praedicta ut puta dotis donationis divisionis permutationiset ad alios contractus: ex quibus utile vel directum domi-nium transfertur venditione excepta: de qua (pro ut est inprimis consuetudinibus traditum) observetur.

55. Quaiulo procedatur contra calumniosos debitores.Ad excludendas calumnias et dilationes frustatorias debito-rum quae contra creditores instrumenta habentes objiciun-tur frequentius: et sic multotiens oportebat ipsos credito-res iuvitos trausigere vel pacisci de eo quod liquebat perpublica instrumenta: convocato Messanensi consilio et uni-verso populo hanc generalem cousuetudinem de consensupraedicti populi edidimus, quod quotiescumque apparebitcreditor in judicio ostendens instrumentum debita solem-nitate per actum: per quod appareat aliquem debitorem.Si ipse debitor solutionem objiciat in partem vel in totumvel quamcumque aliam causam ad impediendum solutionem:et ad probationes ipsius longas dilationes exigat quindecimdierum terminum excedentes: quae nullatenus audiatur: sedfacta solutione per eum, dilationes, quas petierit, idoneacautione a crcditore recepta concedantur. Qui si proba-verit legitime solutionem obtentam, creditor restituat sibiipsam pecuniam, et tantundem. Haec intelligenda sunt ininstrumentis mutui, commodati et depositi, in solutione siopponatur, et in exceptione solutionis tantum obtenta. Incaeteris autem locum habeat jus commune: et ita fuit pro-visum et pronunciatum de voluntate omnium. Item ettune habet locum, quando debitum est celebratum Messa-nae et instrumentum est factum Messanae. Si autem alibi,tune habet locum jus commune.

56. De solutionibus faciondis curiae pro ejus labore.In personalibus actionibus a condemnato pro jure curiaede quibuslibet centum tarenis exiguntur tareni decem.Item pro assolutione solvuntur curiae de quolibet centenariotareni duo vel tres ad plus pro bona sententia. Et hoclicet non sit semper consuetum, tarnen ut plurimum itaservatur. Item pro interpositione decreti quando pars con-fitetur, de quolibet centenario solvuntur curiae tareni duo.Quando petitur intrare capere et vendere, et pars rei negatet convincitur per testes et fertur sententia: tune quia cu-ria magis laborat, debet aliquantulum curia magis habere,videlicet tarenos duos et dimidium pro quolibet centinario.Item si agatur de rei vindicatione et condemnatio sequatur