380

ANMERKUNGEN ZU KAPITEL VII, 18-31

18 Über Pietro del Monte siehe: Pastor, Geschichte der Päpste, 1, pag. 396 undA. Zanclli, Pietro del Monte, in Arch. stor. lomb. xxxiv, fasc. xiv, 1907, pag. 321,fasc. xv, pag. 47; ferner: Giovanni degli Agostini, Scrittori Viniz. pag. 346.

19 Haroldus, Ep. Alb. Sarth., 117, Brescia, 9. Januar 1446, an F. B.: Tunc praesesBrixiensis summo illuc studio vocare curasti, ut populum et homines, quos bellicosissi-mos nominabas et ut quisquam adiceret periculosa simultate invicem dissidentes adpacis atque concordiae unitatem nostro quidem satu sed Dei incremento per evangeliadocumenta revocaremus.

20 Manelmi pag. 1 o,quoties solus cum paucissimis furorem multitudinis imperitae revo-caverit auf sustulerit; quoties populum in armis timentem at spem erexerit, quotiesjuveniliter exsultantem retinuerit et ad gaudium in adversis rebus et ad sanammentem in secundis adduxerit.

21 Eodem loco, pag. 8. Brognoli, 1. c. Kap. vn Ende, bezweifelt wegen dieser Epi-sode, daß B. von dem bevorstehenden Abfall des Markgrafen wußte.

22 Vgl. Kap. vin, Seite 273.

23 Piatina, Geschichte der Markgrafen von Mantua.

24 Arch. Venet., Senato secreti. Reg. xiv, cart. I27 v , Venedig, am 9. Juli 1438,4 sap. cons., 3 sap. terr. firm. Magnifico Gattemelate gubernatori gentium nostrarumscribatur ut infra. — Sapienter providistis et ut sie loquamur profetizastis ac veriusquam nos cognovistis factum domini Marchionis Mantue, sed ea que ipse nobis dabatbona verba paternaque affectio, quam ad eum habebamus, nos deeeperunt et faciebantnos non posse quiequam mali de eo credere nec etiam suspicari. Sed tandem ut nondubitamus vestrae Magnificentie notum esse, idem dominus Marchio palam se disco-periit pro duce Mediolani. Et ob hoc tarnen non deponimus animum, sed omninodeliberavimus viriliter et magnanime facere ea que agenda sunt et vos potentemfacere gentibus equestribus et pedestribus omnibus modis possibilibus, ut statumnostrum defendere et sustinere valeatis. ..

25 Brescia, den 28. September 1438, ep.B.pag.75, F.B. an den Marchese Gianfrancescovon Mantua.

26 Gatta = Katze, melato = honigsüß; es ist nicht ermittelt, worauf sich dieserSpitzname bezieht.

27 Brognoli, Kap. vin.

28 Manelmi, pag. 9.

29 Manelmi, pag. 11: In foro autem cum ea die, dum de ipsis more maiorum suppliciumsumeretur, tumultuatum esset, Barbarus inermis saepe se coniecit in confertissimammultitudinem, primum pedester et solus, deinde equester cum Gatta stricto ense siecompressit tumultum, ut omnes intelligerent, vivo Barbaro nec animum nec consiliumdefuturum ad retinendum imperium cum maiestate.

30 Manelmi, pag. 31.

31 Arch. Venet., Senato secreti, Reg. xiv, cart. 129V, Venedig, 12. Juli 1438. SerAnt. Contareno / Franc. Lauredano / Paul. Truno / Andr. Mauroceno / Leon. Justi-niano / Marc. Foscari = sap. cons. Ser Silv. Mauroceno / Thomas Duodo = sap. terr.firme. — Egregiis fidelibus nostris dilectissimis civibus et comunitati civitatis nostreBrixie. Dilectissimi fideles nostri. Novissime a magn. gubernatore et provisore exercitusnostri et a rectoribus nostris Brixie fuimus informati, cum quanta promptitudine etferventia ad unicum verbum ymo nutum eorum vos omnes non solum obtulistis, sedmira celeritate ad iter exposuistis et ad nostrum exercitum contulistis, ut adversushostiles gentes, simul cum gentibus nostris pro honore et statu nostro viriliter etmagnanime fidem et probitatem vestram ostenderitis, quam rem apud ceteras'quassuperioribus temporibus in omnem eventum de vobis vidimus et experti sumus,quantum aeeeptam et gratissimam habuerimus, scribere vel exprimere non pos-semus pro qua vos vestreque fidei integritatem et animi magnitudinem satis laudare