CAII CORNELII TACITI SITV, MORIBVS POPVLIS GERMANLE LIßELLVS, CVM PERPETVO ET PRAGMA- TiCO COMMENTARIO, o^v o POPVLORVM GERMANIAE NOMINA, lifcum, res geftas, coitiones in lbcietates ma- gnns, atque cx eorunidem moribus varioriuii in genna- nia publicorum ac privatorum turiutn et conive- tudinum originem et progrcflum /} —jL. EXPOSVIT IVST. CHRISTOPH. DITHlvHfRVS, HIST. ET F'OLIT. IN ILL. VIA DRINA PROF. PVBL OUD. SOC. REG. PRVSS. SCIENT. SODA L. ACCEDVNT IN AD PEN DICE NOTAE CONRINGII,LACARRII, et LEIBNITII, CVM EXCERPTIS ex CLARISS. IACOBI GRONOVII ORATIONE DE TEMPORE IMMTGRATIONIS EATAVORVM IM 1NSVLAM SVAM. ED IT 10 TERTIA PRIORTS FS EMENDATTOR. FRANCOFVRT1 AD VTADRVM, Impensis ANTONII GODOFREDI BRAUNII» ACAD. REG. BIBLIOPOL. M DCCIXVI. PRAEFATIO. ■ - . 4 ^ vl * J 4JfK*■ on dubito fore mukös, qui hanc operam noftram, quam' antiquis Germanorum rebus impendimus, leuem, atque in tanta commentariorum in hunc Taciti libellum copia, noftro penitus nos fuperfedere potuiffe, iudicent; cum qui- bus, ut de ufu antiquae Germanorum hi- ftoriae eiufque fontibus, hoc Taciti libro, ac commentatoribus in eum paucis age- remus, rationesque inftituti noftri commu- nicaremus, neceffe duximus. Etfi enim a dimidio, et quod excurrit, fäecülo re- )( 2 rum IVST. CHRISTOPH. DITHMARI rum Germanicarum hiftoria infigni iuris Germanici, tarn publici, quam pri* uati, incremento, fuerit exculta, furfi- cere tarnen, ü uel a Conradi I. uel Caro- li M. temporibus, uel ad fummum a Francorum regni initiis ea repctatur, . res uero antiquiores, fi non plane inutiles, faltem fcicu haud neceflarias e(Te, funt, qui exiffimant, aliisque per- fuadere conantur ; quorum uero opi- nioni, ut adftipulemur, impetrare a nobis non poffumus, ac iudieio po- tius fubfcribimus illuftris CONRIN- GII, qui de uario hiftoriae Germanicae aritiquae ufu in do&iffima ad eundem Ta- citi librum praefatione, habet uero , in- quit ? & haud exigimm ad res imperii 110- feendas ufam uetußionmi mommentorum adeüratior notitia. . Si enim ad reipu- blicae formani refpexerimus , quomodo il- Wi auf, quando coeperit Gcrmanis genti- bus aUubefcerc, ex anliquiffimis demmn licet monumentis addifeerc. Ita et mul- ta y PRAEFATIO. ta, quae ad populi Ubertätem, ad nobi- Uum principumque ßatum, et ßeruitutem y et alia pertinent y ßcut antequam magnum hoc imperii corpus coaluit, coepere^ ita et altius dubia origine arcejfenda funt. Ta- ceo nunc Germaniam mediam incolere hodie Sarmaticas gentes, quae unde aduenerint, aut qui fefe noflras in terras eßPuderint , in rem haudparum ßuerit^ non nefcire. Iflud filentio neßas fuerit praeterire, non poßße retlius nobis ingentem Dei erga nos grätiam ac mifericordiam innoteßcere , quam ß anti-, quam illam Germaniae faciem cum hodierna conßeramus. Inde cnim dißcimus omnem cul- iuram noßram, omnem hanc elcgantiam, Chri- ßianae religionis proßcßoni ßerendam accc- ptam. Cum hacenim exutam feritatem, abliv tasßordes } corretlam ruditatem, moderatam lincentiam eßfe: ipßam terram otim informem^ ßiluis