W.XoX w z
hoc ipsum credere, quam cum moleslia eö pfoficiscendo experiri, tantum tarnenabest, ut a Sinensibus ad Germanos illam delatam esse probari qucat> ut poriusapud Gcrmanos.divinaquapiamingeniorum sirnilitudine , eam inventarr; luisse,statuendum sit,
V. 'Vtrius autem Germania: civibus inventa? hujus artis gioria debeat adscri*bi , in diversura sencentiEe eruditorum hactenus abivrruac. Moguntis, eam ad-judicaturi nuncJOH. Gutenbergium Argentinensem , nunc Joh, Fau-STIUM Moguntinum nunc P E T, ScHEFFERUM Gerensheimenfim, autor es ven-dinnt. Argentin*. eam addicturi. J o H. Mentelino Argem, primas circa An-num 1440. deferunt,cujusf'amulusdomo profugus Joh. Gänßsteisch Mngun-iinus in p at r iam artis hujus arcana deportarit, atque ibidem magno cum appUusudivulgarit, Profesto Jo.SchMtd dt invent.typogr. concion, I, p. /. diserte aic:
Wann man die alte gantz ohnparths-y!sche monumenca.znnzle5und Schnfften/so bey hiesiger Stadt (Straßburg ) woibestellter Cantzley befindlich ic. MitFleiß durchsiehet % kommet so viel heraus/ daß zwar die edle Druckerkunsigar frühe nacher Mayntz und andere Qrc gebracht/ daselbst excoürt und geübt/und auf allerley Weise vermehret : aber doch in diejer Stadt Straßburg/uni)von einem Scraßburgischen Burger erstmahls/ durch Göttliche Erleuchtung
erfunden worden. Harlemo eandern adstrufturi . Laurent. Joh. cognc-mento^dituum, Custodemque , vulgö Costerum live jvlisifCdicturn addu-cunt» faginos cortices in literarum typos primö conforrnare inltituentem A. C,1428- justaPET, ScRiVERiUMjhincquefortasse Mariangeus Accur-S1 u s atque Chronicon Colon primos typographicae artis in Germania superiori au-tores mulum ex Donatis apud Hollandos rudi minervaexcusis adjutos esse referunt,
VI. Diflinguendum ergo fuerit inter absoluteßveßmpliciter , inter refpe-tlive ßve fecnndum cjuid frimam artis f\fographic£ invemionem, h. e, inter ejus-dem primordia, originem, incunabula , initiamenta &rudimenta, atque inter in-crementa , divulgationem, accessionem » propagationem & arriplincationcm:quoad ifia pluribus urbibus artis hujus divinissimaa excrcitium tribui pofle infitiashauderiteundum , cjuead illa vero, num alteri quam Argenticenfis urbi acceptaferendafit, dubitare me facit praeter Dost, Schoiidii prolatum iocum > & Boe-CLER. Orat. de typogr. An, 164.0* Argentor, kabit, libellus quoqüe Andr.
s c h r a g 11, cum tit, Bericht von Erfindung der Buchdruckern) An. 1640. zuStraßburg gedruckt.
VII. Ultra annnma C. N. 144.0. indagationem ejusvelle extendere , ne-scio an cujusquam hodie assenssione amplius comprobetur, Sane übrum anteA.C, 14s 0, quo Latina Biblia juxta Chron, Colon, p t 3 t 2, primtim impn'misunt coepta , usquam locorum extare genuinis cbalcographicis prslis excufum,haud facile dixerim, Quod enim Jraclatum de Pr&destinationt Spira Anna
X a if*t*