354
ANMERKUNGEN ZU KAPITEL II, 32-46
32 Biographie bei Giov. degli Agostini I, 310—325.
33 Venezianische Gesetzesbestimmungen.
11. Jan. 1273: Nobiles Veneti non possunt esse rectores in locis alienis. 30. Mai 1283 :Nobiles Veneti electi rectores in locis alienis sine licentia Domini acceptare non possunt.Im Jahre 1356 wurde dieses Verbot erneut. So konnte Trevisan 1398 die FlorentinerPodesteria nur mit Erlaubnis seines Dogen annehmen.
Vgl. Krctschmayr: Geschichte Venedigs, pag. 89: Die Dogensöhne dürfen seit 1229kein Regierungsamt in andern als venezianischen Untertanenstädten annehmen.
34 FlaviusBlondus: Italia illustrata. Baseli53i, pag. 373: habuit Semperhactenus urbsVeneta viros maritimorum bellorum et mercaturae gloria claros. Sed ante patrumaetatem nullo decorata est viro praeter quam Andrea Dandulo duce, quem Fr. Petrar-
cae testimonio doctum fuisse seimus.....fuit et paulo post Zacharias Tarvisanus vir
doctrina consilioque celeberrimus, oratio cuius extans coram Gregorio Pont. Max.habito pro ecclesiae unione suadenda illum eloquentissimum fuisse ostendit.
Zwei Reden Trevisanos sind abgedruckt bei Mittarelli, pag. 1150.
35 C 10; publiziert von Sabbadini: La scuola e gli studi di Guarino pag. 170, quarecum aliae multae civitates, tum vero tibi testis est Roma, olim rerum domina, quamsumma sapientia consilio vigilantia et fortitudine ex gravissimo terrore et imminentipericulo liberasti. Vgl. über die römischen Zustände damals Bartholomaeus Piatina:Vitae pontificum 361 (Bonifatius ix.), Colonia 1568. Vgl. Lino Lazzarini: Paolo deBernardo pag. 121—131 und I32f., der ein umfassenderes Urteil über die humanistischinteressierten venezianischen Patrizier des xiv. Jahrh. gibt.
36 Leonardo Bruni Aretino ed. Mehus. n, 15, pag. 51 f.
37 Vgl. L. v. Pastor: Gesch. d. Päpste. Freiburg I902 3u - 4 ,1, pag. 176.
38 Barzizza ist wieder seit dem Altertum der erste Gelehrte, der ein Lehrbuch derRhetorik verfaßt hat, die in ihren wesentlichen Zügen auf die berühmte römischeRhetorik ad Herennium zurückgeht und die bei der Ausbreitung des Humanismusüber die Grenzen Italiens hinaus ihren Einfluß auf das erste Werk des deutschen Früh-humanismus, die Margarita poetica des Albrecht vonEyb, geübt hat. Vgl. Max Herr-mann: Albrecht von Eyb, Berlin 1893, pag. 177.
39 Gasparinus Barzizza an Z. Trevisano über seine Rede vor Gregor xii. Ep. ad. Z. T.ed. Mittarelli 1779, col. 437.
40 Leon. Bruni Aret. ed. Mehus, pag. 52.
41 Sabbadini: La scuola e gli studi di Guarino Veronese, pag. 170: G. V. laudatio inpraeclaros viros Zachariam (Trevisano) et Albanum (Badoer) Venetiarum cives.
42 Marco Foscarini: Deila letteratura veneziana. Padova 175z, pag. 605.
43 Die endgültige Klarstellung der in der handschriftlichen Uberlieferung (sieheSabbadini Centotrenta lettere... di F. B., pag. 10) sich widersprechenden Adressaten-frage verdanke ich brieflicher Mitteilung Sabbadinis.
44 Quir. ep. B., pag. 189. Die ablehnende Haltung des Lorenzo de'Monaci ist umso merkwürdiger, als gerade die venezianische Kolonie Kreta eher als das Mutter-land oder selbst Florenz den griechischen Humanismus museal pflegte. So gab es dortschon 1415 sogenannte Antikengärten. Vgl. Gerland: Das Archiv der Herzöge vonCandia und Flaminius Cornelius: Creta sacra.
45 L. Bruni, ep. iv, 14, Mehus 1, 125; ebenfalls A, pag. 194.
Es ist nicht bekannt, ob Bruni diesen Plan wirklich ausgeführt hat. Auch LeonardoGiustiniani äußerte sich (C 63) (vgl. Anmerkung Kap. n, Anm. 26). Nec me fugit...fore ut quidam nec ii admodum, aliquorum opinatione indocti hunc nostrum laboremvanis reprehensionibus arguant. Quorum ineptiis breviter hic a nobis respondendumesset nisi Franciscus Barbaras noster praestantissimi vir ingenii confutata illorumsententia hunc locum seorsum accuratissime disputasset (gegen Lorenzo de'Monaci).40 Baron, a. a. O., pag. 102, 8—11.