horridam, patudibus ßoedam, caeloaßpe- ram, triflem cultu aßpebluque , nunc Chrißia- nißmi interuentu ßpkndore urbium ßormofiß- mam, nemoribus amoenam, paludibus mundam y - X 3 cae ' IVST. CHRISTOPH. DITHMARI caelo möllern, afpeffiu fange incundiffimam red- ditam. Quaeprofeffio uolwere animo magnum pietatis incitamentum funt: decet autem nos, tiifi fallen* j beneficia haec diuina etiam faepius recordari , quod raro exemplo prae aliis ter- ris Germania iflis affeEfa fit. Ita uel hac fo- la de cauffa pretium operae fuerit^ adantiqua ifia nonnumquam recurrere , praefertim qniim feuero ediffio Deum Optimum Maximum ab Hebraeis ßüs idem illud certum fit exegiffe. Ceterum et alia multa funt, quae id flagitent. Videmus enim in Italia, Gallia, Hifpania, Britannia , Germaniaque omni , Romanorum pofl tempora, twua quafi gentium iura exorta, quae non aliunde^ quam ex antiquißmis Ger-* maniae inßitutis profluunt. Quemadmodwiu enim Itali olim, uicinaeque gentes Graecorum mores legefque, Dionyfio Halic. teße , funt fe- . qißitae , unde ius aliquod gentium improprie ita didtum exortum efl: ita (uerbafuntfum- mi ulri Hugonis Grotii de J. B. et P. lib- II. cap. 8. §. i.) „et reuera faftum uide- ,,mus, ex quo Germanicae nationes Euro- „pam PRAEFATIO. „pam fere omnem inuaferunt. Sicut enim „ olim iura Graeca, ita nunc Germanica in- „ ftituta paffim recepta funt, et nunc etiam „ uigent. „ Obferuare autem licet jplerumque illorum in antiquiffimis etiam monumentis na- firis liaud leuia indicia: quod ad reift am legum intelligentiam haud warum facit. Silebonunc regnormn principatuumque in potißma Euro- pae parte formas conßitutionesque ab aktiquis Germanorum conßietudinibus deriuari. Solum illud uniami addo: Romani hnperii extrema abfque Germanicarum rerum notitia illa tum per-dpi , eo quod ab Germanis Romana illa üts fralfta fit etperdita. Vandali enim, Go- thi, Gepidae, Heruli, Rugii, Sueui, Bur- gundiones, Alemanni, Longobardi, Fr and y Saxones , Germanica nomina funt , atque ex Germaniae ßloprouenere, uacua trans Albim Sarmatis Vcncdis reliffta ßde. Sed quid per' go ß'ubftus huiusßientiae commendare ? quum uelßla iueunditas, uel ea , quam maioribus debemus , pietas ac reuerentia uetet res illas antiquißmas obliuioni nos uindicare? Certe ri; )( 4 Ins IVST. CHRISTOPH. DITHMARI Iiis caufis motae praeclarae Mae animae, quae magno fludio hifce cumprimis centum annis in primordia noßra inquirentes, objcuris lucem, obfoktis nitorem , dubiis jidcm , et pereunti memoriae quafi animam herum reddiderunt. Hactenus Conringius. Sane cum iure Im- perii R. Germania' publico ita comparatum efle, ut folida eius notitia, nifi progreflus cius cum exordiis conne£tantur, et quo uinculo nouiora quaeque cum mediis, media cum antiquis cohaereant, probe intelli- gatur, adquiri haud poffit, luculenter do- cuit uir incomparabilis, perilluftris aCOC- CEIVS, qui hac ratione ums, nobilifli- mam illam iurisprudentiae partem fuo de- mum fplendori reftituit. Multa quoque priuati iuris ueftigia in antiquis Germanorum