 , eleganri hac gradacione: '£« pii Bv- etets, Bouti, iK o\ Boivys irozts tytmo' xdgtit us yi /uloi. sa $i tto- fts? au(Mi , t* »ufia |M iytvt70 Bvaiia, tK 0% Bvavtas , gx cSi ^/jt»jf K&t&ViKriy ta (fe KitTaStxr^s iriciai it Kctj fyui* xcq ff(pctKt- fros. i. e. E facrificio exifitt epulum, ex epulo compotatio, quod fefiiuum meo iudiciofuit j e compotatione comiffatio; e comiffa- tioneanimi impotentia; ex animi impotentia lis aptid iudices j ex lite condemnatio \ e condemnatione compedes , mulsta 3 fidera- tio. Huc eciam faciunc Graeci uerfus Eubuli, aniiqui poe- tae , apud eundem athenaevm, loco cicaco; in quibus uer- fibus, quos nunc Lacine duncaxat apponam, Bacchus ica lo- qui fingicur: Tria ego pocula tantum mifceo illis , qui fapiunt : nnttm bonae ualetudinis, quod omnium primttm bibunt; detndt slterum Amoris et uoluptatis ; foporis tertium j quo epoto , ii , quos fapientes dicimus , fefe domum resipiunt: pofl, ft quartum additur, nonefl id amplius noftrum , fed proteruiae ; quinctum clamoris, fiue uociferationis ; fextum comiffationis ; feptimum fuggillationis fub oculis ex rixantium conjltctu ; octauum ap~ paritoris; nonumiracundiae; decimum furoris , quo proflermntur, fui bibmt. CAPVT II IN QVO ILLVSTRATVR LOCVS N. F. exi epist. petri cap.hu, 3 : PbTRl- ¥^ m f e( l u i tur > uc quendam huius tractacionis ufum in il- NfSpro- I luftrandis diuinioribus liceris oftendam. Nimirum tria ponitur Noui Foederis loca extanc, in quibus uocabulum , xupoi , illufitan- i. e, comijfationes t occurritj ncmpe ad rom. xw f 13; ad _ m c. ?y ) m _ , MW^M——iiM i i ■ ■ - ■ ,. , — — .___ - , ——— II ■ ■■——■ i < calat. v, 2 t ; ec i petri ini, $ : e quibus nunc pociflimum feligo locum petrinvm, modo defignacum: 'Af«8T«f yap qyZ» o TrapittfXv&wg X(>ovos r£ Q>'us , ro Bt^fnet rcZf eBvotv KaTtpydra&cii , srgB-oggUjUevas «V aVeAyeKUf, eV«S-o(x/fi«i?, c't9Q xi, ec xii, declaraui, eae plerumque cum temulencia, cum lafciuia, ec cancilenis, falcationibus- que amatoriis, aliisque uolupcacum generibus, eranc con- iunccae. Neque dubico , quin diuus pavlvs, i thessal. v, 6, 7, refpexeric mores comiflancium, cum dixeric: Omnes enim uos filii lucis efiis , et fi/ii diei : non fumus noctis , neqne tc<> nebrarum. lgitur non dormiamus , ficut et ceteri; fed uigtlemus , et fobrii fimus. £hti enim dormiunt , nocte dormtunt: et qui ebrii funt, nocte ebrii funt. Nos autem, qui diei fumus, fobrii fi- mus. Hinc theophylactvs, ad calat. v, 21 ; Kuftn rd fit* Qvcno» fjud' vQpioii uo-pctTti. i. e. Kw/AOi , fiue comiffaticnes, funt te- mulentorum ebrioforumque lafciuiae, et contumeliofae cantilenae. clemens alexandrinvs , iib. ii Paedag. cap. 11, pag. 1^4 ; ol 0* KaAO^UijJlOfiS, 91 (JlC(,Ktt(}lji/ dxpCtO~iOlV Tjjf 7T(pl rd irujMwoVjct. w isi rc ^tiV %itivd?2\0, *j "ru^os, K^at7rd^.*i, &aAavCtot 3 dptlhs, dpyiet, 7roros, i. e. lnfeiices et mifcri funt , qui intemperantiam, quae in compotathntbus uerfatur, uitambea- tam effe exifiimant: quorum uita quidem nihil efl altud, quamco- wijfatio, crapula , balnea , temetum , matu/ae , otium, potus. Qua• re, referente avrelio victore , in Epitom. cap. xxxxyiri, 10, Theodosivs utno/entiam usque eo detefiatus efi , ut prchibuerit le- geminifieria lafciua , pfaltriasque, comijfaticnibus adhiberi. In- de ec mulca piorum Pacrum primae Ecclefiae reperiuncur