Druckschrift 
Die Anfänge des modernen Kapitalismus : Festrede gehalten in der öffentlichen Sitzung der K. Akademie der Wissenschaften am 15. März 1913
Entstehung
Seite
34
Einzelbild herunterladen
 

34

heeren in fremden Ländern die Deutschen zahlreich vertreten, 1 ) währendwir für Deutschland nur von Kaiser Heinrich IV. wissen, 2 ) daß er 1075und 1076 Truppen angeworben habe, und sich erst in den italienischenFeldzügen Friedrichs Barbarossa wieder Söldner in den kaiserlichenHeeren finden. Als wahrscheinlicher Grund erscheint mir, daß es dendeutschen Kaisern an dem zur Haltung eines Söldnerheeres nötigemGelde fehlte. Dafür spricht, daß in dem geldreichsten Teil des DeutschenReichs, in Niederlothringen, Grafen 3 ) und Bischöfe 4 ) Geld aufwenden,um Söldnertruppen zu werben. Und ebenso finden wir den Kapi-talismus am frühesten ausgebildet in den kriegerischen Unternehmungender italienischen Handelsstädte 5 ) zur See. Da nehmen die Kriegszüge

') Vgl. Cosmas, Chron. Boemorum lib. III, 15; Mon. Germ. Hist. Script. IX,108. Hermann von Reichenaus Chronik, Mon. Germ. Hist. Script. V, 132.

2 ) Siehe Bertoldi, Annales A. 1075: »Dehinc igitur autumnali tempore rexitem passim recollecto et undecumque praemiis conducto militiae non parvae ap-paratu, Saxonum religuias perdomandas sibique ad libitum suum mancipandas, com-minatorio simul et promissorio sermonicio artificiosus satis et importunus agreditur. ibidem A. 1076: Propossuit (Henricus) namque, ut aut collecta peccunia qua-litercumque conducta maxima suorum militari copia territum eum in fugam coegissetetc. Mon. Germ. Hist. Script. V, 27g und 288.

3 ) Chronicon S. Andreae lib. III c, 7. Mon. Germ. Hist. Script. VII, 54 I:De bello apud villam Castenarias facto. In illo tempore (1083) apud Cameracuminter Oilardum preclarum militem et Johannem, Ottonis filium pro quadam villaVinciaco, gravissima exorta est contentio, adeo ut av invicem, separati, alter eorum,id est Johannes, cum Fulchone nepote suo Cameraci manens, bella pararet; altervero, id est Oilardus, in hanc villam veniens, conductorem militum sibi copiam ad-sumeret ... Et sic Oilardus victoriam adeptus, gaudens recessit, et spolia equos etcaptivos militibus suis largissime divisit.

4 ) In den Gesta Galcheri Episcopi Cameracensis, c. 7 de adversariis ejus (Mon.Germ. Hist. Script. XIV, 190, lgi) heißt es für das Jahr 1094:

vers 118 collegit solidarios

privatos et extraneosad expugnandos impioscrudeles atque rabidos119 qui septingentos militeshic tenens per multos diesdefendit se et pauperesde hostibus civiliter

vers 136 Sic in quiete patriaaliquantulum positasolidariis meritafecit magna donaria137 De suo autem munerequos nequivit conducereconduxit fidelissimede thesauro aecclesiae.

5 ) Vgl.bürg 1829.

Heinrich Leo, Geschichte der italienischen Staaten II, 78 ff. Ham-