moribus reperiri, exemplis in fcriptis fuis paffim docuerunt clariffimi uiri, C 0 N RIN- GIVS, HERTIVS, SCILTERVS, B E Y E R V S, ac praefertim illuftr. T H O- MASIVS, qui in uariis differtationibus ex antiquis Germanorum inftitutis multam mo- PRAEFATIO. moribus hodiernis lucem attulit, atque de hoc, quem edimus, Taciti libro, Delineat. hiß. chülis iuris ^73. hie , inqnit, libellus Taciti ßitdioßs iuris inpris commendandus eß, quoniam deprehendent, ex ißis antiquis moribus »Ott pauca hodierna capita iuris Germania, a iure lußinianeo dißcrepantis , deriuari poß'e, v. gr. iura hominuni propriorum , carentiam proportionis inter dotem et donationes pro~ fiter nuptias cet. Quae cum ita fe habeant, atque nec pubHci, nec priuati iuris Germania notitia folida effe queat, nifi e re- rum Germanicarum primordiis quandoque arceflatur, maxime dolendum eft, ipfos Germanos, rebus tantum fortiter gerendis intentos, animum ad res fuas defcribendas ferius adplicuiffe, et, quae de antiquo ipfo- rum ftatu cognofcimus, ac exteris Graeco- rumet Romanorum fcriptoribus petendaeC. fe; quo factum, ut plurima cimmeriis tene- bris immerfä maneant, multa ftudio, ut Plinii XX. libris de bellis Romanorum cum Germauis procul dubio accidit, fupprcfia )(5 fim IVST. CHRISTOPH. DITHMARI fint, tarn pauca uero fuperfint, ut Conrin- gius et Leibnitius, quae ad Germanos per- tinent, ex fcriptoribus Ulis excerpta aliquot foliis complexi fuerint. Qiiare Taciti hic liber, quo fitum, mores, et populos uete- ris Germaniae ex profeffo defcripfit, tanto pretiofior eft, meritoque Willichio, Althame- ro, Khenano, Glareano, Beuthero, Lipfio, Conringio,Colero,Cluuerio,Salinerio,Lacar- rio,Kirchmaiero,Strauchio,Gronouiis,Vette- ro, aliifque do£tis iliris * dignus uifus fuit, in quo illuftrando operam fuam collocarent: quibus uti merita fua relinquimus, ita quod in commentariis ac animaduerfionibus fuis in di- greffiones afcopo au&oris alienas faepius pro- lapfi fuerint, non fine caufla defiderat illuftris THOMASIVS, cuiusuerba, etfi pro- lixiora, huc adfcribere operae ducimus pre- tium. (*) Vide, qui de Iiis commentatoribus in liunc Taciti librumphiribnsegerunt, MICH. HER TZIVM Biblioth. Germ. no. 23. et ßqq. cl. uirum 10. ALIS ERT. FABRICIFMVMioth. Lat. Fol. I. p. 4.71. et Fol. IL p..751. Ac cedit Ulis 10. THE OD- 1AB L 0 NSKI FS, qui eundem librum Germani- ce, fwinna, einfindet, eins Linguae elegantia, red- didit, atque egregiisfimul notis uuper illußrauit.. PRAEFATIO. riüttl. Ita uero ille /. c. §. ffi et feqq. Quamuis multi in Tacitum commentati Jint y quos inter eminet Philippus Cluuerius^ nulluni tarnen deprehcndi , qui non in multis aberra- uerit a ßopo Taäti. Ergo legendus Tacitus abfque commentario , obßruatis potißimum duobus monitis. Nam Tacitus ubique praß oculis habuit mores Romanorum y ut uiddicet oft ender et y quomodo Germania Romanorum moribus differant; illa enim, in quibus con- uenerunt, omifit. Ergo fere per totiim librum comparatiua locutione utitur ad mores Roma' nornm , non abfoluta. Deinde