lo- E 3 ea, m (38) m ca, quibus execrati func comijfationes gentium, ec ab iistreuoca- runc chriftianos. Sed ec in Sacris canonibus faepe cales comif- faciones iis incerdiccae func. u. g. in Codice Canonum Eccle- JiafHcorumDionyfiiexigui, (in Voclli ecluftelli collecc. T. i, pag. 108 ,) ex Canonibus Comilii apud Laodiccam 1'hrygiae congregati y tit. clvii , decrecum eft, Non congruere penitt/s cbriflianis in- terejfe comiffaticnibus. Icem, pag. i $ j, ex canonibus Synodi apud Carthaginem , fub Honorio et Tbeoclofto, Impp. celebratae, Tit.LX, de paganorum conuiuiis aufercndis: llludetiam petendum t ut yqttxe contra praecepta diuina, conmuia multis in locis exercentur ,quae ab errore gentili attracta funt, — uetari talia iubeant : maxime cum etiam in natalibus martyrum per non nullas siuitates, et it» ipfis locis facris talia committere nonrefotmidmt. jQuibus diebus ctiam, quod pudoris eft dicere, faltationes fceleratifpmas per uicos t atque plateas , exerceant; ut matronxlis honor , et innumerabilium feminarum pudor , deuote uenientiurn ad facratiffimum diem x iniu-> riis lafciuientibus appetatUr, ut etiam ipfius fanctae religionis pc* nc fugiatur acceffus. Cuiusmodi Confticuciones eciam adhuc incer caroli m. ec lvdovici pii, Imperatorum, Capituloria ob- feruare licec. Quin ec iam olim ipfi quoque prudenciores ec honeftiores pagani deceftacifunccales comijfationes. Cerce ipfc cicero Lacina nomina comiffatoris cc comiffationis fempcrin uicio ponic, grauiftimisque aliis malis annumerac. u. g. Orat. pro Murcna, cap. vi: Nullum turpe eonuiuium, non amor , non co* mi^atio , non libido, non fumtus, ojlendituret, cum ea non re- periantur, quae uoluptatis nomen habent, quaeque uitiofa funx.; m quo ipfam luxuriam reperire potes, in eo te umbram luxuriae reper- turum putas? Idem, Orat. 11 in Catil, cap. v, de quibusdam perdicis hominibus ; Jguod (i in uino et alea comiffationes fo- lum, et fcorta, quaererent; effent illi quidem defperandi; fedtamett effent ferendi: hoc uero quis ferre pojfit , inertijjtmos homines for~ tifftmis uiris infidiari; JlultiJJimos prudentiffimis ; ehrios fobriis ; dormientes uigilantibus; qui mihi accubantes in conuiuiis ctmplexi mulieres impudicas, uitto languidi, conferti cibo t redimiti fertis^ wgueu- m (39) m wguentis obliti , debilitati ftupris , eructant fermonibus fuis caedem bonorum, atque urbis incendia, Idem 3 pro M.Coelio, cap. xv : skcufatores quidem iibidines , amores , adultcria , actas (i. e. con- uiuia in actis, fiue Hcoribus, celebrata) conuiuia , comiffatio- nes, cantus, Jymphonias , iactant. Idem , Philipp. v , f/s^. vi : Saltatorcs } cithariftas, totum denique comifjationis An- tonianae chorum in tertiam decuriam iudicum fcitote ejfe ccniectum. Adde senecam, epift, li: lllic uidere ebricj per litora errantes , et comijjationes muigantium, et fymphoniarum cantibus pcrflrepentes lacus , et alia, quae uelut foluta legtbus luxuria no® tantum peccat ,(ed publicat, quidnecejfe eft? II. Sicuc autem diuus Apoftolus pavlvs, ad roman. xiii. n e a ijj s ij, cc ad galat. v, 21; ita fimilicer diuus petrvs hoc loco quibus- Kuans collocac incer aliauicia aeque crafla, quaerepugnancuo- daw «oci- luncati diuinae, et quae parcim cum comiflacione lunc con-^" {oci iuncca , partim etiam extra eam func, Sic nominac ds-i\ytl*s'. P , e l r *"*' Quae uox lace pacec, ec ad omnia fe excendic , quae lafciue ^ K 7 il< *' hbidinofe, peculancerque, fiimc, ec quibus abfcondendis nul- la fatis atra nox eft, uti ^«^«loquitur, lib. i natur. J^uaeft, eap.xvi. Vide b. 10. olearivm , in Bxercitat. philolog. Graecum epiftol. Dominical. Textum concementtbus , pag, 7. Etiam uir eeleberr. 