De Phyfica Ariftotelis»

tem Efficiens externa ab Ariftotele aftignata^ firefte infpicia-tur,eft potiusCaufa artificialisRerum externa,qvamnaturalisinterna, eflentialis, folumin artificiatis Locum habens, v. g.qvando Faber efficit Artefaclum, Statuam, vel qvando unaPlanta perfuum Semen emiftum generataliam Plantam , velBosBovem:nonverd Locumhabet generalemin univcrfis Re-busnaturalibus, prascipueablnternisPrincipiis Ortum ducen-tibus. Unde haxCaufa Efficiens Ariftotelica eft Rei genera»ta?plane extrinfeca, externa, neqvaqvam ingrediens CorporisnaturalisEffentiam,Naturam , nec attributa compofiti natu-ralis, realis, ficut Faber aut malleus,tctuseft extrinfecus fabrcfacio, Planta una alteri Plants, Pater Filio. Alias enim fi effetde Effentia interna Compofiti naturalis,pereunte Fabro autMalleo,Patre, Planta una, fimul periret &Fabre factum,Filius,& Planta generata, qvasomnia funt Abfurda.

Caufa ergo Efficiens Ariftotelica rerum naturalium > tan-tumeftexterna , artificialis, occafionalis,impropria , extraEf-fentiam Corporis naturalis conftituta, non naturalis Compo-fitio, & interna, Qyare non fpeclatad ejus Naturam,adeoqveinepteaffignatur pro Caufa propria, effentiali, Phyfica Rerum.Et hinc patet omnem fere Ariftotelis Speculationem Phyfi-cam,tantum circa Artificialia,Metaphorica,& NaturaeExternaAccidentalia vagari. In Natura vero tota Caufa Efficiens ef-fedebetinterna &eflentialis, utinfra magispatebit.

§. 6.

De Caufa Pinali.Eadem ineptia hiciterum occurrit, qvsepaulo ante in Cau-faefficiente Ariftotelica. Nam Caufafinalisab Ariftotelede-finitur: cjfeid^cujm gratia aliqvidfit, Unde omnes Ariftoteliciad Caufam Finalem duo reqvirunt: i. utFinis ab Agente ame-tur propter feipfum. z. Utmedia amencur ab Efficiente pro^pter Finem.

Ex