Tacitus qui- dem ubique uideturßatis bonafide ßcripjiß\ et multa de moribus Germanorum etiam ipfe ex- pertus finjje ; fed tarnen cum Romani non in- trauerint interiora Germaniae ) multa etiam haufit ex relatione, adeoque ea comparando ad mores Romanorum falfa fibi imaginatus eß, qinppe quae non co'iiaerent cum moribus aliis, ut quando de otio et bibacitate Germanorum parum ueroßmilia protulit, neque cohaerentiit cum caßitate, uenandi et bellandi citpidine. Tau- IVST. CHRISTOPH. DITHMARI JPaucis, Romani Ulis temporibus.erant gens tu- xuriofa , alieni cupida, Imperium orbis terra- rum affeffians, ceterum ualde morata, commer- da cum aliis gentibus exercens , in plures reu publicae flatus ac officia et munera diuifa,plu- ribus legibus fcriptis gaudens ) iudiciis folenni- bus fecundum ccrtas formulas utens &c. Contra Germani erant gens caflaac fobria^paucis contenta, libertatem magis propriam dcfendere allaborans.fluam atienae inhiansjiifi quod excur- fiones fubinde etdepraedationespopulorum, quu bus foederibus nou erant obflriffii, exercerent, ceterum harbara ac ßmplcx, commer da igno. rans, agricultura ac pecuaria contenta^ aequa- li übertäte gaudens, nifiquocl uirtus bellica min- eipes fecerneret a plebe , experientia et fenium inflar iudiciariae poteflatis dirimeret contro- uerfias iuniorum ; apudquam adeoplus ualerent boni mores, quam alibi bonae leges, quaeque in dirimendis controuerflis folennitates ignoraret y et fmiplici aequitate uteretur. Iuxta haec ita- que monita, quae, ut in praefentis libelli in- terpretatione ufuque obleruentur, maxime funt PRAEFATIO. funt neceffaria, hunc quoque noftrum com- mentarium adornauimus, idque primum egi- mus, ut Germanorum et Romanorum mores pluribus exponeremus ac inter fe conferre- mus; ex prifcis dein Germanorum inftitutis uariorum iürium et confuetudinum in Germania non originem folum arceffimus, fed et progreflum fimul fequutis temporibus oftendimus; populorum denique non folum genuinum fitum, nominumqueipforumue- ram rationem, ac res geftas, fed et qui et quando fa£rum fuerit, ut in Alemannorum, Francorum, Saxonum, aliafque focietates magnas coaluerint, fimul indicauimus. Ea autem ratione in hoc commentario ufi, PRAGMATICVMeum appellauimus, quia non tarn obferuationibus criticis intenti fuimus, quam ut fcopo auctoris et ufui in republica Germanica eum accommodare- mus. Vbi uero circa le&ionem inter fe diffi- debant interpretes, Conringii notas criticas fere (equuti fuimus, qnippe quas reliquis praeferimuSj atque in adpendice propterea in- / IVST. CHRIST. DITHM. PRAEFAT. integras recenfuimus. Notas infuper AE- GIDII LACARRII e Soc. Iefu Claro- monti, ex eius Bißoria coloniarum a Gallis in exterasimtionesmi-ffarum ; atque illuftr. uiri, GODOFR. WILH. LEIBNITIIex eins tom. Lfcriptor. rer. Brunfuic. qnod ifti li- bri rariores (ine; ut et ex cl. uiri, IAC. GRO- NOVII Oratione de Batauorum in infulam fumu imtnigratione, cum integram, ut p. 1J2. promifimus, haud licuerit referre, excerpta in ufum ftudiofae iuuentutis