38
tonen, deren Armut er sich auf diese Weise nutzbar gemacht hat. 1 )Er hat aber nicht bloß direkt Truppen geworben. Im Jahre 1103hat er den Grafen Robert von Flandern mit einer jährlichen Geldrentevon 400 Mark belehnt, wofür dieser ihm 1000 Ritter zu je 3 Pferdenzu stellen hatte. 2 ) Da die Ritter zu solcher Kriegsfolge nicht kraftLehensrecht verpflichtet waren, mußte der Graf von Flandern ihreDienste also kaufen. Er war ein kapitalistischer Unternehmer, dergeldwerte Leistungen kaufte, um sie wieder zu verkaufen. DiesesSystem hat Heinrichs Neffe und Nachfolger König Stephan nochweiter ausgebildet. 3 ) Mit Hilfe der großen von seinem Oheim hinter-
cordia et divitiis fere omnibus sui temporis Principibus excelleret; altero eorum,scilicet misericordia, Ecclesiis et Monasteriis et pauperibus hominibus suae terraecondescendebat altero vero, id est opulentia thesaurorum infinita, plurimas centuriasmilitum in diversis locis hostium propinguis opponebat, qui eos a rapina ecclesiarumvel pauperum acie ferri repellerent. Unde factum est ut raro etiam illa terra in-clyti Augusti Henrici, quae in confinis caeterarum provinciarum erat, aliqua hostililaesione laederetur, nedum illa quae ab eis longe aberat; quia, ut dictum est, multi-tudo militum quos excellentissimus Princeps suis stipendiis sufficienter alebat etdonativis muneribus honorabat, illis obsistebant.
z ) So heißt es in Willelmi Monachi Malmesbiriensis De gestis regum Anglorumlib. V § 402 (Rerum Britannicarum Medii Aevi Scriptores Willelmi MalmesbiriensisMonachi . . ed. by William Stubbs. London 1889, vol. II p. 478): Britones trans-marinos, quos adolescens vicinos castellis Danfronto et Sancti Michaelis habuerat,pecuniis ad obsequium transducebat. Est enim illud genus hominum egens in patria,aliasque externo aere laboriosae vitae mercatur stipendia: si dederis, nec civilia, sinerespectu juris et cognationis, detrectans praelia; sed pro quantitate numerum ad-quascunque voles partes obnoxium. Huius consuetudinis ille (seil. Heinrich I) noninscius, si quando opus habuisset stipendiariis militibus, multa perdebat in Britones,fidem perfidas nationis nummis mutuatus.
2 ) Rymer, Foedera I, 1, p. 7.
3 ) Willelmi Malmesburiensis historia novella in der Ausgabe WilliamStubbs vol. II, London 1889, P- 54 ° : Habebat enim, ut supra tetigi, rex immensamvim thesaurorum, quos multis annis rex Henricus avunculus suus aggeserat; aestima-bantur denarii, et hi exquisitissimi, fere at centummilia libras: erant et vasa tarnaurea quam argentea magni ponderis et inaestimabilis pretii, et antiquorum regum,et Henrici potissimum, prudentia congesta. Hane copiam gazarum habend auxilia-tores deesse non poterant; praesertim cum esset ipse in dando diffisus, ed, quodminime principem decet, prodigus. Currebatur ad eum ab omnium generum militi-bus, et a levis armaturae hominibus, maximeque ex Flandria et Britannia. Eratgenus hominum rapacissimum et violentissimum, qui nihil pensi haberent vel cimi-teria frangere vel ecclesiaes exspoliare; religiosi quin etiam ordinis viros non solum