10. conr. schvvarz, in comment. Critic. et philol. iin- guae Craecae n. t. obferuauic, exemplisque probauic, «VeA- ytm non folum nocare lafciuiam ec libidinem inhoneftam in feminas, uci apud polybivm iib. x , cap. 5 5 3 fed eciam omnem iniuriarum.ee peculanciae libidinem efFrenem,indeque profeda facinora, uti apud eundem polybivm, lib. v,cap. 8 , et lib. vm,cap.Q, ubi fermo efl de uenefkiis Philippi. De ta- li iniuriarum libidine hac uoce etiam ufus eft demosthenes , in anicio orat. in Midiam dealapa: lr t » /ue> dyuav xai r«» vGgu, y -arf e\ aTSTAtras )T€ 3tKaio7vv*is , (M»jTg dptT*is* ZsAj/s; yd^ i?t (Atct irchis tYiS ?rap.(ptXias , ev »5 TravTes cJixatot >fVo<¥, icti dotTtjs dvdyneot. tto-ihytjs 00» e ju>) \azti%(av Tfjs 2eAy»j{.i. e. A/ferimus autem nos quo- que , ^/c/ «VeA7>7 «Sh»j f / iuflitiae et ornnis uirtutis(it expers. Selge enim ejl quoddam Pamphdiae opidum, in quo omnes iufti fue* runt, et ttirtute referti. 'ASiAyijV, igitur, qui Sel^es efi expers. Non nulli, in uoce do-tXytta , non * scMroiev, fiue priuatiuum , fed (irtremnQ* , feu intenfiuum, agnofcunc, opinances, nomen hoc ab alio opido Pifidiae defcendifle , cuius incolae Iuxus nomine fuerinc infames, unde daihyti< ualde luxuriofi ec laf- ciui dicancur. Priori camen fencenciae magis accedic cella* rivs, in 6>o£/\ ^w/z^. 7". 11, lib. m, . 4, « II. Mihi uidecur, Germanorum uerbum,yHw o cix^Te?? iopds. Vcicur hac uoce aelianvs , Var. Hift. lib.ui, cap. ij: Bu^avTtas h Jeivws oivo

t/*s oVar- Aif» dntat (ptpi&cq, xa} otvotphuyUs , xaj ■sr^oetywyeiet?. i. C.Byzm- tios ualde uinodeditos fama fert , cauponas frequentare. Itaquc et m (41) duplicem eodem facto fuftinent culpam Bjzantii, et temulentiae , et fro(titutio7H$. plvtarchvs , qui alibi eciam uoce , civocphv- yia, utitur; in libello de garrulitate , pag. j- 8 3, pro ea uide- tur ponere civuotv; et oivuotu^ quidem ac fxi^s hoc difcrimen tradit, ut civdo-u dnctv, pt% b%, (phvetpUvy h. e. utnofitati leui- tatem, ebrietatifyuero futilitatem, tribuat. Praeterea diuusPE- Trvs inter res uitiofiflimas connumerat •aroVgj, i. e. compota- zrfam. tiones; quae quidem etiam cum xu,uoig , fiue comiffationibus , eranc coniunccae; non minus camen compotationes incem- peftiuae eciam excra comiffaciones aduerfabancur uoluntati di- uinae , fi quando inducerenc ebrietatem, ec cempus faepe ftmoPwyjcqs ec di%(>oAoyUts , ftultis ec turpibus fermonibus , peiv derenc. Tefte enim plvtarcho , de garrulitate , (pihceoQot Tsju jwe^^y Atyovrcti itvat Ar.pqciv ^rd^otvov. i. e. Philofophi aiunt , uaniloquentiam in uino efje , Kai 9 pupoAoyi* jjLtQqv ■Tsotti rtjv oivuctv t et fultiloquentia ex uinofitate facit ebrietatem. Incerim idem plvtarchvs, de puer. ed. dum recenfec peccaca iuuenibusfami- liaria, coniungic icidem txctvs cum xupots: Tudt fut %Sij navt- cxtvciAtvuv ddiKqtAdTct ToTAaxjf vvt^vd ytttTtti, K*i 0^(^X10%^ dfJttrPtol yaCfOf , «ASTett TTtfT^fiJoJt» £fl5f|W«TCat> , XCtt KvQ.Ct , Kttl KUfXOl, KCt] TTCTOl, Ka)7rup9ivuv '4po>tis,k*) yvyamuvoiKoCpQaptcu yaptTuv i. e. Atiar» ex ephebis egredicntium yeccata faepenumero ingentia funt et atrocia: ingluuies uentris , furta pecumacpaternae, alea, comiffaiiones , pota- tiones,uirginumarnores. nuptarumadulteria.B. gerhardvs ou-otpAu- yl*s de uiciofo habicu ec afFeccu; ttoixs uero de pocandi accu, incerpretatur. hvgo crotivSj uc ttots? magis diftinguerec a uinolentiis , illos exponit per ajfidua conuiuia , fiue cvwzroat*. , quae, quamuis abfit eciam ebriecas, culpa tamen non careant. Sie Tsoiovm deteriorempartem fumiaLxx Incerprecibus ,genes. xxxx, 20; ivdic. xiiii, 10. 12. 17, pluribusque aliis locis.' Tandem diuus petrvs 3 canquam fummam et compendium omnium craffiorum peccatorum,paganiscommunium,com- memorac dQtfA,iTXs itSu^oA^Tptias, i. e. iniuftos, fiue nefarios cul- dQtfM70i tus falforum deorum. Recte coniecit grotivs, refpici hic po-gtoWo- F tif- Aovptm. ( 42 ) fimum fpeciem idololacriae , adcffe fodalittorum ffvarnlug , ds quibus decerpta falfss diis dabantur , et libabantur. Quin ec in priuaris compocacionibus ac comifTacionibus huiusmodi idolo- lacriam locum habuifle, iam fupra copiofe oftendi; cumnon folum Baccho, Veneri, aliisque diis, fed ec geniis Principuro, iibarecur, ec aliquando eciam deorum imagines et idola eum 5n flnem afFerrencur, ec honorarencur. Ifliusmodi h^a^oha- r/ieisthic dicicur d&eunac, i, e. iuri aduerfa , iniufta , nefariai, quia iniuftum ec nefarium erat, eum honorem, qui foli deo vero debebatur,tribui ficcis numinibus deorum,etprincipum. Componicur ifta uox ex a, ^t^n^, ttadiectiuo, Qi;xiT0f, quod eft a Geuts, iuftitia, ec legicur apud parthenivm , in Ero- ticis, cap. viiii. rafmelivs , in annotat. ex Xenophontc, ob- feruauic, Xenophoncem, Cyropaed. lib.i^pag. 21, dQey.tsct ivxflpbxi eos dicere , qui contra uoluncacem diuinam aliquid pecanc. Merico autem calovivs , in Bibliis illuftratis ad h. 1. reprehendic gregorivm de valentia, lib. 11. de idol. Cap vii , p<*g- 71 81 qui exhoc s. petri loco inepce colligerc uolueritj dari ucique quendam licicum idolorum culcum. Compara- Hl. Non poflum, quin in flne huius facri argumenci af- tio kco- feram adhuc elcgantem comparacionem nd/Auv, fiue comi/fk- muv , fiue thnum paganorum , cum coenis et agapis ueterum Chriftianorum , comissa- quam expofuic tertvllianvs, in Apologetico aduerfus gentes, tionvm cap. xxxviiii. Coena ncQtra , inquic, de ?2omine rationem fuam fagano- cfiendit j uocatur dydtxti ^id quoddilectiopenes Graecos efl. - - Ni- rum, cilmhil ttilitatis, hihil immodeftiae , admittit. Non prius difcumbi- A G A p 1 s tur jj q t{am oratio ad DEVM praegufletur. Edittir } quantum efu- Chrtfia rientes capiunt$ bibitur, quantum pudicis eft utile. Ita faturan- norum ' tur,> ut ^ ut meminermt > ctiam per noctem adorandum D&VM ftbi * ejfe. Ita fabulantur, ut qui fciant, Dominum audire. Pofl a ■ quam manualem, et lumina , ut quisque de (cripturis % fanctis, uel de proprio ingenio , potefl , prouocatur in medtum, DEO canere., Binc probatur, quomodo biberit. sleque oratio conuiuium dirimit. lnde difceditur , non m cateruas cneihnim, nsquein ciajjes difcur- >- m c 4? ) m fationum , nec in eruptiones lafciuiarum (quibus tribus deno- minationibus defignantur KtZ^ot , flue comiiTationes, pagano- rum:) fed ad eandcm curam modefiiae , et pudicitiae , ut qui non tam coenam coenauerint, quam difcipltnam. Huc etiam facic, quod clemens alexANDRinvs , lib. H. paedag. cap. mi, pag. i6f, loco jc&Smwv, et comijfationum paganorum, quas nouerat foe- dis, etido!olatricis,amatoriisque cancilenis, acqueinitrumentis muficis, frequencari, commendatmeliorem K&tw , er, fiLa- tina uoce ita uci liceac, comiffationem , ad gracias deo uero a- gendas comparacam. Poftquam enim ex coloss. ui., i^,ad- duxiflet locum, in quo iubemur nos inuicem admoncre, cantio- nibus , et laudibus , et cantilenis fpirttualibus, cumgratia canen- tes in corde Domino ; ita pergit pius Pater: ovtos ypuv o Kc2(Mt o iv^d^t^os. KxV7rpos Ki&ctfacv e.flsAflVijC:, 15 AuVetp aliU rtxai i\>aK- Mw, fjiufiog ouk eo-Tif. iZ^atov fii^vtj $m«iov /3«to-jAe'<* , iv%d- ^i pocula, lure poithminn, reponicur , pro parci- zeniiet cuh } procuL^ urgeanc uiri docci. cl. arntzenivs: cofflijjatio Gefneri* ini- m c ■> m inquit, hic lo um habere non poteft, cum (tatim fubdat plinivs , 'faltaYetUY \ pcr quod faltatio mimorum intc/hgitur, quae in ipfis luaii injlituebatur, adeoque comiffationem praecedcbat. Verum, quis nefcic, / altationem aeque in comiffationibus , ac in ludts y locum habuifle , acque mimos quoque aliquando menfis coiv uiuancium oberrafle ? Id quod fi denuo probare uelim, charca ec paciencia leccoris abufurus uidear. Quid uero fibi ifta uelinc: ludos praeccjfi/fe comijfationi , ubi pociflimum de priuacis comijfationibus fermo eft, id, faceor, me non facis ca- pere. Incer comijfandum enim ucique falcabacur: unde apud. Graecos eciam quaedam fpecies cpwetui , fiue fa/tationis, dicebatur xupsg. Ac, fi arntzenivs uel unicum horatii locum, ex tib. mi, Od. v, fecum reputaflec : dicimvs vvi- Di , cum foi oceano fubefl; uix fcripcurus fuiffec : Jguis cre- dat, tali re (comiflatione) Laudes lmperatoris efje celebrata$\ Porro ait idem : Neque debemus comiffationem tueri eo praetcxtu , quafi commtjjiones fub generali uoce ludorum Ja- tis comprehenderentur, ut fecit Vir doct. in Mem. Prop. lib. i, cap. \mi> Si enim hec procedat, quid faciemus fequcnti, faltare- tUY; utique et illa uox fub ludis comprehendi debuit: ita 3 ut tollenda foret , uel mutanda, (i prius argumentum /atisfaceret. Sed fine caufla cricatur uir clariffimus; quafi Plinius , fi prius generatim dixerit, laudes Imperatorum ludis etiam (i. e. com- mifllonibus,) etcomijfatioaibuscelebratasejje,noncthm deinda fpeciatim modum illarumlaudumperfaltationes, ec canciones, mimicosque geftus, utrobique celebratarum, indicare po- tuerit. Qua ratione nihil fuperfluum in uerbis Plinii occur- ric. Locum Viri cuiusdam docti ab aslntzenio annotatum uidere nobis non contigit: nos uero uocabulum, comijjationibus^ non folo eo tuemur praetextu, quod commifjiones fub gene- rali uoce ludorum iam fatis comprehendantur ; fed potifli- mum auctoritate toc codicum MSS. ec omnium exempla- rium cypis excuforum , (fi a quatuor recentioribus editio- nibus difcefleris;) adhaec confuetudine ec moribus illorum cemporum nicimur , ubi uficatum fuic, iftis modis Prin- G cipes cipes etiam inter pocula laudari , atque coli. Haec argu- menta a cx. arntzenio funt remouenda. Denique et baec addic Vir doctiflimus: Recte Cafaubonus obferuat, commijpo- nes dici de uili laudationis genere , ct ideo opponiferiis Jcriptis, a Suctonio , Aug. cap, lxxxvjiii \ quomodo Plinius fiattm mcmo- rat feria Carmina. Attende praeterea ad fequentia , ubi turpi Adulattoni aeternilS honos opponitur; nihil uidebis de comijfatio- nibus ; fed omnis rcs in ueris laudibus , in fera annalmm prae- dicatione,abfoluitur. Verum non attendit arntzenivs, etiam adulacoriam illam laudem Principum, in comiflacionibus an- tehac ufitatam, recte dici de uili Iaudationis genere, ac de breui et pudenda praedicatione, et ideo opponi feriiscar- jnimbus, atque aeterno honori. In fequencibus aucem uerbis ucique iterum deprehendiflet Vir clariflimus comtffationum ueftigia , fl tot codicum eximiorum fcripturam non falfo pro aberrante habuiflet, fed admififletluculenciflimam emen- dationem : Tu pocula atuicultu, tu ludicras artes , remouifli. Nonne enim pocula ad comiffationes faciebant ? Quod ad ce- leberr, cesnervm accinec, ille in notis ad hunc Plinii locum ita difleric: Vocabulum, commifjiombus , retinendum puta- mus , (nempe ex Cellariiedicione, quam pociflimum fecucus eft, ec ex Cafauboni commtndacione; ) earatione^ quodme- lius cum ludis iunguntur , et quod rarior intellectus illius induxif- fe uidetur aliquem correctorem, ut comifjationibus fubfiitutum iret. Eidem forte> debentur pocula , de quibus flatim. Verum nefcio, quomodo commiffiones melius iungancur cum ludis t quam comijfationes; fi exilla priore coniunccione, prouc an- te dixi, frigida quaedam ravTohoytA nafcatur ? Satis bene in« ter fe conueniunt iudi etcomiffatiorfer , quod utrobique (quam- uis omnino diuerfa occafione,) adulatio habuic locum, ec ucro- bique breui ac pudenda praedicacione laudari colique qui- dam confueueranc Pcincipes. Qood hodie nobis melius ui- decur , non ftacim uecuftam, ec tot libris confirmatam jectionem de poflefllone deiicere poteft , fi inprimis ea leccio commodam ec moribus iftius aeui congruencem feriT m c n ) fer.tentiam efficit. Potuit fieri, ut alibrariis hae uoces, comif- fationes, etcommijftones, inter fe permutarentur ; fed nondum probatum certumque efl, iftas uoces hoc loco ab antiquis iibrariis permutatas. Ac, fi uel maxime ufus fignificatus- que uocabuli commijfionis rudibus quibusdam librariis diffici- lior intellectu accidere potueritj potuiflet tamen nomen hoc ab iis in praefenti loco aeque defcribi exprimique, ac in eiusdem Plinii epifl. xxim libri vn, in omnibus, quan- tum conftat, exemplaribus fine ulla uarietate defcriptum ec expreflum extat. De altero loco reftituco : Tu pocula a tui sultUy tu ludicras artes, remouifli; haec commentatur gesne- Rvs: Non puto y remouijfe a fui cultu pocultl Traianum, quinon infenfus ejfet imritationibus. Vid. ¥meg< cap. xxxxvim, 8. Neque AuguftG feuerior , ad quem Horatius, Od. im, f, extr. Longas o utinam - dicimns widi, cumfol Oceano fubefl. Sce- nam, hiftrionem, ludicras artes, remouet Plinius , non epu- larem hilaritatem. Nolim ego eripi mihi , meisque fodalibus , Itbertateminter fobrias, hilares tamen^et uinononcarentes, epulas, ufurpandi nomen regis , etc. Verum, quod pace Viridoctif- fimi dixerim, non fequitur, ut, qui non alienus eft abeni- gna inuitatione, is etiam breuem et pudcndam Iaudationem adulatorum comiflancium aequo animo,ferat, et cultum fui diuinum inter pocula lubemer admittat. Noftra exfententia Plinius non conuiualem hiiaritatem, fed adulatorias