adiecimus. Tabu- lam quoque geographicam ueteris et medii aeui, ad quam in commentario noftro quan- doque iam prouocauimus, addere conftitue- ramus: quia uero a fculptore propter tempo- ris anguftiam ea perfici haud potuit,cum AlV*. Tl Q VI TA T VM G E Li M A NICJ- R V M, ius praefcrtim Germcmicum publicum et priuatum illußrcmtium^ DESCRJPTJONE, et C. CORNELÜ TAC1TI VITA, illam tibi B. L. exhibebimus. Vale atque cona- tibus noftrisfaue. Dab. Francofurti propter Viadrwn, Calendis Martii M DCC XXV. C. COR- ^JO Ju. a themeres apud Jo. HVDSONIVM üb. II. cap. 4. inde a Vindo- bona Danubium Ißri nomine vocari fcribunt. Cell a- Riv s T. I. p. 458. in Germania Danubium, extra il- Jam Iftrum dici cenfet; & Christ. Jvnckerys, Anleitung jut ©eogtapf)te hev Cap. confluentibus Savi & Danubii murationcm nominis ponit, atque vocem £>enen> f. Donau a vocabulo Danubii de- rivat. Eft autem vcrofinü- Jius vocabulum Danubii efic corruptuin ex voce Sonau, qua an a ftrepitante undarum fono 5Dc[)ti, an ab albicante & argillofa aqua (tf)Cliid)t SBciffh') fiuvius ille didtus fit, vid. Kirchmai. h. 1. 13. Sex meatibus.') Hero- dotus üb. IV. "\s§ov appcllat ncvTci?t>f/.ov, % quinque ofliis ef- fluetttem;. Dionys. Ale- xandrinvs totidein ollia ipfi tribuit Periegeß verf. 298. ubi vide Euflach. P L 1 n. üb. IV. 1a. in Pon- tüm , ait, fex flwninibus evolvitur. StRABO autem Hb, VIF. de Danubio , cum feptena diflinguatur in oflia maximum eß, quöd cflium . Sacrvm vocatur. Septem oftia ipfi queque ad- feribunt P. Mela üb.II. 1. Amm. Marcell. XXII." mittlem Seiten, pag. 130. in'g. Solinvs c. 19 A 4 ä C. CORNELII TACITI Cap. II. de Germanormn Originc, Conditoribus eorumqice nominibus antiquis & recenti Germaniae vocabulo. Jpfos Germanos 1 indigenas crediderim, . mini? i. Indigenas crediderim.') Ea, juxta Cluvcrium, Her- tium aliosque ratione, qua populos, quorum proptcr an- tiquitatcm ignorabaturorigo, Grseci avrdxS'ovus, a fe ipfis natos vel yv\yvms terra editos, vocare confueverunt, ut Tertvllianvs quo- que teftatur, qui in Apolag. cap. X. Tota denique Italia, ait, poß Oenotriam Saturnia cognominabatur. Ab ipfo primum tabula & imagine ßgnatus nummus & inde ce- rarioprcefidet. Tamtm ß ho-. moSaturnus, utique exhomi- ne,nonutique de coelo& terra. Scd cujus parentes ignoti erant,fa cilefu it eo rumfilium dici, quorum & omnes pajßu- mus videri. Quis enim non ccelum & terram matrem 6? patrem venerationis & honoris gratia appellet , vel ex confuetudine t/umana, qui ignoti vel ex inopinato appa- rentes de coclo fuperveniffe di- cuntur. Proinde Saturno re- pentino ubique coelitnm con- tingit dici. Nam & terrce filios vulgus vocat, quorum genus incertum efl. Ma- gis tarnen placct fententia Stravchii» qui Excrc. I. ad' Taciti Germaniam I n- D I G E n a S Germanos dici putat, non quod ex folo fed in folo orti, millisque aliis populis admixti fuerint. Cluverii, Bodini, Shering- hamii aliorumque de ori- gine Germanorum fenten- tias, ineptas plerumque & fatis jam explofas referre fuperfedeinus. Id certum eft, populos Europxos a Japheto, Noachi filio, ortos efle , ejusque pofteros non mari propter ignorantiam artii Germania. Cap. IL 9 minimeque z aliarum gentium adventibus & hofpi- artis nauticx, fed terra in Scythiae rcgiones primum veniflc , indc vero in Ger- maniam, Galliam, Hifpani- am, BritanniaiH, Sueciam- que- fe extendiffe , ut illu- ftris Leibnitivs docet in Brevi deßgnatione Medi- tatiomim de originibus Gentium. T. I. Mi/cell. Beroii- nenf. infcrta. Sua hie fpon- te fluit, Germanos proxime a Scythis fuifle ortos, quod infupcr ex convenientia lin- gux ac morum pluribus ad- feruimus Exercitatione pecu- liari de Gertnakoruni origi- neScythica Exercitat. Francofvrt. T. II. Olavs Rvdbeckivs in Atlant, fua Japheti- tas per Sarmatiam & Scythi- am in Scandinaviam primum venifie, inde vero in omnes Europas partes fe diftudifle contendit, & propterea, quic- quid eft antiquitatis, Scan- dinaviac fux tribuit. Sed vide qua; contra G R O T I- VM in Prsef. ad Hiß. Go- thor. & SCHEFFERVM in Fpfal. antiq. idem fere afie- rcntes, CONRINGIVS de antiq. ßatu Helmßad. & HARTKNOCH. differtaf. de Orig. Pomp, jam dixe- runt. Veredc Ol A O RvD- beckio Vir CI. Jo. Georg. Keysler Antiq. feleSf. Sept. & Celtic p. 184. Vir, ait, quondam egregice diligentice ac foccundifjimi ingenii,fed cceco patrice amo- re eo u/que abripitur, ut Judicium in pluribus, in potif- fimis fidem etiam deßderes. Vid. quoque eundem p. 197. 2. Minimeque aliarum gentium adventibus & hofpi- tiis mixtos.') Etfi vero foli- dis rationibus id 11011 probet auetor, atque ipfe infra cap. XXVIil. Gallos in Germa- niam transgreffos, & cap. XL III. Gothinos & Ofos Germanos haud fuifi'e memo- ret, quod pluribus contendit Aegydivs Lacarry in Hiß. Coloniarmn a Galiis in Exteras Notiones miffih rum, fibi tarnen nihilominus Germani feinper extitcrunt fimiles, quippe cum pere- grinae colonisc vel ejedlse iteram, vel lingua & tribu- tis, quxipfis, ut peregrinis populii, inipofita fuertint, a Germanis diflreti man- A ? ferint, ro C. Cornelii Taciti hofpitiis mixtos : quia nec 3 terra olim, fed claffibus advehebantur, qui nratare fe r des quserebant: & immenfas ultra, titque jfic dixerim, 4 adverfus oceanus raris ab . , " orbe ferint , ut quoque factum, ex quo poftea Venedi five Slavi , populus Sarraaticus magnam Germanix partein occuparunt. Tantum eniui difcrimen inter Gennanos & Slavos fuit, ut ilIi foli Rc- gnum nationis Germanica conftitueririt, hi vero ffuri Albinagii manferint obno- xii, donec in jus civitatis Germanica fuccelfii tempo- ris fuerint reccpti. Vide Hertivs in Notitia vet. Germania cap. L pag. ■l. & lllufir. aCoccEiVS §fu- rispubl. Prud. cap. I. i. tz. cap. III. Seck. IV. & cap. VII. §- 5- fe qq- 3. Nec terra olim fed claffibus.