comif- fantium laudes, et adulatorium eumque diuinum cultum, a Traiano remouet, Augufto utique feuerior fuit Traia- nus, eo nornine, quod non lolum icenam, hiftrionem, et ludicras artes, fed etiam pocula a fui cultu, remouiti quae pocula a Fui cultu remouifle nusquam dicitur Auguftus. Quis uero non probet optimi Viri libertatem, poft tot tan- toique labores, quos quotidie impendit rei Jiterariae ornaa- dae, cum finceris fodalibus fuis, inter hilaria pocula, ufur- p^ndi nomen rfgis, cui omnes boni quauis occafione benc precantur, ec cu.us maieftacem nemo non comiter reuerenter- que colit; (ed, hic inter diuin-um et ciuilcm cultum diftin- gueudum efle puto, tiace in praefenti Jufficiant l VlRO IVVENIINGENIO ET DOCTRINA FLORENTISSIMO , iO. lACOBO FRb.iO, CANDIDATO HONORVM PHILOSOPHICORVM DIGNISSIMO, ■ S D. CHRISTIANVS GOTLIB. SCHVVARZIVS. QVo propius TE noui , AMICIWIME FREI, et quo accuratitts perfpe- - ^xi uimmentis tuae capacijfmae ; ho: impenfius TE arao, et ele- ganti dottrina tua , firigularique morum integritate, mirtfice delector. Quid ? quoi nem r > factie eft in hoc coetu erudito , qui non eximias ingenii animique tui dotes aeflimet coliaudetque , ac Pataae tuae , reique litera- riae, optima quaeque in futurum tempus de TEpolliceatur. Neque entm leue aliquid tritumque t;biplacet,nsc in unlgari (tudiornmciirfu fubjilHs;fed, optimam uitaerationemfecutus, in pukberrimo et uttlijfimo doctrinae-ac uir- tutis genere elaboras, etftimulos boneftijfimae laudis ipfe TlBl aimoues, ^ ut ad praeclara quaeque alacri animo enitaris. Res ludicras, etanimiin- dormientis fibidejidiam,ave\fatus ,tempus operamqueponis in rebus egregiis, quae praecipuum in uita decus habent, etanimum diuinae humanaeque fa- pi ntiae praefldiis inftruunt. Etiam Latii Graeciaeque antiquitates per- fcrutatttrus, praeftantijfimos quosque ueteris aeui fcriptores euoiuis , unde et probatas dicendi fcribendique rationes cognofcas, et exempla in illuftri pojita monimento intuearis, equibus, quoi imitere, quodue itites, TIBl capias. Vbi multi uix riuos quaerunt -delibantque; TV, certo ftudiorum ovdine conftituto, fontes uerae folidaeque erudhionis hauris, et, fi qna ctnn lau-ie fufcipis, ea conftanti exeqtteris ajfiltiitate, pulchreque confi- cis ; nec minus tamen inter haec , quae laudts tuae palma eft, modeftiae frmper es retinentijfimus. Hinc adeo , uti iam antea in lucem Academi* cam prodiifti, atque in erudiio certamine, applaudente Patrum Ciuium- que coetu, ingenituim, et felectioris doctrinae copiam, quae aetatis tuae modumfere excedit, omnibus approbafti: ita nunc, maioris laudis materiam quaefiturus, et uiam tibi ad promeritos philofopbiae bonarumque artv' honores muniturus, repetis ingeniorum paiaeftram, et, quod ego, felicts exitus fponfor , certum habeo, opinionem de TE omnittm expectationem» que facile conftrmas. Quod inftitutum laetum TIBI perinde ac fauftum ejfe cupio, et Patriae tuae, ipfique reipublicae literariae, detali tamque re» cti moris ciue maonopere gratulor , enixeque opto t ut induftriae tuae uberrimi iucwndijfihique fructus conftent, utque, DEl IMMORTALIS aufpictis, MAE( ENATVMque fauore, dignum tandem uirtute locum ca- pejfas, in quo feliciter collocatm de literis ornandis publice priuatim* quebene merearis* Vale, decus iuuenum , et t quodfacis, meamal \ O ® 0