} Ad Phcenices procul dubio rcfpicit Auftor, qui Claffibus per Marc Mediterra- neumcommercia jam olim ex- ercuerunt, atque in Africam aliaque huic mari vicina loca colonias miferunt, quasBo- c ha r T v s Geograph. Parte II. enunierat. At vero cirm jam ante, quam Phcenices rc nautica invalue- runt , homines multutn jam fuerint auöi , atque neceffitate exigentc fecede- re ab invicem debuerint, terra id factum fuifl'e oportet. Neque neceffe eft ut Colonix ex Oriente per in- culta adhuc Sarmatijt & Scy- thia; loca in Germaniaiii fimul & femel cormnigraf- fe credantur , quamvis Gal» lorum pariter ac Cimbro- rum «Sc Teutonum expedi- tiones per horridam Ger- maniam id band penitus impoffibile fuüle teftentur. 4. Adverfus Oceanus raris ab orbe noftro navibus adititr.~) Oceanum intelli- git feptentrionalem , quem adverfum vocat Autor op- pofite ad fecundum. Ita enim de Mari Mediterranco Hift. üb. IL 98. Marc, iu- quit, Etefiarum flatu in Orienten naviganiilms Secvn- dvm, inde Adversvm erat. Germania. Cap. II. n orbe noftro navibus aditnr. 5 Quis porro praeter periculum horridi & ignoti maris, Afia, aut Africa, aut Italia relifta, Germa- niam peteret ? informem terris , afperam coelo, triftem cultu afpeftuque, nifi fi pa- tria fit. Celebrant carminibus antiquis (quod. 6 unum apud illos memorias & An- nalium erat. Eodcm fenfa Virgi- L i v s Georg, üb. h v. aoa. qui, ait, A d v E r s o vix flu- mint tembvm Remigiis fubigit. Et Q_. C v r t i v s üb. IX. 9. n. 9. de Oceano Majore, dick , itnpetu Adversvm agebatar, quam torreutia pracipiti alveo incurrunt. Aüi, inter quos tarnen Conringius Pichenam pcr- peram refcrt , cum Lipfio averfum legcndum cfle ccnfent. Qiiocunque au- tera modo : legas , pcrinde erit. Oceanus cnim Sc- ptentrionalis propter Etefi- as, de quibus v. pluribus Varenivm in Geogr. Gener. cap. 11. ex Oriente in occidentcm de verfus Borcam . navigantibti3 contra- l'iu« non folum 6c adver- fus , fed & averfus & rc- uiotui cft. Vndc Romani illum oceanum fero, afque aufpieiis Augufti Imperato- ris Drufum primum Rorna- norum Ducem navigajjt 5 v E T. refert in Claudio cap. I. vide quoque infra cap. XXXIV. tibi illum Oceanum (a Drufo) tentatum fuill'e feribit. Phcenices tarnen de Carthaginenfes Oceanum illum jam navigafle, 6 in Amerieam tifque coiii- mercia exercuifTe , admo- dum probabile eft, ut aübi dicetur, Si quoque ilü po- puli commercia jam in Bri- tanniam extendiflent, ut vult Sheringham, de Angl, Gent. orig. facilis quoque inde tranfitus fuiffet in Ger- maniam. 5. Quis porro") At vero neccfl'c eft,,ut audVis homi- nibus, quamvis non fimul & femel, id factum fuerit. 6. Qitod ttnutn apüd illos memoria; & annalium genus cfi.) IS C. CORNELII TACITI nalium genus eft) 7 Tuiftonem Deum terra eß.') Propter Iitterarum apud vctuftiflimos populos rarita- tcm nou Germanis foium, fed & Hebracis, Graccis, Gal- lis ac Roniaiiis in ufu fuiffe, res a fe ycl majoribus geftas carminibus mandare, atque ita eas quacunque occafio- ne diebus feftis vel etiam in conviviis cantando ce- lebrare , ut nc brevi tempore memoria illarum ob- literarctur, multis probat Gl. Perizonivs in Animadv. Iiiflor. Cap. Vf. Ol AV3 RVDBECKIVS Atlanticce c. 24. §. 3. n. 1. & feqq. Hsec carmina cum Bardis cantoribus, quos a Suecica voce B A R D A, vul- i nerare, diclos vult, folis Sueonibus fuis vindicat, fcd a Dan. Georg. Mor- hofio im lttitetrfd>t t>on bei- reutfcfyen ©pvadje imb 'Poefie cap. VI. propterea merito notatur. Ejusmodi autera carmina fuiffe Barbara & antiquißma carmina , qua: Carolum M. feri pfiffe mcmoriaeque nian- daffe , EGlNHARTVsin ejus vita cap. 29. refert, ßi'f- felius & (loldaflus in No- ! tis fuis ad illum locum cen- fcnt, mcrito vero in dubium vocat Cl. GVNDI, INGIVS in Hifl. Philofoph. Moralis cap. VI. §. i. lit. Z. Cantio- nes quidem ut vocant Ma- gifterialcs, vulgo, bie 53iCi> ftcigefdnge, quibus ante quin- gentos aiuiOS heroica fadta celebrari cceperunt , Ber- NEGGERVS quxft. VI. in Taciti Germaniam, ad ex- emplum antiquorum car- minum fadras eiTe cenfet, fcd MORHOFIVS loc. cit. reöius negat, praeter quem de Ulis cantionibus quoque videantur WAGENSEIL peculiari dijjei-taüone, de iKlR CHMAIERVS ad Tacitum h. 1. Carmina vero adqux AvENTINVS prae- eipue in Annal. fuorutn ver- fione Germanica, & CRAN- z i V s provqcant, ne pro ari- tiquis, quorum Tacitus mc- minit, aeeipiantur, caven- duin eft. 7. Tuiflonem Deum terra eddtum.) Clvverivs, G. A. üb. I. 9. & Hertivs 1. c. p. 9. Memoriam crea- ti a Deo hominis cum gen- tibus ex Oriente profectis, ad Germania. Cap. II. PI ra editum, & filium Mannum, Originem gentis , conditoresque. Manno tres filios adfignant, e 8 quorum nominibus proximi ocea- ad Germanos quoque pro- pagatum fuifle, atque per Tuißonem Creatorem omni- um rerum, per Mannum vero ejusque tres filios, vel Adanium hujiisque filios Cai- num , Abelem &" Sethum, vel Noaehum & ejus tres filios , Japhctum , Chanuini & Senium, a quibus totuni genus humanuni originem traxit , iiitelligi cenfent. III. LEIBNITIVS I. c. Tui- ftonem vel Tuifconem non alium efie putat , quam Teut vel Teutatem a Gallis & Hifpanis quoque cultum, hunc vero niagnum Regem vel Heroen» Celto - Scy- tharum , qui rudes popu- los ad meliorem frugeni vo- caverit , & pleraque Eu- ropx fortafle & magnam Afix partem anuis tenue- rit, & ad Aegyptum ufque pervenerit, 'fuifle cenfet, atque vel Teutones a Dufto- re, vel hunc a Thüdde, i. e. plebe, qusc vox apud Brunfuicenfes adhuc fuper- fit, appellatos fuifle conji- cit. Mannum vero caput ai- terius gentis facir, eui Sftatm queuivis hominem dclignavc- rit. Clarifliuius vero G VNB- LINGIVS P. VII. Glind- lingianorum N. I. Ttiißo. nem illum five Tuitonem, Teutonem, Teutatem, Ti- tanem, Gigantem, cu- jusmodi homines a Graccis terra filü vocari foleant, atque, cum ipfa terra Dea fuerit habita, pro Rege & Deo cultum, Gallos vero & Germanos prxcipue ab hoc fuo conditore Titanes five Teutones, Seutfcben, propter ingenreal & giganteam ipfo- rum ftaturam appellatos fuifle exiftimat , conjedlura admodum probabili. De inunani enim hominum fe- ptentrionalium atque Ger- manorum prx ejeteris fta- tura vide infr. c. IV. 8. E quorum nominibus proximi Oceano Ißavones. &c. ) Conringivs h. 1. primum Ingäff', Se- cunduln Iß äff, f. Infläff, tertium Hermin appella- tum , atque poftremum Hertivs, pag. io. poft- ea